40 soru · KPSS A Grubu

KPSS A Grubu Çalışma Ekonomisi Genel Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

KPSS A Grubu Çalışma Ekonomisi Genel Deneme 1 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • 1.1.1
  • Çoktan seçmeli

Belirsiz süreli bir iş sözleşmesiyle tekstil atölyesinde çalışan bir işçi, haklı bir sebep bulunmadan ve bildirimde bulunmadan bir gün işi aniden bırakmıştır. Türk Borçlar Kanunu'na göre bu durumda işveren hangi tazminatı isteyebilir?

  1. A

    Bildirim süresi ücretinin iki katı tutarında tazminat

  2. B

    Bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat

    Doğru cevap
  3. C

    Bildirim süresi ücretinin üç katı tutarında tazminat

  4. D

    Aylık kazancın dörtte biri oranında tazminat

  5. E

    İşveren hiçbir tazminat isteyemez ve sözleşme biter

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: senaryoda işçi haklı bir sebep olmadan ve bildirimde bulunmadan işi aniden bırakmıştır. İkinci adım: bu durumda işveren, işçinin bildirim süresine uymamasından doğan zararını tazminat olarak isteyebilir. Üçüncü adım: bu tazminatın tutarı bildirim süresine ait ücret kadardır. Sonuç: doğru seçenek bildirim süresine ait ücret tutarında tazminattır.

Çeldiriciler: üç katı ve iki katı, bu senaryoda öngörülmeyen çarpanlardır; aylık kazancın dörtte biri bu düzenlemede yer almayan bir orandır; hiçbir tazminat isteyemez seçeneği ise işverenin hakkını yok sayar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • 1.1.2
  • Çoktan seçmeli

Anayasaya göre Yüksek Hakem Kuruluyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kurulu çözer.

  2. B

    Kurulun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.

  3. C

    Ertelemenin sonunda ortaya çıkan uyuşmazlık da bu kurulca çözülür.

  4. D

    Kurulun kuruluş ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

    Doğru cevap
  5. E

    Kurulun kararlarına karşı kanun yolu başvurusu yapılamaz.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Anayasanın Yüksek Hakem Kuruluna ilişkin hükümlerinde, kurulun grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde ya da ertelemenin sonunda uyuşmazlığı çözdüğü belirtilir. İkinci adım: Kararların kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olduğu da Anayasada yer alır. Üçüncü adım: Kurulun kuruluş ve görevlerinin ise kanunla düzenlendiği hükme bağlanmıştır; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bu alanın düzenleyicisi değildir. Sonuç: Kurulun kuruluş ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlendiği ifadesi yanlıştır. Çeldiriciler: Yasaklanan hâllerde uyuşmazlığın kurulca çözüldüğü ifadesi doğrudur. Ertelemenin sonunda çıkan uyuşmazlığın kurulca çözüldüğü ifadesi doğrudur. Kararların kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olduğu ifadesi doğrudur. Kararlara karşı kanun yolu başvurusu yapılamadığı ifadesi kararların kesinliğiyle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • 1.2.1
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'nın 61. maddesinde sosyal güvenlik bakımından korunacak kesimlere ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Yaşlılar Devlet tarafından korunur ve bu konuda gerekli tedbirler alınır.

  2. B

    Şehit dul ve yetimlerinin hayat seviyesi asgari geçim düzeyiyle sınırlandırılmıştır.

    Doğru cevap
  3. C

    Gerekli teşkilat ve tesisler kurulur veya kurdurulur.

  4. D

    Sakatların korunması için gerekli tedbirler Devlet tarafından alınır.

  5. E

    Korunmaya muhtaç çocuklar için her türlü tedbir alınır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın 61. maddesi, şehit yakınları için sağlanacak hayat seviyesini yaraşır olarak öngörür; bu ölçü asgari geçim düzeyine indirilmez. İkinci adım: Dolayısıyla hayat seviyesinin asgari geçim düzeyiyle sınırlandığını söyleyen ifade maddeye aykırıdır ve yanlıştır.

Çeldiriciler: Yaşlıların Devletçe korunması, korunmaya muhtaç çocuklar için tedbir alınması, gerekli teşkilat ve tesislerin kurulması ile sakatların korunması için tedbir alınması maddedeki doğru hükümlerdir; yanlış ifade değildirler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • 1.3
  • Çoktan seçmeli

Devletin özel teşebbüslere yönelik tedbirlerinin Anayasa'daki temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    özel girişimde bulunmayı her aşamada idari izne bağlayarak yeni kuruluşların önünü kesmek

  2. B

    özel teşebbüsleri kamulaştırarak tüm üretimi doğrudan kamu eline geçirmek ve piyasayı kapatmak

  3. C

    özel girişimlerin elde ettiği kârları devlet adına belirli bir üst sınırda tutarak rekabeti durdurmak

  4. D

    özel girişimlerden ihracata yönelik olanları destekleyerek diğer tüm faaliyetleri kapsam dışı bırakmak

  5. E

    özel girişimlerin ulusal ekonomiye ve toplumsal amaca uygun, istikrarlı biçimde işlemesini sağlamak

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın özel teşebbüslere ilişkin hükmü, devletin bu alandaki tedbirlerinin amacını belirler. İkinci adım: amaç, özel girişimlerin ulusal ekonominin gereklerine ve toplumsal amaçlara uygun biçimde, istikrar içinde işlemesini sağlamaktır. Üçüncü adım: bu amacı doğru ifade eden seçenek, özel girişimlerin ulusal ekonomiye ve toplumsal amaca uygun, istikrarlı biçimde işlemesini sağlamak seçeneğidir.

Çeldiriciler: 'özel girişimde bulunmayı her aşamada idari izne bağlayarak...' ifadesi, hükmün öngördüğü tedbir türüne uymayan bir izin rejimi kurar. 'Özel teşebbüsleri kamulaştırarak...' ifadesi özel girişimin ortadan kaldırılmasını öngörür; hüküm ise özel girişimin işlemesini amaçlar. 'Özel girişimlerin elde ettiği kârları...' ifadesi kâr sınırlamasını amaç olarak sunar; hükümde böyle bir amaç yoktur. 'Özel girişimlerden ihracata yönelik olanları destekleyerek...' ifadesi tedbirleri tek bir sektöre daraltır; hüküm ise genel bir amaç taşır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • 1.1.1
  • Çoktan seçmeli

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi hizmet sözleşmesini sona erdiren hâllerden biri değildir?

  1. A

    Belirli süreli sözleşmede sürenin dolması

  2. B

    İşçinin ölümü ile sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi

  3. C

    İşçinin yazılı rızasıyla sözleşmenin başka işverene devredilmesi

    Doğru cevap
  4. D

    Haklı bir sebeple sözleşmenin derhâl feshedilmesi

  5. E

    Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresinin dolması

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Türk Borçlar Kanunu'nda hizmet sözleşmesini sona erdiren hâller sayılırken süre dolumu, işçinin ölümü, fesih ve belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresinin dolması akla gelir. İkinci adım: İşçinin yazılı rızasıyla sözleşmenin başka işverene devredilmesinde sözleşme sona ermez; devralan işverenle aynen sürer. Bu nedenle sözleşmenin devri sona erme hâli değildir. Çeldiriciler: Belirli süreli sözleşmede sürenin dolması bir sona erme hâlidir. İşçinin ölümü ile sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi bir sona erme hâlidir. Haklı bir sebeple sözleşmenin derhâl feshedilmesi bir sona erme hâlidir. Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresinin dolması bir sona erme hâlidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • 1.1.2
  • Çoktan seçmeli

Anayasanın 51. maddesindeki aşağıdaki güvencelerden hangisi, sendikaların kuruluş aşamasında idarenin ön denetimine karşı korunmasını sağlar?

  1. A

    sendika tüzüklerinin demokrasi esaslarına aykırı olamaması

  2. B

    hakkın sayılan sebeplerle ve kanunla sınırlanabilmesi

  3. C

    hiç kimsenin bir sendikaya üye olmaya zorlanamaması

  4. D

    kamu görevlilerinin haklarının hizmetin niteliğine göre düzenlenmesi

  5. E

    sendika ve üst kuruluşların önceden izin almaksızın kurulabilmesi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: 51. maddedeki güvenceleri ayırmak gerekir. Tüzüklerin demokrasi esaslarına uygunluğu sendikanın işleyişini, sınırlamanın yalnızca kanunla ve sayılan sebeplerle yapılması devletin müdahalesini, kamu görevlilerine ilişkin düzenleme ise belirli bir çalışan grubunu ilgilendirir. Üyelikten zorlanmama güvencesi ise bireyin tercihini korur. İkinci adım: soru kuruluş aşamasını, yani idarenin ön denetiminin kaldırılmasını sorar. Sonuç: sendika ve üst kuruluşların önceden izin almaksızın kurulabilmesi, kuruluş aşamasını ön denetime karşı korur.

Çeldiriciler: sendika tüzüğünün demokrasi esaslarına aykırı olamaması bir işleyiş sınırıdır, kuruluş aşamasını korumaz. Hiç kimsenin bir sendikaya üye olmaya zorlanamaması bireysel üyelik tercihini korur, kuruluş aşamasıyla ilgili değildir. Kamu görevlilerinin haklarının hizmetin niteliğine göre düzenlenmesi işçi niteliği taşımayan kamu görevlilerine ilişkin bir kuraldır. Hakkın sayılan sebeplerle ve kanunla sınırlanabilmesi ise devletin müdahalesine karşı bir sınırlama kuralıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • 1.2.1
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'nın 60. ve 65. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde sosyal güvenlik hakkının gerçekleştirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

  1. A

    Mali kaynak yetersiz olduğunda hak ortadan kalkar ve Devlet yükümlülükten kurtulur.

  2. B

    Hakkın gerçekleşmesi mali kaynaklardan bağımsızdır ve Devlet bu konuda kaynak ayırmakla yükümlü değildir.

  3. C

    Hak yalnız kalkınma planında yer alan projelerle doğar ve bu projeler Devlet tarafından yönetilir.

  4. D

    Devlet bu hakka ilişkin görevini öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.

    Doğru cevap
  5. E

    Hak yalnız prim ödeyenler için anayasal güvence altındadır ve diğerleri bu güvenceden yararlanamaz.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın 60. maddesi, herkese sosyal güvenlik hakkı tanır ve Devlete bu hakkın gerçekleşmesi için gerekli tedbirleri alma görevini verir. İkinci adım: 65. madde, Devletin sosyal ve ekonomik görevlerini mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde yerine getireceğini söyler. Üçüncü adım: Hakkın tanınması ile gerçekleşmesi ayrı düzeylerdir; gerçekleşme Devletin öncelikleri ve mali kaynaklarıyla sınırlıdır. Sonuç: Devlet görevini öncelikleri gözeterek ve mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.

Çeldiriciler: Mali kaynaklardan bağımsızlık, kalkınma planı koşulu, mali kaynak yetersizliğinde hakkın ortadan kalkması ve yalnız prim ödeyenlere tanınma görüşleri, 65. maddedeki mali kaynak ölçütünü ya da 60. maddedeki herkes ifadesini yanlış aktarır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • 1.3
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'ya göre çalışanların ücretli hafta tatili, bayram tatili ve yıllık izin hakkına ilişkin esaslar hangi düzenleyici işlemle belirlenir?

  1. A

    Yönetmelik

  2. B

    Yönerge

  3. C

    Sözleşme

  4. D

    Kanun

    Doğru cevap
  5. E

    Genelge

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın 50. maddesi, dinlenme hakkına ilişkin olarak hafta tatili, bayram tatili ve yıllık izin haklarının şartlarını düzenleme yetkisini kanun koyucuya bırakır. İkinci adım: Bu haklar ve şartlar Anayasa'da açıkça kanunla düzenlenecek bir konu olarak belirlendiğinden düzenleyici işlem kanundur.

Çeldiriciler: Yönetmelik ve yönerge idari düzenleyici işlemlerdir, sözleşme taraflar arasında kurulan bir anlaşmadır ve genelge iç yazışma niteliğindedir; bunların hiçbiri bu konuda Anayasa'nın öngördüğü işlem türü değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • 1.1.1
  • Çoktan seçmeli

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdaki hüküm-sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A

    İşçinin ölümü: sözleşme kendiliğinden sona erer

  2. B

    İşçi aleyhine konulan ceza koşulu: geçersizdir

  3. C

    Sözleşmenin devri: işçinin yazılı rızasıyla sürekli olarak devredilebilir

  4. D

    Deneme süresi: en çok dört aya kadar konulabilir

    Doğru cevap
  5. E

    Rekabet yasağı: yazılı üstlenilmesi ve koşulların varlığında geçerlidir

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Taraflar hizmet sözleşmesine deneme süresi koyabilir, ancak bu süre iki ayı aşamaz (madde 433). İkinci adım: Bu nedenle deneme süresinin en çok dört ay olabileceğini söyleyen eşleşme yanlıştır; doğrusu iki aydır.

Çeldiriciler: Yalnızca işçi aleyhine konulan ceza koşulunun geçersiz olduğunu söyleyen eşleşme doğrudur (madde 420). Sözleşmenin işçinin yazılı rızasıyla sürekli olarak başka işverene devredilebildiğini söyleyen eşleşme doğrudur (madde 429). İşçinin ölümüyle sözleşmenin kendiliğinden sona erdiğini söyleyen eşleşme doğrudur (madde 440). Rekabet yasağının yazılı olarak üstlenilmesi ve kanundaki koşulların bulunması hâlinde geçerli olduğunu söyleyen eşleşme doğrudur (madde 444).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • 1.1.2
  • Çoktan seçmeli

Anayasanın ücrete ilişkin hükümleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Asgari ücret tespit edilirken yalnızca çalışanların geçim şartları göz önüne alınır.

    Doğru cevap
  2. B

    Devlet, çalışanların işlerine uygun adil ödeme alabilmeleri için tedbir alır.

  3. C

    Devlet, çalışanların diğer sosyal yardımlardan faydalanabilmesi için önlem alır.

  4. D

    Asgari ücretin tespitinde ülkenin ekonomik durumu göz önünde bulundurulur.

  5. E

    Ücret, işçinin verdiği emeğin karşılığı niteliğindedir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Anayasanın 55. maddesine göre ücret emeğin karşılığıdır; ilk ifade doğrudur. İkinci adım: aynı maddede devlete, çalışanların adil bir ücret ve sosyal yardımlardan yararlanması için tedbir alma görevi verilir; ikinci ve üçüncü ifadeler doğrudur. Üçüncü adım: asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu birlikte gözetilir; dördüncü ifade doğrudur. Bu nedenle ölçütü tek bir koşula indirgeyen ifade yanlıştır. Anahtar: asgari ücret tespit edilirken yalnızca geçim şartlarının göz önüne alınması.

Çeldiriciler: emeğin karşılığı olan ücret ifadesi doğrudur. Adil ücret ve sosyal yardım için devletin tedbir almasına ilişkin ifadeler doğrudur. Ekonomik durumun asgari ücrette gözetilmesine ilişkin ifade de doğrudur; bu nedenle üç çeldirici de yanlış değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • 1.2.1
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'ya göre kanunla genel sağlık sigortası kurulabilmesinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi.

    Doğru cevap
  2. B

    Özel sağlık kuruluşlarının tamamını kamulaştırmak.

  3. C

    Sosyal güvenlik kurumlarının bütçe açıklarını kapatmak.

  4. D

    Yalnız çalışanların iş kazası risklerini karşılamak.

  5. E

    Sağlık harcamalarını vergilerle finanse etmek.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın 56. maddesinin son fıkrası, genel sağlık sigortasının kanunla kurulabileceğini belirtir ve bunun amacını sağlık hizmetlerinin yaygın bir biçimde yerine getirilmesi olarak gösterir. İkinci adım: Sigortanın kurulma amacı sağlık güvencesinin yaygınlaştırılmasıdır; bütçe dengesi ya da finansman yöntemi bu amacın kendisi değildir. Sonuç: doğru amaç, sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesidir.

Çeldiriciler: Bütçe açıklarını kapatmak ve sağlık harcamalarını vergilerle finanse etmek bir finansman aracını anlatır; özel kuruluşları kamulaştırmak anayasal amaçla bağdaşmaz; yalnız çalışanların iş kazası risklerini karşılamak ise kapsamı daraltılmış bir sigorta türünü anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • 1.3
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'nın çalışma ve sözleşme hürriyetine ilişkin hükmüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Herkes dilediği alanda çalışma hürriyetine sahiptir.

  2. B

    Özel teşebbüs kurmak, Devletin önceden verdiği izne bağlıdır.

    Doğru cevap
  3. C

    Devlet özel teşebbüslerin sosyal amaçlara uygun yürümesi için tedbir alır.

  4. D

    Devlet özel teşebbüslerin güvenlik ve kararlılık içinde çalışması için tedbir alır.

  5. E

    Herkes kişilerle sözleşme yapma hürriyetine sahiptir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Kök, çalışma ve sözleşme hürriyetine ilişkin hükmün yanlış ifadesini ister. Bu hüküm, herkesin dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahip olduğunu ve özel teşebbüs kurmanın serbest olduğunu düzenler. İkinci adım: Özel teşebbüs kurmanın Devletin önceden iznine bağlı olduğu ifade, bu serbestiyle çeliştiği için yanlıştır. Doğru seçenek: Özel teşebbüs kurmak, Devletin önceden verdiği izne bağlıdır. Çeldiriciler: Herkes dilediği alanda çalışma hürriyetine sahiptir ve herkes sözleşme yapma hürriyetine sahiptir ifadeleri hükümle uyumludur. Devletin özel teşebbüslerin sosyal amaçlara uygun yürümesi ile güvenlik ve kararlılık içinde çalışması için tedbir alması da hükmün devlet görevine ilişkin doğru ifadelerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • 1.1.1
  • Çoktan seçmeli

Türk Borçlar Kanunu'na göre işverenin her hafta kural olarak tatil vermesi gereken gün hangisidir?

  1. A

    Cumartesi günü

  2. B

    Cuma günü

  3. C

    Pazar günü

    Doğru cevap
  4. D

    İşverenin belirlediği gün

  5. E

    İşçinin seçtiği gün

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Kanun, işverenin işçiye her hafta kural olarak pazar günü bir tam çalışma günü tatil vermekle yükümlü olduğunu düzenler (madde 421). İkinci adım: Pazar yerine başka bir gün ancak durum ve koşullar buna imkân vermezse verilebilir; bu istisna, kuralın gününü değiştirmez. Anahtar: Pazar günü.

Çeldiriciler: Cumartesi günü ve cuma günü kanunda kural olarak öngörülmez. Tatil gününü işçinin seçtiğini söyleyen ifade kanuna uymaz; tatilin verilmesi işverenin yükümlülüğüdür. Tatil gününü işverenin her hafta yeniden belirlediğini söyleyen ifade de kuralın sabit gününü karşılamaz (madde 421).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • 1.1.2
  • Çoktan seçmeli

Anayasaya göre sendika kurma hakkıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Sendika kurma hakkı yalnız işçilere tanınmış bir haktır.

    Doğru cevap
  2. B

    Sendikaya serbestçe üye olunabilir ve üyelikten serbestçe çekilinebilir.

  3. C

    Kurucular, sendika için önceden resmî bir izin almak zorunda değildir.

  4. D

    Sendikaya üyelik kararı hiçbir kişiye baskıyla dayatılamaz.

  5. E

    Bu hakkın kullanım biçimi, koşulları ve yöntemi kanunla belirtilir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Çözüm: Anayasanın sendikalara ilişkin hükmüne göre çalışanlar ve işverenler önceden izin almadan sendika ve üst kuruluş kurabilir, sendikaya serbestçe üye olabilir ve üyelikten serbestçe çekilebilir. Kimse sendika üyeliğine girmeye veya çıkmaya zorlanamaz. Bu hakkın kullanım biçimi, koşulları ve yöntemi kanunla belirtilir. Hakkın yalnız işçilere tanındığını söyleyen ifade bu hükümlerle bağdaşmaz, çünkü hak işverenlere de tanınmıştır. Yanlış ifade: Sendika kurma hakkı yalnız işçilere tanınmış bir haktır.

Çeldiriciler: önceden izin gerekmediği, üyeliğin serbest olduğu, kimsenin üyeliğe zorlanamayacağı ve kullanım usullerinin kanunla belirlendiği ifadeleri doğrudur; bunlardan biri yanlış sanılarak seçilebilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • 1.2.1
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'ya göre yaşlılara yönelik Devlet desteği ve benzeri kolaylıklar hangi düzenleyici işlemle belirlenir?

  1. A

    yönetmelikle

  2. B

    Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle

  3. C

    SGK kararıyla

  4. D

    il meclisi kararıyla

  5. E

    bir kanunla

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın yaşlılara ilişkin fıkrası, Devlet yardımının ve diğer hak ve kolaylıkların kanunla düzenleneceğini söyler. İkinci adım: Bu nedenle düzenleyici işlem türü kanundur. Anahtar: bir kanunla. Çeldiriciler: 'yönetmelik' ve 'Cumhurbaşkanlığı genelgesi' kanunun altında kalan idari düzenlemelerdir; 'SGK kararı' ve 'il meclisi kararı' ise kurum ya da yerel yönetim düzeyinde işlemlerdir. Hiçbiri kanun düzeyinde değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • 1.3
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'ya göre Devletin konut hakkına ilişkin görevi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kentlerin niteliklerini ve çevresel koşullarını gözeten bir planlama ile konut ihtiyacını karşılamaya yönelik önlemler almak ve toplu konut girişimlerini desteklemek

    Doğru cevap
  2. B

    Şehirlerin niteliklerini gözetmeksizin, toplu konutların devlet eliyle bizzat üretilmesini tek başına olarak üstlenmesi gerekir.

  3. C

    Konut kiralarını piyasadaki arz ve talep koşullarından bağımsız olarak tek başına belirlemek ve bu alanda başka bir yetkiliye yer bırakmamak.

  4. D

    Konut ihtiyacını yerel yönetimlere bırakarak merkezi planlamaya ve toplu konut girişimlerinin desteklenmesine ilişkin her türlü görevden kendini çekmek.

  5. E

    Konut hakkını kamu görevlileri lehine düzenleyerek diğer vatandaşlara yönelik planlama ve destek yükümlülüklerini ortadan kaldırmak.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın 57. maddesi, konut hakkına ilişkin devlet görevini düzenler. İkinci adım: Bu görev, kentlerin ve çevrenin koşullarını gözeten bir planlama içinde konut ihtiyacını karşılayacak önlemleri almak ve toplu konut girişimlerini desteklemekten ibarettir; devlet bu alanda doğrudan üretici ya da fiyat belirleyici olarak tanımlanmaz. Çeldiriciler: devletin toplu konutların tamamını bizzat üretmesi, konut kiralarını tek başına belirlemesi, konut ihtiyacını yerel yönetimlere bırakması ve konut hakkını yalnızca kamu görevlileri lehine düzenlemesi, metinde karşılığı bulunmayan görevlerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • 1.1.1
  • Çoktan seçmeli

Türk Borçlar Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi işverenin borçlarından biri değildir?

  1. A

    Bir yıl çalışan işçiye ücretli yıllık izin vermek

  2. B

    Kararlaştırılan ya da emsal ücreti ödemek

  3. C

    Haftada bir tam gün tatil vermek

  4. D

    Hizmet ilişkisi sürerken işverenle rekabet etmemek

    Doğru cevap
  5. E

    Bildirim süresi içinde iş arama izni vermek

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: İşverenin borçları arasında ücreti ödemek, haftalık tatil vermek, yıllık ücretli izin vermek ve bildirim süresi içinde iş arama izni vermek sayılır. İkinci adım: Hizmet ilişkisi sürerken işverenle rekabete girmemek, işçinin sadakat borcudur ve işveren borcu değildir. Çeldiriciler: Kararlaştırılan ya da emsal ücreti ödemek işverenin temel borcudur. Haftada bir tam gün tatil vermek işverenin borcudur. Bir yıl çalışan işçiye ücretli yıllık izin vermek işverenin borcudur. Bildirim süresi içinde iş arama izni vermek işverenin borcudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • 1.1.2
  • Çoktan seçmeli

Anayasanın toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkına ilişkin hükümleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Toplu iş sözleşmesi yapma hakkı hem işçilere hem işverenlere tanınmıştır.

  2. B

    Bu sözleşmenin yapılış usulü, kanunla belirlenmesi gereken bir konudur.

  3. C

    Toplu sözleşme uyuşmazlığında taraflar, kamu görevlileri hakem kuruluna gidebilir.

  4. D

    Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları tavsiye niteliğindedir.

    Doğru cevap
  5. E

    Memurlar, toplu sözleşme yapma hakkı tanınan kamu görevlilerindendir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Çözüm: Önce öznelere bakılır: hem işçiler hem işverenler toplu iş sözleşmesi yapma hakkını taşır; kamu görevlilerinden memurlar da toplu sözleşme yapabilir. Sözleşmenin usulü kanunla belirlenir. Toplu sözleşme uyuşmazlığında taraflar bu uyuşmazlığı Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna götürebilir ve kurulun kararı kesin olup toplu sözleşme hükmündedir. Bu kararların tavsiye niteliği taşıdığı iddiası bu hükümle bağdaşmaz. Yanlış ifade: Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları tavsiye niteliğindedir.

Çeldiriciler: hem işçi hem işveren hakkı, usulün kanunla belirlenmesi, memurların toplu sözleşme hakkı ve hakem kurulu başvurusu doğru ifadelerdir; bunlardan biri yanlış sanılarak seçilebilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • 1.2.1
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'daki sosyal güvenlik hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Sosyal güvenlik hakları, Siyasi Haklar ve Ödevler bölümünde düzenlenmiştir.

    Doğru cevap
  2. B

    Sosyal güvenlik hakları, Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler bölümünde yer alır.

  3. C

    Devlet, sosyal güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.

  4. D

    Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları, ayrı bir alt başlık altında ele alınmıştır.

  5. E

    Sosyal güvenlik hakkı herkese tanınmıştır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Sosyal güvenlik hakkının öznesi herkestir ve Devlet bu hakkı sağlayacak tedbirleri alıp teşkilatı kurar; E, C seçenekleri doğrudur. İkinci adım: Sosyal güvenlik hakları Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler bölümünde yer alır; yabancı ülkelerde çalışan vatandaşlar sosyal güvenlik başlığı içinde ayrı bir alt başlıkta düzenlenmiştir. B ve D seçenekleri doğrudur. Doğru yanıt (yanlış olan): Sosyal güvenlik haklarının Siyasi Haklar ve Ödevler bölümünde düzenlendiği ifadesi yanlıştır.

Çeldiriciler: E, B, C ve D seçenekleri doğru ifadelerdir; kökteki 'yanlıştır' ifadesi nedeniyle bunların elenmesi gerekir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • 1.3
  • Çoktan seçmeli

Anayasa'ya göre Ekonomik ve Sosyal Konsey ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Kalkınma planını onaylayan ve kararları bağlayıcı olan bir kuruldur.

  2. B

    Cumhurbaşkanına ekonomik ve sosyal politikalar konusunda danışmanlık yapan bir kuruldur.

    Doğru cevap
  3. C

    Asgari ücret tutarını her yıl belirleyen bir kuruldur.

  4. D

    TBMM'ye kanun teklifi sunmakla yükümlü bir organdır.

  5. E

    Sendikalar arasındaki uyuşmazlıkları karara bağlayan bir mahkemedir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Anayasa'nın 166. maddesinin dördüncü fıkrası bu kurulun varlık nedenini belirler: ekonomik ve sosyal politika oluşturma sürecinde Cumhurbaşkanına görüş sunmak. İkinci adım: Konseyin görüşü istişari niteliktedir; bağlayıcı bir karar almaz ve bir planı onaylamaz. Üçüncü adım: Bu işlevi doğru tanımlayan seçenek, Cumhurbaşkanına danışmanlık yapan kurul olarak verilendir.

Çeldiriciler: Kalkınma planını onaylayan ve bağlayıcı kararlar veren kurul yanlıştır, çünkü plan onayı ve bağlayıcı karar Konseyin yetkisinde değildir. Asgari ücret tutarını her yıl belirleyen kurul ayrı bir ücret tespit mekanizmasıdır. Kanun teklif etme yetkisi TBMM üyelerine ve Bakanlar Kuruluna aittir; Konseyin böyle bir görevi yoktur. Sendikalar arasındaki uyuşmazlıkları karara bağlamak Konseyin işi değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • 1.1.1
  • Çoktan seçmeli

Türk Borçlar Kanunu'na göre on yıldan uzun süreli hizmet sözleşmesi, on yıl geçtikten sonra nasıl feshedilebilir?

  1. A

    Bildirim süresine uymaksızın derhâl feshederek

  2. B

    Dört haftalık fesih bildirim süresine uyarak

  3. C

    İki aylık fesih bildirim süresine uyarak

  4. D

    Ancak haklı bir sebep bulunduğunda

  5. E

    Altı aylık fesih bildirim süresine uyularak

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: On yıldan uzun süreli hizmet sözleşmesini, on yıl geçtikten sonra taraflardan her biri altı aylık fesih bildirim süresine uyarak feshedebilir (madde 430). İkinci adım: Fesih, ancak bu süreyi izleyen aybaşında hüküm ifade eder. Anahtar: altı aylık fesih bildirim süresine uyularak.

Çeldiriciler: Bildirim süresine uymadan derhâl fesih, bu özel düzenlemeye aykırıdır; derhâl fesih haklı sebebe dayanır (madde 435). Dört haftalık süre, bir yıldan beş yıla kadar süren sözleşmeler için geçerlidir (madde 432). İki aylık süre, deneme süresinin üst sınırıdır ve bu sözleşmeye uygulanmaz (madde 433). Haklı sebep şartı, bu sözleşmenin belirli bildirim süresiyle feshinde aranmaz; ancak derhâl fesih için aranır (madde 435).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • 1.1.2
  • Çoktan seçmeli

Anayasaya göre grev hakkı ve lokavt aşağıdakilerin hangisindeki biçimde kullanılamaz?

  1. A

    İyiniyet kurallarına aykırı, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek biçimde.

    Doğru cevap
  2. B

    Greve katılmayanların işyerinde çalışmasını engellemeden, kanunda öngörülen biçimde.

  3. C

    Barışçıl ve iyiniyet kurallarına uygun olarak, kanunda belirtilen sınırlar içinde.

  4. D

    Toplu iş sözleşmesi uyuşmazlığında, kanunda gösterilen usul ve şartlara uyularak.

  5. E

    Toplum zararı doğurmayacak biçimde, kanunla belirlenen usul ve şartlara göre.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Anayasanın grev ve lokavta ilişkin hükmü, bu hakların iyiniyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamayacağını söyler. İkinci adım: Soruda istenen, kullanılamayan biçimdir ve bu tanım iyiniyet kurallarına aykırı, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek kullanımla örtüşür. Sonuç: Kullanılamayan biçim, iyiniyet kurallarına aykırı, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek biçimdir. Çeldiriciler: Kanunda gösterilen usul ve şartlara uyularak yapılan uyuşmazlık kullanımı, anayasal çerçevede yasak değildir. Greve katılmayanların çalışmasını engellemeden yapılan kullanım, kanuna uygun biçimdir. Barışçıl ve iyiniyet kurallarına uygun olarak, kanunda belirtilen sınırlar içinde yapılan kullanım da izinlidir. Toplum zararı doğurmayacak ve kanunla belirlenen usule göre yapılan kullanım da yasak sayılamaz; yasağın dayanağı tam tersi bir biçimdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Ücret fonu teorisine göre mütedavil sermayesi 2.400 birim olan bir ülkede işçi sayısı 400'den 500'e çıkarsa işçi başına ortalama ücret yüzde kaç azalır?

  1. A

    10

  2. B

    12,5

  3. C

    20

    Doğru cevap
  4. D

    25

  5. E

    80

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, ücret fonu teorisine göre ortalama ücretin sabit mütedavil sermayenin işçi sayısına bölünmesiyle bulunduğunu hatırlamaktır. İkinci adım, başlangıçtaki ortalama ücreti bulmaktır: 2400400=6\frac{2400}{400}=6 birim. Üçüncü adım, yeni ortalama ücreti bulmaktır: 2400500=4,8\frac{2400}{500}=4{,}8 birim. Dördüncü adım, yüzde azalışı bulmaktır: 6−4,86⋅100=20\frac{6-4{,}8}{6}\cdot 100=20. Doğru seçenek yüzde 20'dir.

Çeldiriciler: 25 işçi sayısındaki artış oranıdır; ücretteki azalışla karıştırılmamalıdır. 80 yeni ortalama ücretin eski ücrete oranıdır, azalış oranı değildir. 10 ve 12,5 değerleri ise işçi farkının yanlış tabana bölünmesiyle elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • 2.3
  • Çoktan seçmeli

Marshall'a göre emek arzı açısından bakıldığında ücret neyi telafi etmek için ödenir?

  1. A

    emeğin marjinal verimine denk gelen pay

  2. B

    üründen rant ve faiz çıktıktan sonraki kalan

  3. C

    kapitalistin el koyduğu artık değer payı

  4. D

    işçinin katlandığı zahmet ve ıstırabı

    Doğru cevap
  5. E

    ücret fonunun işçi sayısına bölümü

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Marshall, emek arzı açısından bakıldığında çalışmanın işçiye zahmet ve ıstırap yüklediğini, yani bir olumsuz fayda oluşturduğunu kabul eder. İkinci adım: Ücret, bu olumsuz faydayı telafi etmek için ödenir. Doğru seçenek: işçinin katlandığı zahmet ve ıstırabı. Çeldiriciler: emeğin marjinal verimine denk gelen pay, marjinal prodüktivite kavramının Marshall'a yanlış atfedilmesidir. Kapitalistin el koyduğu artık değer payı Marx'ın kavramıdır. Üründen rant ve faiz çıktıktan sonraki kalan, Jevons'ın bakiye ücret yaklaşımını çağrıştırır. Ücret fonunun işçi sayısına bölümü ise ücret fonu teorisinin bir ifadesidir ve emek arzı açısından olumsuz fayda kavramıyla ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • 2.5
  • Çoktan seçmeli

Sendikal ve toplu iş ilişkilerinde hangi eşleştirme doğrudur?

I. Toplu pazarlık II. İstihdam biçimi III. Ücret yapısı IV. İnsan kaynakları politikası

a) Verimlilik arayışı b) Taşeron direnci c) İş değerleme d) Sendikal olanaklar

  1. A

    I-b, II-a, III-c, IV-d

  2. B

    I-a, II-b, III-d, IV-c

  3. C

    I-a, II-b, III-c, IV-d

    Doğru cevap
  4. D

    I-d, II-c, III-a, IV-b

  5. E

    I-c, II-d, III-a, IV-b

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her başlığın hangi alanda görüldüğünü ayırt edelim. Toplu pazarlık, ücret ve çalışma koşullarının sendika ile işveren arasında görüşülüp toplu sözleşmeyle düzenlenmesidir; bu süreçte ücret taleplerinin yerini verimlilik için ortak arayışların aldığı durum toplu pazarlıkla eşleşir. İkinci adım: İstihdam biçimi, taşeron uygulamalarına karşı sendikal direnç ile eşleşir. Üçüncü adım: Ücret yapısı, ücret pazarlığına nesnel temel sağlayan iş değerleme ile eşleşir. Dördüncü adım: İnsan kaynakları politikası, sendikal olanakların işletmece sağlanması ile eşleşir. Dört eşleşme birlikte doğru kurulduğunda doğru eşleştirme elde edilir.

Çeldiriciler: Toplu pazarlığı taşeron direnciyle, istihdam biçimini verimlilik arayışıyla kuran seçenek iki çifti yer değiştirir. Ücret yapısını sendikal olanaklarla, insan kaynaklarını iş değerlemeyle kuran seçenek de iki çifti karıştırır. Toplu pazarlığı sendikal olanaklarla, istihdam biçimini iş değerlemeyle kuran seçenek bir çift yanlış bağlar. Toplu pazarlığı iş değerlemeyle, istihdam biçimini sendikal olanaklarla kuran seçenek ise iki başlığı karşılıklı yanlış eşleştirir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Çalışma ekonomisinde işsizlik türleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Friksiyonel işsizlik, iş arayanlarla boş işlerin kolayca eşleşememesinden doğar.

  2. B

    Yapısal işsizlik, teknoloji ve tüketici tercihlerindeki değişmelere uyum sürecinden doğar.

  3. C

    Mevsimlik işsizlik, talebin belirli mevsimlerde yoğunlaşmasından doğar.

  4. D

    Konjonktürel işsizlik, teknolojideki değişmelere işgücünün uyum sürecinden kaynaklanır.

    Doğru cevap
  5. E

    Doğal işsizlik, friksiyonel ve yapısal işsizliğin toplamından oluşur.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: işsizlik türlerinin nedenlerini hatırlamak. Friksiyonel işsizlik, iş arayanlarla boş işlerin buluşamamasından; yapısal işsizlik, teknoloji ve tüketici tercihlerindeki değişmelere uyum sürecinden; mevsimlik işsizlik, talebin mevsimlere yığılmasından doğar. Doğal işsizlik ise friksiyonel ve yapısal işsizliğin toplamıdır.

İkinci adım: konjonktürel işsizliğin nedenini ayırt etmek. Konjonktürel işsizlik, ekonomik durgunluk ve genel talep daralması dönemlerinde ortaya çıkar; teknolojik değişmeye uyum süreci ise yapısal işsizliğin konusudur. Bu nedenle yanlış olan ifade, konjonktürel işsizliği teknolojik uyuma bağlayan ifadedir.

Çeldiriciler: friksiyonel işsizlik, yapısal işsizlik, mevsimlik işsizlik ve doğal işsizlik tanımları doğrudur; yanlış seçenek gibi görünseler de doğru bilgi taşırlar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • 2.4
  • Çoktan seçmeli

Bireylerin geleceğe yönelik beklentilerini modelleyen rasyonel beklentiler yaklaşımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Bireyler, mevcut bilgilerini kullanarak kararlarını rasyonel biçimde verir ve beklentilerini buna göre kurar.

  2. B

    Bireyler, politikaların etkisini önceden tahmin ettiğinden kararlarını buna göre yeniden düzenler.

  3. C

    Fiyat ve ücretlerin esnek olduğu varsayılır, bu nedenle piyasa kendiliğinden dengeye ulaşır.

  4. D

    Devletin uygulayacağı maliye politikasının kısa dönemde bile reel etkileri ortaya çıkmaz, politika etkinsizliği vardır.

  5. E

    Bireylerin sistematik hatalar yaptığından maliye politikası kısa dönemde istihdamı kalıcı olarak artırır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Rasyonel beklentiler yaklaşımına göre bireyler mevcut bilgilerini kullanarak rasyonel beklenti oluşturur. Birinci adım, bu beklentiler politikanın etkisini önceden hesaba kattığı için yalnızca beklenmeyen politika şokları etkili olabilir. İkinci adım, beklenen bir maliye politikasının kısa dönemde bile reel etkisinin ortaya çıkmadığını kabul etmektir. Bu nedenle bireylerin sistematik hata yaptığını ve politikanın istihdamı kalıcı olarak artırdığını söyleyen ifade yanlıştır. Çeldiriciler: Rasyonel karar verme, esnek fiyat varsayımı, kendiliğinden dengeye ulaşma ve politika etkinsizliği ifadeleri bu yaklaşımın doğru tespitleridir; bunları yanlış saymak sorunun olumsuz kökünü kaçırmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Marjinalist yaklaşımda ücretlerin belirlenmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Jevons'a göre emek arzı, ücretlerdeki değişmelerle birlikte değişebilen ve belirlenmesi gereken bir büyüklüktür.

  2. B

    Emek arzı, çalışmanın doğurduğu olumsuz faydanın veya elemin bir fonksiyonu olarak ifade edilebilir.

  3. C

    Ücret, işçinin çalışma sırasında katlandığı zahmeti ve ıstırabı telafi etmek için ödenir.

  4. D

    Üretim faktörlerine olan talebi, azalan marjinal prodüktivite belirler.

  5. E

    Ücretleri yalnız emek talebi belirler; emek arzının ücret üzerinde bir rolü yoktur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda, marjinalist yaklaşımın ücret belirlenmesini hem emek talebi hem de emek arzı üzerinden açıkladığını hatırlarız. İkinci adımda, Marshall'a göre ücretleri emek talebi kadar emek arzı da birlikte belirler; emek arzını ücret dışında tutan bir ifade bu görüşle çelişir. Üçüncü adımda, Jevons'un emek arzını ücretle değişen ve çalışmanın olumsuz faydasına bağlı bir büyüklük saydığını birlikte değerlendiririz; bu çerçevede emek arzının ücret üzerinde rolü olmadığını söyleyen ifade yanlıştır. Doğru cevap: Ücretleri yalnız emek talebi belirler; emek arzının ücret üzerinde bir rolü yoktur. Çeldiriciler: Jevons'a göre emek arzının ücretlerle değişebilen bir büyüklük olması doğrudur. Emek arzının çalışmanın doğurduğu olumsuz faydanın fonksiyonu olarak ifade edilmesi doğrudur. Ücretin işçinin katlandığı zahmeti telafi etmek için ödenmesi doğrudur. Üretim faktörlerine olan talebin azalan marjinal prodüktivite ile belirlenmesi doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • 2.3
  • Çoktan seçmeli

Marx kapitalist sömürü olayını hangi teorilerle açıklar?

  1. A

    Ücret fonu ve nüfus teorileri

  2. B

    Marjinal fayda ve marjinal prodüktivite teorileri

  3. C

    Değer ve artı değer teorileri

    Doğru cevap
  4. D

    Rant ve faiz teorileri

  5. E

    Efektif talep ve çarpan teorileri

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Marx, kapitalist sömürüyü emek değer teorisi üzerine kurar; işçinin emeğinin yarattığı değer ile işçiye ücret olarak ödenen değer arasındaki farka bakar. İkinci adım: bu fark artı değer olarak adlandırılır ve kapitalistin el koyduğu kısmı gösterir. Sonuç: sömürü olayını açıklayan teori çifti değer ve artı değer teorileridir.

Çeldiriciler: Ücret fonu ve nüfus teorileri klasik ücret yaklaşımlarıdır; sömürü açıklamasının çekirdeğini oluşturmaz. Marjinal fayda ve marjinal prodüktivite teorileri marjinalist ekolün araçlarıdır, Marx'ın çerçevesine ait değildir. Rant ve faiz teorileri gelir paylarını açıklar; sömürü çerçevesini kurmaz. Efektif talep ve çarpan teorileri Keynesyen makro analizin konusudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • 2.5
  • Çoktan seçmeli

İş güvencesinin giderek azaldığı günümüzde toplu pazarlık görüşmelerinde gözlenen eğilim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    talepler sadece iş güvencesi konusuna indirgenmiş durumdadır

  2. B

    verimlilik arayışları yerini ücret artışı taleplerine bırakmaktadır

  3. C

    ücret ve hak talepleri verimlilik amaçlı ortak çözüm arayışına dönüşmektedir

    Doğru cevap
  4. D

    toplu pazarlık görüşmeleri artık büyük ölçüde yapılmamaktadır

  5. E

    ücret talepleri artık doğrudan devlet tarafından belirlenmektedir

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda iş güvencesi azaldıkça sendikaların yeni yaklaşımlar geliştirmek zorunda kaldığını hatırlarız. İkinci adımda toplu pazarlıkta ücret ve hak taleplerinin yerini verimlilik amaçlı ortak bir çözüm arayışının aldığını seçeriz. Cevap: ücret ve hak talepleri verimlilik amaçlı ortak çözüm arayışına dönüşmektedir.

Çeldiriciler: talepler sadece iş güvencesi konusuna indirgenmiş durumdadır ifadesi talep alanını tek konuya daraltır. Verimlilik arayışları yerini ücret artışı taleplerine bıraktığı için eğilimin yönünü ters okur. Toplu pazarlık görüşmelerinin büyük ölçüde yapılmadığı bir tablo metinde yoktur. Ücret taleplerinin doğrudan devlet tarafından belirlenmesi ise metnin anlattığı toplu pazarlık sürecinin dışındadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Marjinal verimlilik ve gizli işsizlikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Marjinal verimlilik, üretime eklenen son işçinin üretime katkısıdır.

  2. B

    Gizli işsizlik, marjinal verimliliğin en yüksek olduğu noktadan itibaren başlar.

    Doğru cevap
  3. C

    Gizli işsizlerin marjinal verimliliği sıfır olarak kabul edilir.

  4. D

    Optimum işçi sayısı, marjinal verimliliğin sıfır olduğu noktadır.

  5. E

    Gizli işsizlik, kamu kurumlarında ve tarımda görülür.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: birinci ifade kontrol edilir; marjinal verimlilik üretime eklenen son işçinin katkısıdır, doğrudur. İkinci adım: üretim en yüksek değerine marjinal verimliliğin sıfır olduğu noktada ulaşır; bu nokta optimum işçi sayısıdır, doğrudur. Üçüncü adım: gizli işsizlerin üretime katkısı yoktur, dolayısıyla marjinal verimlilikleri sıfırdır, doğrudur. Dördüncü adım: gizli işsizlik kamu kurumlarında ve tarımda görülür, doğrudur. Beşinci adım: marjinal verimlilik emek arttıkça azaldığından en yüksek değerine ilk işçide ulaşır; gizli işsizlik ise marjinal verimliliğin sıfıra indiği noktadan sonra başlar. Bu nedenle en yüksek noktadan itibaren başladığını söyleyen ifade yanlıştır. Çeldiriciler: diğer dört ifade doğrudur ve yanlış seçenek değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • 2.4
  • Çoktan seçmeli

Mezuniyet sonrası kısa süreli iş arayanların ya da işini değiştirenlerin yaşadığı, geçici nitelikteki işsizlik türü hangisidir?

  1. A

    İradi işsizlik

  2. B

    Konjonktürel işsizlik

  3. C

    Yapısal işsizlik

  4. D

    Gizli işsizlik

  5. E

    Friksiyonel (arızi) işsizlik

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: İşsizliğin geçici olduğunu, iş arama ya da iş değiştirme sürecinden kaynaklandığını belirlemek gerekir. Bu özellik, talep düşüşünden doğan konjonktürel işsizlikten ve ekonominin yapısal özelliklerinden doğan yapısal işsizlikten ayırt edilir. İkinci adım: Bu tanıma uyan işsizlik türü friksiyonel (arızi) işsizliktir; doğru seçenek budur. Çeldiriciler: Konjonktürel işsizlik talep azalmasından doğar. Yapısal işsizlik ekonominin kendine özgü yapısal özelliklerinden kaynaklanır. Gizli işsizlik görünürde çalışan ama üretime katkısı olmayan işgücüdür. İradi işsizlik, iş bulma olanağı olduğu halde çalışmak istenmemesinden doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Karl Marx, makinelerin bazı işçileri işsiz bırakarak yedek bir işgücü oluşturduğu düşüncesini geliştirirken yararlandığı iktisatçı ve görüş aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. A

    Adam Smith ve doğal ücret kavramı üzerine kurulu görüş

  2. B

    Thomas Malthus ve nüfusun besinden hızlı arttığı görüşü

  3. C

    David Ricardo ve makinelerin işgücü üzerindeki etkisi görüşü

    Doğru cevap
  4. D

    Nassau Senior ve ücret fonu teorisinin formülleştirilmesi

  5. E

    William Stanley Jevons ve olumsuz fayda kavramı

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, makinelerin işçileri işsiz bırakmasıyla oluşan yedek işgücü düşüncesinin Marx'ın çözümlemesinde merkezî olduğunu hatırlamaktır. İkinci adım, bu düşünceyi geliştirirken Marx'ın nüfus tezine değil, makinelerin işgücü üzerindeki etkisini ele alan Ricardo'nun görüşüne dayandığını ayırt etmektir. Üçüncü adım, bu görüşü doğru iktisatçı ile eşleştirmektir. Sonuç: David Ricardo ve makinelerin işgücü üzerindeki etkisi görüşü.

Çeldiriciler: Thomas Malthus ve nüfusun besinden hızlı arttığı görüşü, Marx'ın eleştirdiği bir kaynaktır; makine kaynaklı işsizlik fikriyle ilgisi yoktur. Adam Smith ve doğal ücret kavramı, emek fiyatı tartışmasının öncüsüdür ama yedek işgücü düşüncesinin kaynağı değildir. Nassau Senior ve ücret fonu teorisinin formülleştirilmesi, Marx'ın reddettiği bir görüştür ve makinelerin etkisini konu almaz. William Stanley Jevons ve olumsuz fayda kavramı, Marx'ın çözümlemesiyle ilgisi olmayan bir çerçevedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • 2.3
  • Çoktan seçmeli

Alfred Marshall'ı üretim faktörlerinin fiyatlanması konusunda John Bates Clark'tan ayıran görüş aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Marshall marjinal prodüktiviteyi bölüşüm analizinin dışında tutar ve faktör fiyatlarını bu kavrama hiç dayandırmaz.

  2. B

    Faktör fiyatlarını doğrudan marjinal prodüktiviteye bağlamaz; bu bağlantı yalnız faktör arzı sabitken doğrudur, arz değişince marjinal prodüktivite de değişir.

    Doğru cevap
  3. C

    Marshall faktör fiyatlarını yalnız üretim maliyetine bağlar ve ücret konusunda arzı göz ardı eder.

  4. D

    Marshall ücreti yalnız sendika pazarlığının sonucu olarak açıklar ve marjinal prodüktiviteyi dikkate almaz.

  5. E

    Marshall marjinal prodüktiviteyi her koşulda faktör fiyatlarının tek belirleyicisi sayarak bu bağlantıyı arzdan bağımsız kabul eder.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Clark'ın faktör fiyatlarını doğrudan marjinal prodüktiviteye bağladığını hatırlamak gerekir. İkinci adım: Marshall'ın aynı bağlantıyı yalnız faktör arzı sabit olduğunda geçerli saydığını hatırlamak gerekir. Üçüncü adım: arz değişirse marjinal prodüktivitenin de değişeceği gerekçesiyle iki düşünürün ayrıldığı noktanın bu koşulluluk olduğu görülür. Sonuç: iki düşünürü ayıran görüş, faktör fiyatlarının marjinal prodüktiviteye bağlanmasının arz koşuluna bağlı olduğunu savunan görüştür. Çeldiriciler: Marshall'ın marjinal prodüktiviteyi bölüşüm analizinin dışında tuttuğu ifade, onun koşullu kabulünü yok sayar. Marshall'ın faktör fiyatlarını yalnız üretim maliyetine bağladığı ifade, arz ve talep çerçevesini yanlış aktarır. Marshall'ın ücreti yalnız sendika pazarlığıyla açıkladığı ifade, görüşünü yanlış aktarır. Marshall'ın marjinal prodüktiviteyi her koşulda tek belirleyici saydığı ifade, koşul şartını kaldırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 35

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Maslow'un hiyerarşisinde ihtiyaçlar dört basamakta sıralanır.

    Doğru cevap
  2. B

    Kendini gerçekleştirme ihtiyacı hiyerarşinin en üst basamağında yer alır.

  3. C

    Maslow'un hiyerarşisinde ilk basamağı fizyolojik ihtiyaçlar oluşturur.

  4. D

    Alt basamak ihtiyaçları karşılanmadan üst basamak ihtiyaçları ortaya çıkmaz.

  5. E

    Güvenlik ihtiyacı, fizyolojik ihtiyaçlardan sonra gelen basamaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, Maslow hiyerarşisinin basamak sayısını hatırlamaktır: fizyolojik, güvenlik, sevgi ve ait olma, saygınlık ve kendini gerçekleştirme olmak üzere beş basamak vardır. İkinci adım, alt basamak karşılanmadan üst basamağın ortaya çıkmadığı kuralını uygulamaktır. Üçüncü adım, kökteki yanlış ifadeyi seçmektir. Basamak sayısı beş iken 'dört basamakta sıralanır' ifadesi gerçeğe uymaz; bu nedenle doğru yanıt bu seçenektir.

Çeldiriciler: 'ilk basamağı fizyolojik ihtiyaçlar oluşturur' ifadesi doğrudur, çünkü hiyerarşinin en alt basamağı fizyolojik ihtiyaçlardır. 'kendini gerçekleştirme ihtiyacı en üst basamakta yer alır' ifadesi doğrudur. 'alt basamak ihtiyaçları karşılanmadan üst basamak ihtiyaçları ortaya çıkmaz' ifadesi doğrudur, bu hiyerarşinin temel kuralıdır. 'güvenlik ihtiyacı fizyolojik ihtiyaçlardan sonra gelir' ifadesi de doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • 3.2
  • Çoktan seçmeli

Hawthorne araştırmalarını yürüten ekibin başında gelen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Frederick W. Taylor

  2. B

    Abraham Maslow

  3. C

    Henri Fayol

  4. D

    Max Weber

  5. E

    Elton Mayo

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Hawthorne araştırmaları 1924-1933 yılları arasında Western Electric şirketinin Cicero tesislerinde yapılmıştır.

İkinci adım: bu araştırmaları başta yürüten ve insan ilişkileri hareketinin başlangıcını sağlayan isim Elton Mayo'dur.

Doğru cevap: Elton Mayo.

Çeldiriciler: Frederick W. Taylor bilimsel yönetimin kurucusudur, Hawthorne ekibinde yer almamıştır. Henri Fayol yönetim süreci yaklaşımını geliştirmiştir, Hawthorne araştırmalarıyla ilgisi yoktur. Max Weber bürokrasi kuramının öncüsüdür, bu araştırmaların yürütücüsü değildir. Abraham Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisini ileri süren bir psikologdur, bu araştırmalarla bir bağı yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 37

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Güdülenmede en önemli faktörün çevre olduğunu kabul eden bir yaklaşıma göre güdülenme aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A

    Kişinin kendi iç ihtiyaçlarının doğrudan etkisiyle

  2. B

    Belirli bir davranışın çevre tarafından nasıl ödüllendirildiğiyle

    Doğru cevap
  3. C

    Toplumsallaşma sürecinde öğrenilen, kişilikle bağlı ihtiyaçların etkisiyle

  4. D

    Beş basamaklı bir ihtiyaç hiyerarşisinin ilerlemesiyle

  5. E

    Öğrenilmemiş, biyolojik temelli güdülerin etkisiyle

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: çevre teorisi, güdülenmede en önemli faktörün çevre olduğunu savunur. İkinci adım: bu yaklaşımda belirli bir davranışın çevre tarafından nasıl ödüllendirildiği güdülenmeyi belirler. Sonuç: çevre teorisine göre güdülenme, belirli bir davranışın çevre tarafından nasıl ödüllendirildiğiyle açıklanır.

Çeldiriciler: Güdülenmeyi yalnız kişinin iç ihtiyaçlarıyla açıklamak çevre teorisinin ilkesine aykırıdır. Toplumsallaşma sürecinde öğrenilen ihtiyaçlarla açıklamak etkileşim teorisine aittir. Beş basamaklı bir ihtiyaç hiyerarşisiyle açıklamak ihtiyaçlar teorisinin yaklaşımıdır. Öğrenilmemiş, biyolojik temelli güdülerle açıklamak ise fizyolojik motive kavramına dayanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • 3.2
  • Çoktan seçmeli

Weber'e göre bir kişinin olağanüstü özelliklerine ve kahramanlığına bağlılığa dayanan yetki türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Geleneksel yetki

  2. B

    Biçimsel yetki

  3. C

    Ussal yetki

  4. D

    Karizmatik yetki

    Doğru cevap
  5. E

    Hiyerarşik yetki

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Weber yetkiyi üç türe ayırır: geleneksel, karizmatik ve ussal yetki. İkinci adım: Soruda kişinin olağanüstü özelliklerine ve kahramanlığına bağlılık vurgulanmaktadır; bu, kuralların yasallığına dayanan ussal yetkiden ayrılır. Üçüncü adım: Olağanüstü özelliklere dayanan yetki türü karizmatik yetkidir. Sonuç: Doğru yetki türü karizmatik yetkidir. Çeldiriciler: Geleneksel yetki, mevkide olana itaate dayanır ve kişinin olağanüstülüğüne değil geleneğe bağlıdır. Ussal yetki kuralların yasallığına dayanır. Biçimsel ve hiyerarşik yetki, Weber'in üç yetki türü arasında yer almaz; soruda aranan olağanüstü özelliğe bağlılığı karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 39

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi Z teorisinin insan davranışlarına ilişkin varsayımlarından biri değildir?

  1. A

    insan doğuştan iyidir ve hiçbir yönlendirmeye gerek duymadan çalışır

    Doğru cevap
  2. B

    insan ne şeytan ne melektir ve karar verme yeteneğine sahiptir

  3. C

    insan doğuştan ne iyidir ne de kötüdür, şartlara göre yatkınlık gösterir

  4. D

    motivasyon zorlamayla değil mantık yoluyla sağlanır

  5. E

    insan zorunlu ihtiyaçlarla motive edilemez, motivasyonu içindeki durum belirler

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Z teorisi insan davranışları için beş varsayım öne sürer: insan ne şeytan ne melektir; doğuştan ne iyi ne kötüdür; zorunlu ihtiyaçlarla motive edilemez; motivasyon zorlamayla değil mantıkla sağlanır; insan tarafsız değerlendirilmelidir. İkinci adım: Bu varsayımların hiçbiri insanı doğuştan iyi kabul etmez; Z teorisi insanı doğuştan ne iyi ne kötü sayar. Dolayısıyla doğuştan iyi olduğunu ve hiçbir yönlendirmeye gerek duymadan çalıştığını söyleyen ifade bu teorinin varsayımı değildir. Sonuç: insan doğuştan iyidir ve hiçbir yönlendirmeye gerek duymadan çalışır. Çeldiriciler: ne şeytan ne melek ve karar verme yeteneği, Z teorisinin birinci varsayımıdır. Doğuştan ne iyidir ne de kötüdür, ikinci varsayımdır. Mantık yoluyla motivasyon, dördüncü varsayımdır. Zorunlu ihtiyaçlarla motive edilemez, üçüncü varsayımdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • 3.2
  • Çoktan seçmeli

Hawthorne araştırmalarının yürütüldüğü dönemle ve bulgularıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Araştırmalar 1924-1933 yılları arasında bir otomobil fabrikasında yapılmıştır.

    Doğru cevap
  2. B

    Araştırmalar, insan ilişkileri hareketinin başlangıç noktası olmuştur.

  3. C

    Işıklandırma deneylerinde ışık azaltıldığında verimin düşmediği görülmüştür.

  4. D

    Araştırmalar 1924-1933 yılları arasında Western Electric'in Cicero tesislerinde yapılmıştır.

  5. E

    Akılcı ekonomik insan modeli bu araştırmalarla geçerli bulunmamıştır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Hawthorne araştırmalarının yeri ve zamanı 1924-1933 yıllarında Western Electric'in Cicero tesisleridir.

İkinci adım: araştırmaların bir otomobil fabrikasında yapıldığını söyleyen ifade bu bilgiyle çelişir.

Doğru cevap (yanlış ifade): Araştırmalar 1924-1933 yılları arasında bir otomobil fabrikasında yapılmıştır.

Çeldiriciler: Araştırmalar 1924-1933 yılları arasında Western Electric'in Cicero tesislerinde yapılmıştır; bu ifade doğrudur. Araştırmalar insan ilişkileri hareketinin başlangıç noktası olmuştur; bu ifade doğrudur. Işıklandırma deneylerinde ışık azaltıldığında verimin düşmediği görülmüştür; bu ifade doğrudur. Akılcı ekonomik insan modeli bu araştırmalarla geçerli bulunmamıştır; bu ifade de doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by