40 soru · KPSS A Grubu

KPSS A Grubu İstatistik Genel Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

KPSS A Grubu İstatistik Genel Deneme 1 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • 1.2
  • Çoktan seçmeli

Bir Markov zincirinin geçiş matrisi P=[0,90,10,30,7]P=\begin{bmatrix}0{,}9&0{,}1\\0{,}3&0{,}7\end{bmatrix} olduğuna göre, süreç uzun dönemde dengeye ulaştığında sürecin 1. durumda bulunma olasılığı kaçtır?

  1. A

    0,10

  2. B

    0,25

  3. C

    0,50

  4. D

    0,75

    Doğru cevap
  5. E

    0,90

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: durağan dağılım w=(w1,w2)w=(w_1,w_2) için wP=wwP=w ve w1+w2=1w_1+w_2=1 yazılır. İkinci adım: birinci sütun denkleminden 0,9w1+0,3w2=w10{,}9w_1+0{,}3w_2=w_1, yani 0,1w1=0,3w20{,}1w_1=0{,}3w_2 ve buradan w1=3w2w_1=3w_2 bulunur. Üçüncü adım: 3w2+w2=13w_2+w_2=1 denkleminden w2=0,25w_2=0{,}25, dolayısıyla w1=0,75w_1=0{,}75 tir. Uzun dönemde sürecin 1. durumda bulunma olasılığı 0,75 tir. Çeldiriciler: 0,90 birinci durumda kalma olasılığı p11p_{11} dir, uzun dönem payı değildir. 0,25 ikinci durumun uzun dönem payıdır, istenen birinci durumun payı değildir. 0,50 iki durumun eşit paylı olacağını varsayar; oysa denge denklemi bu eşitliği sağlamaz. 0,10 birinci durumdan çıkış olasılığı p12p_{12} dir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • 1.1
  • Çoktan seçmeli

Bir fabrikada A, B ve C makineleri üretimin sırasıyla %50, %30 ve %20'sini yapmaktadır. Makinelerin kusurlu ürün oranları sırasıyla %2, %3 ve %5'tir. Fabrikada rastgele seçilen bir ürünün kusurlu olduğu görülüyor. Buna göre bu ürünün C makinesinde üretilmiş olma olasılığı kaçtır?

  1. A

    1/100

  2. B

    29/1000

  3. C

    1/20

  4. D

    1/5

  5. E

    10/29

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Ürünün kusurlu çıkma olasılığını toplam olasılık kuralıyla bulunur: 0,5⋅0,02+0,3⋅0,03+0,2⋅0,05=0,010+0,009+0,010=0,0290{,}5 \cdot 0{,}02 + 0{,}3 \cdot 0{,}03 + 0{,}2 \cdot 0{,}05 = 0{,}010 + 0{,}009 + 0{,}010 = 0{,}029.

İkinci adım: Ürünün hem C makinesinde üretilmiş hem de kusurlu olma olasılığı 0,2⋅0,05=0,0100{,}2 \cdot 0{,}05 = 0{,}010 olur.

Üçüncü adım: Bayes kuralıyla istenen olasılık P(C∣kusurlu)=0,0100,029=1029P(C \mid \text{kusurlu}) = \dfrac{0{,}010}{0{,}029} = \dfrac{10}{29} bulunur; doğru seçenek budur.

Çeldiriciler: 1/100 değeri, ortak olasılığı 0,010 bulup 0,029'a bölmeyi unutmaktan gelir. 29/1000 değeri, sonsal olasılık yerine kusurlu çıkma olasılığının alınmasıdır. 1/20 değeri, koşulun tersi olan P(kusurlu∣C)=0,05P(\text{kusurlu} \mid C) = 0{,}05 değerinin alınmasıdır. 1/5 değeri, kanıt olan kusurlu bilgisi yok sayılıp önsel olasılık P(C)=0,2P(C) = 0{,}2 verilmesidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • 1.2
  • Çoktan seçmeli

Geçiş matrisi ile tanımlanan düzenli Markov zincirleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Düzenli bir zincirin geçiş matrisinin bir kuvvetinde tüm elemanlar pozitiftir.

  2. B

    Düzenli zincirde PnP^n, n arttıkça tüm satırları aynı bir satıra yaklaşır.

  3. C

    Her düzenli zincir aynı zamanda ergodik bir zincirdir.

  4. D

    Her ergodik zincir aynı zamanda düzenli bir zincirdir.

    Doğru cevap
  5. E

    Bazı geçiş olasılıkları sıfır olsa da bir düzenli zincir tanımlanabilir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: düzenli zincir, geçiş matrisinin bir kuvvetinde tüm elemanları pozitif olan zincirdir. İkinci adım: her düzenli zincir ergodiktir, çünkü her durumdan her duruma gidilebilir; ancak tersi doğru değildir. Örneğin P=[0110]P=\begin{bmatrix}0&1\\1&0\end{bmatrix} zinciri iki durum arasında gidip geldiği için ergodiktir, fakat PnP^n her n için sıfır elemanlar içerdiğinden düzenli değildir. Üçüncü adım: bu nedenle 'Her ergodik zincir aynı zamanda düzenli bir zincirdir' ifadesi yanlıştır. Doğru cevap: ergodik olan her zincirin düzenli olması zorunlu değildir. Çeldiriciler: 'Düzenli bir zincirin geçiş matrisinin bir kuvvetinde tüm elemanlar pozitiftir' ifadesi düzenli zincirin tanımıdır ve doğrudur. 'Her düzenli zincir aynı zamanda ergodik bir zincirdir' ifadesi doğrudur; kapsama yönü doğru kurulmuştur. 'Düzenli zincirde Pⁿ, n arttıkça tüm satırları aynı bir satıra yaklaşır' ifadesi düzenli zincirlerin limit özelliğidir ve doğrudur. 'Bazı geçiş olasılıkları sıfır olsa da bir düzenli zincir tanımlanabilir' ifadesi doğrudur; sıfır elemanlar düzenliliği engellemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • 1.1
  • Çoktan seçmeli

Bir atıcının her atışta hedefi vurma olasılığı 0,1'dir. Bu atıcı birbirinden bağımsız 5 atış yapıyor. Atıcının bu 5 atışta hedefi tam olarak 2 kez vurma olasılığı kaçtır?

  1. A

    0,00729

  2. B

    0,0081

  3. C

    0,0729

    Doğru cevap
  4. D

    0,08146

  5. E

    0,5

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her atış bağımsızdır; her atışta başarı (vuruş) olasılığı p = 0,1, başarısızlık olasılığı q = 0,9'dur. Deneme sayısı n = 5, istenen vuruş sayısı x = 2'dir.

İkinci adım: 5 atışın 2 tanesinin vuruş olduğu farklı sıralamaların sayısı (52)=10\binom{5}{2} = 10'dur.

Üçüncü adım: Her bir sıralamanın olasılığı p2q3=0,01⋅0,729=0,00729p^2 q^3 = 0{,}01 \cdot 0{,}729 = 0{,}00729'dur. On sıralamanın olasılıkları toplanınca 10⋅0,00729=0,072910 \cdot 0{,}00729 = 0{,}0729 bulunur. Anahtar değer 0,0729'dur.

Çeldiriciler: 0,00729 yalnızca tek bir sıralamanın olasılığıdır; kombinasyon çarpanı 10 unutulmuştur. 0,0081 hedefi tam olarak 3 kez vurma olasılığıdır. 0,08146 tam olarak 2 vuruş yerine en az 2 vuruş olasılığıdır; 1 − P(0) − P(1) ile hesaplanır. 0,5 olasılık yerine beklenen değerdir: n·p = 5·0,1.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • 1.2
  • Çoktan seçmeli

Müşterilerin yarısı A markasını, yarısı B markasını kullanmaktadır. A kullanıcılarının 0,8'i A'da kalmakta, 0,2'si B'ye geçmektedir. B kullanıcılarının 0,4'ü A'ya geçmekte, 0,6'sı B'de kalmaktadır. Bir ay sonra B kullananların oranı kaçtır?

  1. A

    0,20

  2. B

    0,30

  3. C

    0,40

    Doğru cevap
  4. D

    0,60

  5. E

    0,80

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: başlangıçta A ve B kullanıcılarının oranları u=(0,5; 0,5)u=(0{,}5;\ 0{,}5) tir. İkinci adım: bir ay sonraki dağılım uPuP çarpımıdır; B bileşeni 0,5⋅0,2+0,5⋅0,60{,}5\cdot0{,}2+0{,}5\cdot0{,}6 olarak kurulur. Üçüncü adım: bu değer 0,1+0,3=0,400{,}1+0{,}3=0{,}40 eder. Doğru cevap: 0,40. Çeldiriciler: 0,20 yalnız A dan B ye geçen kısmı verir, B de kalan kullanıcılar eklenmemiştir. 0,30 yalnız B den B ye kalan payı verir, A dan gelen payı atlar. 0,60 bir ay sonra A markasını kullananların oranıdır, istenen B bileşeni değildir. 0,80 B sütunundaki olasılıkları kullanıcı oranlarıyla ağırlıklandırmadan toplamaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • 1.1
  • Çoktan seçmeli

Bir üretim hattından bağımsız olarak seçilen 20 parçanın her birinin kusurlu olma olasılığı 0,3'tür. Buna göre kusurlu parça sayısının varyansı kaçtır?

  1. A

    0,21

  2. B

    2,05

  3. C

    4,2

    Doğru cevap
  4. D

    6

  5. E

    14

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Parçaların kusurlu olup olmaması birbirinden bağımsızdır ve her parça için kusurlu olma olasılığı p=0,3p = 0{,}3 sabittir. Bu nedenle kusurlu parça sayısı n=20n = 20 denemeli bir binom dağılımına uyar.

İkinci adım: Binom dağılımında q=1−p=0,7q = 1 - p = 0{,}7 olur. Varyans formülü σ2=npq\sigma^2 = npq olduğundan, değerler yerine konunca σ2=20⋅0,3⋅0,7=4,2\sigma^2 = 20 \cdot 0{,}3 \cdot 0{,}7 = 4{,}2 bulunur.

Çeldiriciler: 0,21 değeri, nn ile çarpmayı unutup yalnız pqpq almaktan gelir. 2,05 değeri varyans yerine standart sapmanın alınmasıdır. 6 değeri varyans yerine ortalamanın npnp alınmasıdır. 14 değeri pp yerine qq kullanılarak nqnq hesaplanmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Bir kitlenin standart sapması 12 birimdir. Bu kitleden 36 birimlik rasgele bir örneklem alınıyor. Örneklem ortalamasının standart hatası kaçtır?

  1. A

    0,33

  2. B

    2

    Doğru cevap
  3. C

    4

  4. D

    6

  5. E

    12

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, örneklem ortalamasının varyansının σ2/n\sigma^2/n olduğunu hatırlamaktır. İkinci adım, standart hatanın bu varyansın karekökü olduğunu belirlemektir: σXˉ=σ/n\sigma_{\bar X}=\sigma/\sqrt{n}. Üçüncü adım, değerleri yerine koymaktır: σ=12\sigma=12 ve n=36n=36 için σXˉ=12/36=12/6=2\sigma_{\bar X}=12/\sqrt{36}=12/6=2. Sonuç: standart hata 2'dir.

Çeldiriciler: 0,33, standart sapmanın karekök alınmadan örneklem büyüklüğüne bölünmesinin sonucudur. 4, standart hata yerine varyansın değerinin verilmesidir. 6, standart hatanın hesabında σ\sigma hiç kullanılmadan yalnız 36\sqrt{36} değerinin yazılmasıdır. 12, standart hata yerine kitle standart sapmasının verilmesidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

400 birimlik rasgele bir örneklemde örneklem oranı 0,20 bulunmuştur. Kitle oranı p için %95 güven aralığında hata payı, örneklem oranının standart sapmasının iki katı alınmaktadır. Buna göre p için %95 güven aralığı hangisidir?

  1. A

    (0,12 ; 0,28)

  2. B

    (0,18 ; 0,22)

  3. C

    (0,155 ; 0,245)

  4. D

    (0,1992 ; 0,2008)

  5. E

    (0,16 ; 0,24)

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Standart sapma √(p̄q̄/n) = √(0,2·0,8/400) = √0,0004 = 0,02 bulunur. İkinci adım: Kökteki kurala göre hata payı iki standart sapmadır, yani 2·0,02 = 0,04 tür. Üçüncü adım: Aralık 0,20 eksi 0,04 ile 0,20 artı 0,04 arasıdır ve (0,16 ; 0,24) olarak yazılır. Çeldiriciler: (0,12 ; 0,28) hata payını dört standart sapma olarak almıştır. (0,155 ; 0,245) standart sapma yerine √(p̄/n) kullanmış ve q̄ yü unutmuştur. (0,1992 ; 0,2008) karekök almadan 2·p̄q̄/n değerini kullanmıştır. (0,18 ; 0,22) iki standart sapma yerine tek standart sapma almıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • 2.3
  • Çoktan seçmeli

Bir belediye, otobüslerin ortalama bekleme süresi için %95 güven düzeyinde (48,2 ; 53,8) saniyelik güven aralığı hesaplamıştır. Ortalamanın 55 saniye olduğu iddiası, aynı verilerle α = 0,05 anlamlılık düzeyinde iki taraflı testle sınanacaktır. Buna göre test sonucunda hangi karar verilir?

  1. A

    H0 reddedilmez, çünkü ortalama tahmini aralığın içinde kalır.

  2. B

    H0 reddedilmez, çünkü aralık 55 değerini kapsamaz.

  3. C

    Karar için p-değeri gerekir, bu yüzden aralıktan karar verilemez.

  4. D

    H0 tek taraflı testte reddedilir, iki taraflı testte reddedilmez.

  5. E

    H0 reddedilir, çünkü 55 değeri güven aralığının dışında kalır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Verilen %95 güven aralığı (48,2 ; 53,8) saniyedir. Aynı veriyle ve aynı güven düzeyinde yapılan iki taraflı testte, sınanan değer aralığın dışında kalıyorsa H0 reddedilir. İkinci adım: Sınanan değer 55 saniyedir ve aralığın üst sınırı 53,8 olduğundan 55 değeri aralığın dışında kalır. Üçüncü adım: α = 0,05 düzeyi %95 güven düzeyine karşılık gelir; bu nedenle iki ölçüt aynı sonucu verir ve H0 reddedilir. Doğru karar: H0 reddedilir, çünkü 55 değeri güven aralığının dışında kalır. Çeldiriciler: "H0 reddedilmez, çünkü ortalama tahmini aralığın içinde kalır" cümlesi, karar kuralının örneklem ortalamasına değil sınanan değerin aralıkta olup olmadığına bakmasını göz ardı eder. "H0 reddedilmez, çünkü aralık 55 değerini kapsamaz" cümlesi doğru bir gözlemi ters yorumlar: aralık 55 değerini kapsamadığı için H0 reddedilir. "Karar için p-değeri gerekir, bu yüzden aralıktan karar verilemez" cümlesi yanlıştır; aynı güven düzeyindeki iki taraflı aralık doğrudan karar verir. "H0 tek taraflı testte reddedilir, iki taraflı testte reddedilmez" cümlesi yanlıştır; iki taraflı aralık iki taraflı testin sonucunu verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Ortalaması 50, standart sapması 10 olan bir kitleden 100 birimlik rasgele bir örneklem alınıyor. Standart normal dağılım için P(Z < 2) = 0,9772 ve P(Z < 0,2) = 0,5793 olduğuna göre, örneklem ortalamasının 52'den büyük olma olasılığı yaklaşık kaçtır?

  1. A

    0,0228

    Doğru cevap
  2. B

    0,0456

  3. C

    0,4207

  4. D

    0,4772

  5. E

    0,9772

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, n=100>30n=100>30 olduğu için merkezi limit teoremi gereği Xˉ\bar X'in yaklaşık normal dağıldığını kabul etmektir. İkinci adım, standart hatayı bulmaktır: σXˉ=σ/n=10/100=1\sigma_{\bar X}=\sigma/\sqrt{n}=10/\sqrt{100}=1. Üçüncü adım, standartlaştırmaktır: z=(52−50)/1=2z=(52-50)/1=2. Dördüncü adım, üst kuyruk alanını bulmaktır: P(Xˉ>52)=P(Z>2)=1−P(Z<2)=1−0,9772=0,0228P(\bar X>52)=P(Z>2)=1-P(Z<2)=1-0{,}9772=0{,}0228. Sonuç: doğru seçenek 0,0228'dir.

Çeldiriciler: 0,0456, tek kuyruk yerine iki kuyruk alanının alınmasıdır. 0,4207, standartlaştırmada σ/n\sigma/\sqrt{n} yerine σ\sigma kullanılıp z=0,2z=0{,}2 bulunmasının ve P(Z>0,2)P(Z>0{,}2) alınmasının sonucudur. 0,4772, 00 ile 22 arasındaki alanın kuyruk alanı sanılmasıdır. 0,9772, üst kuyruk yerine P(Z<2)P(Z<2) değerinin alınmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Kitle oranı p için hesaplanan %95 lik güven aralığıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

  1. A

    Örneklemdeki birimlerin yaklaşık %95 i bu aralıktadır, yani aralık veri dağılımını gösterir.

  2. B

    Gerçek oran p, bu aralığın içinde yer alma olasılığı %95 olan rasgele bir değerdir.

  3. C

    Aynı yöntem çok sayıda örnekleme uygulanırsa, elde edilen aralıkların yaklaşık %95 i gerçek oranı içerir.

    Doğru cevap
  4. D

    Kitlenin %95 i örnekleme dahil edildiğinde elde edilen aralık gerçek oranı kapsar.

  5. E

    Kitle büyüdükçe, %95 güven için gereken örneklem büyüklüğü de aynı oranda büyür.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Güven aralığı örneklemden hesaplanır ve örneklemden örneklemeye değişen rasgele bir aralıktır; kitle oranı p ise sabit bir değerdir. İkinci adım: %95 güven düzeyi, aynı yöntem çok sayıda örneklemeye uygulandığında kurulan aralıkların yaklaşık %95 inin gerçek oranı kapsaması anlamına gelir. Çeldiriciler: Veri dağılımını anlatan bir yorumdur ve aralık veri aralığı değildir. Gerçek oranın rasgele, aralığın sabit olduğu ters kurulmuştur. Güven düzeyi örneklem oranı ile karıştırılmıştır. Kitle büyüklüğünün gereken örneklem büyüklüğünü etkilemediği bilinmemiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • 2.3
  • Çoktan seçmeli

Bir firmanın ürettiği ürünlerin iade oranının %10 olduğu iddia edilmektedir. Bu iddiayı test etmek için 400 siparişten 52 tanesinin iade edildiği gözlenmiştir. Buna göre iki taraflı test için α = 0,05 anlamlılık düzeyinde test istatistiğinin değeri ve temel hipotez hakkındaki karar hangisidir?

  1. A

    0,0015; temel hipotez reddedilmez

  2. B

    1,78; temel hipotez reddedilmez

  3. C

    2,58; temel hipotez reddedilir

  4. D

    1,90; temel hipotez reddedilir

  5. E

    2,0; temel hipotez reddedilir

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: H0: p = 0,10 ve Ha: p ≠ 0,10 kurulur. np0 = 40 ve n(1 − p0) = 360 değerleri 5'ten büyük olduğu için normal yaklaşım kullanılabilir. İkinci adım: Örneklem oranı p̂ = 52/400 = 0,13 bulunur. Standart hata √(0,10 · 0,90 / 400) = 0,015 olur. Üçüncü adım: z = (0,13 − 0,10) / 0,015 = 2,0 hesaplanır. Dördüncü adım: İki taraflı α = 0,05 kritik değerleri ±1,96'dır; 2,0 bu değerin dışında olduğu için H0 reddedilir. Doğru seçenek z = 2,0 ve H0'ın reddedilmesidir.

Çeldiriciler: 1,78 standart hatayı örneklem oranıyla kurmanın sonucudur. 1,90 standart hatada p0(1 − p0) yerine p0 almanın ve karşılaştırmada tek taraflı 1,645 değerini kullanmanın sonucudur. 0,0015 standart sapma yerine √n ile bölmenin sonucudur. 2,58 α = 0,01 kritik değerinin test istatistiği sanılmasının sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • 3.3
  • Çoktan seçmeli

Tek hizmet birimli bir ödeme noktasında gelişler ve hizmetler üstel dağılımlıdır. Saatte ortalama 8 müşteri gelmekte, nokta saatte ortalama 10 müşteriye hizmet vermektedir. Sistem dengedeyken sistemde beklenen müşteri sayısı kaçtır?

  1. A

    0,25

  2. B

    0,5

  3. C

    0,8

  4. D

    4

    Doğru cevap
  5. E

    5

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda trafik yoğunluğu ρ = λ/µ = 8/10 = 0,8 olarak bulunur; ρ < 1 olduğu için sistem dengededir.

İkinci adımda dengedeki beklenen sistem uzunluğu N = ρ/(1 − ρ) formülüyle hesaplanır: N = 0,8/0,2 = 4.

Çeldiriciler: 0,25 değeri (1 − ρ)/ρ oranının ters kurulmasından çıkar. 0,5 değeri hız farkının (µ − λ = 2) tersidir. 0,8 değeri N yerine trafik yoğunluğunun yazılmasıdır. 5 değeri 1/(1 − ρ) ifadesidir ve N ile karıştırılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • 3.3
  • Çoktan seçmeli

Tek kanallı bir servis noktasına saatte ortalama 3 müşteri gelmekte, servis noktası saatte ortalama 5 müşteriye hizmet verebilmektedir. Sistem kararlı durumdayken sistemde tam 2 müşteri bulunma olasılığı kaçtır?

  1. A

    0,144

    Doğru cevap
  2. B

    0,216

  3. C

    0,24

  4. D

    0,36

  5. E

    0,4

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda trafik yoğunluğu hesaplanır: ρ = geliş hızı / hizmet hızı = 3/5 = 0,6. Bu değer 1'den küçük olduğu için sistem kararlıdır. İkinci adımda dengedeki kuyruk uzunluğu dağılımı s_j = (1 − ρ)ρ^j biçimindedir ve 1 − ρ = 0,4 olur. Üçüncü adımda j = 2 yazılır: s_2 = 0,4 · 0,6² = 0,4 · 0,36 = 0,144. Doğru cevap 0,144'tür.

Çeldiriciler: 0,216 değeri, (1 − ρ) çarpanı yazılmadan ρ³ alındığında ortaya çıkar. 0,24, üs 1 alınıp (1 − ρ)ρ hesaplandığında ortaya çıkar. 0,36, (1 − ρ) çarpanı unutulup yalnızca ρ² alındığında ortaya çıkar. 0,4 ise boş sistem olasılığı olan 1 − ρ değeridir; bu değer j = 0 için geçerlidir, j = 2 için değil.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • 4.2
  • Çoktan seçmeli

Bir K-ortalamalar yönteminin bir yinelemesinde, bir kümeye (2, 7), (5, 1), (8, 4) ve (1, 4) noktaları atanmıştır. Bu kümenin güncellenen merkezi nedir?

  1. A

    (4, 4)

    Doğru cevap
  2. B

    (3,5; 4)

  3. C

    (4,5; 4)

  4. D

    (8, 8)

  5. E

    (16, 16)

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Kümeye atanan dört nokta (2, 7), (5, 1), (8, 4) ve (1, 4) noktalarıdır. İkinci adım: Güncellenen küme merkezi, kümedeki noktaların koordinat ortalamasıdır. Üçüncü adım: x koordinatlarının ortalaması 2+5+8+14=164=4\frac{2+5+8+1}{4}=\frac{16}{4}=4 olur. Dördüncü adım: y koordinatlarının ortalaması 7+1+4+44=164=4\frac{7+1+4+4}{4}=\frac{16}{4}=4 olur. Bu nedenle yeni merkez (4, 4) noktasıdır.

Çeldiriciler: (3,5; 4) değeri koordinatların ortancasıdır; ortalama yerine medyan alınmış olur. (4,5; 4) değeri en küçük ve en büyük x değerlerinin orta noktasıdır; ortalama yerine orta nokta alınmış olur. (8, 8) değeri toplamı nokta sayısına bölmek yerine 2 ye bölmenin sonucudur. (16, 16) değeri ise toplamı nokta sayısına bölmeyi unutmanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • 4.1
  • Çoktan seçmeli

Bir araştırmacı, çalışanların iş doyumunu yaş, gelir ve denetim puanlarını birlikte kullanarak açıklamak istemektedir. Analizde tek bir yordanan değişken ve birden fazla yordayıcı değişken yer alacaktır.

Bu araştırmada kullanılması gereken analiz türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Basit doğrusal regresyon analizi

  2. B

    Çoklu doğrusal regresyon analizi

    Doğru cevap
  3. C

    Pearson korelasyon analizi

  4. D

    Bağımsız örneklem t testi

  5. E

    Tek yönlü varyans analizi

Doğru cevap: B

Çözüm

Birden fazla yordayıcı değişkenle tek bir yordanan değişkeni birlikte tahmin etmek için çoklu doğrusal regresyon kullanılır. Basit doğrusal regresyon yalnızca tek bir yordayıcıyla çalışır; korelasyon yordama modeli kurmaz; t testi ve tek yönlü varyans analizi ise grup ortalamalarını karşılaştırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • 4.2
  • Çoktan seçmeli

Bir analist, k-ortalama yöntemiyle kümelemede küme sayısı k için küme içi kareler toplamlarını hesaplamıştır: k=1 için 300, k=2 için 180, k=3 için 90, k=4 için 84, k=5 için 80. Dirsek yöntemine göre en uygun küme sayısı kaçtır?

  1. A

    1

  2. B

    2

  3. C

    3

    Doğru cevap
  4. D

    4

  5. E

    5

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her küme sayısı için küme içi kareler toplamı verilmiştir: 300, 180, 90, 84, 80.

İkinci adım: Ardışık iki değer arasındaki azalışlar hesaplanır: 300 − 180 = 120, 180 − 90 = 90, 90 − 84 = 6, 84 − 80 = 4.

Üçüncü adım: Azalışların kendi arasındaki farkına bakılır, yani azalış hızındaki değişim bulunur: 120 − 90 = 30 (k = 2 de), 90 − 6 = 84 (k = 3 te), 6 − 4 = 2 (k = 4 te).

Bu değişim k = 3 te en büyüktür. Kare hata k = 3 ten sonra neredeyse düzleşir, bu nedenle dirsek noktası 3 tür ve en uygun küme sayısı 3 tür.

Çeldiriciler: 1: en büyük kare hatanın bulunduğu başlangıç noktasıdır, dirsek değildir. 2: ilk büyük düşüşün bittiği noktadır, ama düşüş burada henüz düzleşmez. 4: düzleşmeye başladıktan sonraki noktadır, dirsek bundan bir önce oluşur. 5: kare hatanın en küçük olduğu noktadır; küme sayısını artırmanın kare hatayı çok az azalttığı yerdir, dirsek ölçütü değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • 4.1
  • Çoktan seçmeli

Bir araştırmacı, birden fazla yordayıcının iş doyumunu açıklamada kullanılıp kullanılmayacağını belirlemek istemektedir. Değişkenlerin modele girişini istatistik yazılımının hesaplamasına bırakmak yerine, yordanan değişkeni en çok açıklayan değişkenden başlayarak sırayla modele eklenmesini istemektedir.

Bu isteğe uygun değişken seçim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Forward

    Doğru cevap
  2. B

    Backward

  3. C

    Enter

  4. D

    Basit doğrusal regresyon

  5. E

    Durbin-Watson testi

Doğru cevap: A

Çözüm

Forward yönteminde değişkenler iş doyumunu en çok açıklayandan en az açıklayana doğru sırayla modele eklenir. Enter yönteminde tüm yordayıcılar birlikte modele girer; Backward önce tüm değişkenleri alıp en az açıklayanları çıkarır. Basit doğrusal regresyon bir model türüdür, değişken seçim yöntemi değildir; Durbin-Watson ise otokorelasyonu sınayan bir testtir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • 5.2
  • Çoktan seçmeli

Hilesiz olduğu düşünülen dört eşit dilimli bir çark 80 kez çevriliyor ve her bölgenin gelme sayısı 26, 14, 22 ve 18 olarak kaydediliyor. Çarkın hilesiz olduğu hipotezi için uyum iyiliği ki-kare istatistiğinin değeri kaçtır?

  1. A

    0

  2. B

    0,8

  3. C

    4

    Doğru cevap
  4. D

    4,36

  5. E

    80

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda her kategoriye düşmesi beklenen sayı 80⋅14=2080 \cdot \frac{1}{4} = 20 olarak bulunur. İkinci adımda gözlenen ile beklenen sayılar arasındaki farklar 6, -6, 2, -2 olur ve farkların kareleri 36, 36, 4, 4 olarak alınır. Üçüncü adımda bu kareler beklenen değere bölünüp toplanır: 36+36+4+420=4\frac{36+36+4+4}{20} = 4. Doğru değer 4'tür.

Çeldiriciler: 0 farkların kareleri alınmadan toplanmasının sonucudur. 0,8 kare yerine mutlak farkların toplanıp 20'ye bölünmesiyle oluşur. 4,36 kareler beklenen değere değil, gözlenen değerlere bölündüğünde çıkar. 80 beklenen değere bölünmeden elde edilen toplamdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • 5.2
  • Çoktan seçmeli

Üç satır ve dört sütundan oluşan bir çapraz tabloda bağımsızlık sınamak için kullanılan ki-kare istatistiğinin serbestlik derecesi kaçtır?

  1. A

    5

  2. B

    6

    Doğru cevap
  3. C

    7

  4. D

    11

  5. E

    12

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda satır sayısı a = 3, sütun sayısı b = 4 olarak okunur. İkinci adımda bağımsızlık sınamasında serbestlik derecesi (a−1)(b−1)(a-1)(b-1) ile bulunur. Üçüncü adımda (3−1)(4−1)=2⋅3=6(3-1)(4-1) = 2 \cdot 3 = 6 hesaplanır ve doğru değer 6 olarak elde edilir.

Çeldiriciler: 12 hücre sayısının, yani a⋅ba \cdot b çarpımının değeridir; serbestlik derecesi yerine hücre sayısı alınmıştır. 11 hücre sayısından bir eksik olan değerdir. 5 yalnızca (a−1)+(b−1)(a-1)+(b-1) toplamıdır. 7 satır ve sütun sayılarının toplamıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • 6.2
  • Çoktan seçmeli

Bir X ve Y rastgele değişkeninin varyansları sırasıyla 4 ve 25, aralarındaki kovaryans ise 6 olarak hesaplanmıştır. Buna göre X ile Y arasındaki korelasyon katsayısı kaçtır?

  1. A

    0,06

  2. B

    0,60

    Doğru cevap
  3. C

    0,86

  4. D

    1,20

  5. E

    3

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: korelasyon katsayısı ρ = σXY / (σX · σY) ile hesaplanır. İkinci adım: standart sapmalar varyansların karekökleridir; σX = √4 = 2 ve σY = √25 = 5 olur. Üçüncü adım: kovaryans 6 olduğundan ρ = 6 / (2 · 5) = 0,60 bulunur. Çeldiriciler: 0,06 değeri kovaryansı varyansların çarpımına bölmekten; 0,86 değeri kovaryansı standart sapmaların toplamına bölmekten; 1,20 değeri yalnız σY ye bölmekten; 3 değeri yalnız σX e bölmekten çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • 6.1
  • Çoktan seçmeli

Bir veri kümesinde en küçük değer 5, en büyük değer 52'dir. Birinci çeyrek 14, üçüncü çeyrek 30'dur. Bu veri kümesinin çeyrek sapması (Q) ve değişim genişliği (R) aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Q = 4, R = 47

  2. B

    Q = 8, R = 16

  3. C

    Q = 8, R = 47

    Doğru cevap
  4. D

    Q = 16, R = 47

  5. E

    Q = 22, R = 47

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: çeyrek sapma, üçüncü çeyrek ile birinci çeyrek arasındaki farkın yarısıdır. Q = (Q3 − Q1) / 2 = (30 − 14) / 2 = 8. İkinci adım: değişim genişliği, en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır. R = 52 − 5 = 47. Üçüncü adım: iki sonuç birlikte Q = 8, R = 47 olarak bulunur.

Çeldiriciler: Q = 4, R = 47: çeyrek sapmayı farkın yarısı yerine dörtte biri olarak hesaplamanın sonucudur. Q = 8, R = 16: değişim genişliği yerine çeyrekler arası farkın (30 − 14 = 16) yazılmasının sonucudur. Q = 16, R = 47: çeyrek sapma yerine Q3 − Q1 farkının yarıya bölünmeden alınmasının sonucudur. Q = 22, R = 47: çeyrek sapma yerine üçüncü ve birinci çeyreğin ortalamasının ((30 + 14) / 2 = 22) alınmasının sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • 6.3
  • Çoktan seçmeli

Bir çalışanın aylık nominal ücreti bir yıl içinde yüzde 20 artmıştır. Aynı dönemde fiyat endeksi 100 den 125 e yükselmiştir. Buna göre çalışanın reel ücretindeki yüzde değişim kaçtır? Artış pozitif, azalış negatif işaretle gösterilir.

  1. A

    -5

  2. B

    -4

    Doğru cevap
  3. C

    4,2

  4. D

    20

  5. E

    45

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: nominal ücret endeksi, dönem başındaki 100 den 120 ye çıkmış sayılır. İkinci adım: reel ücret endeksi, nominal ücret endeksinin fiyat endeksine bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur; 120 bölü 125, çarpı 100 sonucu 96 dır. Üçüncü adım: 96 ile 100 arasındaki fark negatiftir, reel ücret yüzde 4 azalmıştır. Doğru değer -4 tür.

Çeldiriciler: -5: nominal artış ile fiyat artışının farkı alınmış, 25 eksi 20 yapılmıştır. 4,2: oran ters kurulmuş, 125 bölü 120 ile bir artış bulunmuştur. 20: fiyat artışı hesaba katılmamıştır. 45: nominal artış ile fiyat artışı toplanmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • 6.2
  • Çoktan seçmeli

Cov(X, Y) = 0 olduğu biliniyorsa aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

  1. A

    X ile Y istatistiksel olarak bağımsızdır, çünkü aralarındaki kovaryans sıfırdır.

  2. B

    X ile Y arasında doğrusal bir ilişki yoktur; ancak doğrusal olmayan bir ilişki bulunabilir.

    Doğru cevap
  3. C

    X ile Y arasındaki korelasyon katsayısı tam olarak 1 değerini alır, ilişki kusursuz pozitiftir.

  4. D

    X ile Y arasında hiçbir ilişki yoktur; değişkenler birbirini hiçbir biçimde etkilemez.

  5. E

    X ile Y'nin varyansları birbirine eşittir, bu nedenle iki değişken aynı dağılımlıdır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: X ile Y bağımsızsa kovaryans sıfır olur; bu yön doğrudur. İkinci adım: sıfır kovaryans yalnız doğrusal ilişkinin olmadığını söyler, çünkü kovaryans doğrusal olmayan ilişkileri ölçmez; iki değişken sıfır kovaryansa sahip olup yine de bağımlı olabilir. Sonuç: Cov(X, Y) = 0 iken kesin söylenebilecek şey, aralarında doğrusal bir ilişki olmadığıdır; doğrusal olmayan bir ilişki bulunabilir. Çeldiriciler: bağımsızlık iddiası sıfır kovaryansın tersini kurar; tam doğrusal ilişki iddiası korelasyon katsayısını 1 sanır; hiçbir ilişki yoktur iddiası doğrusal olmayan ilişkiyi unutur; varyans eşitliği iddiası kovaryansı varyansla karıştırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • 6.1
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkenin yıllara göre nüfus artışlarını ve endeks değişimlerini hesaplarken, art arda gelen değişme oranlarının ortalamasını bulmak isteyen bir uzman hangi ortalamayı kullanmalıdır?

  1. A

    Aritmetik ortalama

  2. B

    Harmonik ortalama

  3. C

    Tepe değeri

  4. D

    Geometrik ortalama

    Doğru cevap
  5. E

    Ağırlıklı ortalama

Doğru cevap: D

Çözüm

Ortalaması istenen büyüklükler, nüfus artış hızları ve endeks değerleri gibi değişme oranlarıdır.

Birinci adımda bu oranların birbirini çarpımsal olarak izlediğini belirleriz: her dönemin değeri bir önceki dönemin değeri ile çarpılarak elde edilir.

İkinci adımda bu tür çarpımsal değişimlerin ortalamasını, değerlerin çarpımının kökü olan ortalama ile buluruz. Bu ortalama, ardışık değişme oranlarının bileşik etkisini korur. Bu nedenle doğru ortalama geometrik ortalamadır.

Çeldiriciler. Aritmetik ortalama: en sık kullanılan ortalamadır, ancak çarpımsal değişmelerin bileşik etkisini vermez. Harmonik ortalama: ortalama hız ve ortalama fiyat gibi birim oranlarının ortalamasında kullanılır. Tepe değeri: en sık tekrar eden değerdir, oran ortalaması değildir. Ağırlıklı ortalama: gözlemlerin önem derecesine göre ağırlıklandırılmasıyla bulunur ve değişme oranlarının ortalaması değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • 6.3
  • Çoktan seçmeli

Bir ekonomide pahalılığı izlemek için kullanılan Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aşağıdakilerden hangisini gösterir?

  1. A

    Belirlenen mal ve hizmet listesinin perakendeci fiyatlarına göre pahalılığını

    Doğru cevap
  2. B

    Belirlenen mal ve hizmet listesinin toptancı fiyatlarına göre pahalılığını

  3. C

    Aynı listedeki malların üretim miktarındaki yıllık değişimi

  4. D

    Cari fiyatlarla hesaplanan ülke üretiminin toplam değerini

  5. E

    Baz yıl fiyatlarıyla hesaplanan ülke üretiminin toplam değerini

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: TÜFE, belirlenen bir mal ve hizmet listesinin fiyat değişmelerini izleyen bir fiyat endeksidir. İkinci adım: bu listenin fiyatları perakendecideki, yani bakkal ve manavdaki fiyatlarla ölçülür; bu nedenle TÜFE pahalılığı tüketicinin ödediği fiyat düzeyine göre gösterir. Doğru seçenek bu tanımdır.

Çeldiriciler: Toptancı fiyatlarına göre pahalılığı gösteren endeks TEFE dir; TÜFE ile karıştırılmamalıdır. Üretim miktarındaki yıllık değişim bir miktar endeksinin konusudur, fiyat endeksinin değildir. Cari fiyatlarla hesaplanan üretim toplamı nominal GSMH dır. Baz yıl fiyatlarıyla hesaplanan üretim toplamı ise reel GSMH dır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • 7.3
  • Çoktan seçmeli

Bir zaman serisinin düzey değerleri üzerinde Genişletilmiş Dickey-Fuller testi uygulanmıştır. Test istatistiği −4,1, %5 anlamlılık düzeyindeki kritik değer ise −2,9 olarak bulunmuştur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Birim kök hipotezi kabul edilir; seri düzeyde durağan değildir ve d=1d = 1 alınır.

  2. B

    Birim kök hipotezi reddedilir, ancak seri düzeyde durağan olduğu halde d=1d = 1 alınır.

  3. C

    Birim kök hipotezi reddedilmez; seri durağan değildir ve d=2d = 2 alınır.

  4. D

    Karar verilemez; tek bir birim kök testiyle durağanlık hakkında hüküm kurulamaz.

  5. E

    Birim kök hipotezi reddedilir; seri düzeyde durağandır ve ARIMA modelinde d=0d = 0 alınır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda ADF istatistiği −4,1 ile %5 kritik değeri −2,9 karşılaştırılır. İkinci adımda istatistiğin kritik değerden daha negatif olduğu görülür; ADF testinde birim kök boş hipotezi bu durumda reddedilir. Üçüncü adımda serinin düzeyde durağan olduğu ve ARIMA modelinde fark sayısının d=0d = 0 alınacağı sonucuna varılır. Doğru seçenek budur.

Çeldiriciler: Birim kök hipotezinin kabul edilmesi, istatistiğin kritik değerden daha negatif olduğu karar kuralının ters uygulanmasıdır. Reddedilen birim kökte fark almak, serinin düzeyde durağan olduğu sonucuyla çelişir. Mutlak değerlere bakıp yönü ters okumak d = 2 sonucunu doğurur. Tek testle karar verilemeyeceği düşüncesi ise ADF sonucunun yeterli olduğunu gözden kaçırmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • 7.3
  • Çoktan seçmeli

Ekonomik bir krizden etkilenen bir zaman serisinde yapısal kırılma bulunmaktadır. Bu seride birim kök sınaması yapılacağında Dickey-Fuller tipi testler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    ADF birim kökü gereğinden sık reddeder; bu nedenle KPSS testi kullanılmalıdır.

  2. B

    Kırılma ADF sonucunu etkilemez; test olduğu gibi uygulanarak karar verilir.

  3. C

    Seriye Hodrick-Prescott filtresi uygulanır; filtrelenmiş seriyle test tekrarlanır.

  4. D

    Gecikme sayısı artırılarak kırılma etkisi giderilir; ek bir model kurulmasına gerek yoktur.

  5. E

    Birim kök hipotezinin reddi zorlaşır; kırılmayı dikkate alan Perron testi kullanılmalıdır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda yapısal kırılma içeren serilerde Dickey-Fuller testlerinin birim kök boş hipotezinin reddedilmesi yönünde değil, reddedilmemesi yönünde taraflı olduğu hatırlanır. İkinci adımda bu nedenle birim kök hipotezinin reddinin zorlaştığı görülür. Kırılmayı dikkate alan Perron testi bu sorunu modelleyerek ele alır. Doğru seçenek budur.

Çeldiriciler: ADF'nin birim kökü gereğinden sık reddettiği ifadesi taraflılığın yönünü tersine çevirir. Kırılmanın sonucu etkilemediğini söylemek, kırılma sorununu yok saymaktır. Hodrick-Prescott filtresini test yerine koymak ve gecikme sayısını artırmayı kırılma çözümü saymak da bu sorunu çözmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • 8.2
  • Çoktan seçmeli

Bir gıda mühendisi, üç düzeyli A faktörü ile iki düzeyli B faktörü içeren bir deney tasarlamıştır. Her işlem kombinasyonuna 4 deney birimi rastgele atanmıştır. Deneyde toplam kaç deney birimi kullanılmıştır?

  1. A

    6

  2. B

    12

  3. C

    20

  4. D

    24

    Doğru cevap
  5. E

    48

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: üç düzeyli A faktörü ile iki düzeyli B faktörünün işlem kombinasyonu sayısı 3 · 2 = 6 tanedir. İkinci adım: her kombinasyona 4 deney birimi atandığından toplam deney birimi sayısı 6 · 4 = 24 olur.

Çeldiriciler: 6 yalnızca kombinasyon sayısıdır, birim sayısını vermez. 12, ikinci faktörün düzeylerinin hesaba katılmadığı 3 · 4 işleminin sonucudur. 20, düzey sayılarının çarpılmak yerine toplanmasının (3 + 2) · 4 sonucudur. 48, her kombinasyonun iki kez sayılmasından, 6 · 4 · 2 işleminden gelir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • 8.1
  • Çoktan seçmeli

Tek yönlü bir varyans analizi (tek faktörlü deney) için faktörün 4 düzeyi vardır ve her düzeyde 6 deneysel birim bulunmaktadır. Buna göre, grup içi (hata) kareler toplamının serbestlik derecesi kaçtır?

  1. A

    3

  2. B

    18

  3. C

    20

    Doğru cevap
  4. D

    23

  5. E

    24

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: toplam gözlem sayısı N=4⋅6=24N = 4 \cdot 6 = 24 bulunur. İkinci adım: grup içi serbestlik derecesi N−k=24−4=20N - k = 24 - 4 = 20 olarak hesaplanır. Çeldiriciler: 3 gruplar arası serbestlik derecesidir (k−1k - 1). 23 toplam serbestlik derecesidir (N−1N - 1). 24 gözlem sayısıdır, serbestlik derecesi değildir. 18 ise N'den grup başına gözlem sayısının çıkarılmasının sonucudur (24−624 - 6).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • 8.2
  • Çoktan seçmeli

Bir deneyde kaplama (kaplamasız, kaplamalı) ve nem (%20, %80) düzeyleri birlikte incelenmiştir. Ortalama döngü sayıları (bin): kaplamasız %20 nemde 1000, %80 nemde 400; kaplamalı %20 nemde 900, %80 nemde 850. Bu sonuçlara göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Nemin etkisi kaplama düzeyine göre değiştiğinden kaplama ile nem arasında etkileşim vardır.

    Doğru cevap
  2. B

    Etkileşime genel ortalamaya bakılarak karar verilir, bu nedenle etkileşim yoktur.

  3. C

    Nemin etkisi iki kaplama düzeyinde de aynıdır, bu nedenle etkileşim yoktur.

  4. D

    Paralel olmayan çizgiler birimlerin rastgele atanmadığını gösterir, bu nedenle etkileşim yoktur.

  5. E

    Kaplamasız birimlerde nem arttıkça döngü sayısı artar, bu nedenle etkileşim vardır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: kaplamasız birimlerde nem %20 den %80 e çıktığında ortalama döngü sayısındaki değişim 400 − 1000 = −600 bin tür. İkinci adım: kaplamalı birimlerde aynı değişim 850 − 900 = −50 bin dir. Üçüncü adım: nemin etkisi iki kaplama düzeyinde farklı olduğundan çizgiler paralel değildir ve kaplama ile nem arasında etkileşim vardır.

Çeldiriciler: Nemin etkisi iki kaplama düzeyinde de aynıdır ifadesi iki farkı karşılaştırmadığı için yanlıştır. Etkileşime genel ortalamaya bakılarak karar verilir ifadesi, etkileşimin hücre ortalamalarından okunması gerektiğini ihmal eder. Kaplamasız birimlerde nem arttıkça döngü sayısı artar ifadesi, verilen değerlerin yönünü ters okur, çünkü nem arttıkça döngü sayısı azalmıştır. Paralel olmayan çizgiler birimlerin rastgele atanmadığını gösterir ifadesi etkileşimi atama hatasıyla karıştırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • 8.1
  • Çoktan seçmeli

Bir tarım araştırma enstitüsü, üç farklı gübre türünün ve iki farklı sulama yönteminin buğday verimine etkisini incelemek istemektedir. Her gübre-sulama kombinasyonuna 4 deneme parseli rastgele atanacaktır. Bu deney için toplam kaç deneysel birim gereklidir?

  1. A

    5

  2. B

    6

  3. C

    12

  4. D

    20

  5. E

    24

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Gübre türü üç düzeyli, sulama yöntemi iki düzeyli olduğundan işlem kombinasyonu sayısı 3⋅2=63 \cdot 2 = 6 bulunur.

İkinci adım: Her kombinasyona 4 deneysel birim atandığından gereken toplam birim sayısı 6⋅4=246 \cdot 4 = 24 olur. Doğru cevap 24'tür.

Çeldiriciler: 5 sayısı düzey sayılarının toplamıdır (3 + 2); işlem kombinasyonları ise düzeylerin çarpımıyla bulunur. 6 sayısı kombinasyon sayısını verir; her kombinasyona atanan 4 birim hesaba katılmamıştır. 12 sayısı kombinasyon sayısının faktör sayısı olan 2 ile çarpılmasıyla elde edilir; çarpan yanlış seçilmiştir. 20 sayısı düzey sayılarının toplamının 4 ile çarpılmasıyla bulunur; kombinasyonlar yerine düzeyler toplanmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • 9.2
  • Çoktan seçmeli

Tabakalı rasgele örneklemenin basit rasgele örneklemeye göre daha iyi sonuç vermesi için hangi koşul sağlanmalıdır?

  1. A

    Kitle homojen bir yapıya sahip olduğunda ve birimler birbirine benzediğinde

  2. B

    Tabakalar arasındaki farklar tabakalar içindeki farklardan büyük olduğunda

    Doğru cevap
  3. C

    Tabaka içindeki farklar tabakalar arasındaki farklardan büyük olduğunda

  4. D

    Kitle bir liste halinde kayıtlı olduğunda ve sıra numaraları bulunduğunda

  5. E

    Ekonomiklik birinci öncelik olduğunda ve kitleye ulaşmak kolaylaştığında

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Tabakalama, her tabakanın içini birbirine benzer, tabakalar arasını ise birbirinden farklı kılmayı amaçlar.

İkinci adım: Tabakalar arası farklar tabakalar içi farklardan büyük olduğunda tabakalama bilgi kazandırır ve tabakalı örneklem basit rasgele örneklemeden daha iyi sonuç verir. Doğru seçenek budur.

Çeldiriciler: Kitlenin homojen olması basit rasgele örneklemenin koşuludur, tabakalamanın gerekçesi değildir. Listenin varlığı sistematik örneklemenin koşuludur. Tabaka içi farkların büyük olduğu durumda koşul tersine döner ve tabakalamanın bir kazancı olmaz. Ekonomiklik birinci öncelik olduğunda ise küme örneklemesinin gerekçesi öne çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • 9.1
  • Çoktan seçmeli

Kitle büyüklüğü N, örneklem büyüklüğü n'ye göre çok büyük olan sonlu bir kitlede, iadesiz basit rastgele örnekleme ile seçilen örneklem ortalamasının varyansı ile iadeli seçimdeki varyans karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?

  1. A

    İki varyans birbirinden farklı kalır; iadesiz seçimdeki varyans N ne olursa olsun σ²/n'dir

  2. B

    İki varyans birbirine yaklaşık eşit olur; iadesiz seçimdeki varyans sıfıra yaklaşır

  3. C

    İki varyans birbirine yaklaşık eşit olur; iadesiz seçimdeki varyans σ²/n'ye yaklaşır

    Doğru cevap
  4. D

    İadeli seçimdeki varyans, iadesiz seçimdeki varyanstan küçük kalır; iki varyans birbirine yaklaşmaz

  5. E

    Sonlu kitle çarpanı yalnız iadeli seçimde kullanılır; iadesiz seçimde varyans σ²/n'dir

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: İadesiz seçimde örneklem ortalamasının varyansı (σ²/n)·(N−n)/(N−1) iken iadeli seçimde σ²/n'dir. Sonlu kitle çarpanı (N−n)/(N−1), iki varyansın farkını belirleyen tek çarpandır. İkinci adım: (N−n)/(N−1) = 1 − (n−1)/(N−1) olduğundan, N büyüdükçe (n−1)/(N−1) sıfıra yaklaşır ve çarpan 1'e yaklaşır. Bu durumda iadesiz seçimdeki varyans σ²/n'ye yaklaşır ve iki varyans birbirine yaklaşık eşit olur. Sonuç: İki varyans birbirine yaklaşık eşit olur; iadesiz seçimdeki varyans σ²/n'ye yaklaşır. Çeldiriciler: "İki varyans birbirinden farklı kalır ..." seçeneği, sonlu kitle çarpanının N büyüdükçe 1'e yaklaştığını gözden kaçırır. "... sıfıra yaklaşır" seçeneği çarpanın limitini ters kurar; çarpan 0'a değil 1'e yaklaşır. "İadeli seçimdeki varyans ... küçük kalır" seçeneği iadeli varyansın iadesizden küçük olduğunu varsayar; oysa iadeli varyans σ²/n'dir ve çarpan 1'e yaklaştığında iki varyans da yakınlaşır. "Sonlu kitle çarpanı yalnız iadeli seçimde kullanılır" seçeneği iadeli ve iadesiz formüllerini karıştırır; çarpan iadesiz seçim formülünün parçasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 35

  • 9.2
  • Çoktan seçmeli

Bir belediyenin 400 haneden oluşan kayıt listesinde sıra numaraları birden başlar. Listeden rasgele başlangıç numarası 7 seçilerek 20 hanelik sistematik örneklem oluşturulmaktadır. Örnekleme giren beşinci hanenin listedeki sıra numarası kaçtır?

  1. A

    27

  2. B

    67

  3. C

    87

    Doğru cevap
  4. D

    100

  5. E

    107

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: 400 birimlik listeden 20 birim alındığında seçim aralığı i=40020=20i = \frac{400}{20} = 20 olur.

İkinci adım: Başlangıç numarası 7 olduğundan seçilen sıra numaraları 7, 27, 47, 67, 87 biçiminde ilerler.

Üçüncü adım: Beşinci birim, başlangıçtan dört aralık sonra gelir: 7+4⋅20=877 + 4 \cdot 20 = 87.

Çeldiriciler: 27 yalnızca ikinci birimdir. 67 dördüncü birimdir. 100 başlangıç numarasını yok sayıp beş aralığı doğrudan çarpmanın sonucudur. 107 başlangıcı saymadan beş aralık eklemenin sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • 9.1
  • Çoktan seçmeli

Bir kitle 10 birimden oluşmaktadır. Bu kitleden iadesiz ve sırasız olarak 3 birimlik basit rasgele örneklem seçilmektedir. Kitledeki belirli bir birimin bu örnekleme girme olasılığı kaçtır?

  1. A

    3/10

    Doğru cevap
  2. B

    1/10

  3. C

    1/120

  4. D

    1/3

  5. E

    7/10

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda, iadesiz ve sırasız seçimde olası tüm örneklemlerin sayısının (103)=120\binom{10}{3} = 120 olduğu belirlenir.

İkinci adımda, belirli birimin örnekleme girdiği durumda kalan 2 birim geriye kalan 9 birimden seçileceğinden, bu tür örneklemlerin sayısı (92)=36\binom{9}{2} = 36 olur.

Üçüncü adımda, olasılık 36120=310\frac{36}{120} = \frac{3}{10} olarak bulunur.

Çeldiriciler: 1/120, birimin girme olasılığı yerine tek bir örneklemin seçilme olasılığının alınmasından çıkar. 1/10, girme olasılığının 1/N sanılmasından çıkar. 1/3, n'nin N yerine oranlanmasından çıkar. 7/10, birimin örnekleme girmeme olasılığının verilmesinden çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 37

  • 10.1
  • Çoktan seçmeli

Bir araştırmacı, Y^=5+2X1−3X2\hat{Y} = 5 + 2X_1 - 3X_2 çoklu doğrusal regresyon modelini kurmuştur. Bu modelde X1X_1 sabit tutulduğunda X2X_2 bir birim artırılırsa Y^\hat{Y} nasıl değişir?

  1. A

    Ŷ değeri 3 birim artar

  2. B

    Ŷ değeri 3 birim azalır

    Doğru cevap
  3. C

    Ŷ değeri 2 birim artar

  4. D

    Ŷ değeri 1 birim azalır

  5. E

    Ŷ değeri X1 değişmeden belirlenemez

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: modelde X2X_2 nin katsayısı −3-3 tür; X1X_1 sabit tutulduğunda X2X_2 yi bir birim artırmak tahmin edilen değeri 3 birim azaltır. İkinci adım: X1X_1 sabit olduğu için X1X_1 in katsayısı 22 bu değişime katkı yapmaz. Doğru seçenek Y^\hat{Y} nin 3 birim azaldığını söyler. Çeldiriciler: "Ŷ değeri 3 birim artar" seçeneği katsayının işaretini gözden kaçırır; "Ŷ değeri 2 birim artar" seçeneği X1X_1 in katsayısını X2X_2 ye atfeder; "Ŷ değeri 1 birim azalır" seçeneği iki katsayıyı toplar (2−32 - 3); "Ŷ değeri X1 değişmeden belirlenemez" seçeneği, diğer değişkenler sabitken katsayının yorumlanabildiğini bilmemeyi yansıtır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • 10.2
  • Çoktan seçmeli

Çoklu doğrusal regresyon modelinde Durbin-Watson testi hangi varsayımı incelemek için kullanılır?

  1. A

    Hataların birbiriyle ilişkisiz olması

    Doğru cevap
  2. B

    Yordanan değişkenin eşit aralıklı ölçülmesi

  3. C

    Hata puanlarının normal dağılması

  4. D

    Yordanan ile yordayıcının doğrusal olması

  5. E

    Yordayıcılar arasında aşırı ilişki olmaması

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda Durbin-Watson testinin, regresyon hatalarının birbiriyle ilişkili olup olmadığını, yani otokorelasyonu incelediği hatırlanır. İkinci adımda otokorelasyon olmaması, hataların birbiriyle ilişkisiz olması demektir; test bu varsayımı sınar.

Çeldiriciler: "Yordanan değişkenin eşit aralıklı ölçülmesi" ölçüm düzeyi varsayımıdır; "Hata puanlarının normal dağılması" normallik varsayımıdır; "Yordanan ile yordayıcının doğrusal olması" saçılım grafiğiyle incelenen doğrusallık koşuludur; "Yordayıcılar arasında aşırı ilişki olmaması" ise çoklu bağlantılılığa ilişkin bir koşuldur. Hiçbiri Durbin-Watson testinin amacı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 39

  • 10.1
  • Çoktan seçmeli

Basit doğrusal regresyon modeli için tahmin denklemi Ŷ = 7 + 1,5X biçimindedir. X = 12 olduğunda Y'nin tahmin değeri kaçtır?

  1. A

    8,5

  2. B

    18

  3. C

    19

  4. D

    25

    Doğru cevap
  5. E

    84

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: tahmin denkleminde X yerine 12 yazılır. İkinci adım: Y^=7+1,5⋅12=7+18=25\hat{Y} = 7 + 1{,}5 \cdot 12 = 7 + 18 = 25 bulunur. Doğru seçenek 25'tir.

Çeldiriciler: 8,5 değeri X yerine 1 konulup 7 + 1,5 alınmasından gelir. 18 sabit terimin unutulup yalnız 1,5 · 12 alınmasından gelir. 19 eğim katsayısının 1 sanılıp 7 + 12 alınmasından gelir. 84 ise sabit terimin X ile çarpılmasından (7 · 12) gelir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • 10.2
  • Çoktan seçmeli

X1, X2 ve X3 yordayıcılı çoklu doğrusal regresyon modelinde VIF değerleri sırasıyla 1,25; 4 ve 12,5'tir. Tolerans, VIF'in tersidir ve 0,2'den büyük olmalıdır; VIF 10'dan küçük olmalıdır. Buna göre çoklu bağlantılılık sorunu hangi yordayıcı için işaret edilir?

  1. A

    Yalnız X1 yordayıcısı

  2. B

    Yalnız X3 yordayıcısı

    Doğru cevap
  3. C

    Hiçbir yordayıcıda sorun yok

  4. D

    Yalnız X2 yordayıcısı

  5. E

    X2 ve X3 yordayıcıları

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda toleranslar VIF'in tersi olarak hesaplanır: X1 için 1 bölü 1,25 eşittir 0,80; X2 için 1 bölü 4 eşittir 0,25; X3 için 1 bölü 12,5 eşittir 0,08.

İkinci adımda eşikler uygulanır: X1 ve X2 için VIF 10'dan küçüktür ve tolerans 0,2'den büyüktür. X3 için VIF 10'un üstündedir ve tolerans 0,2'nin altındadır.

Üçüncü adımda eşikleri aşan tek yordayıcının X3 olduğu görülür.

Çeldiriciler: "Yalnız X1 yordayıcısı" VIF küçüldükçe sorunun arttığını sanmaktan gelir. "Yalnız X2 yordayıcısı" 0,25 toleransını eşiğin altında saymaktır, oysa 0,25 değeri 0,2'nin üstündedir. "X2 ve X3 yordayıcıları" VIF değeri 4 olan X2'yi de sorunlu saymaktır. "Hiçbir yordayıcıda sorun yok" ise toleransı 0,08 olan X3'ü kabul etmektir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by