40 soru · KPSS A Grubu

KPSS A Grubu Maliye Genel Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

KPSS A Grubu Maliye Genel Deneme 1 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • 1.1
  • Çoktan seçmeli

Devletin ekonomideki görevleri mikro ve makro olarak sınıflandırıldığında, aşağıdakilerden hangisi mikro görevler arasında yer alır?

  1. A

    Fiyat istikrarının sağlanması

  2. B

    Gelir dağılımında adaletin sağlanması

    Doğru cevap
  3. C

    Ekonomik büyüme ve kalkınmanın sağlanması

  4. D

    Bölgelerarası gelişmişlik farkının giderilmesi

  5. E

    Tam istihdamın sağlanması

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda, devletin ekonomideki görevlerinin mikro ve makro olmak üzere ikiye ayrıldığı hatırlanır. İkinci adımda mikro görevler listelenir: kaynak dağılımında etkinlik ve gelir dağılımında adalet. Üçüncü adımda seçenekler bu iki göreve göre incelenir ve yalnız gelir dağılımında adalet mikro göreve aittir; bu nedenle doğru cevap budur.

Çeldiriciler: Fiyat istikrarının sağlanması: ekonomik istikrarın bir parçası olduğu için makro göreve girer. Tam istihdamın sağlanması: ekonomik istikrarın bileşeni olduğu için makro görevdir. Ekonomik büyüme ve kalkınmanın sağlanması: makro amaçlar arasında sayılır. Bölgelerarası gelişmişlik farkının giderilmesi: bölgesel bir boyut taşısa da makro amaçlar arasında yer alır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • 1.2
  • Çoktan seçmeli

Kamu ekonomisinde piyasa başarısızlıklarından biri olan dışsallıklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Coase Teoremi, mülkiyet haklarının açıkça tanımlanması ve tarafların pazarlık yoluyla anlaşmasına dayanır.

  2. B

    Elma yetiştiricisi ile arıcı arasındaki ilişki, üreticiden üreticiye pozitif dışsallığa örnektir.

  3. C

    Pigou tipi vergiler, dışsallığa neden olan tarafa vergi koyarak sorunu kamu müdahalesiyle çözer.

  4. D

    Olumlu dışsallıkta marjinal sosyal fayda, marjinal özel faydayı aşar ve piyasada eksik üretim oluşur.

  5. E

    Olumsuz dışsallıkta marjinal özel maliyet, marjinal sosyal maliyeti aşar ve piyasada eksik üretim oluşur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Dışsallık, bir ekonomik işlemin tarafı olmayan üçüncü kişilere etkisidir. Birinci adımda olumsuz ve olumlu dışsallıkta sosyal ile özel maliyet ve fayda ilişkisi hatırlanır: olumsuz dışsallıkta toplumsal maliyet özel maliyetin üstündedir, olumlu dışsallıkta toplumsal fayda özel faydanın üstündedir. İkinci adımda bu ilişkinin üretim sonucu çıkarılır: olumsuz dışsallıkta piyasa gereğinden fazla üretir, olumlu dışsallıkta gereğinden az üretir. Üçüncü adımda ifadeler bu sonuçlarla karşılaştırılır. Anahtar ifade, olumsuz dışsallıkta özel maliyetin sosyal maliyeti aştığını ve eksik üretim oluştuğunu söyler; oysa sosyal maliyet özel maliyeti aşar ve piyasada fazla üretim oluşur. Bu nedenle yanlış ifade budur.

Çeldiriciler: olumlu dışsallık ifadesi doğrudur; toplumsal fayda özel faydanın üstündedir ve üretim gereğinden azdır. Coase Teoremi ifadesi doğrudur; çözüm mülkiyet haklarının tanımlanmasına ve tarafların anlaşmasına dayanır. Pigou vergisi ifadesi doğrudur; vergi dışsallığa neden olan tarafa konur ve kamu müdahalesidir. Elma yetiştiricisi ile arıcı ilişkisi ifadesi doğrudur; arıların etkisi üreticiden üreticiye pozitif dışsallıktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • 1.1
  • Çoktan seçmeli

Sermayesinin tamamı devlete ait olup kamu hizmeti niteliğinden çok ticari esaslara göre faaliyet gösteren bir kamu iktisadi teşebbüsünün adı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Genel bütçeli idare

  2. B

    Özel bütçeli idare

  3. C

    Kamu iktisadi kuruluşu

  4. D

    Düzenleyici ve denetleyici kurum

  5. E

    İktisadi devlet teşekkülü

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda, kamu iktisadi teşebbüslerinin iki türü olduğu hatırlanır: sermayesinin tamamı devlete ait olan ve ticari esaslara göre çalışan kuruluş ile sermayesinin tamamı veya bir kısmı devlete ait olan ve kamu hizmeti niteliği ağır basan kuruluş. İkinci adımda tanımdaki iki ölçüt, yani tam devlet sermayesi ve kamu hizmetinden çok ticari esas, birinci türle eşleşir; bu nedenle doğru cevap iktisadi devlet teşekkülüdür.

Çeldiriciler: Kamu iktisadi kuruluşu: tekel nitelikli ve kamu hizmeti niteliği ağır basan kuruluşlar için kullanılan addır; tanımdaki kamu hizmetinden çok ticari esas bu adı dışlar. Özel bütçeli idare: gelir tahsisli bir idare türüdür, ticari faaliyet yürütmez. Düzenleyici ve denetleyici kurum: düzenleme ve denetleme görevi taşır, tanımdaki sermaye ve ticari faaliyet ölçütlerine uymaz. Genel bütçeli idare: devlet tüzel kişiliğine dahil bir kamu kurumudur, ayrı bir iktisadi kuruluş değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • 1.2
  • Çoktan seçmeli

Kamu ekonomisinde mal sınıflandırması yapılırken, aşağıdakilerden hangisi tam kamusal mallara örnektir?

  1. A

    devlet hastanesi sağlık hizmeti

  2. B

    kulüp havuzu kullanımı

  3. C

    deniz feneri hizmeti

    Doğru cevap
  4. D

    devlet tiyatrosu gösterisi

  5. E

    sigara ve tütün ürünleri

Doğru cevap: C

Çözüm

Tam kamusal mal, tüketiminde rekabet olmayan ve faydasından dışlama mümkün olmayan maldır. Birinci adımda bu iki ölçüt hatırlanır. İkinci adımda her seçenek iki ölçüte göre sınanır. Üçüncü adımda iki ölçütü birlikte sağlayan seçenek bulunur: deniz feneri hizmetinden yararlanan bir geminin kullanımı başka bir geminin yararlanmasını azaltmaz ve ücret ödemeyen gemileri feneri kullanmaktan dışlamak mümkün değildir. Bu nedenle doğru seçenek deniz feneri hizmetidir.

Çeldiriciler: devlet hastanesi sağlık hizmeti yarı kamusal maldır; hastane yatak sayısı sınırlı olduğundan tüketimde rekabet vardır, sağlık hizmetini tam kamusal saymak eğitim ve sağlık hizmetlerinin sınıfını karıştırmaktır. Kulüp havuzu kullanımı ile dışlama mümkündür, üye olmayan havuzu kullanamaz. Devlet tiyatrosu gösterisinde bilet ile giriş sınırlanabilir; erdemli mal olması tam kamusal olmasını gerektirmez. Sigara ve tütün ürünleri erdemsiz mal olsa da satın alan kişi tüketir, rekabet vardır ve dışlama mümkündür; bu ürünler özel maldır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Adolph Wagner'in vergileme ilkelerini dört gruba ayırdığı sınıflandırmada genellik ve eşitlik ilkeleri hangi grupta yer alır?

  1. A

    Teknik ilkeler

  2. B

    Siyasi ilkeler

  3. C

    Mali ilkeler

  4. D

    Ahlaki ilkeler

    Doğru cevap
  5. E

    İktisadi ilkeler

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Wagner vergileme ilkelerini dört grupta toplar; bunlar mali, iktisadi, ahlaki ile teknik ve idari ilkelerdir.

İkinci adım: Genellik ilkesi, verginin kimseye ayrıcalık tanınmadan tüm yükümlülerden alınmasını ister. Eşitlik ilkesi ise vergilemede adaletin, yani ödeme gücüne göre vergilendirmenin sağlanmasını öngörür.

Üçüncü adım: Bu iki ilke vergilemede adalet ve ayrım gözetmeme anlayışına dayandığı için ahlaki ilkeler grubunda yer alır. Doğru seçenek: Ahlaki ilkeler.

Çeldiriciler: Mali ilkeler grubu yeterlik ve esneklik ilkelerini kapsar. İktisadi ilkeler uygun vergi kaynağı ve uygun vergi türü ilkelerini içerir. Teknik ilkeler grubu belirlilik, uygunluk ve iktisadilik ilkelerini kapsar. Siyasi ilkeler diye Wagner'in sınıflandırmasında bir grup yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Cebrilik ölçütüne göre yapılan sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi cebri olmayan kamu gelirlerindendir?

  1. A

    Zorunlu borçlar

  2. B

    Şerefiye gelirleri

  3. C

    Harç gelirleri

  4. D

    Parafiskal gelirler

  5. E

    Özelleştirme gelirleri

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, cebrilik ölçütünün ödeyenin rızasına dayandığını hatırlamaktır. İkinci adım, seçenekteki her gelirin devletin egemenlik gücüne dayanıp dayanmadığını sınamaktır. Üçüncü adım, rızaya dayanan gelir türünü seçmektir: özelleştirme geliri, devlet işletmelerinin özel sektöre devri karşılığında elde edilen ve ödeyenin rızasına dayanan bir gelirdir. Bu nedenle doğru cevap özelleştirme gelirleridir.

Çeldiriciler: Harç gelirleri, karşılıklı olduğu için cebri olmadığı sanılsa da zorunlu olarak ödenen cebri bir gelirdir. Şerefiye gelirleri, değer artışı karşılığı alınsa da zorunlu olarak ödenen cebri bir gelirdir. Parafiskal gelirler, hizmet karşılığı olsa da kamusal kuruluşlarca cebren tahsil edilen bir gelirdir. Zorunlu borçlar, borç niteliğinde olsa da devletin egemenlik gücüyle elde ettiği cebri bir gelirdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Bir kamu gelirinin vergi sayılabilmesi için belirli özellikleri taşıması gerekir.

Buna göre verginin tanımı ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Yükümlülerden alınan parasal ödemedir

  2. B

    Hukuki cebir altında alınır

  3. C

    Bireysel bir karşılığı vardır

    Doğru cevap
  4. D

    Para ile ödenir

  5. E

    Kanunlara uygun olarak alınır

Doğru cevap: C

Çözüm

Vergi bireysel karşılığı olmaksızın, kanunlara uygun olarak ve hukuki cebir altında alınan parasal ödemedir. Vergi karşılıksızdır ve para ile ödenir. Devlet veya vergilendirme yetkisine sahip kamu tüzel kişileri vergiyi alır. Bu nedenle bireysel karşılığı olduğunu söylemek yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • 2.1
  • Çoktan seçmeli

Kamu gelirlerinin cebrilik ölçütüne göre sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Harç, belirli bir hizmetin karşılığı olmadan alınan cebri bir gelirdir.

  2. B

    Para cezalarının temel amacı, kamuya doğrudan gelir sağlamaktır ve caydırıcılık ikinci plandadır.

  3. C

    Zorunlu borçlanma cebri bir gelir türüdür ancak dış borç şeklinde gerçekleşemez.

    Doğru cevap
  4. D

    Parafiskal gelirler, devletin genel bütçesinde yer alan kamu gelirleridir.

  5. E

    Senyoraj, devalüasyonla döviz alacaklarının değerlenmesinden doğan bir kamu geliridir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, cebri gelir türlerinin ayırt edici özelliklerini hatırlamaktır. İkinci adım, her ifadeyi ilgili türün tanımıyla karşılaştırmaktır. Zorunlu borçlanmada devlet egemenlik gücüne dayanarak zorla borç alır; vergiden ayrılan unsur borçlanmanın karşılıklı olmasıdır. Bu nedenle cebri borçlanma dış borç biçiminde gerçekleştirilemez ve doğru ifade budur.

Çeldiriciler: Harç ifadesi yanlıştır, çünkü harç belirli bir hizmetin karşılığı olarak alınır. Parafiskal gelir ifadesi yanlıştır, çünkü bu gelirler devlet bütçesi dışında tutulup ilgili kurum bütçesinde yer alır. Para cezası ifadesi yanlıştır, çünkü cezanın temel amacı caydırıcılıktır. Senyoraj ifadesi yanlıştır, çünkü senyoraj para basma maliyeti ile basılan paranın değeri arasındaki farktan doğar; devalüasyonla ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Vergi, devletin toplumsal yaşamda öne sürdüğü farklı gerekçelerle açıklanmaya çalışılmıştır.

Vergi neden ödenir sorusuna "mecburum" yanıtını veren görüş aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Vergiyi fiyata benzeten görüş

  2. B

    Vergiyi sigorta primine benzeten görüş

  3. C

    Fedakârlık görüşü

  4. D

    Hukuki cebir görüşü

    Doğru cevap
  5. E

    Milli vazife görüşü

Doğru cevap: D

Çözüm

Hukuki cebir görüşü, toplumun önünde meşruiyetini sağlamış olan devletin vergiyi cebren almasına dayanır ve neden vergi ödenir sorusuna çünkü mecburum cevabını verir. Fiyat, sigorta primi, fedakârlık ve milli vazife görüşleri vergiyi farklı gerekçelerle açıklar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • 2.2
  • Çoktan seçmeli

Adam Smith, bir verginin sahip olması gereken temel unsurları vergileme ilkeleri olarak sıralamıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi Adam Smith'in vergileme ilkeleri arasında değildir?

  1. A

    Adalet ilkesi

  2. B

    Kesinlik ve belirlilik ilkesi

  3. C

    Uygunluk ilkesi

  4. D

    Esneklik ilkesi

    Doğru cevap
  5. E

    İktisadilik ve tasarruf ilkesi

Doğru cevap: D

Çözüm

Adam Smith'in vergileme ilkeleri adalet, kesinlik ve belirlilik, uygunluk ile iktisadilik ve tasarruf ilkeleridir. Esneklik ilkesi ise Adolph Wagner'in dokuz vergileme ilkesi arasında yer alır, bu nedenle Smith'in ilkeleri arasında sayılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Kamu harcamalarının sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Ekonomik sınıflandırma, harcamaları reel harcamalar ve transfer harcamaları olarak ikiye ayırır.

  2. B

    Türkiye'de fonksiyonel kodlamanın yerini, 2021 bütçesinden itibaren program kodlaması almıştır.

  3. C

    Dul ve yetim aylıkları, vatandaşların satın alma gücünü doğrudan artıran dolaysız transfer harcamalarıdır.

  4. D

    İdari sınıflandırma, harcamanın hangi hizmet alanlarına yapıldığını gösteren sınıflandırma türüdür.

    Doğru cevap
  5. E

    Yatırım harcamalarının sağladığı faydalar yıllara yayılır ve üretim kapasitesini artırır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: İdari sınıflandırma, harcamayı yapan kurum ya da organı esas alır; harcamanın hangi hizmet alanına yapıldığını göstermez. İkinci adım: Bu nedenle, idari sınıflandırmanın harcamanın hangi hizmet alanlarına yapıldığını gösterdiğini söyleyen ifade tanıma uymaz. Üçüncü adım: Yanlış ifade, idari sınıflandırmanın hizmet alanlarını değil harcayan kurumu gösterdiğini söyleyen ifadedir ve anahtar budur. Çeldiriciler: Ekonomik sınıflandırmanın reel ve transfer harcamalarına ayrılması doğrudur. Yatırım harcamalarının faydasının yıllara yayılması doğrudur. Dul ve yetim aylıklarının dolaysız transfer olması doğrudur. 2021 bütçesinden itibaren fonksiyonel kodlamanın yerini program kodlamasının almış olması doğrudur; bu ifadeler yanlış soruda elenmelidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • 3.3
  • Çoktan seçmeli

Kapalı bir ekonomide marjinal tasarruf eğilimi 0,2'dir. Hükümet, diğer koşullar sabitken kamu harcamalarını 50 birim artırırken aynı dönemde vergileri 30 birim artırmaktadır. Sabit fiyatlar varsayıldığında, yalnızca bu iki değişikliğin sonucunda milli gelir kaç birim artar?

  1. A

    20 birim

  2. B

    130 birim

    Doğru cevap
  3. C

    100 birim

  4. D

    50 birim

  5. E

    250 birim

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Marjinal tasarruf eğilimi s=0,2s = 0{,}2 olduğundan marjinal tüketim eğilimi c=1−s=0,8c = 1 - s = 0{,}8'dir.

İkinci adım: Kamu harcamaları çarpanı k=11−c=10,2=5k = \frac{1}{1-c} = \frac{1}{0{,}2} = 5'tir. Harcamadaki 50 birimlik artış milli geliri 5×50=2505 \times 50 = 250 birim artırır.

Üçüncü adım: Vergi çarpanı −c1−c=−0,80,2=−4-\frac{c}{1-c} = -\frac{0{,}8}{0{,}2} = -4'tür. Verginin 30 birim artması milli geliri −4×30=−120-4 \times 30 = -120 birim değiştirir.

Dördüncü adım: İki etkiyi toplayarak milli gelir değişimini buluruz: 250−120=130250 - 120 = 130. Milli gelir 130 birim artar.

Çeldiriciler: 20 birim, denk bütçe çarpanının 1 alınıp harcama ve vergi farkına uygulanmasının sonucudur; denk bütçe çarpanı yalnızca eşit artışlarda geçerlidir. 50 birim, denk bütçe çarpanının tüm harcama artışına uygulanmasının sonucudur. 100 birim, vergi çarpanının harcama çarpanına eşit alınmasının sonucudur; vergi çarpanı mutlak değerce harcama çarpanına eşit değildir. 250 birim ise vergi etkisinin hiç hesaba katılmamasının sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • 3.2
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi kamu harcamalarının görünüşte artış nedenlerinden biridir?

  1. A

    Hayat standardının yükseltilmesi

  2. B

    Devlet anlayışındaki değişmeler

  3. C

    Savaşların ortaya çıkması

  4. D

    Bilimsel ve teknik gelişmeler

  5. E

    Para değerinin düşmesi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, kamu harcamalarının görünüşte artış nedenlerini hatırlamaktır: para değerinin düşmesi, bütçenin brüt esasla hazırlanmaya geçmesi, hizmetlerde ayni usulün bırakılması ve ülke sınırlarıyla nüfusun değişmesi. İkinci adım, seçenekleri bu listeyle karşılaştırmaktır. Üçüncü adım, listede yer alan tek seçeneğin para değerinin düşmesi olduğunu görmektir; paranın değer kaybı harcamaların parasal büyüklüğünü şişirir ve gerçekte artmamış harcamayı artmış gibi gösterir. Doğru seçenek para değerinin düşmesidir.

Çeldiriciler: Savaşların ortaya çıkması, devlet anlayışındaki değişmeler, bilimsel ve teknik gelişmeler ile hayat standardının yükseltilmesi kamu harcamalarını gerçekten artıran nedenlerdir; görünüşte artış nedenleri arasında sayılmazlar. Savaşların ortaya çıkması seçeneği, gerçek nedeni görünüşte artış sanma yanılgısının sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Devletin mali işlemleri incelenirken kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi transfer harcaması niteliğindedir?

  1. A

    Okul binalarının elektrik ve su giderleri

  2. B

    Yeni sulama tesisinin makine ve teçhizat alımı

  3. C

    Kamu iç borcunun ödenen faizi

    Doğru cevap
  4. D

    Memurların aylık maaş ödemeleri

  5. E

    Baraj inşaatı için yapılan harcama

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Ekonomik sınıflandırma, reel harcamalar ile transfer harcamaları olmak üzere ikili bir yapıya sahiptir. Reel harcamalarda devlet mal ve hizmet alımı karşılığında ödeme yapar; transfer harcamalarında ise karşılığında mal veya hizmet alınmaz. İkinci adım: Borç faizi ödemesinde devlet, borç verenden bir mal ya da hizmet almaz; vergi kaynaklarından borç verenlere bir kaynak aktarımı gerçekleşir. Üçüncü adım: Bu nedenle kamu iç borcunun ödenen faizi mali transfer harcamasıdır. Çeldiriciler: Okul binalarının elektrik ve su giderleri ile memurların aylık maaş ödemeleri cari reel harcamadır; bunlar mal ve hizmet alımı karşılığında yapılır. Yeni sulama tesisinin makine ve teçhizat alımı ile baraj inşaatı için yapılan harcama yatırım harcamasıdır; sermaye malı alımına yöneliktir ve faydası yıllara yayılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • 3.3
  • Çoktan seçmeli

Kamu harcamalarının etkileri incelendiğinde, istihdam üzerinde en güçlü etkiyi yapan kalem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Cari personel giderleri

  2. B

    Borç faiz ödemeleri

  3. C

    Sosyal transfer harcamaları

  4. D

    Yatırım harcamaları

    Doğru cevap
  5. E

    Devlet primi giderleri

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Kamu harcamalarının etki alanlarını ayırmak gerekir. Gelir dağılımını en çok transfer harcamaları, özellikle sosyal transferler etkiler; borç faiz ödemelerinin gelir dağılımına olumlu etkisi ise söylenemez. Dolayısıyla bu iki kalem istihdam etkisi bakımından öne çıkmaz.

İkinci adım: Devlet yatırım harcamaları yoluyla hem doğrudan üretim faktörü istihdam eder hem de özel sektör yatırımlarını teşvik eder. Bu nedenle istihdamı en çok etkileyen kamu harcaması kalemi yatırım harcamalarıdır.

Çeldiriciler: Sosyal transfer harcamaları, gelir dağılımı etkisinin istihdam etkisi sanılmasının sonucudur. Borç faiz ödemeleri, transfer niteliğinin etkili sanılmasının sonucudur. Cari personel giderleri, cari harcamanın istihdamı en çok etkilediği sanısından doğar; personel ödemeleri talebi etkilese de istihdam üzerindeki en güçlü etki yatırım harcamalarındadır. Devlet primi giderleri ise sosyal güvenlik kurumlarına yapılan katkı paylarıdır; işveren katkısının istihdam kalemi sanılması yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • 3.1
  • Çoktan seçmeli

Bir devlet, bir yıl içinde yapılan ancak faydası birkaç yıla yayılan eğitim ve sağlık harcamalarını ayrı bir kalemde izlemek istemektedir. Bu harcamaların adlandırılmasında kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sübvansiyon ödemesi

  2. B

    Dolaysız transfer harcaması

  3. C

    Faiz dışı birincil denge

  4. D

    Organik sınıflandırma harcaması

  5. E

    Kalkınma carisi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Cari dönemde yapılan ama faydası yıllara yayılan insana yönelik eğitim ve sağlık harcamaları kalkınma carisi veya yatırım carisi olarak adlandırılır. Diğer seçenekler farklı sınıflandırma kavramlarıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • 4.2
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkenin dış borç durumu incelenirken, toplam dış borçların ihracat gelirlerine oranı aşağıdakilerden hangisini gösterir?

  1. A

    iç borç yükünü

  2. B

    borç servis oranını

  3. C

    dış borç ödeme kapasitesini

    Doğru cevap
  4. D

    dış borç yükünü

  5. E

    bütçe açığının GSMH içindeki payını

Doğru cevap: C

Çözüm

Oran, toplam dış borç stokunun ihracat gelirlerine bölünmesiyle elde edilir. Birinci adım, payın toplam dış borçlar, paydanın ihracat gelirleri olduğunu okumaktır. İkinci adım, bu oranın ülkenin dış borcunu ihracattan elde ettiği döviz geliriyle ne ölçüde ödeyebileceğini gösterdiğini, yani dış borç ödeme kapasitesini ifade ettiğini eşleştirmektir. Doğru cevap budur.

Çeldiriciler: İç borç yükü, iç borç stokunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranıdır ve bu soruda verilen oran değildir. Dış borç yükü, toplam dış borçların gayrisafi yurt içi hasılaya oranıdır; bu soruda paydada ihracat değil gayrisafi yurt içi hasıla bulunur. Borç servis oranı, faiz ve anaparanın döviz gelirlerine oranıdır; pay ödemeler, payda döviz geliridir. Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasıladaki payı bir bütçe göstergesidir ve borç rasyosu değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • 4.1
  • Çoktan seçmeli

Vadesi bir yılı geçmeyen, genellikle para piyasasından sağlanan ve faizi görece düşük olan devlet borçlanmasına ne ad verilir?

  1. A

    Uzun vadeli tahvil borcu

  2. B

    Zorunlu (cebri) borç

  3. C

    Dışarıdan sağlanan borç

  4. D

    Kısa vadeli (dalgalı) borç

    Doğru cevap
  5. E

    İç piyasadan alınan borç

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Tanımdaki üç özelliği ayırın: vadesi bir yılı geçmiyor, para piyasasından sağlanıyor ve faizi görece düşük oluyor.

İkinci adım: Bu özellikleri taşıyan devlet borcu, vadeye göre sınıflandırıldığında kısa vadeli borçtur; dalgalı borç adıyla da anılır. Doğru seçenek kısa vadeli (dalgalı) borçtur.

Çeldiriciler: 'Uzun vadeli tahvil borcu' vade ölçütünü ters çevirir; tahvil borcu uzun vadelidir. 'Dışarıdan sağlanan borç' ve 'İç piyasadan alınan borç' borcun kaynağına göre yapılan ayrımdır, vadeyi tanımlamazlar. 'Zorunlu (cebri) borç' ise borçlanmanın cebri niteliğine göre yapılan ayrımdır ve vadeyle ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • 4.3
  • Çoktan seçmeli

Devlet, yüksek faizli borçlanma kâğıtlarını daha düşük faizli yeni kâğıtlarla değiştirerek borç yükünü hafifletmeyi amaçlamaktadır. Bu uygulamaya ne ad verilir?

  1. A

    Konversiyon yöntemi

    Doğru cevap
  2. B

    Moratoryum ilanı

  3. C

    Konsolidasyon yöntemi

  4. D

    Borcun reddi

  5. E

    Primli ihraç

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: tanımda üç ölçüt vardır; kâğıtların değiştirilmesi, yeni kâğıtların daha düşük faizli olması ve amacın borç yükünü hafifletmek olması. İkinci adım: yalnızca vadenin uzaması ya da borcun ortadan kalkması bu tanıma uymaz; belirleyici ölçüt faiz oranındaki değişimdir. Üçüncü adım: yüksek faizli kâğıtların düşük faizli kâğıtlarla değiştirilmesi konversiyonun tanımıdır ve alacaklı faiz kaybına uğrar. Anahtar: konversiyon yöntemi.

Çeldiriciler: Konsolidasyon yöntemi, kısa vadeli borcun uzun vadeye çevrilmesidir; faiz değişimi ölçütü yoktur. Moratoryum ilanı, borç koşullarının yeniden belirlenmesidir; kâğıtların değiştirilmesi söz konusu değildir. Borcun reddi, devletin borcu tek taraflı olarak kabul etmemesidir. Primli ihraç, alacaklıya anapara ve faiz dışında ek ödeme yapılmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • 4.2
  • Çoktan seçmeli

Devletin borçlanma tercihleri incelendiğinde, dış borçlanma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan ve yabancı özel kuruluşlardan alınabilir.

  2. B

    Genellikle nereye harcanacağı önceden belli olan kaynaklardır.

  3. C

    Ekonomiye ilave bir kaynak sağlar ve alındıklarında milli geliri artırır.

  4. D

    Döviz darboğazını aşmak için başvurulan bir borçlanma nedenidir.

  5. E

    Yerli para cinsinden yapılır ve ekonomiye ilave kaynak sağlamaz.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Sorunun kökü söylenemeyeni istediği için dış borca ait olmayan özelliği bulmak gerekir. Birinci adım, dış borcun tanımını hatırlamaktır: devletin yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan ve yabancı özel kuruluşlardan yaptığı borçlanma dış borçtur. İkinci adım, dış borcun ekonomiye ilave kaynak sağladığını, alındığında milli geliri artırıp ödendiğinde azalttığını ve harcanacağı yerin genellikle belli olduğunu bilmektir. Üçüncü adım, yerli para cinsinden yapılmanın ve ekonomiye ilave kaynak sağlamamanın iç borçlanmanın özelliği olduğunu fark etmektir. Bu özellik dış borca ait değildir ve doğru cevap budur.

Çeldiriciler: Ekonomiye ilave bir kaynak sağlar ve alındıklarında milli geliri artırır ifadesi dış borcun bilinen bir özelliğidir. Genellikle nereye harcanacağı önceden belli olan kaynaklardır ifadesi dış borç için doğru bir tanımdır. Döviz darboğazını aşmak için başvurulan bir borçlanma nedenidir ifadesi dış borçlanmanın nedenleri arasında yer alır. Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan ve yabancı özel kuruluşlardan alınabilir ifadesi dış borcun kaynağını doğru anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • 4.1
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi kamu borçları ile vergiler arasındaki farklardan biri değildir?

  1. A

    Her ikisinin de kanunla alınması, yani kanuni bir dayanağa sahip olması

    Doğru cevap
  2. B

    Vergide adem-i tahsis ilkesi geçerlidir, kamu borcunda kullanım yeri önceden bellidir

  3. C

    Vergi cebri bir ödemedir, kamu borcunda ise katılım genellikle isteğe bağlıdır

  4. D

    Vergi nihai bir gelirdir, kamu borcu ise faiziyle birlikte geri ödenir

  5. E

    Vergi yükünü bugünkü mükellefler taşır, kamu borcunun yükünü ise gelecek kuşaklar taşır

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Kamu borcu, devletin iç veya dış piyasadan edindiği ve vade sonunda alacaklıya faiz sağlayan bir gelirdir; vergi ise kamu gelirlerinin ana kaynağıdır.

İkinci adım: Soru, iki gelir arasındaki farklardan birinin olmadığını istiyor. Yani iki gelirin ortak bir özelliğini bulmak gerekir.

Üçüncü adım: Hem vergi hem kamu borcu kanunla alınır. Bu ortaklık bir fark sayılamaz; doğru seçenek de bu ortak özelliği anlatan ifadedir.

Çeldiriciler: 'Vergi cebri bir ödemedir...' ifadesi gerçek bir farktır; vergi zorunlu, borç ise genellikle gönüllü katılımla oluşur. 'Vergide adem-i tahsis ilkesi...' ifadesi de gerçek bir farktır; vergi gelirleri belirli bir harcamaya ayrılmazken borçlanma geliri belli bir kullanıma bağlanabilir. 'Vergi nihai bir gelirdir...' ifadesi gerçek bir farktır; kamu borcu faiziyle geri ödenir. 'Vergi yükünü bugünkü mükellefler taşır...' ifadesi de gerçek bir farktır; borcun yükü gelecek kuşaklara aktarılabilir. Bu dört ifadenin her biri iki geliri ayırdığı için soruda istenen 'fark olmayan' seçenek değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • 4.3
  • Çoktan seçmeli

Borcun reddi ve moratoryum karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi moratoryumu borcun reddinden ayıran özelliktir?

  1. A

    Borç tek taraflı olarak kabul edilmeyip ödenmeyeceği duyurulur

  2. B

    Borç ortadan kalkmaz; yalnız ödeme koşulları borçlu lehine yeniden belirlenir

    Doğru cevap
  3. C

    Kısa vadeli borç uzun vadeye çevrilerek ödeme yükü dağıtılır

  4. D

    Borç vadesi gelmeden devletin rızasıyla erken ödenir

  5. E

    Borç ortadan kalkar ve alacaklıya herhangi bir ödeme yapılmaz

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: borcun reddi, devletin borcu tek taraflı olarak kabul etmeyip ödemeyeceğini duyurmasıdır ve bu yolla borç ortadan kalkar. İkinci adım: moratoryumda borç reddedilmez; borç geçerliliğini korur, yalnız ödeme koşulları borçlu lehine yeniden belirlenir. Üçüncü adım: iki yöntemi ayıran özellik, borcun ortadan kalkıp kalkmamasıdır; moratoryumda borç kalkmaz. Anahtar: borç ortadan kalkmaz; yalnız ödeme koşulları borçlu lehine yeniden belirlenir.

Çeldiriciler: Borç tek taraflı olarak kabul edilmeyip ödenmeyeceği duyurulur; bu borcun reddinin özelliğidir, moratoryumda borç reddedilmez. Borç vadesi gelmeden devletin rızasıyla erken ödenir; bu ihtiyari ödemedir. Kısa vadeli borç uzun vadeye çevrilerek ödeme yükü dağıtılır; bu konsolidasyondur. Borç ortadan kalkar ve alacaklıya herhangi bir ödeme yapılmaz; bu borcun reddinin sonucudur, moratoryum borcu silmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • 5.1
  • Çoktan seçmeli

Gelir ve giderler brüt tutarlarla gösterilmekte; belirli bir gelir belirli bir gidere ayrılmamaktadır. Bu kurallar hangi bütçe ilkesinin gereğidir?

  1. A

    Genellik ilkesi

    Doğru cevap
  2. B

    Ayırım ilkesi

  3. C

    Birlik ilkesi

  4. D

    Denklik ilkesi

  5. E

    Doğruluk ilkesi

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Verilen ilk kuralda gelir ve giderlerin net değil brüt tutarlarla gösterilmesi istenmektedir. İkinci adım: İkinci kuralda belirli bir gelirin belirli bir gidere ayrılmaması, yani adem-i tahsis anlatılmaktadır. Üçüncü adım: Bu iki kuralın ortak sonucu, bütçedeki gelir ve giderlerin bütünüyle ve ayrıntılı olarak gösterilmesi ve tahsisin yapılmamasıdır; bu da genellik ilkesinin gereğidir. Bu nedenle doğru cevap Genellik ilkesidir.

Çeldiriciler: Birlik ilkesi tüm gelir ve giderlerin tek bütçede yer almasıdır; soruda anlatılan kurallar bunu değil, gösterim biçimini ve tahsisi anlatır. Ayırım ilkesi ödeneklerin hizmet çeşitlerine ayrılmasıdır; burada söz konusu olan gelirlerin giderlere ayrılmamasıdır. Denklik ilkesi gelir ile giderin eşit gösterilmesini ifade eder; brüt gösterim kuralıyla ilgili değildir. Doğruluk ilkesi tahminlerin gerçeğe uygun yapılmasını ister; bu soruda tahmin değil gösterim ve tahsis kuralları anlatılmaktadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • 5.2
  • Çoktan seçmeli

Geleneksel (klasik) bütçe sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Gelir ve giderlerin birbirine denk olması bu sistemde temel bir esastır.

  2. B

    Harcamanın niteliğine, yani girdilere öncelik veren bir yapıya sahiptir.

  3. C

    Harcamalarla ne yapıldığı ve hangi sonuçların başarıldığı üzerinde durur.

    Doğru cevap
  4. D

    Gelir ve giderler kalem kalem yazılır ve organik sınıflandırmaya dayanır.

  5. E

    Uzun vadeli planlamaya olanak tanımaz ve yıllık bir çerçeveyle sınırlı kalır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda geleneksel bütçenin denklik, kalem kalem yazım, organik sınıflandırma ve girdi odaklılık gibi temel özelliklerini hatırlarız. İkinci adımda her seçeneği bu özelliklerle karşılaştırırız; harcamanın ne başarıldığına bakmak, sonuç odaklı performans bütçenin özelliğidir. Üçüncü adımda bu ifadeyi geleneksel bütçeye bağlayan tek seçeneği yanlış ifade olarak saptarız. Anahtar: harcamalarla ne yapıldığı ve başarıldığı üzerinde durmak performans bütçenin özelliğidir, geleneksel bütçeye ait değildir. Çeldiriciler: Denklik esastır, kalem kalem yazım ve organik sınıflandırma ile girdi odaklılık geleneksel bütçenin doğru özellikleridir. Uzun vadeli planlamaya olanak tanımaması da bu sistemin bilinen bir zayıflığıdır ve ifade doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • 5.3
  • Çoktan seçmeli

Bütçe kanununun sunulma süresi ve yayımlanmasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Merkezî yönetim bütçe kanunu, malî yıl başından önce Resmî Gazetede yayımlanır.

    Doğru cevap
  2. B

    Merkezî yönetim bütçe kanunu, malî yılın sonundan sonra Resmî Gazetede yayımlanır.

  3. C

    Merkezî yönetim bütçe kanun teklifi, malî yılbaşından en az otuz gün önce Cumhurbaşkanı tarafından sunulur.

  4. D

    Merkezî yönetim bütçe kanun teklifi, malî yılbaşından en az altmış gün önce Cumhurbaşkanı tarafından sunulur.

  5. E

    Merkezî yönetim bütçe kanunu, malî yılın ilk altı ayı içinde Resmî Gazetede yayımlanır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Metinde merkezî yönetim bütçe kanun teklifinin malî yılbaşından en az yetmiş beş gün önce Cumhurbaşkanı tarafından sunulacağı ve kanunun malî yıl başından önce Resmî Gazetede yayımlanacağı belirtilir. Teklifin otuz gün önce sunulacağı ifadesi yetmiş beş günlük süreyle çelişir. Malî yılın sonundan sonra yayımlanmanın, yıl başından önce yayımlanma hükmüne aykırı olduğu açıktır. Altmış günlük sunum süresi de metindeki yetmiş beş günle bağdaşmaz. Yılın ilk altı ayı içinde yayımlanma ifadesi, yıl başından önce yayımlanma zorunluluğuyla çelişir. Yanlış şıklar: “Merkezî yönetim bütçe kanunu, malî yılın sonundan sonra Resmî Gazetede yayımlanır.” “Merkezî yönetim bütçe kanun teklifi, malî yılbaşından en az otuz gün önce Cumhurbaşkanı tarafından sunulur.” “Merkezî yönetim bütçe kanun teklifi, malî yılbaşından en az altmış gün önce Cumhurbaşkanı tarafından sunulur.” “Merkezî yönetim bütçe kanunu, malî yılın ilk altı ayı içinde Resmî Gazetede yayımlanır.”

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • 5.1
  • Çoktan seçmeli

Yürütme organının harcama yapma ve vergi toplama izninin yasama organından alınması hangi ilkeyle açıklanır?

  1. A

    Yıllık olma ilkesi

  2. B

    Denklik ilkesi

  3. C

    Önceden izin alma ilkesi

    Doğru cevap
  4. D

    Alenilik (ulaşılabilirlik) ilkesi

  5. E

    Genellik ilkesi

Doğru cevap: C

Çözüm

Bütçe tasarısının mali yıla girmeden önce parlamentodan geçmesi, yürütmenin harcama ve vergi toplama izni alması önceden izin alma ilkesinin gereğidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • 5.2
  • Çoktan seçmeli

Bir kamu idaresi, bütçesini hazırlarken önceki yıl bütçelerini başlangıç almaz; geçmiş yıllardan kalan harcamaları yeniden gerekçelendirir. Bu anlayışla hazırlanan bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sıfır tabanlı bütçe

    Doğru cevap
  2. B

    PPBS bütçe sistemi

  3. C

    Torba bütçe sistemi

  4. D

    Performans bütçe sistemi

  5. E

    Geleneksel bütçe sistemi

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda tanımdaki ölçütü ayırırız: önceki yıl bütçeleriyle bağ kesilir ve geçmiş bütçeler yapılmamış sayılarak her harcama baştan gerekçelendirilir. İkinci adımda bu ölçütü bütçe sistemleriyle eşleştiririz; önceki yıl bağının kesilmesi sıfır tabanlı bütçeye özgü bir ölçüttür. Anahtar: sıfır tabanlı bütçe. Çeldiriciler: Torba bütçe harcama yerleri üzerinde serbestlik tanır ve önceki yıl bağının kesilmesiyle karıştırılmamalıdır. PPBS bütçe, alternatif programlar arasından en uygununun seçilmesine dayanır. Performans bütçe, faaliyetlerin sonucunun ölçülmesini esas alır. Geleneksel bütçe, gelir ve giderleri kalem kalem yazan sistemdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • 5.3
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi, 5018 sayılı Kanunda yer alan bütçelere ilişkin doğru bir düzenleme değildir?

  1. A

    Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir.

  2. B

    Merkezî yönetim bütçesi, bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşur.

  3. C

    Kamu idarelerince, Kanunda sayılan bütçeler dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamaz.

  4. D

    Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olmayan kamu idarelerinin bütçesidir.

    Doğru cevap
  5. E

    Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Metinde genel bütçenin Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesi olduğu belirtilir. Buna göre Devlet tüzel kişiliğine dahil olmayan idarelerin bütçesinin genel bütçe sayılması düzenlemeyle çelişir ve doğru değildir. Merkezî yönetim bütçesinin (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerdeki kamu idarelerinden oluştuğu, kamu idarelerince Kanunda sayılan bütçeler dışında bütçe oluşturulamayacağı ve gelirlerin gayri safi gösterildiği ifadeleri doğru düzenlemelerdir. Bu nedenle soru, doğru olmayan tek ifadeyi isteyen bir negatif sorudur. Yanlış şıklar: “Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir.” “Merkezî yönetim bütçesi, bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşur.” “Kamu idarelerince, Kanunda sayılan bütçeler dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamaz.” “Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir.”

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • 6.1
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi vergi hukukunun asli (bağlayıcı) kaynaklarından biri değildir?

  1. A

    Genel tebliğler

    Doğru cevap
  2. B

    Vergi kanunları

  3. C

    Anayasa hükümleri

  4. D

    Uluslararası anlaşmalar

  5. E

    Cumhurbaşkanlığı kararnameleri

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, vergi hukukunda kaynakların bağlayıcılık derecesine göre asli ve tali olarak ayrıldığını hatırlamaktır. İkinci adım, asli kaynakların doğrudan hukuk normu niteliği taşıyan ve herkesi bağlayan düzenlemeler olduğunu, tali kaynakların ise idarenin uygulamaya yön veren, bağlayıcılığı sınırlı yardımcı metinleri olduğunu görmektir. Üçüncü adım, genel tebliğlerin idarenin bilgilendirme amacıyla yayımladığı tali kaynak olduğunu belirlemektir. Sonuç: genel tebliğler asli kaynak değildir.

Çeldiriciler: Anayasa hükümleri, vergi kanunları, uluslararası anlaşmalar ve cumhurbaşkanlığı kararnameleri vergi hukukunun bağlayıcı asli kaynaklarıdır; bu nedenle soru kökünün dışında kalırlar. Öğrenci bu kaynakların bağlayıcılığını ayırt edemezse bu seçeneklerden birini yanlışlıkla kökün cevabı sayabilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • 6.4
  • Çoktan seçmeli

Takdir komisyonuna başvurulması zamanaşımı açısından ne sonuç doğurur?

  1. A

    Zamanaşımını sona erdirir.

  2. B

    Yeni bir zamanaşımı süresi başlatır.

  3. C

    Zamanaşımının işleyişine bir etkisi olmaz.

  4. D

    Zamanaşımını bir kez daha başlatır.

  5. E

    Zamanaşımını durdurur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması zamanaşımını durdurur. Bu nedenle doğru seçenek durdurma sonucunu gösterir; diğer seçenekler süreyi sona erdirme, yeniden başlatma veya etkisizlik sonucunu verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • 6.2
  • Çoktan seçmeli

Vergi hukukunda sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Sorumlu, vergiyi doğuran olayla ilişkisi olmayan üçüncü kişidir.

  2. B

    Taraflar arasında yapılan sözleşmeyle sorumluluk yaratılabilir veya sorumluluktan kurtulunabilir.

    Doğru cevap
  3. C

    Mükellefe tanınan hak ve ödevler sorumlu için de geçerlidir.

  4. D

    Sorumluluk, vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesiyle doğar.

  5. E

    Sorumlunun yetkileri uygulamada sorumluluğu kadar geniş değildir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Kanunda aksine hüküm olmadıkça sözleşmeyle sorumluluk yaratılamaz ve sorumluluktan kurtulunamaz. Diğer dört ifade sorumluluğun kapsamını, doğuşunu ve sorumlunun hak ve ödevlerini doğru anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • 6.1
  • Çoktan seçmeli

Anayasada açık bir hüküm bulunmamasına rağmen yeni bir vergi kanunu geçmişte gerçekleşmiş olaylara uygulanmamaktadır. Bu sonuç hangi ilkeye dayanır?

  1. A

    Belirlilik ilkesi

  2. B

    Hukuki güvenlik ilkesi

    Doğru cevap
  3. C

    Eşitlik ilkesi

  4. D

    Genellik ilkesi

  5. E

    Kanunilik ilkesi

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, Anayasada vergi kanunlarının geriye yürümezliğine dair açık bir düzenleme bulunmadığını anlamaktır. İkinci adım, buna rağmen yeni vergi kanunlarının geçmiş olaylara uygulanmamasının mükelleflerin geçmişteki işlemlerine güvenmesini koruyan bir ilkeden doğduğunu fark etmektir. Üçüncü adım, bu güvence ilkesinin hukuki güvenlik ilkesi olarak adlandırıldığını belirlemektir. Sonuç: hukuki güvenlik ilkesi.

Çeldiriciler: belirlilik ilkesi vergi kanunundaki miktar ve zamanın açık olmasını ifade eder; geçmişe uygulamayı engellemez. Genellik ilkesi herkesin vergilendirilmesini, eşitlik ilkesi kanun önündeki eşitliği anlatır. Kanunilik ilkesi vergilemenin kanunla yapılmasını ister; burada açık bir anayasal hüküm bulunmadığı için bu ilke soruyu açıklamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • 6.4
  • Çoktan seçmeli

Takdir komisyonuna yapılan başvuru nedeniyle durmuş olan bir zamanaşımı süresinde, komisyon kararı 15 Mart tarihinde vergi dairesine tevdi edilmiştir.

Buna göre durmuş olan zamanaşımı süresi hangi tarihten itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder?

  1. A

    14 Mart

  2. B

    16 Mart

    Doğru cevap
  3. C

    15 Mart

  4. D

    17 Mart

  5. E

    1 Nisan

Doğru cevap: B

Çözüm

Duran zamanaşımı, komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder. Tevdi günü 15 Mart olduğu için süre 16 Mart'ta yeniden işler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • 6.2
  • Çoktan seçmeli

Birden fazla yükümlünün aynı vergiyi aynı anda ve tamamının borçlusu olması durumunda, bu durum vergi hukukunda hangi kavramla ifade edilir?

  1. A

    Teselsül

    Doğru cevap
  2. B

    Tarh

  3. C

    Vergi sorumluluğu

  4. D

    Tahakkuk

  5. E

    Vergi ödevi ilişkisi

Doğru cevap: A

Çözüm

Birden fazla yükümlünün bir verginin tamamından birlikte borçlu olması teselsül kavramıyla ifade edilir. Sorumluluk üçüncü kişinin muhatap tutulmasıdır, tarh ve tahakkuk vergilendirme safhalarıdır, vergi ödevi ilişkisi ise yapma-yapmama ya da katlanma ilişkisidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 35

  • 7.1
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi maliye politikasının araçlarından biri değildir?

  1. A

    Merkez Bankasının belirlediği politika faiz oranı

    Doğru cevap
  2. B

    Kamu gelirlerinin miktarı ve bileşimi

  3. C

    Kamu harcamalarının miktarı ve bileşimi

  4. D

    Kamu borçlanmasının miktarı ve vadesi

  5. E

    Kamu bütçesi ile gelir gider planı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Maliye politikası, kamu harcama ve gelirlerinin miktar ve bileşiminde değişiklik yaparak iktisadi, sosyal ve siyasal amaçlara ulaşmayı hedefler. Bu nedenle araçları kamu harcamaları, kamu gelirleri, kamu borçlanması ve kamu bütçesidir. İkinci adım: Faiz oranı, Merkez Bankasınca para arzıyla birlikte kullanılan bir para politikası aracıdır; maliye politikasının aracı değildir. Üçüncü adım: Kökte olumsuzluk ifadesi (değildir) istendiğinden doğru yanıt, maliye politikasının aracı olmayan seçenektir. Çeldiriciler: Kamu harcamalarının miktarı ve bileşimi, kamu gelirlerinin miktarı ve bileşimi, kamu borçlanmasının miktarı ve vadesi ile kamu bütçesi ile gelir gider planı maliye politikasının gerçek araçlarıdır; bunlardan biri işaretlenirse kökteki olumsuzluk yanlış okunmuş olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • 7.2
  • Çoktan seçmeli

Enflasyonla mücadele amacıyla kamu borçlanması yapılmak isteniyor. Bu amaçla aşağıdaki kamu borçlanması tercihlerinden hangisi en uygundur?

  1. A

    Merkez bankasından, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma

  2. B

    Birey ve firmalardan, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma

    Doğru cevap
  3. C

    Yabancı kaynaklardan, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma

  4. D

    Bireylerden ve firmalardan, kısa vadeli olarak yapılan borçlanma

  5. E

    Ticari bankaların atıl fonlarından, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: enflasyonla mücadelede toplam talebi kısan daraltıcı maliye politikası gerekir. İkinci adım: borç kaynağı seçilirken borçlanılan paranın para arzını artırmaması ve talebe geri dönmemesi gerekir. Birey ve firmalardan alınan fonlar tüketim ve yatırım harcamalarından çekildiği için toplam talebi azaltır. Üçüncü adım: vade de belirleyicidir; kısa vadeli borçlar faiziyle birlikte geri ödendiğinde alıcıların tüketim talebini artırdığından enflasyonist ortamda tercih edilmez. Bu üç koşulu birlikte sağlayan seçenek birey ve firmalardan uzun vadeli borçlanmadır. Çeldiriciler: Merkez bankasından, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma para arzını artırdığı için enflasyonu körükler. Bireylerden ve firmalardan, kısa vadeli olarak yapılan borçlanma kaynak bakımından doğrudur, ancak kısa vade talebi artırır. Yabancı kaynaklardan, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma ilk alındığında milli geliri ve talebi artırıcı etki yapar, daraltıcı değildir. Ticari bankaların atıl fonlarından, uzun vadeli olarak yapılan borçlanma atıl fonun harcanmadığı için talebi daraltmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 37

  • 7.1
  • Çoktan seçmeli

Kurgusal bir ülkede yıllık enflasyon yüksek seyretmektedir. Hükümet, talebi baskılamak amacıyla kamu harcamalarını kısmaya ve vergi gelirlerini artırmaya karar vermiştir. Bu politikanın aşağıdaki amaçlardan hangisiyle çelişme olasılığı en yüksektir?

  1. A

    Genel fiyat seviyesinde istikrar

  2. B

    İktisadi büyüme ve kalkınma

    Doğru cevap
  3. C

    Gelirin adil dağılımının sağlanması

  4. D

    Dış denge ve ödemeler dengesi

  5. E

    Kaynakların etkin dağılımının sağlanması

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Senaryoda hükümet kamu harcamalarını kısmakta ve vergi gelirlerini artırmaktadır; bu daraltıcı (talep baskılayan) maliye politikasıdır. İkinci adım: Talebi baskılayan bir politika, iktisadi büyüme amacına ters hareket etme eğilimindedir. Üçüncü adım: Senaryonun doğrudan ters etkilediği amaç büyümedir; bu nedenle doğru yanıt iktisadi büyüme ve kalkınmadır. Çeldiriciler: Genel fiyat seviyesinde istikrar, politikanın doğrudan hedeflediği amaçtır; dış denge ise dış ticaret politikasının amacıdır, maliye politikasının değildir; gelirin adil dağılımı ve kaynakların etkin dağılımı ise bu senaryoda birincil çelişki alanı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • 7.2
  • Çoktan seçmeli

Bir ülkede ekonomi durgunluğa girmiştir. Hükümet bu dönemde yeni bir mali karar almamış, vergi oranlarını değiştirmemiştir. Ancak işsizlik sigortası ödemeleri artmış, artan oranlı gelir vergisi tahsilatı azalmış ve toplam talepteki daralma yumuşamıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A

    Otomatik istikrarlandırıcıların, hükümet kararı olmadan konjonktüre karşı kendiliğinden çalışmasıyla

    Doğru cevap
  2. B

    Formül esnekliği yöntemiyle, önceden belirlenen bir kurala göre hükümetin vergi oranını değiştirmesiyle

  3. C

    İradi maliye politikasının, hükümetin konjonktüre bakarak yeni bir karar alıp uygulamasıyla

  4. D

    Ücret ve fiyatların dondurulmasını içeren gelirler politikasının uygulanmasıyla

  5. E

    Daraltıcı maliye politikasının, toplam talebi azaltıcı yönde etki etmesiyle

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: senaryoda hükümet yeni bir karar almamış ve vergi oranlarını değiştirmemiştir; bu nedenle iradi bir politika söz konusu değildir. İkinci adım: işsizlik sigortası ödemelerinin artması kamu harcamasını yükseltir ve talebi destekler. Üçüncü adım: oranlar değişmediği için artan oranlı gelir vergisi tahsilatındaki düşüş, gelirin düşmesinden kaynaklanır; gelir düştükçe vergi tahsilatı kendiliğinden azalır ve talep daralması yumuşar. Dördüncü adım: hükümet kararı olmadan, konjonktüre karşı kendiliğinden çalışan bu mekanizmalar otomatik istikrarlandırıcılardır. Sonuç: gelişme otomatik istikrarlandırıcılarla açıklanır. Çeldiriciler: Formül esnekliği yöntemiyle vergi oranının bir kurala göre değiştirilmesi, senaryoda oranların değişmediği bilgisiyle çelişir; formül esnekliği önceden formüle bağlı bir politikadır, senaryoda böyle bir uygulama yoktur. İradi maliye politikasında hükümet konjonktüre bakarak yeni bir karar alır; senaryoda yeni karar alınmamıştır. Gelirler politikası ücret ve fiyatları dondurur; senaryoda böyle bir uygulama anlatılmamıştır. Daraltıcı maliye politikası talebi azaltır; senaryoda talep daralması yumuşamıştır, dolayısıyla etkinin yönü ters okunmuştur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 39

  • 7.1
  • Çoktan seçmeli

Bir ekonomide milli gelir 100 TL iken bir yıl sonra 103 TL olmuştur. Bu süre içinde sosyal göstergeler değerlendirilmemiştir.

Buna göre, bu ekonominin büyüme oranı yüzde kaçtır?

  1. A

    %0

  2. B

    %1

  3. C

    %3

    Doğru cevap
  4. D

    %100

  5. E

    %103

Doğru cevap: C

Çözüm

Ekonomik büyüme, milli gelirin yıldan yıla artışıdır. Milli gelir 100 TL’den 103 TL’ye çıktığında artış 3 TL olur ve büyüme oranı yüzde 3’tür. Yeni değeri yüzde olarak yazmak bu soruda yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • 7.2
  • Çoktan seçmeli

Ekonomik durgunluk döneminde verginin ekonomik fonksiyonu gereği hangi uygulama beklenir?

  1. A

    Vergi yükünün artırılarak talebin dizginlenmesi

  2. B

    Verginin azaltılarak ekonomik canlanmanın sağlanması

    Doğru cevap
  3. C

    Vergi oranlarının konjonktürden bağımsız olarak hiç değiştirilmemesi

  4. D

    Vergi politikasının ekonomik istikrar amacından tümüyle vazgeçilmesi

  5. E

    Kamu gelirlerinin toplam tutarının kamu harcamalarından bağımsız belirlenmesi

Doğru cevap: B

Çözüm

Durgunluk dönemlerinde ekonomik canlanmayı sağlamak için verginin azaltılması beklenir. Enflasyon dönemlerinde ise talebin dizginlenmesi için verginin artırılması ekonomik fonksiyonun bir örneğidir. Vergi oranlarının konjonktürden bağımsız olarak hiç değiştirilmemesi, esneklik ilkesine aykırıdır; verginin ekonomik istikrar amacından vazgeçilmesi de kaynakta yer alan ekonomik amaçla çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by