40 soru · KPSS A Grubu

KPSS A Grubu İktisat Genel Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

KPSS A Grubu İktisat Genel Deneme 1 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • 1.1
  • Çoktan seçmeli

Bir fizyokrat iktisatçı, bir ülkenin üretiminde yalnızca tarımın net ürün oluşturduğunu savunmaktadır. Buna göre bu iktisatçının ülke politikası için önerisi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

  1. A

    Sanayi ve ticaretin net ürün veren faaliyetler olarak öncelikli desteklenmesi

  2. B

    Tarımsal üretimin, özel mülkiyet ve özgürlük ilkeleriyle desteklenmesi

    Doğru cevap
  3. C

    Tarım dışı sınıfların üretken sınıf sayılarak vergilendirilmesi

  4. D

    Tarım arazilerine el konularak toprağın devlet tarafından işletilmesi

  5. E

    Ticaretin devlet tekeline alınarak yabancı mal girişinin artırılması

Doğru cevap: B

Çözüm

Fizyokratlara göre net ürün tarımdan elde edilir ve özel mülkiyet ile özgürlük birlikte var olduğunda yararlıdır. Bu nedenle tarımı özel mülkiyet ve serbestlik içinde destekleyen öneri uygundur; diğer seçenekler bu görüşle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • 1.3
  • Çoktan seçmeli

Bir işletme makine, bina ve hammaddeye 450, ücretlere 150 birim harcamış; ürettiği malların değeri 900 birim olmuştur. Bu soruda organik bileşim, değişmeyen sermayenin toplam sermayeye (harcamaların toplamına) oranıdır. Buna göre artık-değer oranı ile organik bileşim sırasıyla yüzde kaçtır?

  1. A

    %200 ve %75

    Doğru cevap
  2. B

    %50 ve %75

  3. C

    %200 ve %300

  4. D

    %500 ve %75

  5. E

    %200 ve %25

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda sermaye bileşenleri ayrılır: makine, bina ve hammaddeye harcanan c=450c = 450 birim değişmeyen sermayedir; ücrete harcanan v=150v = 150 birim değişen sermayedir. İkinci adımda artık-değer bulunur: malın değeri c+v+s=900c + v + s = 900 olduğundan s=900−450−150=300s = 900 - 450 - 150 = 300 birimdir. Üçüncü adımda artık-değer oranı s/v=300/150=2s/v = 300/150 = 2, yani yüzde 200 olarak hesaplanır. Dördüncü adımda, soruda tanımlandığı biçimde, organik bileşim c/(c+v)=450/600=0,75c/(c+v) = 450/600 = 0{,}75, yani yüzde 75 olarak bulunur. Doğru seçenek, iki sonucu birlikte veren yüzde 200 ve yüzde 75 seçeneğidir. Çeldiriciler: yüzde 50 ve yüzde 75 seçeneği, artık-değeri toplam sermayeye bölen hatayı yansıtır; yüzde 500 ve yüzde 75 seçeneği, değişmeyen sermayenin değer yarattığını varsayıp artık-değeri yalnız değişen sermayeyi düşerek 750 bulan hatayı yansıtır; yüzde 200 ve yüzde 300 seçeneği, organik bileşimi değişen sermayeye bölerek (450/150450/150) hesaplayan hatayı yansıtır; yüzde 200 ve yüzde 25 seçeneği, organik bileşimi değişen sermayenin toplam sermayeye oranı olarak alan hatayı yansıtır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Bir ilçede temel gıda maddesinin piyasa fiyatı savaş dönemi nedeniyle çok yükselmiştir. Yerel yönetim tüketicileri korumak amacıyla bu maddenin satış fiyatını piyasa fiyatının altında ve maliyetin biraz üzerinde sabitlemiştir. Buna göre bu uygulamanın ilk sonucu aşağıdakilerden hangisi olur?

  1. A

    Arz fazlası oluşur

  2. B

    Denge fiyatı yükselir

  3. C

    Talep fazlası oluşur

    Doğru cevap
  4. D

    Talep eğrisi sola kayar

  5. E

    Vergi yansıması gerçekleşir

Doğru cevap: C

Çözüm

Piyasa fiyatının altında belirlenen tavan fiyat, talep fazlası ve kıtlık yaratır. Bu nedenle ilk sonuç talep fazlasının oluşmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • 2.4
  • Çoktan seçmeli

Faydanın ölçülemeyeceğini, yalnızca mal bileşimlerinin sıralanabileceğini savunan ve tüketici dengesini farksızlık eğrileri ile bütçe doğrusu yardımıyla açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Ordinalist (sırasalcı) yaklaşım

    Doğru cevap
  2. B

    Azalan marjinal fayda yasası

  3. C

    Kardinalist (sayısalcı) yaklaşım

  4. D

    Gossen ve Jevons yaklaşımı

  5. E

    Toplam fayda yaklaşımı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: soruda iki ölçüt verilir; faydanın ölçülemeyip yalnızca sıralanabilmesi ve tüketici dengesinin farksızlık eğrileri ile bütçe doğrusuyla açıklanması. İkinci adım: bu ölçütleri karşılayan yaklaşım, faydanın sayısal olarak ölçülemeyeceğini savunan ordinalist (sırasalcı) yaklaşımdır. Bu yaklaşımda tüketici dengesi, farksızlık eğrisinin bütçe doğrusuna teğet olduğu noktada bulunur.

Çeldiriciler: Gossen ve Jevons yaklaşımı ile kardinalist (sayısalcı) yaklaşım faydanın ölçülebileceğini savunur ve tüketici dengesini marjinal fayda eşitliğiyle açıklar. Azalan marjinal fayda yasası bir ilke olup bir denge yaklaşımı değildir. Toplam fayda yaklaşımı ise faydaların toplamına dayanır; sıralama yaklaşımı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Bireylerin isteklerini karşılama gücünü sınırlandıran iki faktör aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. A

    Üretim teknolojisinin düşük olması ve ithalat

  2. B

    Firmalar arası rekabet ve konut fiyatlarındaki yükselme

  3. C

    Enflasyon oranı ile faiz düzeyinin yüksek olması

  4. D

    Harcama gücünün ve zamanın sınırlı olması

    Doğru cevap
  5. E

    Devletin vergi toplama yetkisi ve kamu harcamaları

Doğru cevap: D

Çözüm

“Harcama gücünüzün ve zamanınızın sınırlı olması” ifadesine göre isteklerimizi karşılama gücünü sınırlayan iki faktör harcama gücü ile zamandır. “Üretim teknolojisinin düşük olması ve ithalat” seçeneği yanlıştır, çünkü üretim teknolojisi ile ithalat bu iki faktörden biri değildir. “Firmalar arası rekabet ve konut fiyatlarındaki yükselme” seçeneği yanlıştır, çünkü firmalar arası rekabet ve konut fiyatları kıtlık kaynağı olarak anılmaz. “Enflasyon oranı ile faiz düzeyinin yüksek olması” seçeneği yanlıştır, çünkü enflasyon ve faiz düzeyi bu iki faktörle eşleşmez. “Devletin vergi toplama yetkisi ve kamu harcamaları” seçeneği yanlıştır, çünkü devletin vergi yetkisi ve kamu harcamaları bu iki faktörden biri değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • 2.5
  • Çoktan seçmeli

Bir fırında kullanılan işçi sayısı, makine sayısı ve diğer tüm girdiler aynı oranda %20 artırıldığında, günlük ekmek üretimi %25 artmaktadır. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A

    Ölçeğe göre artan getiri

    Doğru cevap
  2. B

    Ölçeğe göre azalan getiri

  3. C

    Azalan verimler kanunu

  4. D

    Ölçeğe göre sabit getiri

  5. E

    Marjinal ürünün negatif olması

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Tüm girdiler %20 artırıldığında üretim %25 arttığına göre üretimdeki yüzde artış, girdilerdeki yüzde artıştan büyüktür. İkinci adım: Bütün girdiler birlikte aynı oranda değiştirildiğinde üretimin bu orandan fazla artması, üretim ölçeğinde büyümenin üretimi daha fazla artırdığını gösterir. Bu durum ölçeğe göre artan getiridir. Çeldiriciler: "Ölçeğe göre sabit getiri" girdi ve üretim artışlarının eşit olmasını gerektirir; burada üretim artışı daha büyüktür. "Ölçeğe göre azalan getiri" oranları ters karşılaştırmanın sonucudur; üretim artışı girdi artışından küçük olsaydı bu seçenek doğru olurdu. "Azalan verimler kanunu" yalnızca bir girdinin değiştiği kısa dönem olgusudur; burada tüm girdiler birlikte değişmektedir. "Marjinal ürünün negatif olması" üretimin azalması anlamına gelir; burada üretim artmaktadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • 2.6
  • Çoktan seçmeli

Piyasa yapıları ve etkinlik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Oligopol piyasasında uzun dönemde P = MC şartı sağlandığından tahsis etkinliği gerçekleşir.

  2. B

    Tam rekabette denge şartı P > MC olduğundan tahsis etkinliği uzun dönemde gerçekleşmez.

  3. C

    Monopolde denge üretim düzeyinde P = MR olduğundan tahsis etkinliği şartı sağlanır.

  4. D

    Monopolcü rekabet piyasasında uzun dönemde P > minATC olduğundan üretim etkinliği gerçekleşmez.

    Doğru cevap
  5. E

    Monopolcü rekabet piyasasında firmalar uzun dönemde aşırı kâr elde ettiğinden üretim etkinliği sağlanır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Tahsis etkinliği şartı P = MC’dir; üretim etkinliği ise uzun dönemde ortalama maliyetin en düşük olduğu noktada üretimi gerektirir.

İkinci adım: Tam rekabette uzun dönemde P = MC sağlanır ve üretim minimum ortalama maliyet düzeyinde gerçekleşir. Monopol, monopolcü rekabet ve oligopolde dengede P > MC olduğundan tahsis etkinliği sağlanamaz.

Üçüncü adım: Monopolcü rekabette uzun dönemde P > minATC olduğundan üretim etkinliği gerçekleşmez. Doğru ifade budur.

Çeldiriciler: "Monopolde P = MR" ifadesi, tam rekabetteki AR = MR = P eşitliğinin monopole taşınmasıdır; monopolde dengede P > MR’dir. "Tam rekabette P > MC" ifadesi monopol koşulunun tam rekabete yüklenmesidir; tam rekabette P = MC’dir. "Oligopol piyasasında P = MC" ifadesi oligopolü tam rekabetle karıştırmaktır. "Firmalar aşırı kâr elde ettiğinden üretim etkinliği sağlanır" ifadesi monopolcü rekabeti monopolle karıştırmaktır; monopolcü rekabette uzun dönemde firmalar normal kâr elde eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • 2.3
  • Çoktan seçmeli

Tüketicilerin geliri arttığında talep miktarı da artan, yani talebinin gelir esnekliği pozitif olan bir mal için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Bu malın düşük mal olduğu ve gelirle ters yönde hareket ettiği söylenebilir.

  2. B

    Bu malın fiyat karşısında talebinin tam esnek olduğu söylenebilir.

  3. C

    Bu malın tamamlayıcı mal olduğu ve çapraz esnekliğinin pozitif olduğu söylenebilir.

  4. D

    Bu malın normal mal olduğu ve gelirle aynı yönde hareket ettiği söylenebilir.

    Doğru cevap
  5. E

    Bu malın talebinin gelir karşısında birim esnek olduğu söylenebilir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Gelir arttığında talep miktarı da arttığına göre talebin gelir esnekliği pozitiftir. İkinci adım: Gelir esnekliği pozitif olan mallar normal mallardır; düşük mallarda bu katsayı negatif çıkar. Bu nedenle doğru seçenek, malın normal mal olduğunu ve gelirle aynı yönde hareket ettiğini söyleyen seçenektir: Bu malın normal mal olduğu ve gelirle aynı yönde hareket ettiği söylenebilir. Çeldiriciler: Tamamlayıcı mal ifadesi, çapraz esnekliği gelir esnekliği sanmaktan doğar. Fiyat karşısında tam esnek ifadesi, gelir esnekliğini fiyat esnekliğiyle karıştırır. Düşük mal ifadesi, gelir esnekliğinin işaretini ters okumanın sonucudur. Birim esnek ifadesi, gelir esnekliğini fiyat esnekliğinin birim değeriyle karıştırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • 2.7
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkenin gelir dağılımı Lorenz eğrisiyle gösterilmektedir. Buna göre gelir dağılımının ölçülmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Fonksiyonel gelir dağılımı, gelirin bölgeler arasındaki dağılımını gösterir.

  2. B

    Lorenz eğrisi mutlak eşitlik doğrusundan uzaklaştıkça Gini katsayısının değeri küçülür.

  3. C

    Gini katsayısı, üçgen alanın Lorenz ile eşitlik doğrusu arasındaki alana oranıdır.

  4. D

    Lorenz grafiğini çaprazlamasına bölen doğru tam eşitsizliği gösterir.

  5. E

    Lorenz eğrisi aşağıya doğru sarktıkça Gini katsayısının değeri büyür.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Lorenz eğrisi, gelirin nüfus yüzdelerine göre paylaşımını gösterir. Eğri eşitlik doğrusu üzerindeyken gelir herkes arasında eşit bölüşülmüştür.

İkinci adım: Eğri aşağıya doğru sarktıkça eşitlik doğrusu ile eğri arasında kalan alan genişler.

Üçüncü adım: Gini katsayısı, bu alanın eşitlik doğrusunun altındaki üçgen alanına oranıdır. Alan büyüdükçe katsayı artar; bu nedenle eğri aşağıya sarktıkça Gini katsayısı büyür ve doğru ifade budur.

Çeldiriciler: 'Lorenz eğrisi mutlak eşitlik doğrusundan uzaklaştıkça Gini katsayısının değeri küçülür' ifadesi ilişkinin yönünü ters kurar; eğri uzaklaştıkça eşitsizlik artar ve katsayı büyür. 'Gini katsayısı, üçgen alanın Lorenz ile eşitlik doğrusu arasındaki alana oranıdır' ifadesi pay ile paydayı yer değiştirir. 'Lorenz grafiğini çaprazlamasına bölen doğru tam eşitsizliği gösterir' ifadesi tam eşitlik doğrusunu tam eşitsizlikle karıştırır. 'Fonksiyonel gelir dağılımı, gelirin bölgeler arasındaki dağılımını gösterir' ifadesi fonksiyonel dağılımı bölgesel dağılımla karıştırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • 2.8
  • Çoktan seçmeli

Bir ekonomide en az bir kişinin refah düzeyini azaltmadan başka bir kişinin refah düzeyini yükseltme olanağının kalmadığı durum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Dışsallık etkisi

  2. B

    Tam rekabet dengesi

  3. C

    Piyasa başarısızlığı

  4. D

    Pareto optimumu

    Doğru cevap
  5. E

    Kamusal mal

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: kökte anlatılan durum, hiç kimsenin refahı azaltılmadan başka birinin refahının artırılamadığı durumdur; bu, Pareto optimumunun tanımıdır.

İkinci adım: diğer seçenekler ayrı kavramları adlandırır. Piyasa başarısızlığı, Pareto optimumun sağlanamadığı durumları anlatır; bu tanımın kendisi değildir.

Çeldiriciler: Tam rekabet dengesi, Pareto optimumun bir ön koşuludur ama bu dengenin sonucu olarak Pareto optimumun sağlanması garanti değildir. Dışsallık etkisi, bir faaliyetin piyasa dışında kalan refah etkisidir ve piyasa başarısızlığının bir nedenidir. Kamusal mal, dışlanamazlık ve rakipsizlik taşıyan mal türüdür; Pareto optimumun tanımı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

İngiliz iktisatçı Alfred Marshall'ın malın fiyatı ile talep edilen miktar arasındaki ters yönlü ilişkiyi adlandırdığı kanun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Azalan verimlilik kanunu

  2. B

    Sabit verimlilik kanunu

  3. C

    Talep kanunu

    Doğru cevap
  4. D

    Fırsat maliyeti kanunu

  5. E

    Mutlak üstünlük kanunu

Doğru cevap: C

Çözüm

Marshall, fiyat arttıkça talep edilen miktarın azaldığı, fiyat azaldıkça arttığı ters yönlü ilişkiyi talep kanunu olarak adlandırmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • 2.4
  • Çoktan seçmeli

Faydanın ölçülemeyeceğini, ancak mal bileşimlerinin karşılaştırılarak sıralanabileceğini savunan yaklaşımın tüketici dengesini açıklarken kullandığı araçlar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Farksızlık eğrileri ve bütçe doğrusu

    Doğru cevap
  2. B

    Talep ve arz eğrileri

  3. C

    Toplam fayda ve marjinal fayda eğrileri

  4. D

    Son liranın marjinal faydalarının eşitliği

  5. E

    Üretim imkânları eğrisi ve maliyet

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda, faydanın yalnızca sıralanabildiğini savunan yaklaşımın ordinalist (sırasalcı) yaklaşım olduğunu belirleriz. İkinci adımda bu yaklaşımın tüketici dengesini farksızlık eğrileri ile bütçe doğrusunun teğet olduğu noktada kurduğunu hatırlarız. Üçüncü adımda, toplam ve marjinal fayda eğrilerinin kardinalist yaklaşımın araçları olduğunu, dolayısıyla ordinalist yaklaşımda kullanılamayacağını görürüz. Sonuç olarak doğru seçenek farksızlık eğrileri ve bütçe doğrusudur.

Çeldiriciler: Toplam fayda ve marjinal fayda eğrileri, faydanın ölçülebilir olduğunu varsayan kardinalist yaklaşımın araçlarıdır. Talep ve arz eğrileri piyasa dengesini gösterir, tüketici dengesini değil. Son liranın marjinal faydalarının eşitliği kardinalist denge koşuludur. Üretim imkânları eğrisi ise üretici ya da toplumsal seçim aracıdır, tüketici dengesinin aracı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Mal ve hizmetlerin kendileri de kıtlığa konu olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Mal ve hizmetlerin sıfır fiyatlı olması

  2. B

    Üretiminde kıt kaynakların kullanılmış olması

    Doğru cevap
  3. C

    Üretiminde bol miktarda doğal kaynak kullanılması

  4. D

    Toplumun arzuladığı miktardan fazla bulunmaları

  5. E

    Devletin piyasalara müdahale etme yetkisinin bulunması

Doğru cevap: B

Çözüm

“Mal ve hizmetler kıt kaynaklarla üretildiği için kendileri de kıtlığa konu olmaktadır.” ifadesine göre mal ve hizmetler kıt kaynaklarla üretildikleri için kıtlığa konu olur. “Mal ve hizmetlerin sıfır fiyatlı olması” seçeneği yanlıştır, çünkü fiyatın sıfır olması serbest mal kavramıyla ilgilidir, kıtlık nedeni olarak verilmez. “Üretiminde bol miktarda doğal kaynak kullanılması” seçeneği yanlıştır, çünkü bol kaynakla üretim kıtlık nedeni olarak sunulmaz. “Toplumun arzuladığı miktardan fazla bulunmaları” seçeneği yanlıştır, çünkü arzulanan miktardan fazla bulunmak kıtlığın tanımına aykırıdır. “Devletin piyasalara müdahale etme yetkisinin bulunması” seçeneği yanlıştır, çünkü devletin müdahale yetkisi bu bağlamda ele alınmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • 2.5
  • Çoktan seçmeli

Bir üretim sürecinde ortalama ürün hangi işlemle elde edilir?

  1. A

    Toplam ürün miktarının, kullanılan değişken faktör miktarıyla çarpılmasıyla

  2. B

    Değişken faktör miktarındaki değişmenin, toplam ürün değişmesine bölünmesiyle

  3. C

    Toplam ürün miktarının, kullanılan değişken faktör miktarına bölünmesiyle

    Doğru cevap
  4. D

    Toplam ürün miktarının, kullanılan sabit faktör miktarına bölünmesiyle

  5. E

    Toplam ürün miktarından, kullanılan değişken faktör miktarının çıkarılmasıyla

Doğru cevap: C

Çözüm

Ortalama ürün, toplam ürün miktarının kullanılan değişken faktör miktarına bölünmesiyle bulunur; doğru seçenek C'dir. A seçeneği yanlıştır, çünkü ortalama ürün çarpma değil bölme ile hesaplanır. B seçeneği yanlıştır, çünkü değişken faktör miktarındaki değişmenin toplam ürün değişmesine bölünmesi marjinal ürüne aittir; marjinal ürün değişken faktör miktarının toplam üretim miktarına yaptığı katkıdır. D seçeneği yanlıştır, çünkü ortalama ürünün paydasında sabit faktör değil değişken faktör miktarı bulunur. E seçeneği yanlıştır, çünkü ortalama ürün çıkarma işlemiyle değil bölme işlemiyle elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkenin yıllık milli gelirini gelir yöntemiyle hesaplarken aşağıdaki kalemlerden hangisi hesaba katılmaz?

  1. A

    Sermayenin sağladığı faiz geliri

  2. B

    Girişimcinin elde ettiği kâr

  3. C

    Konut kirasından gelen rant

  4. D

    Çalışanlara ödenen ücretler

  5. E

    Emeklilere ödenen aylıklar

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Gelir yönteminde milli gelir, üretime katkı karşılığı elde edilen faktör gelirlerinin toplamıdır: ücret, kâr, rant ve faiz. Birinci adım, ücret, kâr, rant ve faizin bu toplama girdiğini hatırlamaktır. İkinci adım, emeklilere ödenen aylıkların üretime katkı karşılığı olmayan bir transfer ödemesi olduğunu ayırt etmektir. Transfer ödemeleri milli gelire eklenmez; bu nedenle hesaba katılmayan kalem emeklilere ödenen aylıklardır.

Çeldiriciler: Çalışanlara ödenen ücretler emek faktörünün geliridir ve hesaba katılır. Girişimcinin elde ettiği kâr girişimci faktörünün geliridir ve hesaba katılır. Konut kirasından gelen rant toprak faktörünün geliridir ve hesaba katılır. Sermayenin sağladığı faiz geliri sermaye faktörünün geliridir ve hesaba katılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • 3.5
  • Çoktan seçmeli

Ekonomide tam istihdam düzeyinde toplam talebin toplam arzı aştığı kısma, yani fiyat artışlarına yol açan fazlaya ne ad verilir?

  1. A

    Dış ticaret açığı

  2. B

    Birincil bütçe açığı

  3. C

    Deflasyonist açık

  4. D

    Enflasyonist açık

    Doğru cevap
  5. E

    Ekonomik durgunluk

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Tam istihdam düzeyinde toplam talep toplam arzı aştığında aradaki fazlalık fiyat genel düzeyinde yukarı yönlü baskı oluşturur. İkinci adım: Bu fazlalık enflasyonist açık olarak adlandırılır; toplam talep toplam arzın altında kaldığında ise karşılığı deflasyonist açıktır. Çeldiriciler: Deflasyonist açık, talep fazlası ile talep eksikliğinin yönünü ters eşleştirmenin sonucudur. Birincil bütçe açığı, kamu harcamalarının vergi gelirlerini aşmasıdır ve toplam talep ile toplam arz farkıyla ilgili değildir. Dış ticaret açığı, ithalatın ihracatı aşmasıdır. Ekonomik durgunluk, toplam talep ile arz dengesizliğinin yönü ters okunduğunda akla gelen genel bir daralma kavramıdır; tanımlanan fazlalığın adı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • 3.3
  • Çoktan seçmeli

Tam kapasiteyle çalışan bir ekonomide tüketim malı talebinin artması, yeni ve yenileme yatırımı harcamalarını uyarmaktadır. Bu harcamaların ortaya çıkmasını açıklayan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tasarruf

  2. B

    Çarpan

  3. C

    Kaldıraç

  4. D

    Otonom

  5. E

    Hızlandıran

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: soru, tüketim malı talebindeki artışın yeni ve yenileme yatırımlarını uyarmasını soruyor. Talep artışı, üretim kapasitesini genişletmek için yatırımı tetikler. İkinci adım: bu ilişki, gelirden harcamaya zincirleme işleyen çarpandan ayrılmalıdır. Çarpan harcamanın geliri katlamasıdır; burada ise yatırımın gelir değişimine tepkisi anlatılır. Üçüncü adım: iki mekanizmanın birlikte çalıştığı süper çarpan da bu soruya uymaz. Yatırımı talebin ve gelirin değişimine bağlayan mekanizma hızlandıran olarak adlandırılır. Sonuç: Hızlandıran.

Çeldiriciler: Çarpan, harcamanın geliri katlayan zincirleme etkidir; yatırımın tüketime bağlandığı bir mekanizma değildir. Kaldıraç, süper çarpanla karıştırılan genel bir terimdir; iki mekanizmanın birlikte çalışmasını tek mekanizma sayar. Otonom, gelirden bağımsız yatırım harcamasını anlatır; talep artışına bağlı uyarılmış yatırımı tanımlamaz. Tasarruf, gelirin tasarrufa ayrılan payını anlatır; yatırım mekanizması değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • 3.2
  • Çoktan seçmeli

Kamu harcamalarındaki bir artışın hasılaya etkisi, IS-LM ve basit Keynesyen model bağlamında birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Basit Keynesyen modelde dışlama etkisi en güçlü biçimde ortaya çıkar ve çarpan bu nedenle küçülür.

  2. B

    Klasik yaklaşımda para basılarak finanse edilen harcama artışı, toplam hasılayı artırarak istihdamı yükseltir.

  3. C

    IS-LM modelinde dışlama etkisi nedeniyle maliye politikası çarpanı, basit Keynesyen modeldekinden küçüktür.

    Doğru cevap
  4. D

    IS-LM modelinde harcama artışı IS eğrisini sağa kaydırarak faizi düşürür ve hasılayı artırır.

  5. E

    Keynesyen yaklaşımda vergi indirimi tüketimi etkilemez, bu nedenle hasıla üzerinde bir değişiklik olmaz.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: IS-LM modelinde kamu harcaması artışı IS eğrisini sağa kaydırır; hasıla artar, ancak faiz de yükselir. İkinci adım: Faizin yükselmesi yatırım ve tüketimi bir miktar azaltır. Bu dışlama etkisi, maliye politikasının çarpanını basit Keynesyen modeldekinden küçültür. Üçüncü adım: Basit Keynesyen modelde faiz sabit kabul edildiğinden dışlama etkisi yoktur ve çarpan daha büyüktür. Sonuç: Doğru ifade, IS-LM modelinde çarpanın basit Keynesyen modelden küçük olduğunu söyleyendir.

Çeldiriciler: Klasik yaklaşımda para basılarak finanse edilen harcama artışının hasılayı artırdığı ifadesi, dikotomi ilkesini göz ardı eder; oysa para basılarak finanse edilen artış hasılayı değiştirmez. Basit Keynesyen modelde dışlama etkisinin en güçlü olduğu ifadesi, dışlamayı yanlış modele bağlar; dışlama faiz tepkisi olan modellerde ortaya çıkar. IS-LM modelinde harcama artışının faizi düşürdüğü ifadesi, kaymanın faiz etkisini ters kurar; sağa kayma faizi yükseltir. Keynesyen yaklaşımda vergi indiriminin tüketimi etkilemediği ifadesi, tüketimin cari gelire güçlü biçimde bağlı olduğunu yok sayar; vergi indirimi tüketimi artırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • 3.4
  • Çoktan seçmeli

Kapalı bir ekonomide standart IS-LM modeli kullanıldığında kamu harcaması artışının hasılaya etkisi, basit Keynesyen modeldekinden daha küçük çıkar. Bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tüketim harcamalarının cari gelire değil sürekli gelire bağlı olması ve kişilerin geçici vergi değişikliklerini harcamalarına yansıtmaması

  2. B

    Harcama çarpanının IS-LM modelinde basit Keynesyen modeldekinden daha büyük çıkması ve bu nedenle hasılanın daha fazla artması

  3. C

    Kamu harcamasının para piyasası eğrisini sola kaydırarak faiz oranını yükseltmesi ve hasılayı doğrudan azaltması

  4. D

    Faiz oranının yükselmesiyle özel yatırım harcamalarının azalması ve böylece kamu harcamasının etkisinin bir kısmının dışlanması

    Doğru cevap
  5. E

    Ulusal paranın değer kazanarak net ihracatı azaltması ve kamu harcamasının bu kanal üzerinden hasılayı daraltması

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Kamu harcaması artışı IS eğrisini sağa kaydırır; mal piyasasında talep arttığı için hem hasıla hem faiz oranı yükselir. İkinci adım: Faiz oranının yükselmesi özel yatırım ve bazı özel harcamaları azaltır; bu dışlama etkisidir ve kamu harcamasının hasılaya etkisini sınırlar. Üçüncü adım: Basit Keynesyen modelde faiz oranı sabit kabul edildiği için dışlama oluşmaz ve çarpan daha büyük kalır. Doğru seçenek, faiz oranının yükselmesiyle özel harcamaların azalması ve kamu harcamasının etkisinin bir kısmının dışlanmasıdır. Çeldiriciler: Kamu harcamasının para piyasası eğrisini sola kaydırması seçeneği, maliye politikasını para piyasasında bir şok gibi okur; harcama çarpanının IS-LM modelinde daha büyük çıkması seçeneği iki modelin sıralamasını tersine çevirir; tüketimin sürekli gelire bağlı olması seçeneği, vergi değişikliklerine ilişkin monetarist gerekçeyi IS-LM mekanizmasının nedeni sayar; ulusal paranın değer kazanması seçeneği ise açık ekonomideki kur kanalını kapalı ekonomi modeline taşır ve soruda verilen kapalı ekonomi koşuluna aykırıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • 3.6
  • Çoktan seçmeli

Durgunluk ile enflasyonun birlikte görüldüğü bir ekonomide stagflasyona yol açan etkenler incelenmektedir. Aşağıdakilerden hangisi stagflasyonun nedenlerinden biri değildir?

  1. A

    1974 petrol krizi gibi dış şokların üretim maliyetlerini yukarı çekerek arz yönlü baskı yaratması

  2. B

    Eksik rekabet koşullarında tekelci bir firmanın fiyatı tek başına belirlemesi

  3. C

    Güçlü sendika pazarlıklarının ücret artışlarını üretim maliyetinin bir unsuru olarak fiyatlara yansıtması

  4. D

    Yapısal dönüşüm olmadan uygulanan genişletici politikanın işsizliği azaltmadan enflasyonu artırması

  5. E

    Toplam talebin toplam arzın gerisinde kalarak genel fiyat düzeyinin gerilemesi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Stagflasyon, durgunluk ile enflasyonun birlikte görülmesidir. Güçlü sendika pazarlıkları, eksik rekabet, yapısal dönüşüm olmadan uygulanan genişletici politika ve dış şoklar stagflasyonun nedenleri arasındadır. Toplam talebin toplam arzın altında kalması ise fiyatların düşmesine yani deflasyonist açığa yol açar; bu durum stagflasyonun nedeni değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkede gelir yöntemiyle milli gelir hesaplanırken aşağıdaki gelir kalemlerinden hangisi toplama dâhil edilmez?

  1. A

    Kamu kesiminde çalışan bir memurun aldığı maaş

  2. B

    Arazi sahibinin kiradan elde ettiği rant geliri

  3. C

    Dul ve yetim aylıkları gibi transfer ödemeleri

    Doğru cevap
  4. D

    Tasarruf sahibinin bankadan aldığı faiz geliri

  5. E

    Şirket ortaklarına dağıtılan net kâr payları

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, gelir yönteminde milli gelir üretim faktörlerinin üretimden aldığı payların toplamıdır: ücret, rant, faiz ve kâr. İkinci adım, dul ve yetim aylıkları gibi ödemelerin üretime karşılık olmayan transfer ödemeleri olduğunu ayırt etmektir. Bu ödemeler gelir yöntemine girmediği için soruda istenen kalem budur. Çeldiriciler: Kamu kesiminde çalışan bir memurun aldığı maaş emek faktörünün geliridir ve toplama girer. Arazi sahibinin kiradan elde ettiği rant geliri üretim faktörü rantıdır ve toplama girer. Tasarruf sahibinin bankadan aldığı faiz geliri sermaye faktörünün payıdır ve toplama girer. Şirket ortaklarına dağıtılan net kâr payları girişim faktörünün payıdır ve toplama girer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • 3.5
  • Çoktan seçmeli

Bir ekonomide firmaların depolarındaki mal stokları birikmiş, fabrikaların kapasite kullanım oranı düşmüş ve işsizlik artmıştır. Genel fiyat düzeyi ise gerilemiş, bazı ürünlerde fiyatlar düşmüştür. Kapasitenin atıl kalması kaynakların kullanılmadığını göstermektedir. Hükümet ekonomiyi canlandırmak amacıyla bir maliye politikası belirlemek istemektedir.

Bu ekonomide hükümetin uygulaması gereken maliye politikası aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kamu harcamalarını azaltıp vergileri artırmak

  2. B

    Kamu harcamalarını artırmak ve vergileri azaltmak

    Doğru cevap
  3. C

    Bütçe fazlası vererek kamu harcamalarını kısmak

  4. D

    Vergileri artırıp kamu harcamalarını artırmak

  5. E

    Kamu harcamalarını sabit tutup vergileri artırmak

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Pasajdaki göstergeler, yani stokların birikmesi, kapasitenin atıl kalması, işsizliğin artması ve fiyatların gerilemesi, toplam talebin toplam arzın altında kaldığını gösterir. İkinci adım: Toplam talebin arzın altında kalmasından doğan bu fark deflasyonist açıktır; ekonomiyi canlandırmak için genişletici maliye politikası gerekir. Üçüncü adım: Genişletici maliye politikası kamu harcamalarının artırılması ve vergilerin azaltılmasıdır; doğru seçenek budur. Çeldiriciler: Kamu harcamalarını azaltıp vergileri artırmak, durgunluğu enflasyonist açık sanarak toplam talebi daha da daraltır. Bütçe fazlası vererek kamu harcamalarını kısmak, enflasyonla mücadele aracını durgunluğa uygulamaktır. Vergileri artırıp kamu harcamalarını artırmak, iki aracın yönlerini karıştırmaktır. Kamu harcamalarını sabit tutup vergileri artırmak, toplam talebi daha da daraltan bir seçenektir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • 3.3
  • Çoktan seçmeli

Vergi ve dış ticaretin bulunmadığı kapalı bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi 0,8'dir. Otonom yatırım harcamaları 50 milyar TL artırıldığında, denge milli gelirdeki artış kaç milyar TL olur?

  1. A

    40 milyar TL

  2. B

    250 milyar TL

    Doğru cevap
  3. C

    62,5 milyar TL

  4. D

    200 milyar TL

  5. E

    50 milyar TL

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: marjinal tasarruf eğilimi, 1 eksi marjinal tüketim eğilimi olduğundan 1 − 0,8 = 0,2 bulunur. İkinci adım: çarpan, 1 bölü marjinal tasarruf eğilimi olduğundan 1 / 0,2 = 5 olur. Üçüncü adım: denge milli gelirdeki artış, çarpan ile otonom yatırım artışının çarpımıdır: 5 × 50 = 250 milyar TL. Sonuç: 250 milyar TL.

Çeldiriciler: 40 milyar TL, yalnız ilk turda tüketilen kısmın (0,8 × 50) alınmasıdır; zincirin devamı atlanmıştır. 50 milyar TL, çarpan etkisinin yok sayılıp yalnız otonom yatırım artışının verilmesidir. 62,5 milyar TL, çarpanın 1 bölü marjinal tüketim eğilimi (1 / 0,8 = 1,25) alınmasıyla bulunur; tasarruf eğilimi yerine tüketim eğilimi kullanılmış olur. 200 milyar TL, gelir artışından ilk yatırım harcamasının düşülmesidir; ilk turun da gelir yarattığı unutulmuştur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Harcama yöntemiyle GSMH hesaplanırken kullanılan bileşenlerden hangisi değildir?

  1. A

    Özel tüketim harcamaları

  2. B

    Özel yatırım harcamaları

  3. C

    Kamu harcamaları

  4. D

    Net ihracat (X − M)

  5. E

    Ücret ve maaş gelirleri

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Harcama yönteminde GSMH = C + I + G + (X − M) formülü kullanılır: C özel tüketim, I özel yatırım, G kamu harcamaları, X ihracat, M ithalattır. Ücret ve maaş gelirleri gelir yönteminin bir kalemidir ve harcama yönteminde doğrudan yer almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • 4.1
  • Çoktan seçmeli

Mal ve hizmetlerin değerlerinin ortak bir birimle ifade edilip karşılaştırılabilmesini sağlayan paranın işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Ertelenmiş ödeme aracı

  2. B

    Değer saklama aracı

  3. C

    Değişim aracı

  4. D

    Değer ölçüsü (hesap birimi)

    Doğru cevap
  5. E

    Trampa aracı

Doğru cevap: D

Çözüm

Paranın tanımında para, kendi dışındaki ekonomik varlıkların değerini ölçmeye yarayan bir araç olarak yer alır. Birinci adımda, soruda anlatılan işlevin mal ve hizmetlerin değerlerini ortak bir birim üzerinden karşılaştırmak olduğunu belirleriz. İkinci adımda bu niteliğin, paranın hesap birimi olarak kullanılmasına karşılık geldiğini görürüz. Sonuç olarak doğru yanıt değer ölçüsü (hesap birimi) işlevidir.

Çeldiriciler: Değer saklama aracı, satın alma gücünü zaman içinde korumayı anlatır; değerleri karşılaştırmakla ilgili değildir. Değişim aracı, el değiştirme sırasında alım satımı kolaylaştıran işlevdir; ölçme niteliği bu işlevin konusu değildir. Ertelenmiş ödeme aracı, borçların ve vadeli ödemelerin para ile yapılabilmesini anlatır; ölçüm işlevi ile doğrudan ilgisi yoktur. Trampa aracı ise paranın olmadığı mal takasını ifade eder; bu düzende para kullanılmadığı için bir ölçü birimi de söz konusu değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • 4.3
  • Çoktan seçmeli

Bir ekonomide enflasyonun yükseldiği bir dönemde merkez bankası reeskont oranını yükseltme kararı alıyor. Bankaların bu karara tepkisi, piyasadaki para miktarını doğrudan etkiliyor.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu kararın beklenen sonuçları arasında yer alır?

  1. A

    Bankalar senetlerini daha sık kırdırarak piyasaya ek nakit sürer ve talep artar.

  2. B

    Merkez bankası reeskont oranını yükselterek piyasaya yeni nakit enjekte etmiş olur.

  3. C

    Bankalar senet kırdırmaktan kaçındığı için piyasaya çıkan para azalır ve talep kısılır.

    Doğru cevap
  4. D

    Reeskont oranındaki artış, bankaların mevduat faizlerini aynı oranda düşürmesine yol açar.

  5. E

    Bankaların piyasaya verdiği para miktarı değişmez, tahvil fiyatları ise yükselir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Reeskont oranı yükseldiğinde bankalar senetlerini merkez bankasına kırdırmaktan kaçınır. Bu durumda banka kanalıyla piyasaya para çıkmaz ve talep kısılır. Diğer seçenekler bu sonucun tersini ya da başka bir faiz kavramını ifade eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • 4.4
  • Çoktan seçmeli

Nominal değeri 8.000 TL olan bir senet, bir işletme tarafından ticari bankaya %5 iskonto oranıyla kırdırılmıştır. Banka, aynı senedi merkez bankasına %3 reeskont oranıyla kırdırmıştır. Buna göre bankanın senet karşılığında merkez bankasından eline geçen tutar kaç TL'dir?

  1. A

    7.760 TL

    Doğru cevap
  2. B

    7.360 TL

  3. C

    7.372 TL

  4. D

    7.600 TL

  5. E

    240 TL

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda, merkez bankasının bankaya uyguladığı reeskont kesintisi bulunur: 8.000×0,03=2408.000 \times 0{,}03 = 240 TL. Bu kesinti senedin nominal değeri üzerinden hesaplanır.

İkinci adımda, bankanın merkez bankasından eline geçen tutar bulunur: 8.000−240=7.7608.000 - 240 = 7.760 TL.

Doğru seçenek 7.760 TL'dir.

Çeldiriciler: 240 TL yalnızca kesinti tutarıdır; bankanın eline geçen tutar yerine merkez bankasının kestiği tutar okunmuştur. 7.360 TL, banka ve merkez bankası kesintilerinin birlikte nominal değerden düşülmesiyle bulunur. 7.372 TL, işletmenin eline geçen tutardan bir kez daha reeskont kesintisi düşülerek elde edilir; kesinti iki kez zincirlenmiştir. 7.600 TL, bankanın işletmeye uyguladığı iskonto oranıyla bulunan tutardır; reeskont oranı yerine banka oranı kullanılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • 4.5
  • Çoktan seçmeli

Kamu maliyesinde, devletin vadesi bir yılı geçmeyen borçlanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Kısa vadeli borçlanma, kamu yatırımlarını finanse etmek için uzun vadeli borçlanmanın yerine kullanılan başlıca yöntemdir.

  2. B

    Kısa vadeli borçlanma, bütçedeki zamansal dengesizlikleri gidermek amacıyla başvurulan bir borçlanma türüdür.

    Doğru cevap
  3. C

    Hazine bonosu, sermaye piyasasında işlem gören ve uzun vadeli borçlanmada kullanılan bir kâğıttır.

  4. D

    Kısa vadeli borçlanmanın faiz oranı, uzun vadeli borçlanmaya göre daha yüksektir ve bu nedenle tercih edilir.

  5. E

    Vadesi bir yılı geçmeyen borçlar, sermaye piyasasından sağlanan kaynaklarla kapatılır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, kısa vadeli borçlanmanın amacını ayırmaktır: kısa vadeli borçlanma bütçedeki zamansal dengesizlikleri, yani kısa süreli nakit açıklarını gidermek için alınır; uzun vadeli borçlanma ise yatırımlar ve olağanüstü giderler için kullanılır. İkinci adım, kısa vadeli borçların para piyasasından, genellikle düşük faizle sağlandığını hatırlamaktır. Üçüncü adım, ifadeleri bu ölçütlerle karşılaştırmaktır; ölçütlere uyan ifade, kısa vadeli borçlanmanın zamansal dengesizlikleri gidermek amacıyla başvurulan bir borçlanma türü olduğunu söyleyendir.

Çeldiriciler: "Kamu yatırımlarını finanse etmek için uzun vadeli borçlanmanın yerine..." ifadesi kısa vadeli borçlanmanın amacını uzun vadeliye yükler. "Hazine bonosu, sermaye piyasasında..." ifadesi kısa vadeli Hazine bonosunu sermaye piyasasına taşır; bono para piyasası aracıdır. "Faiz oranı daha yüksektir" ifadesi faiz ile vade ilişkisini ters kurar; kısa vadeli borçlar para piyasasından daha düşük faizle sağlanır. "Vadesi bir yılı geçmeyen borçlar sermaye piyasasından..." ifadesi piyasayı ters seçer; bu borçlar para piyasasından sağlanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • 5.1
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkenin bol bulunan üretim faktörünü yoğun kullandığı mallarda uzmanlaşıp bu malları ihraç edeceğini ileri süren dış ticaret teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Merkantilist ihracat fazlası görüşü

  2. B

    Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi

  3. C

    Mutlak üstünlükler teorisi

  4. D

    Fırsat maliyetleri teorisi

  5. E

    Heckscher-Ohlin faktör donatımı teorisi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Kökte bol bulunan üretim faktörünü yoğun kullanan mallarda uzmanlaşıp bu malları ihraç etme açıklaması sorulmaktadır. İkinci adım: Bu açıklama, ülkelerin faktör bolluğuna göre farklı mallarda üstünleştiğini savunan faktör donatımı yaklaşımıdır. Sonuç: Bu yaklaşımın adı Heckscher-Ohlin faktör donatımı teorisidir.

Çeldiriciler: Mutlak üstünlükler teorisi maliyet farkını faktör bolluğu sanar. Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi emek maliyeti karşılaştırmasını faktör donatımı olarak yorumlar. Fırsat maliyetleri teorisi fırsat maliyetini faktör yoğunluğu gibi ele alır. Merkantilist ihracat fazlası görüşü ise ihracat fazlasını hedefler ve uzmanlaşmayı önermez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • 5.3
  • Çoktan seçmeli

Yurt dışında çalışan bir vatandaşın ülkesine gönderdiği işçi gelirleri ile yabancı turistlerin harcamaları olarak ülkeye giren dış turizm gelirleri, ödemeler dengesinde hangi bölümünde yer alır?

  1. A

    Net hata ve noksan, sınıflanamayan kalemlerinde

  2. B

    Cari işlemler dengesindeki hizmetler (görünmeyen kalemler)

    Doğru cevap
  3. C

    Cari işlemler dengesindeki dış ticaret dengesi

  4. D

    Sermaye hareketlerindeki portföy yatırım kalemleri

  5. E

    Rezerv hareketlerindeki döviz girişi kayıtları

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda yurt dışında çalışanların gönderdiği gelirlerin ve yabancı turistlerin harcamalarından oluşan dış turizm gelirlerinin mal ticareti olmadığını, hizmet ve işçi geliri akımı olduğunu belirleriz. İkinci adımda bu akımları cari işlemler dengesinin görünmeyen kalemlerine, yani hizmetlere yerleştiririz. Üçüncü adımda sermaye hareketlerini, net hata ve noksanı ve rezerv hareketlerini bu kalemlerden ayırdığımızda doğru bölüm cari işlemler dengesindeki hizmetler (görünmeyen kalemler) olur.

Çeldiriciler: Sermaye hareketlerindeki portföy yatırım kalemleri, gelir akımını sermaye akımı sanmaktan doğar. Net hata ve noksan, sınıflanamayan kalemler için kullanılır; bu gelirler orada yer almaz. Cari işlemler dengesindeki dış ticaret dengesi, görünmeyen kalemleri mal ticareti sanmaktan doğar. Rezerv hareketlerindeki döviz girişi kayıtları, döviz girişini rezerv hesabı sanmaktan doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • 5.2
  • Çoktan seçmeli

Belirli bir malın ithal edilebilecek miktarına üst sınır konulmasını ifade eden dış ticaret politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    gümrük tarifesi

  2. B

    kambiyo kontrolü

  3. C

    ithalat kotası

    Doğru cevap
  4. D

    kliring sistemi

  5. E

    ithalat yasağı

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Kökte aranan araç, bir malın ithal edilebilecek miktarına üst sınır konulmasıdır. Bu, ithalatı fiyat yoluyla değil miktar yoluyla kısıtlamak demektir. İkinci adım: Miktar üst sınırını doğrudan koyan dış ticaret aracı ithalat kotasıdır. Doğru seçenek ithalat kotasıdır.

Çeldiriciler: gümrük tarifesi, ithalatta fiyatı vergiyle artıran bir araçtır; miktar sınırı koymaz. Kambiyo kontrolü, döviz tahsisiyle ithalatı dolaylı olarak kısıtlar; malın miktarına doğrudan üst sınır koymaz. Kliring sistemi, karşılıklı ticaretin ödeme düzenidir; bir kısıtlama aracı değildir. İthalat yasağı, belirli bir malın girişini engeller; üst sınır değil tam yasaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • 5.4
  • Çoktan seçmeli

Üye ülkeler arasındaki ticarette gümrük vergilerinin ve miktar kısıtlamalarının kaldırıldığı, üçüncü ülkelere karşı ise ortak bir gümrük tarifesinin uygulandığı ekonomik bütünleşme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Gümrük birliği

    Doğru cevap
  2. B

    Serbest ticaret bölgesi

  3. C

    Ortak pazar

  4. D

    Ekonomik birlik

  5. E

    Tercihli ticaret anlaşması

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: üye ülkeler arasında gümrük vergilerinin ve miktar kısıtlamalarının kaldırılması, bu bütünleşme biçiminin temel özelliğidir. İkinci adım: üçüncü ülkelere karşı tek bir ortak gümrük tarifesinin uygulanması, bu yapıyı serbest ticaret bölgesinden ayırır. Bu iki özelliği birlikte taşıyan bütünleşme biçimi gümrük birliğidir.

Çeldiriciler: Serbest ticaret bölgesi, üçüncü ülkelere karşı ortak dış tarife bulunmadığı için bu soruda doğru değildir. Ortak pazar, malların yanında üretim faktörlerinin serbest dolaşımını gerektiren daha üst bir aşamadır. Ekonomik birlik, ekonomik politikaların uyumlaştırılmasını gerektiren ileri bir aşamadır. Tercihli ticaret anlaşması, vergilerin kaldırılması yerine yalnızca indirilmesiyle yetinen alt bir aşamadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • 6.2
  • Çoktan seçmeli

Bütün sektörlerin eş anlı ve uyumlu biçimde büyümesini, kaynakların kalkınma planlarıyla sektörler arasında dengeli dağıtılmasını öngören kalkınma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    ithal ikameci sanayileşme stratejisi

  2. B

    ekonomik büyüme stratejisi

  3. C

    dengesiz kalkınma stratejisi

  4. D

    dengeli kalkınma stratejisi

    Doğru cevap
  5. E

    ihracata dayalı sanayileşme stratejisi

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: ifadede sektörlerin eş anlı ve uyumlu biçimde büyümesi ile kaynakların sektörler arasında dengeli dağıtılması birlikte istenmektedir. Bu iki özellik, sektörler arasında denge gözeten bir kalkınma anlayışını tarif eder.

İkinci adım: bu tanıma uyan kalkınma stratejisi dengeli kalkınma stratejisidir. Anahtar seçenek budur.

Çeldiriciler: Dengesiz kalkınma stratejisi, öncelikli sektör seçimini eş anlı büyümeyle karıştırmaktır; öncelikli sektörlere yoğunlaşmak sektörler arasında dengesizlik yaratır. Ekonomik büyüme stratejisi bir kalkınma stratejisi değil, nicel üretim artışının adıdır. İthal ikameci sanayileşme stratejisi dış ticaretin kısıtlanmasına dayanır; sektörel denge tanımıyla ilgisi yoktur. İhracata dayalı sanayileşme stratejisi ise dış pazar önceliğini öne çıkarır; eş anlı sektörel büyümeyi tarif etmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • 6.3
  • Çoktan seçmeli

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre yapılan sınıflandırmada, aşağıdakilerden hangisi az gelişmiş ülkelerin temel özelliklerinden biri değildir?

  1. A

    Geniş ve güçlü bir orta sınıfın bulunması

    Doğru cevap
  2. B

    Yapısal düalizm, yani ikili bir ekonomik yapının görülmesi

  3. C

    Hızlı nüfus artışı ve genç nüfusun fazla olması

  4. D

    Gelir düşüklüğü nedeniyle sermaye birikiminin yetersiz olması

  5. E

    Sanayinin toplam üretim içindeki payının düşük olması

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda az gelişmiş ülkelerin ekonomik özellikleri hatırlanır: tarım en önemli sektördür, sanayinin payı düşüktür, piyasa mekanizması tam işlemez ve gelir düşüklüğü sermaye birikimini yetersiz kılar. İkinci adımda orta sınıfa bakılır: bu ülkelerde orta sınıf yok denecek kadar azdır, hizmet kesimi ise organize olmayan ve gizli işsizleri barındıran bir yapıdadır. Geniş ve güçlü bir orta sınıf, az gelişmişlik değil gelişmişlik göstergesi olduğundan özellik dışı olan seçenek budur.

Çeldiriciler: hızlı nüfus artışı ve genç nüfus fazlalığı az gelişmiş ülkelerin demografik özelliğidir; yapısal düalizm, yani ikili ekonomik yapı bu ülkelerin bilinen bir özelliğidir; gelir düşüklüğü nedeniyle sermaye birikiminin yetersiz olması ekonomik bir özelliktir; sanayinin toplam üretimdeki payının düşük olması da temel özelliklerden biridir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 35

  • 6.1
  • Çoktan seçmeli

İktisat literatüründe ekonomik büyüme ile ekonomik kalkınma kavramlarının birbirleriyle ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Büyüme; hem nicel hem nitel değişimleri içerdiğinden kalkınmayı kapsayan daha geniş bir kavramdır.

  2. B

    Büyüme makro bir olgu olduğundan, mikro düzeydeki verimlilik artışları büyümeye katkı yapmaz.

  3. C

    Kalkınma; hem nicel hem nitel değişimleri içerdiğinden büyümeyi de kapsayan daha geniş bir kavramdır.

    Doğru cevap
  4. D

    Kalkınma, kişi başına gelirin artması anlamına gelir; yapısal değişimler kalkınmanın parçası sayılmaz.

  5. E

    Atıl kapasitenin devreye girmesiyle üretimde görülen her artış, ekonomik büyümenin ölçüsüdür.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, büyümenin üretim kapasitesindeki artışa bağlı, reel GSMH üzerinden ölçülen nicel (sayısal) bir artış olduğunu hatırlamaktır; büyüme nitel değişiklikleri dikkate almaz. İkinci adım, kalkınmanın kişi başına gelir artışına ek olarak yapısal, yani nitel değişimleri de içerdiğini belirlemektir. Üçüncü adım, bu iki özelliğin birlikte kalkınmanın büyümeyi kapsayan daha geniş bir kavram olduğunu gösterdiğini görmektir. Bu nedenle doğru ifade, kalkınmanın hem nicel hem nitel değişimleri içerdiğini ve büyümeyi kapsadığını söyleyendir.

Çeldiriciler: "Büyüme; hem nicel hem nitel değişimleri içerdiğinden..." ifadesi nicel ile nitel ayrımını ters kurar, çünkü büyüme nitel değişiklikleri dikkate almaz. "Büyüme makro bir olgu olduğundan..." ifadesi büyümeyi mikro üretim artışlarından koparır; büyüme toplam üretim ve gelir artışıyla ölçülür, mikro artışlar bu toplamı doğrudan etkiler. "Kalkınma, kişi başına gelirin artması..." ifadesi kalkınmayı yalnızca gelir artışına indirger ve yapısal değişimleri yok sayar. "Atıl kapasitenin devreye girmesiyle..." ifadesi eksik kapasitenin kullanılmasını büyüme sanar; büyüme üretim kapasitesinin artmasını gerektirir, mevcut kapasitenin daha iyi kullanılması bunu tek başına sağlamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • 6.2
  • Çoktan seçmeli

Kalkınma sürecinde yatırımların ileri ve geri bağlantı katsayısı en yüksek sektörlere yöneltilmesini savunan ve kaynakların öncelikli sektörlere kaydırılmasını öngören strateji aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Dengesiz kalkınma stratejisi

    Doğru cevap
  2. B

    İthal ikameci sanayileşme

  3. C

    Dengeli kalkınma stratejisi

  4. D

    Nicel büyüme stratejisi

  5. E

    Tarıma öncelikli kalkınma

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda, sorudaki ölçütün ileri ve geri bağlantı katsayısı olduğu ve kaynakların bu katsayısı en yüksek sektörlere yöneltildiği belirlenir. İkinci adımda, bütün sektörlerin eş anlı büyümesini öngören yaklaşımın dengeli kalkınma olduğu ayırt edilir. Üçüncü adımda, sektörler arasında öncelikli sektör seçimini ve kademeli ilerlemeyi savunan açıklama dengesiz kalkınma stratejisiyle eşleşir. Doğru seçenek: Dengesiz kalkınma stratejisi.

Çeldiriciler: Dengeli kalkınma stratejisi: kaynakların sektörlere dengeli dağıtılmasını savunur, öncelikli sektör seçimini savunmaz. İthal ikameci sanayileşme: dış ticaret odaklı bir politikadır, bağlantı katsayısı ölçütüyle ilgili değildir. Nicel büyüme stratejisi: üretim artışını ölçer, sektörler arası bağlantıyı açıklamaz. Tarıma öncelikli kalkınma: birincil sektöre öncelik verir, bağlantı katsayısı ölçütünü kullanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 37

  • 7.1
  • Çoktan seçmeli

Bu dönemde dış ülkelerden sağlanan yardımlar, tarımda makineleşmenin hızla yaygınlaşmasını ve ekim alanlarının genişlemesini sağladı. Kore Savaşı'nın yarattığı dünya konjonktürü tarım ürünlerine olan talebi artırdı. Politika başlangıçta liberal bir çizgide izlendi, zamanla denetimlere ağırlık verildi. Bu süreçte enflasyon ve dış açık da belirginleşti.

Bu parçada özellikleri anlatılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kuruluş yılları (1923-1938)

  2. B

    Enflasyoncu genişleme dönemi (1950-1958)

    Doğru cevap
  3. C

    Savaş sonrası hazırlık (1946-1950)

  4. D

    Savaş yılları (1939-1945)

  5. E

    Durulma yılları (1959-1961)

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda, pasajdaki göstergeler ayrılır: dış yardım, tarımda makineleşme, ekim alanı genişlemesi ve Kore Savaşı konjonktürü. İkinci adımda, liberal başlayıp kontrole kayan bir politikanın enflasyon ve dış açık bulgusu eklenir. Üçüncü adımda bu göstergeler dönem sınıflamasıyla karşılaştırılır. Dördüncü adımda pasaj 1950-1958 enflasyoncu genişleme dönemine yerleştirilir. Doğru seçenek: enflasyoncu genişleme dönemi (1950-1958).

Çeldiriciler: "Kuruluş yılları (1923-1938)" devletçi sanayileşme dönemini tarım kaynaklı büyümeyle karıştırmaktır. "Savaş yılları (1939-1945)" savaş enflasyonunu dış yardımlı genişlemeyle karıştırmaktır. "Savaş sonrası hazırlık (1946-1950)" savaş sonrası dönemi genişleme dönemi sanmaktır. "Durulma yılları (1959-1961)" istikrar programı sonrasını genişleme dönemi sanmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • 7.2
  • Çoktan seçmeli

Yılın başında ağır bir finansal kriz yaşanmış, bankacılık sistemindeki sıkıntılar kısa sürede reel sektöre yansımıştır. Faiz harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı keskin biçimde yükselmiş, ekonomi önemli ölçüde küçülmüştür. Kriz, bir önceki yılın son çeyreğinde başlayan likidite sıkıntısının devamı niteliğindedir ve hükümet bunun ardından yeni bir istikrar programına geçmiştir.

Bu parçada anlatılan gelişmeler hangi yılda yaşanmıştır?

  1. A

    1980

  2. B

    1994

  3. C

    1999

  4. D

    2000

  5. E

    2001

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: pasajdaki göstergeler yıl başında ağır bir kriz, faiz harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranında sıçrama, ekonominin önemli ölçüde küçülmesi ve yeni bir istikrar programına geçiştir. İkinci adım: kriz, bir önceki yılın son çeyreğindeki likidite sıkıntısının devamıdır; son çeyrek 2000 Kasım krizine, yılın başındaki kriz ise 2001 Şubat krizine karşılık gelir. Üçüncü adım: kriz sonrası program Güçlü Ekonomiye Geçiş Programıdır ve bu zincir 2001 yılında yaşanmıştır. Doğru cevap: 2001. Çeldiriciler: 1980 yılı 24 Ocak kararlarının yılıdır. 1994 yılı 5 Nisan tedbirlerinin yılıdır. 1999 yılı kriz öncesi dönemdir ve bu zincirin başlangıcı değildir. 2000 yılı Enflasyonu Düşürme Programının başladığı yıldır; pasajdaki kriz ondan sonra gelmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 39

  • 7.3
  • Çoktan seçmeli

Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın (1963-1967) hazırlanışı ve içeriğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Plan, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanmış bir kalkınma planıdır.

  2. B

    Devlet ve özel teşebbüs kesimleri, çıkarları birbiriyle çatışan iki ayrı kesim olarak ele alınmıştır.

    Doğru cevap
  3. C

    Plan, millî gelirde yılda ortalama yüzde 7 artış hedefleyen bir kalkınma planıdır.

  4. D

    Plan, TBMM'de görüşülüp 21 Kasım 1962'de onaylanmış ve Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

  5. E

    Plan, on beş yıl içinde erişilmesi istenen amaçları gösteren Plan Hedefleri ve Stratejisi esas alınarak hazırlanmıştır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda planı hazırlayan kurumun Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı olduğu doğrulanır. İkinci adımda planın genel iktisadi hedefinin millî gelirde yılda ortalama yüzde 7 artış olduğu görülür. Üçüncü adımda plan metninde devlet ve özel teşebbüs kesimlerinin çıkarları çatışan iki ayrı parça olarak değil, bir bütünün birbirini tamamlayan iki kesimi olarak ele alındığı görülür. Bu nedenle çatışan kesimler ifadesi yanlıştır ve doğru yanıt budur.

Çeldiriciler: Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlandığı ifadesi doğrudur; planı bir bakanlığın hazırladığını sanan kişi bunu yanlış sayar. Yüzde 7 artış hedefi doğrudur; hedef oranını daha düşük sanan kişi bunu yanlış sayar. TBMM'de görüşülüp 21 Kasım 1962'de onaylanan ve Resmî Gazete'de yayımlanan ifade doğrudur; planın kararnameyle yürürlüğe girdiğini sanan kişi bunu yanlış sayar. On beş yıl içinde erişilmesi istenen amaçlar ve Plan Hedefleri ve Stratejisi esas alınarak hazırlandığı ifadesi doğrudur; beş yıllık planın daha uzun bir perspektife bağlandığını bilmeyen kişi bunu yanlış sayar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • 7.5
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkede 2003 yılında kabul edilen bir kanun, kamu maliyesinin temel ilkelerini belirlemiştir. Bu kanunla genel ve katma bütçeyi kapsayan konsolide bütçe anlayışı yerine; merkezi yönetim, mahalli idareler ve sosyal güvenlik kurumlarının bütçelerinden oluşan genel yönetim bütçe sistemine geçilmiştir. Ayrıca orta vadeli program ve orta vadeli mali plan uygulaması başlatılmıştır.

Bu pasajda sözü edilen kanun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

    Doğru cevap
  2. B

    4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

  3. C

    5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu

  4. D

    6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun

  5. E

    2010 yılında TBMM’ye sunulan Mali Kural Kanun Tasarısı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Pasajdaki ipuçları sıralanır: kanunun 2003 yılında kabul edilmesi, konsolide bütçe yerine genel yönetim bütçe sisteminin getirilmesi, bütçe kapsamına merkezi yönetim, mahalli idareler ve sosyal güvenlik kurumlarının girmesi, orta vadeli program ile orta vadeli mali planın başlatılması.

İkinci adım: Bu ipuçlarını birlikte taşıyan kanun, kamu maliyesinin temel ilkelerini belirleyen ve genel yönetim bütçe sistemini getiren 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’dur. Doğru seçenek budur.

Çeldiriciler: 4749 sayılı Kanun borçlanma, hazine garantisi ve borç yönetimini düzenler; kamu maliyesinin temel ilkelerini belirleyen kanun değildir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu yerel yönetimlerin kuruluş ve görevlerini düzenler; pasajdaki genel yönetim reformu bunlardan ibaret değildir. 6183 sayılı Kanun amme alacaklarının tahsil usulünü düzenler, bütçe sistemi kanunu değildir. 2010 yılında TBMM’ye sunulan Mali Kural Kanun Tasarısı yasalaşmamış bir tasarıdır; 2003’te kabul edilen kanun bu tasarı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by