90 soru · LGS

LGS Deneme 4 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

LGS Deneme 4 cevap anahtarı ve 90 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Paragraf yapısı: cümle sıralama, boşluk/parça tamamlama, cümle çıkarma/yerleştirme
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Mahalle kütüphanesi bu yaz her cuma akşamı gece okuma etkinliği başlattı. İlk haftalarda katılım çok yüksekti. (I) ……, son haftalarda gelenlerin sayısı belirgin biçimde azaldı. (II) ……, kütüphane yönetimi çocukların tercihlerini öğrenmek için kısa bir anket hazırlamaya karar verdi. (III) ……, katılımcıların görüşüne başvurmak etkinliğin sürdürülebilirliği açısından önemlidir.

Bu paragrafta numaralanmış boşluklara sırasıyla hangi ifadeler getirilmelidir?

  1. A

    Böylece, bu nedenle, kısacası

  2. B

    Ancak, kısacası, bu nedenle

  3. C

    Ancak, bu nedenle, kısacası

    Doğru cevap
  4. D

    Bu nedenle, ancak, kısacası

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci boşluğun önündeki cümlede katılımın çok yüksek olduğu, arkasındaki cümlede ise sayının azaldığı anlatılır. İki durum birbirine zıt olduğu için bu boşluğa karşıtlık bildiren "ancak" gelir. İkinci boşluğun önündeki azalma, yönetimin anket hazırlama kararının nedenidir; neden-sonuç ilişkisini kuran "bu nedenle" bu boşluğa uyar. Üçüncü boşluk, paragrafın sonunda katılımcı görüşüne başvurmanın önemini toplayan cümlenin önünde yer aldığı için özetleme bildiren "kısacası" ile tamamlanır. Çeldiriciler: "Böylece, bu nedenle, kısacası" dizisi birinci boşluğa sonuç bildiren "böylece" koyar; oysa yüksek katılım azalmanın nedeni değildir, bu yüzden burada karşıtlık gerekir. "Ancak, kısacası, bu nedenle" dizisinde ikinci boşluğa özetleme ifadesi gelir; oysa bu boşluk anket kararının nedenini bağlamalıdır. "Bu nedenle, ancak, kısacası" dizisinde ilk iki ifadenin yeri değişmiştir: sonuç ilişkisi karşıtlık yerine, karşıtlık ilişkisi de sonuç yerine konulmuştur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam: gerçek/mecaz/terim anlam, çok anlamlılık, eş/zıt/yakın anlam, bağlama göre anlam
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Temmuz sonunda yayla köyüne yürüdük. Yolun kenarında(1) küçük bir çeşme vardı, suyu serindi(2). Köye varınca gökyüzü kararmış(3), tepelerde sis dolaşıyordu. Rehberimiz, vadinin ağzını(4) gösterdi.

Altı çizili sözcüklerden hangisinin bu bağlamdaki anlamı yanlış verilmiştir?

  1. A

    (4) ağzını: sözünü

    Doğru cevap
  2. B

    (2) serindi: soğuktu

  3. C

    (1) kenarında: kıyısında

  4. D

    (3) kararmış: karanlıklaşmış

Doğru cevap: A

Çözüm

Metindeki dört sözcüğün bağlamdaki anlamı tek tek kontrol edilir. “Kenarında” yolun kıyısını anlatır, “kıyısında” karşılığı bu anlama uyar. “Serindi” suyun sıcaklığını bildirir ve “soğuktu” karşılığı bu kullanımla örtüşür. “Kararmış” gökyüzünün karanlıklaşmasını anlatır, “karanlıklaşmış” karşılığı da aynı durumu verir. “Vadinin ağzını” ifadesinde “ağız” mecaz olarak bir yerin girişini anlatır; “sözünü” karşılığı ise bu bağlamda bir yer anlamı taşımadığı için yanlış verilmiştir.

Çeldiriciler: “kıyısında”, “soğuktu” ve “karanlıklaşmış” karşılıkları metinde kullanılan anlamı doğru verdiği için doğru eşleşmelerdir; sorunun aradığı yanlış eşleşme bunlar değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Cümlede anlam: neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, öznel/nesnel, anlamca birleştirme
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir bilim müzesini tanıtmak için hazırlanan broşüre cümleler yazılacaktır. Broşürü hazırlayan öğrenciler, müzenin özelliklerini anlatan cümleleri ayrı ayrı gözden geçirmiş ve her birinin nasıl bir anlam taşıdığını incelemek istemiştir. Broşürü okuyacak aileler de bu cümlelerden bilgi edinecektir. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisinde öznel bir yargı yoktur?

  1. A

    Müzenin giriş katında 1987 yılında kurulan bir planetaryum bulunmaktadır.

    Doğru cevap
  2. B

    Müzenin ikinci katındaki deney bölümü, ne yazık ki, ziyaretçilerin beklentisini karşılamamaktadır.

  3. C

    1987'de kurulan bu müze, şehrin en değerli kültür merkezlerinden biridir.

  4. D

    Bilim müzeleri, çocukların merakını geliştirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Öznel yargı, kişinin beğenisini, duygusunu ya da değerlendirmesini bildirir; nesnel cümle ise doğruluğu kontrol edilebilen bir durumu aktarır. Planetaryumun giriş katında bulunduğunu ve kuruluş yılını veren cümle, sınanabilir bir olguyu anlattığı için nesneldir ve istisna olarak doğru yanıttır. Çeldiriciler: 'ne yazık ki' ifadesi yazarın üzüntüsünü bildirdiği için öznel yargıdır. Sayı ve tarih içermesine rağmen 'en değerli' sıfatıyla bir değerlendirme yapan cümle de öznel bir yargı taşır, bu yüzden istisna olamaz. 'Önemli bir rol oynamaktadır' cümlesi genel kabul görse de bir değerlendirme bildirdiği için öznel yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Cümlede anlam: neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, öznel/nesnel, anlamca birleştirme
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşul-sonuç ilişkisi vardır? Her cümlede yer alan ekleri ve bağlaç görevli sözcükleri, cümlenin kurduğu anlam ilişkisine göre dikkatle ve sırayla inceleyerek yanıtlayınız.

  1. A

    Yağmur yağdığı için temizlik etkinliği ertelendi.

  2. B

    Bahçe temizlensin diye öğrenciler gönüllü olarak toplandı.

  3. C

    Yağmur dinince öğrenciler temizliğe bahçeden devam etti.

  4. D

    Yağmur yağarsa temizlik etkinliği salona alınacaktır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Koşul-sonuç ilişkisinde bir yargının gerçekleşmesi bir şartın yerine gelmesine bağlıdır; bu ilişki çoğunlukla '-sa/-se' eki ya da 'sürece', 'takdirde' gibi yapılarla kurulur. Doğru cümlede 'yağmur yağarsa' ifadesi şartı, 'salona alınacaktır' ifadesi ise bu şarta bağlanan sonucu bildirdiği için koşul-sonuç ilişkisi vardır. Çeldiriciler: 'yağdığı için' ifadesi bir nedeni bildirdiğinden neden-sonuç ilişkisidir. 'Bahçe temizlensin diye' ifadesi ulaşılmak istenen bir hedefi anlattığı için amaç-sonuç ilişkisidir. 'Yağmur dinince' ifadesi bir zamanı bildirir ve şart taşımadığı için koşul-sonuç değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Anlatım bozuklukları
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Bisiklet yolunun açılmasından sonra öğrenciler okula peş peşe art arda gelmeye başladı.

  2. II.

    Belediye, okul çevresindeki bisiklet yollarının bakımını her ay yapmakta ve yolların güvenliğini denetlemektedir.

  3. III.

    Yolun tamamlanmasıyla birlikte öğrencilerin okula güvenle ulaşmasını, servis sayısının azalmasını.

  4. IV.

    Öğrencilerin büyük çoğunluğu, bisiklet yolunun sağladığı güvenli ulaşımı memnuniyetle karşılamaktadır.

Bir ilçede okul yolu üzerine yeni bir bisiklet yolu yapılması planlandı. Proje öncesinde ilçe belediyesi, okul girişlerinde öğrencilerin okula nasıl geldiğini gözlemledi. Gözlemler, öğrencilerin büyük bölümünün yaya ya da servisle geldiğini gösteriyordu. Yol tamamlandıktan sonra ise okula ulaşımla ilgili değişiklikler bir raporda toplandı. Aşağıdaki numaralanmış cümlelerden hangilerinde anlatım bozukluğu vardır?

  1. A

    I, II ve III

  2. B

    Yalnız I

  3. C

    I ve III

    Doğru cevap
  4. D

    I ve IV

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda her numaralı cümlede hem anlam tekrarı hem de yüklem eksikliği olup olmadığı denetlenir. İkinci adımda I numaralı cümlede 'peş peşe' ve 'art arda' sözleri aynı anlamı taşıdığı için birlikte kullanılmaları gereksiz bir tekrardır; bu bir anlatım bozukluğudur. Üçüncü adımda III numaralı cümlede 'ulaşmasını' ve 'azalmasını' biçimleri isim fiil olduğundan cümlede çekimli bir yüklem bulunmaz; cümle yarım kalmıştır ve bu da bir anlatım bozukluğudur. II ve IV numaralı cümlelerde öğeler eksiksizdir ve anlam tekrarı yoktur, bu cümleler bozukluk içermez. Sonuç olarak bozukluk taşıyan cümleler I ve III'tür. Çeldiriciler: 'I, II ve III' seçeneği, bozukluğu olmayan II'yi de içerdiği için yanlıştır. 'Yalnız I' seçeneği yalnızca anlam tekrarını sayıp yüklemi eksik olan III'ü atladığı için yanlıştır. 'I ve IV' seçeneği, bozuk olan III'ü dışarıda bırakıp bozukluğu olmayan IV'ü içerdiği için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Deyim, atasözü, özdeyiş ve metne katkısı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir heykeltıraş, atölyesine yeni gelen çıraklarının taşa hemen şekil vermeye çalıştığını görünce duvara şu cümleyi yazdırmış:

"Heykel ustanın elinde doğmaz; taşın içinde bekleyen biçim, yontucunun eli fazlayı çektikçe kendiliğinden ortaya çıkar."

Bu sözle anlatılmak istenen, aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sert malzemeyle çalışırken aletleri ustalıkla kullanmak, işin başarısı için gereklidir.

  2. B

    Gelişim, eklemekten çok gereksiz olanların ayıklanmasıyla sağlanır.

    Doğru cevap
  3. C

    Başarı, üretilen eser sayısının artırılmasıyla kendiliğinden ortaya çıkar.

  4. D

    Bir eser, dışarıdan eklenen yeni parçalarla tamamlanmadıkça değer kazanamaz.

Doğru cevap: B

Çözüm

Doğru yanıt, sözdeki mecazları çözüp genel bir yargıya ulaşılınca bulunur. Birinci adımda taş işlenmemiş ham değeri, yontma gereksiz kısımları kaldırmayı, heykel ise ortaya çıkacak olgun biçimi anlatır. İkinci adımda bu karşılıklardan bir yargı kurulur: biçim taşın içinde zaten vardır ve fazlalık ayıklandıkça görünür olur, dolayısıyla gelişim eklemekle değil ayıklamakla sağlanır. Üçüncü adımda bu yargıyı birebir karşılayan seçenek, sözün anlatmak istediğini verir.

Çeldiriciler: Sert malzemeyle ustalıkla çalışmaya dair seçenek, sözü atölye tekniğine indirgeyen literal bir okumadır. Üretim miktarını başarıyla eşleyen seçenek, yargıyı aşırı genelleyip ölçütü miktara kaydırır. Dışarıdan eklemeye dayanan seçenek ise sözün tersini söyler, çünkü sözün anlattığı biçim dışarıdan eklenmez, içeriden açığa çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Muhabir: Seramikte en çok neye dikkat ediyorsunuz? Sanatçı: Sabra ihtiyaç var; fırınlamada sonucu önceden kestirmek zor. Muhabir: Seramik sanırım eğlence için yapılan bir hobi. Sanatçı: Hayır, emek isteyen ciddi bir uğraş.

Sanatçının görüşlerine göre bu söyleşiden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Seramik, eğlence amacıyla yapılan bir hobidir.

  2. B

    Seramik, emek ve sabır gerektiren ciddi bir uğraştır.

    Doğru cevap
  3. C

    Seramik atölyelerinde fırınlama işi uzmanlara bırakılmalıdır.

  4. D

    Sabır, sanat dallarının çoğunda en önemli beceridir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Söyleşide sanatçı, seramikte sabra ihtiyaç olduğunu ve fırınlama sonucunun önceden kestirilmesinin zor olduğunu söyler. Muhabirin 'eğlence için yapılan bir hobi' yargısına sanatçı 'emek isteyen ciddi bir uğraş' diyerek karşı çıkar; bu nedenle sanatçının görüşü, seramiğin emek ve sabır gerektiren ciddi bir uğraş olduğudur. Çeldiriciler: eğlence hobisi yargısı muhabirin sözüdür ve sanatçı bunu reddettiği için sanatçıya ait değildir. Fırınlama işinin uzmanlara bırakılması gerektiği söyleşide hiç geçmediği için buradan ulaşılamaz. Sabrın sanat dallarının çoğunda en önemli beceri olduğu yargısı, sanatçının yalnızca seramik için söylediği sözü bütün sanat dallarına genelleştirir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir dede, torununa her sonbahar bahçeye bir fidan dikmeyi öğretirdi. Kökler toprağa yerleşirken acele edilmemesi gerektiğini söylerdi. Çocuk, fidanın ilk yıl meyve vermediğini görünce sabırsızlandı. Dede ise bir ağacın değerinin meyvesinden ibaret olmadığını, dikmek için harcanan emeğin de değerli olduğunu anlatırdı.

Bu metinden aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A

    Ağacın değeri, verdiği meyveden ibaret değildir.

  2. B

    Çocuk, fidanın ilk yıl meyve vermemesi üzerine sabırsızlanmıştır.

  3. C

    Dede, torununa fidan dikmeyi bahçenin gelirini artırmak için öğretmiştir.

    Doğru cevap
  4. D

    Dede, torununa fidan dikmeyi her sonbaharda öğretirdi.

Doğru cevap: C

Çözüm

Metinde dede her sonbahar torununa fidan dikmeyi öğretir, ağacın değerinin yalnız meyvesinde olmadığını ve dikim emeğinin de değerli olduğunu anlatır. Çocuğun ilk yıl meyve görmeyince sabırsızlandığı da metinde yazılıdır. Ancak bahçenin gelirini artırmak amacıyla öğretme yapıldığı hiçbir yerde söylenmez; bu nedenle bu yargıya metinden ulaşılamaz. Çeldiriciler: meyveden ibaret olmadığı yargısı metindeki değer anlayışının başka sözcüklerle söylenmiş biçimidir, doğru olmasına rağmen yeni göründüğü için yanlış sanılabilir. Çocuğun sabırsızlanması ve dedenin her sonbahar bu işi öğretmesi metinde açıkça yazıldığı için bunlar ulaşılabilir bilgilerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Metin türleri ve hikâye unsurları (şiir, hikâye, anı, makale, fıkra, mektup, tiyatro; olay-kişi-mekân-zaman)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Liman kasabasının yaşlı balıkçısı ağlarını boş çeker ve kayığını kıyıya bağlayarak kahveye yürür. Kahvecinin tezgâhında soğumuş bir çay bekler. Rıhtımdaki çuvalların ve martıların arasından geçerken kayığın hasarlı kenarını düşünür; yine de denize açılmaya karar verir.

Bu metinde hikâye unsurlarından hangisine yer verilmemiştir?

  1. A

    Olay: ağların boş çekilmesi ve kayığın hasarı

  2. B

    Kişi: yaşlı balıkçı ile kahveci

  3. C

    Yer: liman kasabası, kahve ve rıhtım

  4. D

    Zaman: olayların geçtiği gün veya mevsim

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Hikâye unsurları olay, kişi, yer ve zaman olmak üzere dört temel öğeden oluşur; bir metinde bu öğelerden biri açıkça bulunmayabilir. Metinde ağların boş çekilmesi ve kayığın hasarıyla bir olay, yaşlı balıkçı ve kahvecinin varlığıyla kişiler, liman kasabası, kahve ve rıhtımla yer bildirilmiştir. Gün, saat ya da mevsim gibi bir zaman bildirimi bulunmadığı için aranan unsur zamandır.

Çeldiriciler: Ağların boş çekilmesi ve kayığın hasarı metinde açıkça anlatıldığı için olay öğesi vardır. Yaşlı balıkçı ile kahvecinin varlığı kişi öğesini, liman kasabası, kahve ve rıhtım ise yer öğesini gösterir; bu nedenle bu üç öğe yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Paragraf: konu, ana düşünce/duygu, yardımcı düşünce, başlık, özet
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Ortak kullanılan bir su yolunun işe yaraması, kullanıcıların birlikte sorumluluk almasına bağlıdır.

  2. II.

    Kanalın bir bölümü, çiftçilerden birinin tarlasının sınırı boyunca uzanmaktadır.

  3. III.

    Kanal çamurla dolunca iki tarlaya da yeterli su ulaşmamış ve ürünler zarar görmüştür.

  4. IV.

    Bu nedenle ortak bir kaynağın korunması, ondan yararlananların birlikte üstlendiği bir sorumluluktur ve birlikte davranıldığında iki taraf da kazanır.

Bir sulama kooperatifinin bilgilendirme toplantısında üyelere dağıtılan bu paragrafın cümleleri numaralandırılmış ve sırası değiştirilmemiştir. Kanalın bakımı konusunda karar alınmadan önce paragrafı okuyan bir üye, cümleleri tek başına değil, birbirine bağlı olduklarını göz önünde bulundurarak değerlendirmektedir. Üye, her cümlenin paragraftaki işlevini düşünerek okumayı tercih etmektedir. Paragrafta ana düşünce hangi numaralı cümlelerde verilmiştir?

  1. A

    II ve III

  2. B

    I ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    IV

Doğru cevap: B

Çözüm

Doğru cevabı bulmak için her cümlenin paragraftaki işlevine bakılır. Birinci adımda I. cümle, ortak bir su yolunun işe yaramasının ortak sorumluluğa bağlı olduğunu genel bir yargı olarak söyler; paragrafın asıl düşüncesi budur. İkinci adımda II. cümle yalnızca kanalın nerede uzandığını anlatan bir ayrıntıdır, III. cümle ise bakımsızlığın somut sonucunu gösteren bir örnektir; ikisi de düşünceyi destekler ama taşımaz. Üçüncü adımda IV. cümle, I. cümledeki düşünceyi sonuç olarak yeniden kurar ve ana düşünceyi taşır. Bu nedenle ana düşünceyi taşıyan cümleler I ve IV'tür. Çeldiriciler: 'II ve III' seçeneği ayrıntı ve örneği ana düşünce saydığı için yanlıştır. 'I ve III' seçeneği I. cümleyi doğru bulsa da III. cümleyi ana düşünce gibi gösterdiği için yanlıştır. 'IV' seçeneği ana düşünceyi taşıyan iki cümleden yalnız birini verdiği için eksik kalır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ekran süresinin artması, uzun metin okuma alışkanlığını zayıflatıyor olabilir. Ancak bu zayıflama her yaşta aynı biçimde gözlenmez; ailelerin günlük okuma saatlerini birlikte planladığı evlerde çocuklar kitaba daha sık yöneliyor. Bu durum, alışkanlığın kendiliğinden değil, düzenli bir çevreyle kazanıldığını gösteriyor. Yazar bu eğilimi bir tehdit olarak değil, dikkatle yönetilmesi gereken bir değişim olarak ele alıyor.

Bu metinden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Ekran süresi arttıkça uzun metinleri okuma isteği kendiliğinden artar.

  2. B

    Dijital araçlar, kitap okumanın yerini çoktan almıştır.

  3. C

    Yazar, ekran kullanımını okuma alışkanlığı açısından bir tehdit olarak görmektedir.

  4. D

    Çocukların kitapla kurduğu ilişki, evdeki düzenden etkilenebilir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Metin, ekran süresinin okuma alışkanlığını zayıflatabileceğini, ancak bu etkinin her yaşta aynı olmadığını söyler. Ailelerin okuma saatlerini birlikte planladığı evlerde çocukların kitaba daha sık yöneldiği belirtildiğinden, evdeki düzenin çocuğun kitapla ilişkisini etkileyebileceği sonucuna varılır. Çeldiriciler: ekran süresi arttıkça okuma isteğinin arttığı yargısı, metnin zayıflama olasılığını anlatmasının tersidir. Dijital araçların kitabın yerini çoktan aldığı yargısı metinde yer almaz, dünya bilgisinden çıkarılmaya çalışılmış bir iddiadır. Yazarın ekran kullanımını tehdit gördüğü yargısı, yazarın bu eğilimi tehdit olarak değil yönetilmesi gereken bir değişim olarak ele aldığı cümleyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bazıları, kentlerde yeni yapılaşmanın ekonomik kalkınma için zorunlu olduğunu savunuyor. Oysa parklar ve yeşil alanlar, hava kalitesini iyileştirerek sağlık harcamalarını da azaltıyor. Bu nedenle yeşil alanlar, kentsel planlamada yapılaşmanın ardından gelen ikincil bir konu olarak değil, öncelikli bir plan öğesi olarak ele alınmalıdır.

Yazarın görüşüne en uygun olan seçenek hangisidir?

  1. A

    Yeşil alanlar, kentleşme politikalarında ilk sırada düşünülmesi gereken unsurlardır.

    Doğru cevap
  2. B

    Ekonomik kalkınma için yapılaşmanın öncelikli olması gerekir.

  3. C

    Parklar, kentlerdeki hava kirliliği sorununu çözmek için yeterlidir.

  4. D

    Kentlerde trafik düzeni, yeşil alanların korunmasından daha çok önem taşır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Metinde önce bazılarının savunduğu görüş aktarılır ve 'oysa' ile bu görüş reddedilir. Yazar, parkların hava kalitesini iyileştirip sağlık harcamalarını azalttığını gerekçe göstererek yeşil alanların öncelikli bir plan öğesi olması gerektiğini savunur; bu nedenle yazarın görüşü, yeşil alanların kentleşme politikalarında ilk sırada düşünülmesi gerektiğidir. Çeldiriciler: ekonomik kalkınma için yapılaşmanın öncelikli olması gerektiği görüşü yazarın aktarıp reddettiği görüştür, yazar bu görüşe katılmaz. Parkların hava kirliliği sorununu tek başına yeterince çözdüğü yargısı, yazarın gerekçesini aşırı genellemektedir; yazar yeşil alanların etkisini böyle bir mutlak düzeyde savunmaz. Trafik düzeninin yeşil alanlardan daha önemli olduğu yargısı ise metinde hiç yer almayan bir karşılaştırmadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yürüyüş, vücudu hareket ettiren ve hemen her yaşta uygulanabilen bir egzersiz türüdür. Düzenli yürüyüş, kalp ve dolaşım sisteminin daha verimli çalışmasına yardımcı olur. Örneğin her sabah yarım saat temiz havada yürüyen biri, gün boyunca daha enerjik hissedebilir. Koşuya kıyasla yürüyüşün eklemlere bindirdiği yük çok daha azdır; bu nedenle yaşlılar ve yeni başlayanlar için daha güvenli bir seçenektir. Pahalı bir ekipmana ihtiyaç duymadan yapılabilen yürüyüş, sağlıklı yaşamın en erişilebilir adımlarından biridir.

Bu paragrafta hangi düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmamıştır?

  1. A

    Tanık gösterme

    Doğru cevap
  2. B

    Karşılaştırma

  3. C

    Tanımlama

  4. D

    Örnekleme

Doğru cevap: A

Çözüm

Paragrafın ilk cümlesinde yürüyüş bir egzersiz türü olarak tanımlanmıştır; bu tanımlama yoludur. "Örneğin her sabah yarım saat temiz havada yürüyen biri..." cümlesiyle genel bir bilgi somut bir duruma indirgenmiş, yani örnekleme yapılmıştır. "Koşuya kıyasla" ifadesiyle iki etkinlik birbirine göre değerlendirilmiştir; bu karşılaştırma yoludur. Paragrafta ne bir uzmanın ne de başka bir kaynağın sözüne, görüşüne ya da araştırmasına yer verilmiştir; yani tanık gösterme kullanılmamıştır. Bu nedenle sorunun istediği yol "Tanık gösterme" seçeneğidir.

Çeldiriciler: "Tanımlama" yanlıştır, çünkü ilk cümle yürüyüşün ne olduğunu bildirerek bu yolu kullanmıştır; tanım cümlesini sıradan bir bilgi sanmak bu seçeneği çekici kılar. "Karşılaştırma" yanlıştır, çünkü "koşuya kıyasla" ifadesi iki etkinliği açıkça kıyaslar. "Örnekleme" yanlıştır, çünkü "örneğin" ile başlayan cümle somut bir durum vererek bu yolu kullanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Görsel, grafik, tablo, afiş/medya metni, bilgi kaynağı yorumlama
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir okul kantininde pazartesiden cumaya kadar her gün satılan elma ve portakal sayıları, aşağıdaki çizgi grafikte gösterilmiştir. Grafikte yalnızca bu iki meyvenin satış sayıları yer almakta, kantinde satılan diğer ürünler gösterilmemektedir. Her iki meyvenin beş güne ait satış sayısı, her nokta için ayrı ayrı okunabilecek biçimde işaretlenmiştir. Grafikteki kesikli yatay çizgi, kantinin günlük hedef satış düzeyini göstermektedir. Kantin sorumlusu, bu verileri gelecek haftaki meyve alımını planlamadan önce incelemek istemektedir ve yalnızca grafikte görünen değişimlere dayanarak karar vermek niyetindedir.

Grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çizgi grafik: bir okul kantininde pazartesiden cumaya her gün satılan elma ve portakal sayıları. Elma: Pzt 30, Sal 45, Çar 40, Per 60, Cum 52. Portakal: Pzt 25, Sal 20, Çar 35, Per 30, Cum 48. Kesikli yatay hedef çizgisi: 50.
  1. A

    Elma satışı perşembe gününde en yüksek değerine ulaşmıştır.

  2. B

    Portakal satışı her gün elma satışından az olmuştur.

  3. C

    Elma satışı pazartesiden cumaya kadar her gün artmıştır.

    Doğru cevap
  4. D

    Cuma günü elma satışı hedef düzeyin üzerinde kalmıştır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Elma çizgisi pazartesi 30, salı 45 ve perşembe 60 ile yükseldikten sonra çarşambada 40'a, cumada 52'ye iniyor; yani satış her gün artmamıştır. Yargının bozulduğu yer salıdan çarşambaya geçiştir, çünkü 45'ten 40'a düşüş artış eğilimini kırar, bu yüzden 'her gün artmıştır' yorumu grafikten çıkarılamaz.

Çeldiriciler: 'Elma satışı perşembe gününde en yüksek değerine ulaşmıştır' yorumu, elma değerleri arasındaki en büyük değerin 60 olup perşembeye ait olması nedeniyle doğrudur. 'Portakal satışı her gün elma satışından az olmuştur' yorumu, beş günün her birinde portakal değerinin elma değerinin altında kaldığı görüldüğü için doğrudur. 'Cuma günü elma satışı hedef düzeyin üzerinde kalmıştır' yorumu, cumadaki 52 değerinin kesikli hedef çizgisindeki 50'nin üstünde olması nedeniyle doğrudur; bu üç yorum grafikten söylenebildiği için istenen seçenek olamazlar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Sözel mantık / kural uygulama (yeni nesil): verilen kurallara göre çıkarım, şifre-kadran-çark, sıralama/eşleştirme bulmacası, kurala uyan tablo/grafik/afişi seçme
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir sanat merkezinde dört öğrenci, koridorda soldan sağa Ahşap, Dokuma, Robotik ve Fotoğraf olarak sıralanmış dört atölyeden birine kaydolmuştur. Her öğrenci bu atölyelerden yalnız birine kayıtlıdır ve her atölyede yalnız bir öğrenci vardır.

Tabloda öğrencilerin bazı atölyelere ilişkin kayıt durumu gösterilmiştir. 'Hayır' o öğrencinin o atölyeye kayıtlı olmadığını, '?' ise bu hücre hakkında bilgi verilmediğini gösterir.

Ayrıca şu bilgiler bilinmektedir: Üçüncü öğrenci ne Ahşap ne de Fotoğraf atölyesine kayıtlıdır. Dördüncü öğrenci, birinci öğrencinin kayıtlı olduğu atölyeden daha sağdaki bir atölyeye kayıtlıdır. Üçüncü ve dördüncü öğrencilerin kayıtlı olduğu atölyeler koridorda yan yana değildir.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Tablo: öğrencilerin atölye kayıt durumu. Birinci öğrenci için Dokuma ve Robotik atölyeleri Hayır. Üçüncü öğrenci için Ahşap atölyesi Hayır. Diğer hücrelerde bilgi verilmemiştir (?).
  1. A

    İkinci öğrenci Robotik atölyesine kayıtlıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Birinci öğrenci Dokuma atölyesine kayıtlıdır.

  3. C

    Üçüncü öğrenci Robotik atölyesine kayıtlıdır.

  4. D

    Birinci öğrenci Fotoğraf atölyesine kayıtlıdır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Önce tablodan birinci öğrencinin Dokuma ve Robotik atölyelerine kayıtlı olmadığı görülür; birinci öğrenci yalnız Ahşap ya da Fotoğraf atölyesinde olabilir. Dördüncü öğrenci birinci öğrenciden daha sağdaki bir atölyede olmak zorunda olduğundan, birinci öğrenci en sağdaki Fotoğraf atölyesine kayıtlı olamaz ve Ahşap atölyesine kayıtlıdır. Üçüncü öğrenci Ahşap ve Fotoğraf atölyelerine kayıtlı olamayacağından Dokuma ya da Robotik atölyesindedir. Robotik seçilseydi dördüncü öğrenci Dokuma ya da Fotoğraf atölyesinde kalırdı; bu iki atölye de Robotik ile yan yana olduğundan üçüncü ve dördüncü öğrencilerin yan yana atölyelerde olmaması kuralı bozulurdu. Bu nedenle üçüncü öğrenci Dokuma atölyesine, dördüncü öğrenci Fotoğraf atölyesine kayıtlıdır ve geriye kalan Robotik atölyesi ikinci öğrenciye düşer. Çeldiriciler: 'Birinci öğrenci Dokuma atölyesine kayıtlıdır' seçeneği, tablodaki 'Hayır' işaretinin 'Evet' diye okunmasından çıkar; oysa bu hücre kaydın olmadığını gösterir. 'Üçüncü öğrenci Robotik atölyesine kayıtlıdır' seçeneği, yan yana olma kuralı atlanırsa mümkün görünür, ancak bu kural dikkate alındığında dördüncü öğrencinin yerleşimiyle çelişir. 'Birinci öğrenci Fotoğraf atölyesine kayıtlıdır' seçeneği tabloda bilinmeyen bir hücreye karşılık geldiği için ilk bakışta olası görünür; fakat dördüncü öğrencinin birinci öğrenciden daha sağda olması kuralı bunu engeller.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Sözel mantık / kural uygulama (yeni nesil): verilen kurallara göre çıkarım, şifre-kadran-çark, sıralama/eşleştirme bulmacası, kurala uyan tablo/grafik/afişi seçme
  • Orta
  • Şekilli soru

Belediyenin yaz döneminde açtığı yüzme kursu için hazırlanan duyuru panosu görselde verilmiştir. Kurs, belediyenin kapalı yüzme havuzunda haftada iki gün yapılmaktadır ve yaz tatilinin ilk haftasında başlayıp iki ay sürecektir. Kursa katılan çocuklar, havuz kurallarına her derste hocalarının yönlendirmesiyle uymakla yükümlüdür. Kursa başvuran dört çocuğun durumu şöyledir.

Birinci çocuk 8 yaşındadır, derslere katılım oranı yüzde 92'dir ve kayıt ücretini peşin olarak yatırmıştır. Çocuk bu yıl ilk kez yüzme eğitimi almaya karar vermiştir.

İkinci çocuk 11 yaşındadır, derslere katılım oranı yüzde 78'dir ve kayıt ücretini peşin olarak yatırmıştır.

Üçüncü çocuk 10 yaşındadır, derslere katılım oranı yüzde 85'tir; ancak kayıt ücretini henüz yatırmamıştır. Ailesi kayıt işlemini ödeme gününe kadar ertelemiştir.

Dördüncü çocuk 12 yaşındadır, derslere katılım oranı yüzde 88'dir ve kayıt ücretini peşin olarak yatırmıştır.

Kurs yöneticisi, başvuruları değerlendirirken panodaki koşulların hepsinin birlikte sağlanmasını esas almaktadır. Panodaki koşulların tamamını sağlayan ve kursa kabul edilecek çocuğun derslere katılım oranı yüzde kaçtır?

Yüzme kursu duyurusu. En küçük yaş 9 yaş, en büyük yaş 12 yaş. Derslere katılım oranı en az yüzde 80. Kayıt ücreti peşin 250 TL.
  1. A

    78

  2. B

    85

  3. C

    88

    Doğru cevap
  4. D

    92

Doğru cevap: C

Çözüm

Panoda üç koşul vardır: yaş en az 9 ve en çok 12 olmalı, derslere katılım oranı en az yüzde 80 olmalı ve kayıt ücreti peşin yatırılmış olmalıdır. Sınır değerler koşula dâhildir; yani 9 ve 12 yaş ile yüzde 80 katılım kabul edilir. Dördüncü çocuk 12 yaşındadır, yani en çok yaş sınırını sağlar; katılım oranı yüzde 88 olduğundan en az katılım sınırını da karşılar ve ücretini yatırmıştır. Üç koşul birlikte sağlandığı için kursa kabul edilecek çocuk odur ve sorulan oran yüzde 88'dir. Çeldiriciler: '92' seçeneği, en küçük yaş sınırını atlayıp yalnız katılım oranına bakan okumadan çıkar; 8 yaşındaki çocuk 9 yaşlık alt sınırı karşılamaz. '78' seçeneği, en az yüzde 80 koşulunun altında kalan çocuğun kabul edilebileceğini varsayan okumadan çıkar; 78 eşiğin altındadır. '85' seçeneği, katılım koşulunu sağlayan ama kayıt ücretini yatırmamış çocuğun oranıdır; ücret koşulu bu çocuğu eler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Yazım kuralları ve noktalama işaretleri
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Sevgili arkadaşım, Bu hafta kütüphanede güzel bir roman buldum. Kitabın konusunu şöyle özetleyebilirim (1) bir köy okulu kapanmak üzeredir. Romanın son bölümü ne kadar etkileyici (2) Kitapta öğretmen (3) doktor ve muhtar köyü kurtarmak için birlikte çalışıyor. Sen de bu kitabı okumak ister misin (4)

Numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    nokta, ünlem, virgül, soru işareti

  2. B

    iki nokta, soru işareti, virgül, soru işareti

  3. C

    iki nokta, ünlem, kısa çizgi, soru işareti

  4. D

    iki nokta, ünlem, virgül, soru işareti

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, her numaralı yerin işlevini belirlemektir. (1) numaralı yerden sonra bir açıklama gelir: 'şöyle özetleyebilirim' ifadesi, ardından verilen bilgiyi açar; açıklama öncesine iki nokta konur. (2) numaralı yer, sonunda duygu bildiren bir cümlenin bitişidir; soru sorulmadığı için soru işareti değil ünlem gerekir. (3) numaralı yer, aynı görevdeki iki sözcük olan 'öğretmen' ile 'doktor' arasındadır; eş görevli sözcükler virgülle ayrılır. (4) numaralı yer, doğrudan bir soru olduğu için soru işareti alır. İkinci adım, bu işaretleri yerlerine göre sırayla dizmektir; doğru dizi iki nokta, ünlem, virgül, soru işareti olur.

Çeldiriciler: 'nokta, ünlem, virgül, soru işareti' dizisi, açıklama öncesindeki iki noktanın yerine nokta koyduğu için yanlıştır, çünkü açıklama ayrı bir cümle değildir. 'iki nokta, soru işareti, virgül, soru işareti' dizisi, duygu bildiren cümlenin sonuna ünlem yerine soru işareti koyduğu için elenir. 'iki nokta, ünlem, kısa çizgi, soru işareti' dizisi, eş görevli sözcükler arasında virgül yerine kısa çizgi kullandığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Yazım kuralları ve noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir okul gezisinin hazırlıklarını anlatan öğrenciler, sınıf panosuna dört cümle yazmıştır. Cümlelerde yer adları, kurum adları ve sıradan isimler bulunmakta; bu adlara gelen ekler de yazılmıştır. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?

  1. A

    Öğrenciler kütüphane’de ders çalıştı.

  2. B

    Yazar, Türk Dil Kurumu’nun düzenlediği yarışmada birinci oldu.

    Doğru cevap
  3. C

    Toplantı Ankarada yapılacak.

  4. D

    Yazar, Türk’Dil Kurumu’nun düzenlediği yarışmada birinci oldu.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, her cümlede ekin hangi ada geldiğini belirlemektir. 'Türk Dil Kurumu' bir kurum adı olduğundan ek bu adın son sözcüğüne, yani 'Kurumu'ya gelir; özel adın bir parçası olan ek kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle 'Kurumu’nun' yazımı doğrudur. İkinci adım, diğer cümlelerdeki yazımları aynı kurala göre sınamaktır: cins isme gelen ek ayrılmadan yazılır, özel isme gelen ek ise kesme işaretiyle ayrılır.

Çeldiriciler: 'kütüphane’de' yazımı, cins isim olan 'kütüphane' sözcüğüne gelen eki kesme işaretiyle ayırdığı için yanlıştır; doğrusu 'kütüphanede' olur. 'Ankarada' yazımı, özel isme gelen eki kesme işaretsiz yazdığı için hatalıdır; doğrusu 'Ankara’da' olmalıdır. 'Türk’Dil Kurumu’nun' yazımı, kurum adının ilk sözcüğünün sonuna kesme koyarak adı böldüğü için elenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Fiillerde çatı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir arı kovanındaki bir gün, aşağıdaki dört cümleyle sırasıyla ve ayrıntılı biçimde anlatılıyor.

(I) İşçi arılar, sabahın erken saatlerinde kovanın girişinden dışarı çıkar. (II) Petekler, kovanın içinde hep sıcak tutulur. (III) Bal gözleri bu sabah mumla kapatılmış. (IV) İşçi arılar, topladıkları nektarı petek gözlerine taşır.

Bu cümlelerden hangisinin yüklemi hem etken çatılı hem de geçişli bir fiildir?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, her cümlede yüklemin çatısını belirlemektir: işi yapan belliyse fiil etkendir, işi yapan belli değilse ve özne işten etkileniyorsa fiil edilgendir. İkinci adım, yüklemin nesne alıp almadığını sınamaktır; 'neyi?' ya da 'kimi?' sorusunu cevaplayan bir nesne varsa fiil geçişli, yoksa geçişsizdir. 'Topladıkları nektarı petek gözlerine taşır' cümlesinde yüklem 'taşır'dır; işi yapan 'işçi arılar'dır, bu yüzden etkendir. 'Nektarı' sözcüğü 'neyi taşır?' sorusuna cevap verdiğinden nesnedir ve fiil geçişlidir. Bu iki özelliği birlikte taşıyan tek cümle budur.

Çeldiriciler: 'çıkar' yüklemi etkendir, ancak 'kovanın girişinden' bir yer tamlayıcısıdır ve nesne almaz; bu yüzden geçişsizdir. 'Tutulur' yüklemi edilgendir ve nesne almadığı için geçişsizdir; iki koşulu birden sağlamaz. 'Kapatılmış' yüklemi edilgendir, çünkü cümlede gerçek öznesi belli değildir ve işi yapan söylenmemiştir; etken sanılabilir, ama nesne de almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Cümlenin ögeleri ve cümle türleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Mahalle bahçesindeki çınar ağacı yıllardır gölge veriyordu, ancak dalları çatıya kadar uzanmıştı. Bir ilkbahar sabahı ağacın budanmasına karar verildi ve mahalleliler bu konuda şu dört cümleyi kurdu:

I. Bahçedeki eski çınarı özenle budadı. II. Komşumuz bahçede eski çınarı budadı. III. Mahalledeki yaşlı komşumuz eski çınarı budadı. IV. Mahalledeki yaşlı komşumuz eski bir çınar budadı.

Numaralanmış cümlelerden hangisi yalnızca özne, belirtili nesne ve yüklem ögelerinden oluşmuştur?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Dört cümlenin yüklemi ortaktır: "budadı". Yüklemi bulduktan sonra her cümlede yükleme "kim budadı?" ve "neyi budadı?" sorularını sorarız. İkinci adım: "Kim budadı?" sorusunun cevabı öznedir; "komşumuz" ya da "mahalledeki yaşlı komşumuz" öbeği bu işi görür. "Neyi budadı?" sorusunun cevabı "eski çınarı" sözcükleridir ve -ı eki taşıdığı için bu bir belirtili nesnedir. Üçüncü adım: Yalnızca özne, belirtili nesne ve yüklemden oluşan cümleyi ararız. III numaralı cümlede "mahalledeki yaşlı komşumuz" özne, "eski çınarı" belirtili nesne, "budadı" yüklemdir; başka bir öge yoktur, bu yüzden doğru cümle budur.

Çeldiriciler: I numaralı cümlenin öznesi gizli olsa da "özenle" sözcüğü "nasıl budadı?" sorusunun cevabıdır ve durum zarf tümlecidir; yani cümle dört öge taşır ve üç öge kuralına uymaz. II numaralı cümlede "bahçede" sözcüğü "nerede budadı?" sorusunun cevabıdır ve yer zarf tümlecidir; bu cümle de dört ögelidir. IV numaralı cümlede "eski bir çınar" öbeğindeki "bir" sözcüğü nesneyi belirsiz kıldığı için bu nesne belirtisizdir; belirtisiz nesne, belirtili nesneyle aynı öge sayılmaz ve cümle yalnızca bu yüzden elenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Bir Kahraman Doğuyor: Osmanlı 20. yy başı, M. Kemal çocukluk/öğrenim/askerlik
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Mustafa Kemal, çocukluk yıllarında babasını kaybetmiştir. Buna rağmen eğitimini sürdürmek amacıyla Manastır’daki askerî idadiye yazılmış ve ilerleyen yıllarda subaylık mesleğini seçmiştir. Bu tercihleri, Mustafa Kemal’in hangi özelliklerini birlikte göstermektedir?

  1. A

    Kararlılık ve ileri görüşlülük

    Doğru cevap
  2. B

    Kararlılık ve alçakgönüllülük

  3. C

    Görev bilinci ve disiplin

  4. D

    Hoşgörü ve ileri görüşlülük

Doğru cevap: A

Çözüm

Babasını çocukken kaybeden Mustafa Kemal’in eğitimini sürdürmek için okula yazılması, güç bir durumda bile hedefinden vazgeçmeyen bir kararlılığı gösterir. Askerî idadiye yazılıp subaylık mesleğini seçmesi ise geleceğini önceden planlayan ve uzun vadeli düşünen bir yaklaşımın, yani ileri görüşlülüğün işaretidir. Bu iki özelliği birlikte veren seçenek ‘Kararlılık ve ileri görüşlülük’tür.

Çeldiriciler: ‘Görev bilinci ve disiplin’ seçeneği, askerî okul ve subaylık ifadelerinden disiplin çıkarma yanılgısından doğar; oysa anlatılan davranış bir görevin yerine getirilmesi değil, kişinin kendi tercihidir. ‘Kararlılık ve alçakgönüllülük’ seçeneği ilk özelliği doğru bulur, ancak alçakgönüllülük bu davranışlarda görülmez. ‘Hoşgörü ve ileri görüşlülük’ seçeneği ikinci özelliği doğru bulur, ama babasını kaybettikten sonra okulda kalmak hoşgörüyü değil kararlılığı gösterir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Millî Mücadele hazırlık: kongreler, Misakımilli, TBMM, ayaklanmalar, Sevr
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki tabloda gelişme sütunu "?" ile gösterilen olay, Sivas Kongresi'nden sonra ve Misak-ı Milli kararlarından önce gerçekleşmiştir. Bu olay aşağıdakilerden hangisidir?

Tablo: tarih ve gelişme sütunları. 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 Erzurum Kongresi; 4 Eylül 1919 Sivas Kongresi; 20-22 Ekim 1919 satırının gelişme hücresi "?" ile gizli; 28 Ocak 1920 Misak-ı Milli kararları.
  1. A

    İstanbul'un resmen işgali

  2. B

    Sevr Antlaşması'nın imzalanması

  3. C

    TBMM'nin açılması

  4. D

    Amasya Görüşmeleri

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Aranan olayın hangi tarih aralığına düştüğünü belirlemek gerekir. Sivas Kongresi 4 Eylül 1919'da, Misak-ı Milli kararları ise 28 Ocak 1920'de alınmıştır; aranan olay bu iki tarih arasında yer almalıdır. İkinci adım: Şekildeki tabloda gizlenen satırın tarihi 20-22 Ekim 1919'dur ve bu tarih 4 Eylül 1919 ile 28 Ocak 1920 arasındadır. Üçüncü adım: Ekim 1919'da Amasya Görüşmeleri yapılmıştır; dolayısıyla doğru cevap 'Amasya Görüşmeleri' seçeneğidir.

Çeldiriciler: 'İstanbul'un resmen işgali' 16 Mart 1920 tarihlidir; Misak-ı Milli kararlarından sonra gerçekleştiği için aralığın dışında kalır. 'Sevr Antlaşması'nın imzalanması' 10 Ağustos 1920 tarihlidir ve TBMM'nin açılışından da sonra gelir. 'TBMM'nin açılması' 23 Nisan 1920'de gerçekleşmiştir; Misak-ı Milli kararlarından sonra olduğu için bu aralığa girmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • I. Dünya Savaşı, Osmanlı durumu, Mondros, Kuvâ-yı Millîye
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı'nın başlarında Almanya ile ittifak yapmış, ardından bu ülkeden iki savaş gemisi satın alarak bunlara Yavuz ve Midilli adlarını vermiştir. Bu gemilerin donanmaya katılması, devletin askerî hazırlıklarının bir parçası sayılmıştır. Bir süre savaşın dışında kalmaya çalışan devlet, gemilerin Karadeniz'de Rus limanlarına düzenlediği saldırılarla konumunu değiştirmiştir. Bu gelişmelerin ardından Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri'ne karşı savaşa fiilen girdiği tarih hangisidir?

  1. A

    Ağustos 1914

  2. B

    Kasım 1914

    Doğru cevap
  3. C

    Ekim 1918

  4. D

    Mart 1918

Doğru cevap: B

Çözüm

Osmanlı Devleti, Almanya'dan satın aldığı gemilere Yavuz ve Midilli adını verip donanmasına kattı; bu gemilerin Karadeniz'de Rus limanlarına saldırmasının ardından devlet Kasım 1914'te savaşa fiilen girmiş oldu. Doğru tarih bu nedenle Kasım 1914'tür. 'Ağustos 1914' gemilerin donanmaya katıldığı dönemdir, ancak bu bir hazırlık aşamasıdır ve savaşa fiilî giriş bu tarihte gerçekleşmemiştir. 'Ekim 1918' Mondros Mütarekesi'nin imzalandığı tarihtir ve savaşın sona erdiğini gösterir, girişi değil. 'Mart 1918' ise Rusya'nın Almanya ile yaptığı barış antlaşmasının tarihidir ve Osmanlı'nın savaşa girişiyle ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • I. Dünya Savaşı, Osmanlı durumu, Mondros, Kuvâ-yı Millîye
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından İtilaf Devletleri, Anadolu'nun çeşitli yerlerinde işgal hareketlerine başladı. Merkezî hükümet bu işgallere karşı etkili bir önlem alamayınca, işgal edilen yörelerdeki halk kendi imkânlarıyla örgütlenmeye yöneldi. Bu yerel örgütler Kuvâ-yı Millîye olarak anıldı. Birlikler, yerel ileri gelenlerin ve köylülerin katıldığı, kendi bölgesinde faaliyet gösteren gönüllü gruplardı.

Bu metne göre Kuvâ-yı Millîye hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    İşgallerin başlamasının ardından, işgal edilen yörelerde ortaya çıkmıştır.

  2. B

    Yerel halkın kendi imkânlarıyla örgütlenmesi sonucu doğmuştur.

  3. C

    Merkezî hükümetin işgallere karşı etkili önlem alamaması doğuşunda rol oynamıştır.

  4. D

    Düzenli ordunun bir birliği olarak merkezî yönetimin emriyle kurulmuştur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Metne göre Kuvâ-yı Millîye, işgal edilen yörelerdeki halkın kendi imkânlarıyla kurduğu bölgesel gönüllü örgütlerdir. Bu örgütler düzenli ordunun bir birliği olarak merkezî yönetimin emriyle kurulmadığı için, 'düzenli ordunun bir birliği olarak merkezî yönetimin emriyle kurulmuştur' ifadesi söylenemez. 'İşgallerin başlamasının ardından ortaya çıkmaları' ifadesi metindeki zaman sırasına uyar; işgallerden önce kurulduklarını sanan biri bu ifadeyi yanlış sayabilir, oysa doğrudur. Yerel halkın örgütlenmesi ve merkezî hükümetin etkili önlem alamaması da metinde açıkça verilen nedenlerdir ve bu iki ifade de doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Doğu, Güney ve Batı cepheleri
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir ders kitabında Kurtuluş Savaşı'nın cepheleri şöyle anlatılmaktadır: Doğu Cephesi'nde Ermenistan'a karşı mücadele edilmiş ve bu cephede Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Güney Cephesi'nde Fransızlara karşı direnilmiş, bu cephe Ankara Antlaşması ile kapanmıştır. Batı Cephesi'nde Yunan ordusuna karşı savaşılmış, Sakarya'da Yunan ordusu geri püskürtülmüş ve Büyük Taarruz ile Batı Anadolu'dan çıkarılmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Batı Cephesi, Fransızlara karşı açılan cephelerden biridir.

    Doğru cevap
  2. B

    Güney Cephesi'ndeki mücadele Ankara Antlaşması ile sona ermiştir.

  3. C

    Doğu Cephesi, Ermenistan ile yapılan bir antlaşmayla sonuçlanmıştır.

  4. D

    Sakarya'daki savaş, Batı Cephesi'nde Yunan ordusunun geri çekilmesiyle sonuçlanmıştır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda her cephenin karşısındaki gücü belirlemek gerekir: Doğu Cephesi Ermenistan'a, Güney Cephesi Fransızlara, Batı Cephesi ise Yunan ordusuna karşı açılmıştır. İkinci adımda bu eşleşme seçeneklerle karşılaştırılır. Batı Cephesi'nin Fransızlara karşı açılan cephelerden biri olduğu ifadesi, bu cephede Yunanlılara karşı savaşıldığı bilgisiyle çeliştiği için söylenemez; bu nedenle doğru cevap bu ifadedir. Çeldiriciler: Doğu Cephesi'nin Ermenistan ile bir antlaşmayla sonuçlandığı ifadesi, Gümrü Antlaşması'nın bu cephede imzalanmasıyla uyumludur ve söylenebilir. Güney Cephesi'ndeki mücadelenin Ankara Antlaşması ile sona erdiği ifadesi de doğrudur; bu iki cepheyi karıştıran öğrenci bu doğru ifadeyi reddedebilir. Sakarya'daki savaşın Batı Cephesi'nde Yunan ordusunun geri çekilmesiyle bittiği ifadesi, verilen bilgilerle örtüştüğü için söylenebilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Atatürk ilkeleri ve temel esaslar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

1929’da başlayan Dünya Ekonomik Bunalımı, dünya ticaretinin daralmasına, fiyatların düşmesine ve işsizliğin artmasına yol açtı. Bu gelişme birçok ülkenin ekonomi politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Türkiye de bu dönemde dış satım gelirlerinde ciddi kayıplar yaşadı. Bu koşullarda Türkiye’nin devletçilik ilkesini benimsemesinin temel nedeni hangisidir?

  1. A

    Devletin sanayi yatırımlarının dünya ekonomik bunalımına yol açması

  2. B

    Özel girişimin ekonomiden çıkarılarak üretimin devlete bırakılması gerekliliği

  3. C

    Kurtuluş Savaşı yıllarındaki ekonomik bunalımın sanayi yatırımlarını devlete zorunlu kılması

  4. D

    Dış satımdaki daralma sonucunda sanayi yatırımlarının devlet eliyle sürdürülmesi zorunluluğu

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, 1929’da başlayan dünya bunalımının somut etkisini belirlemektir: dünya ticareti daraldı, fiyatlar düştü, işsizlik arttı ve Türkiye’nin dış satım gelirleri azaldı. İkinci adım, bu koşulun ekonomide ne gerektirdiğini kurmaktır. Dış satım geliri azalan bir ülkede sanayi yatırımı özel sermayeyle hızla sürdürülemez; bu nedenle sanayinin devlet eliyle kurulup yürütülmesi zorunlu hâle gelir. Doğru seçenek bu zincirin sonucudur. Özel girişimin ekonomiden çıkarılmasını öneren seçenek, devletçiliğin özel girişimi ortadan kaldırmak olduğu yanılgısına dayanır; devletçilikte özel girişim sürer, devlet buna ek olarak yatırım yapar. Devletin yatırımlarının bunalıma yol açtığını söyleyen seçenek nedeni sonuçla yer değiştirir: bunalım önce vardır, devletçilik onun bir tepkisidir. Kurtuluş Savaşı yıllarındaki bunalım seçeneği ise olayı yanlış döneme yerleştirir, çünkü 1929 bunalımı Kurtuluş Savaşı’ndan yaklaşık on yıl sonra yaşanmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Atatürk ilkeleri ve temel esaslar
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Medeni Kanun’un kabul edilerek dinî kuralların yerine çağdaş hukuk kurallarının getirilmesi ve miras hakkında kadın ile erkeğe eşit hak tanınması

  2. II.

    Hilafetin kaldırılarak din işlerinin devlet yönetiminden ayrılması

  3. III.

    Unvan ve sıfatların kaldırılarak toplumda ayrıcalık taşıyan adların kullanımına son verilmesi

Cumhuriyetin ilk yıllarında kabul edilen düzenlemelerin bir kısmı, hukuk ve yönetim yapısını köklü biçimde değiştirmeyi amaçlamıştır. Bu tür değerlendirmelerde bir düzenlemenin birden fazla ilkeyle ilişkili olup olmadığını ayırt etmek önemlidir. Numaralanmış düzenlemelerden hangileri hem laiklik hem halkçılık ilkesiyle ilişkilidir?

  1. A

    I ve II

  2. B

    Yalnız I

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, her düzenlemenin hangi ilkeyle ilişkili olduğunu belirlemektir. I, dinî kuralların yerine çağdaş hukuku getirdiği için laiklikle; miras hakkında eşitlik sağladığı için halkçılıkla ilişkilidir. İkinci adım, II ve III’ü ayrı ayrı sınamaktır. II, din işlerinin devlet yönetiminden ayrılmasını sağladığı için laiklikle ilişkilidir; halkçılıkla bağ kurulamaz. III, ayrıcalıkları ortadan kaldırdığı için halkçılıkla ilişkilidir; din ile devlet işlerinin ayrılmasıyla bir bağı yoktur. Üçüncü adım, hem laiklik hem halkçılıkla birden ilişkili olan düzenlemeyi bulmaktır: bu yalnızca I’dir. Doğru seçenek bu nedenle I’in tek başına seçildiği seçenektir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • İnkılaplar: siyasi, hukuk, eğitim-kültür, toplumsal, ekonomi, sağlık; Cumhuriyetin kazanımları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir hukuk müzesinin giriş salonundaki tanıtım yazısında şunlar okunmaktadır: Osmanlı Devleti'nde hukuk, kişilerin mensup olduğu dine ve cemaate göre ayrı ayrı uygulanan parçalı bir yapıya sahipti. Cumhuriyet yönetimi, 17 Şubat 1926'da kabul edilen yeni bir kanunla bu yapıya son vermiştir. Böylece ülke genelinde yaşayanlar tek bir yasaya bağlanmış ve laik, çağdaş bir hukuk anlayışının temeli atılmıştır.

Bu yazıya göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A

    Miras paylaşımında kadın ve erkek çocuklara eşit pay tanınmıştır.

    Doğru cevap
  2. B

    Ülke genelinde yaşayanlar tek bir yasaya bağlanmıştır.

  3. C

    Kanun, 17 Şubat 1926 tarihinde kabul edilmiştir.

  4. D

    Hukuk anlayışı dini temelden ayrılarak laik bir çizgiye yönelmiştir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Yazıya göre Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926'da kabul edilmiş, dini temelli ve parçalı hukuk yapısına son vermiş ve ülke genelinde yaşayanları tek bir yasaya bağlamıştır. Yazı, kanunun laik ve çağdaş bir hukuk anlayışının temelini attığını da bildirir. Metin miras paylaşımına hiç değinmediği için miras hükmü bu yazıdan çıkarılamaz; aranan yargı da budur.

Çeldiriciler: Kanunun 17 Şubat 1926'da kabul edildiği yazıda açıkça yer aldığı için bu tarihin metinde bulunmadığını sanmak yanlış bir sonuca götürür. Tek bir yasaya bağlanma bilgisi de yazıda doğrudan geçtiğinden, bu sonucun metinden çıkarılamayacağını düşünmek hatalıdır. Laik ve çağdaş bir hukuk anlayışının temellerinin atıldığı ifadesi de yazıdan doğrudan okunur; kanunun laik düzenle bağı metne dayanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Demokratikleşme çabaları (çok partili denemeler, suikast, tehditler)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir tarih dergisinde Cumhuriyetin ilk yıllarındaki demokratikleşme denemelerini anlatan bir bölüm yer almaktadır. Bölümde şu bilgiler verilmektedir: 15 Haziran 1926 tarihinde İzmir'de bir suikast girişimi gerçekleşmiştir. Saldırıyı, hürriyet ve yenilik değerlerini savunduğunu öne süren Ziya Hurşit liderliğindeki bir grup düzenlemiştir. Girişim sırasında Atatürk'ün hayatı tehlikeye girmiş, ancak plan gerçekleşmemiştir. Bu olay, dönemin siyasi gelişmeleri arasında ayrıca incelenmektedir. Olay sonrasında Atatürk, Cumhuriyetin sonsuza dek yaşayacağına olan inancını vurgulamıştır. Bu dönemde çok partili yaşama geçiş süreci de birçok kez ertelenmiştir.

Bu bilgilere göre girişimin amaçlarından biri hangisidir?

  1. A

    Atatürk'ün kişisel düşmanlarını ortadan kaldırmak

  2. B

    Dış devletlerin yönetime doğrudan müdahalesini sağlamak

  3. C

    Atatürk'ü ve Cumhuriyet rejimini hedef almak

    Doğru cevap
  4. D

    Tek parti yönetimini daha da güçlendirmek

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda girişimin 15 Haziran 1926'da İzmir'de gerçekleştiği belirlenir. İkinci adımda, saldırıyı yürüten grubun kendini hürriyet ve yenilik değerlerinin savunucusu olarak sunduğu dikkate alınır; bu durumda hedef yalnızca bir kişi olmaktan çıkar ve bu değerlerin dayandığı Cumhuriyet rejimine uzanır. Olay sonrasında Atatürk'ün Cumhuriyetin sonsuza dek yaşayacağına dair inancını vurgulaması bu yorumu destekler. Böylece girişimin amaçlarından biri Atatürk'ü ve Cumhuriyet rejimini hedef almaktır.

Çeldiriciler: 'Atatürk'ün kişisel düşmanlarını ortadan kaldırmak' yanlıştır, çünkü girişim değerler adına bir gruptan gelmiştir ve kişisel bir intikam olarak verilmemiştir. 'Dış devletlerin yönetime doğrudan müdahalesini sağlamak' yanlıştır, çünkü girişimi düzenleyen grup iç bir gruptur ve bilgilerde dış bir devletten söz edilmemiştir. 'Tek parti yönetimini daha da güçlendirmek' yanlıştır, çünkü grubun hürriyet değerlerini savunduğunu öne sürdüğü bir girişim tek parti yönetimini güçlendirme amacıyla bağdaşmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Atatürk dönemi dış politika, Hatay
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Hatay, Türkiye'ye katılmadan önce Fransız mandasındaki Suriye'ye bağlı, özerk bir yönetim statüsüne sahip olmuştur.

  2. II.

    Hatay'ın Türkiye Cumhuriyeti'ne katılma kararı, Hatay Millet Meclisi'nde oy birliğiyle alınmıştır.

  3. III.

    Hatay, Misak-ı Milli sınırlarının dışında kalan bir bölgedir.

Bir müzenin Atatürk dönemi dış politika bölümündeki panelde şu bilgiler yer almaktadır: Atatürk, 1923'te Adana'da Hatay'ı kurtarma kararlılığını sözle ilan etmiştir. Hatay, Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakılarak özerk bir yönetim statüsü kazanmıştır. Hatay, Misak-ı Milli'ye dahil olan son toprak parçasıydı. Hatay Millet Meclisi, 29 Haziran 1939'da Türkiye Cumhuriyeti'ne katılma kararını oy birliğiyle almıştır.

Bu metinden hangi öncüllere ulaşılabilir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Metinde Hatay'ın Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakılarak özerk bir yönetim statüsü kazandığı belirtilir; bu bilgi birinci öncülü doğrulamaktadır. Hatay Millet Meclisi'nin katılma kararını oy birliğiyle aldığı da metinde yer aldığı için ikinci öncül metinden çıkarılabilir. Üçüncü öncül ise metnin açıkça çeliştiği bir yargıdır, çünkü Hatay'ın Misak-ı Milli'ye dahil olan son toprak parçası olduğu bildirilmiştir; bu nedenle yalnızca birinci ve ikinci öncüllerin birlikte seçildiği seçenek doğrudur. 'Yalnız I' seçeneği oy birliği bilgisini atladığı için eksik kalır; 'II ve III' ve 'I, II ve III' seçenekleri ise Misak-ı Milli dışında kalma yargısını doğru kabul ettiği için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Paylaşma ve yardımlaşma, zekât ve sadaka
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Dört kişinin mal durumu aşağıda anlatılmıştır.

I. Yirmi yaşında bir genç; malı nisabın üzerindedir, ancak bu malın üzerinden henüz bir yıl geçmemiştir. II. Kırk yaşında bir esnaf; malı nisabın üzerindedir, fakat bu malın tutarı kadar borcu bulunmaktadır. III. Altı yaşında bir çocuk; ailesinden kalan malı nisabı aşmakta ve üzerinden bir yıl geçmiştir. IV. Elli yaşında bir çiftçi; malı nisabın üzerindedir, üzerinden bir yıl geçmiştir ve temel ihtiyaçları karşılanmıştır.

Bu kişilerden hangisi zekât vermekle yükümlüdür?

  1. A

    I. kişi

  2. B

    III. kişi

  3. C

    IV. kişi

    Doğru cevap
  4. D

    II. kişi

Doğru cevap: C

Çözüm

Zekâta konu olmak için kişinin akıllı ve ergenlik çağına girmiş olması, malının nisap miktarında bulunması, borçlarının ve temel ihtiyaçlarının karşılanmasından sonra da nisabın korunması ve malın üzerinden bir yıl geçmesi gerekir. Birinci adımda her kişinin durumu bu şartlarla tek tek karşılaştırılır. İkinci adımda ancak IV. kişi bütün şartları taşır: malı nisabın üzerindedir, üzerinden bir yıl geçmiştir ve temel ihtiyaçları karşılanmıştır; bu nedenle zekât verir.

Çeldiriciler: I. kişinin malı nisabı aşsa da yıl dolmadığı için zekât vermesi gerekmez. II. kişinin malı nisabın üzerindedir, ancak borç düşüldüğünde nisabın altına iner; borcunu düşmeden zengin saymak yanlıştır. III. kişi ergenlik çağına girmemiş bir çocuktur; malı nisabı aşsa ve yıl geçse de bu şart eksik olduğu için yükümlü değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Kader ve kaza inancı, irade-sorumluluk, kavramlar, yanlış anlayışlar
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Ecel, insanın ömrünün sona erdiği andır.

  2. II.

    Rızık, para, mal ve mülk gibi maddi varlıklarla sınırlıdır.

  3. III.

    Tevekkül, gerekli tedbirler alındıktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır.

Bir din kültürü dersinde kader inancı konusu tekrar edilirken öğretmen, ecel, rızık ve tevekkül kavramları için kısa tanımları tahtaya yazmış ve öğrencilerden bu tanımları kendi defterlerine geçirmelerini istemiştir. Buna göre aşağıdaki açıklamalardan hangileri bu kavramların tanımına uygundur?

  1. A

    I ve II

  2. B

    II ve III

  3. C

    I ve III

    Doğru cevap
  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, her açıklamayı ayrı ayrı sınamaktır. Ecel, ömrün sona erdiği an olarak tanımlanır; bu nedenle birinci açıklama doğrudur. İkinci adım, rızık tanımına bakmaktır. Rızık, Allah'ın canlılara verdiği maddi ve manevi nimetleri kapsar; ilim ve hikmet de bu kapsamdadır, dolayısıyla maddi varlıklarla sınırlı olduğunu söyleyen ikinci açıklama yanlıştır. Üçüncü adımda tevekkülün tanımı kontrol edilir: gerekli tedbirler alındıktan sonra sonucu Allah'a bırakmak doğrudur. Doğru açıklamalar birinci ve üçüncü olduğu için doğru seçenek, bu ikisini birlikte veren seçenektir. Çeldiriciler: rızığı yalnız maddi nimetlerle sınırlayan hata, ikinci açıklamayı içeren seçeneklerde ortaya çıkar; ikinci açıklamanın doğru kabul edildiği yanılgısı ise üç açıklamanın birlikte doğru sayıldığı seçeneği üretir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Kader ve kaza inancı, irade-sorumluluk, kavramlar, yanlış anlayışlar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sınava hazırlanan bir lise öğrencisi haftalar boyunca konuları düzenli bir program içinde çalışmış, deneme sonuçlarını inceleyip eksiklerini gidermiştir. Sınav sabahı kaygılı olmasına rağmen elinden gelen çabayı gösterdiğini düşünen öğrenci, sonucu Allah'a havale ederek sakin bir şekilde sınava girmiştir. Bu davranış aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A

    Kaza

  2. B

    Külli irade

  3. C

    Cüzi irade

  4. D

    Tevekkül

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, öğrencinin davranışında iki unsur bulunduğunu görmektir: haftalarca çalışarak gerekli tedbiri almış, ardından sonucu Allah'a bırakmıştır. İkinci adım, bu iki unsuru birlikte açıklayan kavramı bulmaktır. Tevekkül, gerekli tedbirler alındıktan sonra sonucu Allah'a bırakmak anlamına gelir; öğrencinin hem çalışması hem de sonucu Allah'a havale etmesi bu tanıma tam olarak uyar. Çeldiriciler: Kaza, Allah'ın ezelde takdir ettiği şeyin zamanı gelince gerçekleşmesini anlatır ve bir insanın tutumunu açıklamaz. Külli irade, Allah'ın sınırsız iradesidir; öğrencinin kendi çalışma kararını açıklamaya yetmez. Cüzi irade ise insanın kendi tercihini açıklar, fakat sonucu Allah'a bırakma kısmını açıklamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Paylaşma ve yardımlaşma, zekât ve sadaka
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ramazan Bayramı'ndan önce, bir ailenin her bireyi adına belirlenen miktarda gıda, ihtiyaç sahibi bir aileye verilmiştir.

Bu yardım türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Zekât

  2. B

    Fıtır sadakası

    Doğru cevap
  3. C

    Sadaka-i cariye

  4. D

    Vakıf

Doğru cevap: B

Çözüm

Ramazan Bayramı'ndan önce ailenin her bireyi adına verilen yardım, fıtır sadakasının belirleyici özelliğidir; bu yardım bayram öncesinde ve kişi başına verildiği için bu türe aittir. Zekât, nisap miktarı ve bir yıl şartına bağlı yıllık bir ödemedir; bayram gıdası bu şartlara bağlı olmadığı için zekât sayılmaz. Sadaka-i cariye ile vakıf ise kalıcı hayır niteliği taşır, oysa bu yardım tek seferde tüketilmek üzere verilmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 35

  • Din, birey ve toplum; dinin temel gayesi (can, nesil, akıl, mal, din emniyeti)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir sürücü, şehir içinde hız sınırına uyuyor, kırmızı ışıkta duruyor ve her yolculukta emniyet kemerini takıyor. Aynı kişi, çevresindeki herkes sigara içerken bu alışkanlığa katılmıyor ve sigaradan uzak duruyor. Bu davranışların ortak amacı düşünüldüğünde, dinin hangi temel gayesine en doğrudan hizmet ettiği söylenebilir?

  1. A

    Mal emniyetini korur

  2. B

    Akıl emniyetini korur

  3. C

    Nesil emniyetini korur

  4. D

    Can emniyetini korur

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Hız sınırına uymak, kırmızı ışıkta durmak ve emniyet kemeri takmak kaza riskini azaltır; sigaradan uzak durmak ise sağlığı korur. Birinci adım, bu davranışların doğrudan amacını bulmaktır: insanın yaşamını kazadan ve hastalıktan korumak. İkinci adım, bu amacın dinin hangi temel gayesine karşılık geldiğini belirlemektir: yaşamın korunması can emniyetidir. Üçüncü adım, bu gayeyi seçeneklerdeki ifadelerle eşleştirmektir; doğru seçenek can emniyetini korur.

Çeldiriciler: 'Mal emniyetini korur' yargısı, sigaraya harcanmayacak paranın korunmasını davranışın doğrudan sonucu sanır; bu bir dolaylı etkidir, davranışın asıl amacı değildir. 'Akıl emniyetini korur' yargısı israftan kaçınmayı akla bağlar; israf ise maddi kaynakla ilgili bir kavramdır, bu yüzden akıl emniyetine bağlanması yanlıştır. 'Nesil emniyetini korur' yargısı dinin doğru bir ilkesidir, ancak bu senaryoda aileye veya soya ilişkin bir davranış yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Kader ve kaza inancı, irade-sorumluluk, kavramlar, yanlış anlayışlar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köyünde tarımla uğraşan bir çiftçi, sonbaharda tarlasını sürmüş, tohumu zamanında ekmiş ve sulama kanallarını temizlemiştir. Yaz ortasında kuraklık yaşandığında çiftçi, "Ne kadar çalışsak da sonucu belirleyen Allah'tır" diyerek dua etmeye devam etmiş ve ürününü sabırla beklemiştir. Bu sahnede çiftçinin tutumundan hangi ilkeye ulaşılır?

  1. A

    Tedbir alıp sonucu Allah'a bırakmak tevekkül anlayışının gereğidir.

    Doğru cevap
  2. B

    Dua etmek, çabanın yerini tutabilen bir davranıştır.

  3. C

    Tedbir almak, kaderin değiştirilemezliğine inanmayanın davranışıdır.

  4. D

    Her insan yaptığı tercihlerden sorumludur ve bu sorumluluk ahirette hesaba konu olur.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, sahnede çiftçinin iki şey yaptığını görmektir: tarlayı sürmek, tohumu zamanında ekmek ve kanalları temizlemek gibi tedbirler almış, ardından dua ederek sonucu sabırla beklemiştir. İkinci adım, bu tutumun hangi ilkeyle örtüştüğünü bulmaktır. Gerekli tedbiri alıp sonucu Allah'a bırakmak tevekkülün tanımıdır; bu nedenle doğru ilke, tedbiri ve tevekkülü birlikte söyleyen seçenektir. Çeldiriciler: Dua etmeyi çabanın yerini tutabilen bir davranış saymak, tutumun yalnız bir parçasını ilkenin tamamı sanmak demektir; sahnede tedbirlerin alınmış olması bu yorumu geçersiz kılar. Tedbir almayı kadere karşı gelmek saymak, sahnedeki çiftçinin tedbir ile kaderi birlikte kabul ettiği gerçeğiyle çelişir. Hesap verme sorumluluğunu anlatan ilke doğru bir inançtır, ancak sahnedeki tutumdan çıkarılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 37

  • Hz. Muhammedin örnekliği: doğruluk, merhamet, istişare, cesaret, hak gözetme, insana değer, hikmetli sözler
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Kabilelerin her biri temsilcisi aracılığıyla karara katılmış, kabilelerden birine öncelik tanınmamıştır.

  2. II.

    Kabilelerden birinin ileri gelenine, taşı yerleştirme konusunda diğerlerinden önce söz hakkı tanınmıştır.

  3. III.

    Taşı yerine koyan kişi, kabilelerden birinin temsilcisi olarak hareket etmiştir.

Kâbe'nin yenilenmesi sırasında Hacer-i Esved'in yerine kimin yerleştireceği konusunda kabileler arasında ciddi bir anlaşmazlık çıktı ve taraflar neredeyse çatışmaya varacak noktaya geldi. Kendisine başvurulan Hz. Muhammed, taşı bir örtünün üzerine koydu; her kabileden birer temsilci örtünün bir köşesini tutarak taşı yerine kaldırdı. Taşı kendi eliyle yerine yerleştirerek uzlaşmayı tamamladı.

Bu olaydan, hak gözetme ilkesinin örneği olarak hangi yargılara ulaşılabilir?

  1. A

    I ve III

  2. B

    II ve III

  3. C

    Yalnız I

    Doğru cevap
  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Olayda her kabileden bir temsilcinin örtünün bir köşesini tutması, herkesin karara eşit biçimde katıldığını gösterir. Kimseye öncelik tanınmadığı için I. yargı hak gözetme ilkesinin bir örneği olarak doğrudur. II. yargı ise ayrıcalık tanımayı anlatır: taşı yerleştirme sırasının bir ileri gelene verildiği olayda geçmez, bu yüzden yanlıştır ve adaletle bağdaşmaz. III. yargı, taşı yerine koyan kişinin bir kabilenin temsilcisi olduğunu söyler; oysa taşı yerine koyan Hz. Muhammed’dir ve hakem olarak uzlaşmayı sağlamıştır, hiçbir kabileyi temsil etmemiştir. Bu nedenle üç yargıdan yalnız I. hak gözetmeye örnek olarak kabul edilir. Çeldiriciler: 'I ve III' seçeneği, yanlış olan III. yargıyı doğru saymanın sonucudur; taşı yerine koyan kişiyi bir kabile temsilcisi sanmak bu yanılgıyı doğurur. 'II ve III' seçeneği, ayrıcalık tanıyan II. yargıyı doğru kabul etmeye dayanır; ayrıcalık adaletle bağdaşmaz. 'I, II ve III' seçeneği ise üç yargının hepsini kabul etmenin sonucudur; II. ve III. yargılar yanlış olduğu için bu seçenek de yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Hz. Muhammedin örnekliği: doğruluk, merhamet, istişare, cesaret, hak gözetme, insana değer, hikmetli sözler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir okul kulübü, bu yılki gezinin yerini belirlemek için önce üyelerden öneri topladı, sonra her önerinin gerekçesini tartıştı ve oylama yaptı. Seçilen yer beklenenden az ilgi görünce plan aksadı. Üyeler, aksamanın nedenini tek bir kişide aramak yerine olanları birlikte değerlendirdi ve bir sonraki gezi için yeni bir plan hazırladı.

Bu durum istişarenin hangi faydasına örnektir?

  1. A

    Sorumluluğun paylaşılması

    Doğru cevap
  2. B

    Olumsuz sonuçların istişareyi geçersiz kılması

  3. C

    Uzman görüşüyle en doğru stratejinin bulunması

  4. D

    Kararın tek kişiye bırakılarak hızlandırılması

Doğru cevap: A

Çözüm

Olayda önce öneriler toplanmış, gerekçeler tartışılmış ve oylamayla ortak bir karara varılmıştır; bu bir istişare sürecidir. Plan aksayınca üyeler suçu tek bir kişiye yüklemeyip sonucu birlikte ele almış ve birlikte yeni bir plan yapmıştır. Bu tutum, sorumluluğun gruba ait olarak paylaşıldığını gösterir; sorulan fayda bu nedenle sorumluluğun paylaşılmasıdır. 'Uzman görüşüyle en doğru stratejinin bulunması' seçeneği ortak akılla ilgilidir, ancak olayda bir uzmanın görüşüne başvurulmamıştır; bu yüzden yanlıştır. 'Olumsuz sonuçların istişareyi geçersiz kılması' seçeneği, sonucun kötü çıkmasının istişarenin değerini ortadan kaldırmayacağı için yanlıştır. 'Kararın tek kişiye bırakılarak hızlandırılması' ise istişarenin tam tersi bir yöntemi anlatır; karar tek kişiye bırakılırsa ortada istişare kalmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 39

  • Din, birey ve toplum; dinin temel gayesi (can, nesil, akıl, mal, din emniyeti)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Beklenmedik bir sıkıntıyla karşılaşan kişi, kendinden güçlü bir varlığa güvendiğini bilirse bu sarsıntıyı daha kolay aşar. Bu tür bir inanç, insanın kendini tek başına hissetmemesini sağlar ve olaylara daha sakin bakmasına yardım eder. Buna göre inanç, zor anlarda sürdürülen dengenin önemli bir parçası olabilir.

Bu parçadan çıkarılabilecek en uygun yargı hangisidir?

  1. A

    Dinin asıl işlevi toplumsal düzeni kurmaktır, bireye etkisi ikincildir.

  2. B

    Dinî inanç, insanın zor zamanlarda psikolojik dayanıklılığını artırabilir.

    Doğru cevap
  3. C

    Dinî kaynaklarda faizin yasaklandığı, bu parçadan çıkarılabilecek bir yargıdır.

  4. D

    İnsanın maddi ihtiyaçları, inancın yardımıyla yiyecek ve barınma düzeyinde giderilebilir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada, beklenmedik bir sıkıntıda kişinin kendinden güçlü bir varlığa duyduğu güvenin onu sarsıntıdan daha kolay çıkardığı anlatılır. Birinci adım, parçanın inancın bireye kazandırdığı şeyi belirlemektir: güven, sakinlik ve kendini yalnız hissetmemek. İkinci adım, bunu insanın manevi ihtiyacıyla ilişkilendirmektir; bu ihtiyacın karşılanması zor anlardaki dayanıklılığı artırır. Bu iki adımdan sonra, inancın zor zamanlarda psikolojik dayanıklılığa katkı sağladığı yargısı parçadan çıkarılabilir.

Çeldiriciler: Dinin asıl işlevinin toplumsal düzen olduğunu söyleyen yargı, parçanın bireysel etkiye odaklandığını yok sayar ve toplumsal işlevi bireysel işlev sanmaktır. Dinî kaynaklarda faizin yasaklanması doğru bir bilgidir, ancak parçada geçmez ve parçadan çıkarılabilecek bir yargı değildir. İnsanın maddi ihtiyaçlarının inançla yiyecek ve barınma düzeyinde giderildiği yargısı ise parçadaki manevi ihtiyaç vurgusunu maddi ihtiyaçla karıştırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • İslamın kaynakları, Kuran ın ana konuları ve temel özellikleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kur’an-ı Kerim, Allah’ın insanlığa gönderdiği evrensel bir hidayet rehberidir. İnsanlara hem dünya hayatında hem de ahiret hayatında yol gösterir ve doğru ile yanlışı birbirinden ayırır. Önceki ilahi kitapların ardından indirilen bu son kitap, farklı çağlarda yaşayan insanlara hitap eder. Bu yönüyle Kur’an, belirli bir topluluğun değil bütün insanlığın ortak rehberi olarak görülür.

Bu metinden aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A

    Dünya ve ahiret hayatında insanlara yol gösterdiği

  2. B

    Doğru ile yanlışı birbirinden ayırmada ölçü sunduğu

  3. C

    Farklı çağlarda yaşayan insanlara hitap ettiği

  4. D

    Kıssalarla geçmiş toplumların başından geçenleri anlattığı

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda metnin Kur’an’ı evrensel bir hidayet rehberi olarak tanımladığı görülür. İkinci adımda metnin dünya ve ahiret yönlendirmesi, doğru ile yanlış ayrımı ve son ilahi kitap olarak farklı çağlara hitap etmesi üzerinde durduğu anlaşılır. Üçüncü adımda ise kıssalardan ve geçmiş toplumların başından geçenlerden hiç söz edilmediği fark edilir; bu bilgi metinden çıkarılamayacağı için ulaşılamayan yargı budur.

Çeldiriciler: “Dünya ve ahiret hayatında insanlara yol gösterdiği” ve “Doğru ile yanlışı birbirinden ayırmada ölçü sunduğu” yargıları metinde açıkça yer aldığından metinden ulaşılabilir; olumsuz kökte bu yargılar doğru tercih olmaz. “Farklı çağlarda yaşayan insanlara hitap ettiği” yargısı da metnin son ilahi kitap ve evrensel hitap vurgusundan doğrudan çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 41

  • Friendship (E8.1): describing friends, qualities, accepting/refusing invitations, personal traits
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Burak sends Ece a message: "Let's have a picnic in the park on Sunday. Can you come?" Ece would love to see him, but she has an important exam on Monday and must study all day on Sunday. Which reply is a polite refusal that gives the reason?

  1. A

    I would love to come! What time should we meet in the park?

  2. B

    Why don't you invite Selin instead? She also enjoys picnics a lot.

  3. C

    Thanks for the invitation, but I can't come on Sunday because I have an exam on Monday.

    Doğru cevap
  4. D

    I'm really sorry. I didn't mean to upset you at school today.

Doğru cevap: C

Çözüm

Kibar bir red, davete teşekkür edildikten sonra gidilemeyeceğinin açıkça söylenmesi ve bir gerekçe verilmesiyle kurulur. Doğru seçenekte bu üç unsur bir arada bulunur: teşekkür, Pazar günü gelinemeyeceği ve nedeni olarak Pazartesi günkü sınav. 'I would love to come!' diye başlayan cümle daveti kabul ettiği için red değildir. 'Why don't you invite Selin instead?' cümlesi ise red yerine başka bir arkadaşı öneren bir cümledir. Yalnızca özür dileyen cümle de davetin reddini ve gerekçeyi içermediği için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 42

  • Friendship (E8.1): describing friends, qualities, accepting/refusing invitations, personal traits
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Mert joined our class in September. He is a quiet boy, but he never interrupts people when they speak. In group work, he listens carefully to other ideas before he shares his own. He also lends extra pencils to classmates who forget theirs.

Parçaya göre Mert hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    He borrows extra pencils from classmates who forget theirs.

  2. B

    He never breaks into others' talk, and he hears their views before sharing his own.

    Doğru cevap
  3. C

    He always breaks into others' talk, and he shares his own views first.

  4. D

    He joined the class last year and sits next to the window.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda parçadaki Mert bilgileri bulunur: sözünü kimseye kesmez, grup çalışmasında önce diğerlerinin fikirlerini dinler ve kalemi unutan arkadaşlarına kendi kalemini verir. İkinci adımda bu üç davranış seçeneklerle karşılaştırılır; sözü kesmeme ve önce dinleme davranışlarını birlikte, aynı anlamda yeniden ifade eden seçenek doğrudur. Çeldiriciler: 'kalem ödünç alır' ifadesi, kalemi veren Mert'i kalemi alan kişi yapar; bu ters çevrilmiş bir ilişkidir. 'Sürekli sözünü keser ve önce konuşur' parçadaki davranışın tam tersidir. 'Geçen yıl katıldı ve pencere kenarında oturur' ise parçada hiç geçmeyen bir ayrıntıdır, bu yüzden desteklenemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 43

  • In The Kitchen (E8.3): recipes, cooking verbs, quantities, food preparation steps
  • Zor
  • Şekilli soru

A teenager is making potato soup. The three comic panels show three stages of the recipe, but they are not in order. Using the labelled container in the third panel, which option lists the stages in the order the recipe requires?

Three comic panels of a teen making potato soup. Panel 1: three whole yellow potatoes, skin on. Panel 2: many small yellow cubes. Panel 3: a water tank labelled HOT beside a cook.
  1. A

    Peel the potatoes, dice them, then boil them.

    Doğru cevap
  2. B

    Peel the potatoes, grate them, then boil them.

  3. C

    Dice the potatoes, peel them, then boil them.

  4. D

    Peel the potatoes, drain them, then boil them.

Doğru cevap: A

Çözüm

Şekildeki üç kare tarifin üç aşamasını gösterir. Birinci adım soymadır: ilk karede patatesler hâlâ kabuklu, yani soyulmadan küp hâline getirilemezler. İkinci adım doğramadır: ikinci karede patatesler küçük küpler olmuştur. Üçüncü adım kaynatmadır: üçüncü karede küpler sıcak suda pişmektedir. Bu nedenle doğru sıra soymak, doğramak ve kaynatmaktır. Çeldiriciler: 'Dice the potatoes, peel them, then boil them' seçeneği doğramayı soymadan önceye koyar; kabuklu patates küp yapılmaz. 'Peel the potatoes, grate them, then boil them' seçeneği doğramanın yerine rendelemeyi koyar; şekilde küçük küpler görülür, rendelenmiş bir kâse yoktur. 'Peel the potatoes, drain them, then boil them' seçeneği süzmeyi kaynatmadan önceye alır; pişirilmeden önce süzülecek bir ürün yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 44

  • Teen Life (E8.2): teenage routines, hobbies, popularity, school life, social media for teens
  • Orta
  • Şekilli soru

Emre wants to join an after-school club on a weekday. He wants an activity in which he makes pictures by hand, meetings in the art room, and a group of no more than 12 members. The school notice board in the figure lists four clubs. Which club meets all of Emre's conditions?

School clubs notice board: Painting Club, Saturday, Art Room, 8 members; Life Drawing Club, Wednesday, Art Room, 20 members; Drawing Club, Wednesday, Art Room, 10 members; Sculpture Club, Tuesday, Art Room, 10 members.
  1. A

    Painting Club

  2. B

    Life Drawing Club

  3. C

    Drawing Club

    Doğru cevap
  4. D

    Sculpture Club

Doğru cevap: C

Çözüm

Emre'nin dört koşulu vardır: hafta içi bir gün toplanmak, elle resim yapmayı içeren bir etkinlik olmak, sanat odasında (Art Room) toplanmak ve en fazla 12 üyesi olan bir grup olmak. Birinci adımda panodaki her kulübün gününü, yerini ve üye sayısını okuyoruz. İkinci adımda bu bilgileri koşullarla tek tek karşılaştırıyoruz: yalnızca Drawing Club çarşamba günü, sanat odasında toplanır, resim yapar ve 10 üyesi vardır; dört koşulun hepsini sağlar. Bu nedenle doğru seçenek Drawing Club'dır.

Çeldiriciler: 'Painting Club' sanat odasında resim yapsa da cumartesi toplandığı için hafta içi koşulunu bozar. 'Life Drawing Club' çarşamba günü sanat odasında resim yapar, ancak 20 üyesi olduğu için en fazla 12 üye koşulunu bozar. 'Sculpture Club' salı günü sanat odasında toplanır ve 10 üyesi vardır, fakat heykel yapmak elle resim yapmak anlamına gelmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 45

  • On The Phone (E8.4): phone calls, messages, making/changing plans, reasons
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Mert calls a dental clinic to change his appointment.

Receptionist: Good morning, Smile Dental Clinic. How can I help you? Mert: Hi, I have an appointment with Dr. Demir on Thursday, but I can't make it. Is it possible to change it? Receptionist: Of course. Which day would suit you? Mert: Friday afternoon would be perfect, if you have a free slot. Receptionist: Let me look at the schedule. Mert: ______ Receptionist: Thank you for waiting. Friday at 2 p.m. is free.

Which sentence best completes the dialogue?

  1. A

    Could I leave a message for Dr. Demir instead?

  2. B

    Sure, take your time. I'll wait on the line.

    Doğru cevap
  3. C

    Please don't bother; I will call again next week.

  4. D

    Yes, I can check the schedule for you right now.

Doğru cevap: B

Çözüm

Resepsiyonist programa bakacağını söyleyip Mert'in cevabını bekler; "Thank you for waiting." ile geri döndüğüne göre boşluğa beklemeyi kabul eden bir cümle gelmelidir. "Sure, take your time. I'll wait on the line." bu işlevi görür ve sonraki tepkiyle doğal biçimde bağlanır. Çeldiriciler: "Could I leave a message for Dr. Demir instead?" bir mesaj bırakma teklifidir ve resepsiyonistin bekletme için teşekkür etmesine yol açmaz. "Please don't bother; I will call again next week." görüşmeyi erken kapatır, bu yüzden bekleme teşekkürüyle uyuşmaz. "Yes, I can check the schedule for you right now." programa bakma işini zaten üstlenen resepsiyonistin cümlesidir; Mert'in ağzından çıkması konuşma sırasını bozar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 46

  • Adventures (E8.6): extreme sports, past experiences, outdoor activities
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Four students describe themselves before choosing an activity for a school adventure camp.

Ali: I want to be the best climber in my class, so I practise on the indoor wall every weekend. Selin: I feel nervous whenever I am high up, so I prefer quiet walks by the lake. Can: I am adventurous. I love trying something new on mountain trails. Derya: Nothing scares me on land, but I hate getting wet.

The camp offers rock climbing, rafting and canoeing. Which statement is supported by the profiles?

  1. A

    Selin would enjoy rock climbing, because she is fearless on high places.

  2. B

    Derya would enjoy rafting, because she is fearless on the water.

  3. C

    Can would enjoy canoeing, because he is ambitious and wants to win.

  4. D

    Ali would enjoy rock climbing, because he practises it every weekend.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Ali en iyi tırmanıcı olmak istiyor ve her hafta sonu duvarda tırmanış çalışıyor; bu, kaya tırmanışına (rock climbing) hem ilgisi hem alışkanlığı olduğunu gösterir. Selin yüksekte gergin olduğunu söylüyor (nervous: gergin, kaygılı), dolayısıyla korkusuz olduğunu söyleyen yargı profille çelişir ve tırmanış ona uymaz. Derya karada hiçbir şeyden korkmadığını, ama suyu sevmediğini belirtiyor; rafting için su sevgisi gerektiğinden bu eşleşme de desteklenmez. Can'ın profilinde hırs ya da kano sözü yoktur; dağ patikalarını sevdiği yazar, bu yüzden kanoyu hırsıyla bağdaştırmak metnin dışına çıkmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 47

  • Science (E8.9): scientists, inventions, experiments, discoveries
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Two students are talking at a science fair.

Student 1: Your solar-powered fan is amazing! It works without any batteries. Student 2: Thanks! I built it with a small solar panel and an old motor. Student 1: __________________________ Student 2: A young engineer from Izmir designed the first one. She tested it in her grandmother's garden.

Which sentence best completes the dialogue?

  1. A

    Do you know when the first solar fan was designed?

  2. B

    Do you know who designed the first solar fan?

    Doğru cevap
  3. C

    Does your fan run on solar energy as well?

  4. D

    Who is designing the first solar fan these days?

Doğru cevap: B

Çözüm

Boşluktan sonraki ikinci öğrenci, ilk solar vantilatörü genç bir mühendisin tasarladığını söyler; bu yüzden boşluğa tasarlayanın kim olduğunu soran bir cümle gelmelidir. Doğru cümle 'Do you know who designed the first solar fan?' sorusudur ve verilen yanıt, bir kişiyi belirten bu soruyla eşleşir.

Çeldiriciler: Tasarlanma zamanını soran cümle, yanıtın verdiği kişi bilgisiyle uyuşmaz, çünkü zaman sorusu zaman bilgisi bekler. Öğrencinin zaten söylediği enerji kaynağını tekrar eden soru, boşluğa yeni bir bilgi istemediği için yerinde değildir. Şimdiki zamanla kurulan 'Who is designing' sorusu ise yanıttaki geçmiş zamanlı 'designed' ve 'tested' fiilleriyle uyuşmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 48

  • Chores (E8.8): household chores, responsibilities, fairness at home
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

A 14-year-old girl lives in an apartment with her parents. Every evening, her father asks her to take the rubbish out to the bin in front of the building. She has done this chore almost every day for months, and she has never enjoyed it. Her father asks her how she feels about taking the rubbish out every evening.

Which sentence would she most likely say to express her feelings?

  1. A

    I love taking the rubbish out every evening, it is my favourite job.

  2. B

    Shall I help you take the rubbish out this evening?

  3. C

    I really hate taking the rubbish out every evening.

    Doğru cevap
  4. D

    I hate washing the dishes after dinner, but I do it anyway.

Doğru cevap: C

Çözüm

Genç kız, çöpü her akşam dışarı çıkarma işini uzun süredir neredeyse her gün yaptığını ve bu işten hiç hoşlanmadığını anlatıyor. Babası da bu işe ilişkin duygusunu sorduğu için, durumun gerektirdiği cümle hem nefret hem de şikâyet anlamı taşımalıdır. "I really hate taking the rubbish out every evening." cümlesi bu duyguyu ve her akşam tekrarlanan işi doğrudan söylediği için doğru ifadedir.

Yanlış seçenekler: "I love" ile başlayan cümle olumlu bir duygu bildirdiği için kızın tepkisiyle çelişir. "Shall I help" ile başlayan cümle bir duyguyu değil, yardım teklifini ifade eder; soru duygu hakkında olduğu için bu cümle cevap olamaz. "I hate washing the dishes after dinner" cümlesinde nefret duygusu vardır, ancak durumda bulaşık yıkama işi hiç geçmediği için bu cümle konuşmayla ilgisizdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 49

  • Tourism (E8.7): travel, holidays, hotels, tourist attractions, directions
  • Zor
  • Şekilli soru

A family of two adults and two children wants to join the city tour shown on the poster below. All four of them will buy their tickets together as one group. Read the tour card to find the prices and any discount that applies, and then decide how much the family pays in total for the tour.

City tour card with four rows: adult ticket 150 TL, child ticket 90 TL, a 10 percent group discount for groups of four or more people, and 4 stops on the tour.
  1. A

    432 TL

    Doğru cevap
  2. B

    456 TL

  3. C

    480 TL

  4. D

    540 TL

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Tur kartında yetişkin bileti 150 TL, çocuk bileti 90 TL olarak verilmiştir. Aile 2 yetişkin ve 2 çocuktan oluştuğuna göre bilet toplamı 2 × 150 + 2 × 90 = 300 + 180 = 480 TL'dir. İkinci adım: Kart, en az dört kişilik gruplara yüzde 10 indirim uygulandığını bildirir. Aile tam olarak dört kişi olduğu ve biletleri birlikte aldığı için indirim geçerlidir. 480 × 0,90 = 432 TL bulunur ve ailenin ödeyeceği toplam tutar budur. Çeldiriciler: 480 TL, indirim uygulanmadan yalnızca bilet toplamını verir. 456 TL, indirim oranının yüzde 5 olarak okunmasından çıkar; kartta indirim oranı yüzde 10'dur. 540 TL, iki çocuğun da yetişkin fiyatıyla (150 TL) hesaplanmasından çıkar; çocuk bileti 90 TL'dir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 50

  • The Internet (E8.5): online activities, safety, advantages/disadvantages, social media
  • Orta
  • Şekilli soru

Mert is 14 and wants to learn about the permanent traces that his online activity leaves behind. He is free after school on Thursday, but his parents cannot sign any forms this week, so he can only join an event that needs no sign-up. The notice board below shows the activities of internet week. Which activity should Mert choose?

Internet week notice board with four lines: a Thursday digital footprint sign-up workshop, a Monday digital footprint talk with no sign-up, a Thursday digital footprint talk with no sign-up, and a Friday online quiz with sign-up by Thursday.
  1. A

    The digital footprint workshop on Thursday

  2. B

    The digital footprint talk on Thursday

    Doğru cevap
  3. C

    The digital footprint talk on Monday

  4. D

    The online quiz whose sign-up closes on Thursday

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Mert'in üç koşulu vardır: etkinlik perşembe günü yapılmalı, konusu çevrimiçi izlerin kalıcılığı olmalı ve kayıt gerektirmemelidir. İkinci adım: şekildeki duyuru panosundaki dört satırı bu koşullara göre tek tek okuyoruz. Yalnızca perşembe günü yapılan ve kayıt gerektirmeyen dijital ayak izi konuşması üç koşulu birden karşılar, bu yüzden doğru cevaptır. Çeldiriciler: Perşembe günü dijital ayak izi çalıştayı seçeneği konu olarak uyar, ancak kayıt gerektirdiği için veli imzası olmayan Mert katılamaz. Pazartesi günkü dijital ayak izi konuşması seçeneği konu ve kayıt koşulunu karşılar, ama perşembe günü yapılmaz. Kayıt son tarihi perşembe olan çevrimiçi quiz seçeneğinde perşembe, etkinliğin değil kayıt son tarihinin günüdür; etkinlik cuma günü yapılır ve kayıt gerektirir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 51

  • Cebirsel ifadeler ve özdeşlikler: çarpma, (a±b)^2, a^2-b^2, çarpanlara ayırma
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(x − 4)² − (x + 3)(x − 3) ifadesi en sade biçiminde yazıldığında x'in katsayısı ile sabit terimin toplamı kaç olur?

  1. A

    -7

  2. B

    -1

  3. C

    17

    Doğru cevap
  4. D

    25

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda (x − 4)² özdeşliğiyle açılır: (x − 4)² = x² − 2·4·x + 4² = x² − 8x + 16. İkinci adımda iki kare farkı özdeşliği (a + b)(a − b) = a² − b² kullanılarak (x + 3)(x − 3) = x² − 9 bulunur. Üçüncü adımda ikinci ifadenin önündeki eksi işareti her iki terime dağıtılır: x² − 8x + 16 − x² + 9. Karesi alınan x² terimleri birbirini götürür ve geriye −8x + 25 kalır. Buna göre x'in katsayısı −8, sabit terim 25 olduğundan istenen toplam −8 + 25 = 17 olur. Çeldiriciler: -7, (a − b)² ifadesi yerine a² − b² alındığında, yani x² − 16 − (x² − 9) farkından çıkar; orta terim −8x'in tamamen yok sayılmasıdır. 25, (x − 4)² açılımında −8x teriminin unutulmasının sonucudur, çünkü x² + 16 − x² + 9 ifadesinde x'li terim kalmaz. -1, ikinci ifadenin eksi işaretinin yalnızca x² terimine uygulanıp sabit terime uygulanmamasıyla elde edilir; bu durumda sabit terim 7 olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 52

  • Üslü ifadeler: tam sayı kuvvetleri, üs kuralları, 10un kuvvetleri, bilimsel gösterim
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kenar uzunluğu 262^{6} cm olan kare biçimli bir pano, kenar uzunluğu 232^{3} cm olan özdeş kare karolarla boşluk kalmayacak ve karolar üst üste binmeyecek biçimde tamamen kaplanacaktır. Atölyedeki usta, bu işin malzeme ihtiyacını önceden hesaplamak istemektedir.

Bu panoyu tamamen kaplamak için kaç karo gerekir?

  1. A

    4

  2. B

    8

  3. C

    64

    Doğru cevap
  4. D

    128

Doğru cevap: C

Çözüm

Panonun kenarı 262^{6} cm olduğundan alanı (26)2=212(2^{6})^{2} = 2^{12} cm² bulunur. Bir karonun kenarı 232^{3} cm olduğundan alanı (23)2=26(2^{3})^{2} = 2^{6} cm²'dir. Birinci adımda üssün üssü kuralıyla üsler çarpılarak alanlar bulunur. İkinci adımda alanlar bölünür ve tabanları aynı kuvvetler üs kuralıyla sadeleşir: 212÷26=212−6=26=642^{12} \div 2^{6} = 2^{12-6} = 2^{6} = 64. Pano 64 karoyla tam kaplanır. Kontrol için her kenarda 26÷23=82^{6} \div 2^{3} = 8 karo bulunur ve 8⋅8=648 \cdot 8 = 64 elde edilir.

Çeldiriciler: 4, alanların bölünmesinde üsler bölünürse 212÷6=22=42^{12 \div 6} = 2^{2} = 4 çıkar; oysa aynı tabanlı kuvvetler bölünürken üsler çıkarılır, bölünmez. 8, yalnızca kenar oranıdır; bu oran bir kenar boyunca dizilen karo sayısını verir, tüm panoyu kaplayan karo sayısını vermez. 128, karonun alanı (23)2(2^{3})^{2} yerine 23+2=322^{3+2} = 32 alınırsa 4096÷32=1284096 \div 32 = 128 çıkar; üssün üssünde üsler toplanmaz, çarpılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 53

  • Kareköklü ifadelerle işlemler: a√b yazma, kök içine alma, çarpma/bölme/toplama/çıkarma, rasyonel yapan çarpan
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

√72 + √50 − √18 ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    2√26

  2. B

    8√2

    Doğru cevap
  3. C

    14√2

  4. D

    52√2

Doğru cevap: B

Çözüm

Kök içindeki sayılar tam kare çarpanına ayrılarak sadeleştirilir. Birinci adım: 72 = 36 · 2 olduğundan √72 = 6√2 bulunur. İkinci adım: 50 = 25 · 2 olduğundan √50 = 5√2 bulunur. Üçüncü adım: 18 = 9 · 2 olduğundan √18 = 3√2 bulunur. Aynı kök içine sahip terimlerin katsayıları 6 + 5 − 3 = 8 olarak birleştirilir ve sonuç 8√2 olur.

Çeldiriciler: '2√26' seçeneği, kök içlerinin doğrudan toplanıp çıkarılmasıyla √(72 + 50 − 18) = √104 = 2√26 olarak çıkar; kareköklerin toplamı kök içlerinin toplamına eşit değildir. '52√2' seçeneği, tam kare çarpanın kökü alınmadan 36 + 25 − 9 hesaplanmasıyla çıkar; 6√2 yerine 36√2 yazmak hatalıdır. '14√2' seçeneği, çıkarma teriminin işaretinin toplama gibi alınmasıyla 6 + 5 + 3 olarak bulunur; −3√2 teriminin katsayısı −3 olarak alınmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 54

  • Kareköklü ifadelerle işlemler: a√b yazma, kök içine alma, çarpma/bölme/toplama/çıkarma, rasyonel yapan çarpan
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir atölyede kenar uzunlukları √2 cm ve √98 cm olan dikdörtgen biçimli bir levha kullanılacaktır. Levhanın bir ucundan kenar uzunluğu √2 cm olan bir kare parça kesilip çıkarılıyor. Kalan parçanın tamamı, alanı 2 cm² olan kare karolarla tam olarak kaplanacaktır. Bu iş için kaç karo gerekir?

  1. A

    4

  2. B

    6

    Doğru cevap
  3. C

    7

  4. D

    6√2

Doğru cevap: B

Çözüm

Levhanın alanı için kenarlar önce a√b biçimine getirilir. Birinci adım: 98 = 49 · 2 olduğundan √98 = 7√2 bulunur; levhanın alanı √2 · 7√2 = 7 · 2 = 14 cm² olur. İkinci adım: kesilen karenin alanı (√2)² = 2 cm² olduğundan kalan parçanın alanı 14 − 2 = 12 cm² olur. Üçüncü adım: her karonun alanı 2 cm² olduğundan gereken karo sayısı 12 ÷ 2 = 6 bulunur.

Çeldiriciler: '4' seçeneği, levhanın alanı √2 · √98 yerine √(2 + 98) = √100 = 10 alınarak hesaplanırsa çıkar; kök içleri toplanamaz, bu yüzden yanlıştır. '7' seçeneği, kesilen kare parçanın alanının düşülmemesiyle 14 ÷ 2 olarak bulunur; kalan alan 12 cm² olmalıdır. '6√2' seçeneği, kalan alanın karonun alanına bölünmesi yerine karonun kenarına bölünmesiyle 12 ÷ √2 = 6√2 olarak çıkar; karo sayısı tam sayı olmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 55

  • Basit olayların olma olasılığı
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir okulda öğrenciler, birim karelerden oluşan bir sınıf panosunu proje çalışması için boyuyor. Panodaki boyalı kareler iki farklı desenden birine sahiptir; her iki desenle boyanmış kareler boyalı sayılır, boş kareler boyalı değildir. Aşağıdaki birinci şekilde panonun ilk durumu, ikinci şekilde ise panoya yeni bir sıra birim kare eklendikten ve bu yeni karelerin bir kısmı boyandıktan sonraki durumu gösterilmektedir.

İkinci şekildeki panodan rastgele seçilen bir karenin boyalı olma olasılığı, birinci şekildeki panodan rastgele seçilen bir karenin boyalı olma olasılığından ne kadar fazladır?

Birim kareli pano, 4 sütun ve 3 sıra; 3 kare tarama desenle, 2 kare noktalı desenle boyalı, 7 kare boş.
Birim kareli pano, 4 sütun ve 4 sıra; üst sıradaki 3 kare tarama desenle boyalı, 1 kare boş; alt 3 sıra birinci şekildekiyle aynıdır.
  1. A

    1/24

  2. B

    1/12

    Doğru cevap
  3. C

    1/4

  4. D

    2/7

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Birinci şekilde 4 sütun ve 3 sıradan oluşan 12 birim kare vardır. Bunların 5 tanesi boyalıdır, bu nedenle boyalı olma olasılığı 512\frac{5}{12} olur. İkinci adım: İkinci şekilde eklenen sıra 4 birim kareden oluşur ve bunların 3 tanesi boyalıdır. Pano 16 kareye çıkar; boyalı kare sayısı 5+3=85 + 3 = 8 olduğundan olasılık 816=12\frac{8}{16} = \frac{1}{2} olur. Üçüncü adım: İki olasılığın farkı 12−512=612−512=112\frac{1}{2} - \frac{5}{12} = \frac{6}{12} - \frac{5}{12} = \frac{1}{12} bulunur. Doğru cevap, ikinci şekildeki olasılığın birinci şekildekinden 112\frac{1}{12} fazla olduğudur.

Çeldiriciler: "1/4" değeri, yeni eklenen boyalı kareler toplam kare sayısına katılmadan 812−512\frac{8}{12} - \frac{5}{12} işleminden çıkar. "2/7" değeri olasılık yerine boyalı ve boyasız kare oranlarının farkıdır: 1−571 - \frac{5}{7}. "1/24" değeri, yalnızca B deseniyle boyalı kareleri iki kez saymanın sonucudur: 1016−712\frac{10}{16} - \frac{7}{12}.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 56

  • Dönüşüm geometrisi: öteleme ve yansıma
  • Zor
  • Şekilli soru

Birim kareli bir zemine yerleştirilmiş iki karton parça, şekilde K ve L çokgenleri olarak gösterilmiştir. K parçası ilk konumundan 3 birim sola ve 1 birim yukarı, L parçası ise 2 birim yukarı kaydırılarak yeni konumlarına taşınıyor.

Taşıma tamamlandığında K ve L parçalarının üst üste geldiği bölgenin alanı kaç birim karedir?

Birim kareli zeminde K çokgeni (1,1), (5,1), (5,4), (1,4) köşeleriyle; L çokgeni (0,0), (3,0), (3,1), (1,1), (1,3), (0,3) köşeleriyle.
  1. A

    1 birim kare

  2. B

    2 birim kare

  3. C

    4 birim kare

    Doğru cevap
  4. D

    13 birim kare

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda K parçası 3 birim sola ve 1 birim yukarı kaydırılır. Şekilde K'nin 12 birim kareden oluştuğu okunur; kaydırılmış hâlinde sol kenarı x = -2, alt kenarı y = 2 doğrusuna gelir.

İkinci adımda L parçası 2 birim yukarı kaydırılır. L'nin şekildeki alanı 5 birim karedir ve yeni yerinde alt kenarı y = 2, üst kenarı y = 5 doğrusuna denk gelir.

Üçüncü adımda iki yeni konumun üst üste geldiği birim kareler sayılır. Bu kareler (0, 2), (1, 2), (0, 3) ve (0, 4) köşeli karelerdir; toplam 4 birim karedir.

Çeldiriciler: '1 birim kare' yalnız K parçasının kaydırılıp L'nin eski yerinde bırakılmasıyla çıkan sonuçtur; iki parçanın da taşındığı gözden kaçmıştır. '2 birim kare' K'nin yukarı yerine 1 birim aşağı kaydığı varsayıldığında çıkan ortak alandır; yön işareti ters alınmıştır. '13 birim kare' ortak bölgeyi çıkarmadan iki şeklin toplam alanını veren birleşim alanıdır (12 + 5 = 17, 17 − 4 = 13); soru ise yalnızca ortak bölgeyi istediği için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 57

  • Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlikler
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir mobilya atölyesinde sergi standı için dikdörtgen biçiminde bir ahşap levha hazırlanacaktır. Levhanın kenar uzunlukları, şekilde gösterildiği gibi x cinsinden ifadelerle verilmiştir ve uzunluklar santimetre cinsindendir. Bu levha, aynı ölçülerde kesilen ikinci bir parçayla birlikte sergi düzeneğine monte edilecektir. Atölye şefi, levhanın çevresinin 52 santimetreden küçük olmasını istemektedir. Bir levhanın kenar uzunluğu negatif ya da sıfır olamayacağına göre, bu koşulları sağlayan kaç farklı doğal sayı değeri x alabilir?

Dikdörtgen biçimli levha; yatay kenarın uzunluğu 3x − 7 cm, dikey kenarın uzunluğu x + 5 cm.
  1. A

    4

    Doğru cevap
  2. B

    5

  3. C

    7

  4. D

    11

Doğru cevap: A

Çözüm

Dikdörtgenin çevresi, iki komşu kenarın toplamının iki katıdır. Şekildeki kenarlar 3x − 7 ve x + 5 olduğundan birinci adımda çevre 2(3x − 7 + x + 5) = 8x − 4 bulunur. İkinci adımda çevre koşulu 8x − 4 < 52 olarak kurulur; her iki yana 4 eklenip 8 ile bölünürse x < 7 elde edilir. Üçüncü adımda kenarların pozitif olma koşulu uygulanır: 3x − 7 > 0 olduğundan x > 7/3, yani x en az 3 olabilir. Doğal sayılarda 3 ≤ x < 7 aralığı sağlanır; bu aralıkta 3, 4, 5 ve 6 olmak üzere dört değer vardır. Çeldiriciler: 5: çevre koşulunda sınır değeri 7 de kabul edilirse oluşur, oysa çevre 52'den küçük olmalıdır. 7: kenarların pozitif olma koşulu atlanırsa 0, 1 ve 2 değerleri de sayılır ve toplam 7 çıkar. 11: çevre hesabında kenarlar yalnız bir kez toplanırsa koşul 4x − 2 < 52 olur ve yanlış bir aralık bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 58

  • Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem kurma ve çözme (denklemle çözülen problem dahil)
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekildeki eşit kollu terazi dengededir ve kolları yataydır. Sol kefede özdeş iki kutu bulunmaktadır; her kutunun kütlesi aynı olup bu kütle bilinmemektedir. Sağ kefedeki iki ağırlığın kütleleri şekilde gösterilmiştir. Kutular ve ağırlıklar dışında kefelerde başka bir cisim yoktur ve terazinin kolları ağırlıksız kabul edilmektedir.

Sol kefeye, aynı özdeş kutudan bir tane daha konulacaktır. Terazinin yeniden dengede olabilmesi için sağ kefeye, bu durumda eklenmesi gereken ek ağırlığın kütlesi kaç kilogramdır?

Eşit kollu terazi dengede. Sol kefede iki özdeş kutu, sağ kefede 5 kg ve 3 kg kütleli iki ağırlık bulunur.
  1. A

    2 kg

  2. B

    4 kg

    Doğru cevap
  3. C

    8 kg

  4. D

    12 kg

Doğru cevap: B

Çözüm

Terazi dengede olduğundan iki kefedeki kütleler eşittir. Sağ kefedeki toplam kütle, şekildeki 5 kg ve 3 kg'lık ağırlıkların toplamı olarak 8 kg'dır; sol kefedeki iki özdeş kutunun toplamı da 8 kg olmalıdır, bu yüzden tek kutu 8 ÷ 2 = 4 kg'dır. Sol kefeye bir kutu daha eklendiğinde sol kefedeki toplam 3 × 4 = 12 kg olur; sağ kefede 8 kg bulunduğundan dengenin sağlanması için 12 − 8 = 4 kg'lık ek ağırlık gerekir.

Çeldiriciler: '8 kg' sonucu, yeni kutunun kütlesini iki kutunun toplamı gibi alıp sol kefeyi değiştirmeden bırakmanın sonucudur. '2 kg' sonucu, sağ kefedeki 8 kg'ı yeni kutu sayısı olan 4'e bölmenin sonucudur; oysa kutu sayısı değil kütle farkı aranmalıdır. '12 kg' sonucu ise sol kefenin toplam kütlesinin tamamının sağ kefeye eklenmesiyle bulunur; denge farkı yerine tüm sol kefe yüküne bakıldığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 59

  • Birinci dereceden bir bilinmeyenli eşitsizlikler
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir alışveriş merkezinde iki farklı kumbara bulunmaktadır. Birinci kumbaradaki para miktarı x TL, ikinci kumbaradaki para miktarı y TL olarak gösterilmiştir. Şekildeki iki sayı doğrusu, x ve y'nin alabileceği değer aralıklarını ayrı ayrı göstermektedir. Kumbaralardaki paraların farkı, birinci kumbaradaki miktardan ikinci kumbaradaki miktarın çıkarılmasıyla bulunmaktadır. Bu duruma göre x − y farkının alabileceği değerler arasında en büyük tam sayı kaçtır?

İki sayı doğrusu, 0 ile 20 arasında. Birincisinde 12 dahil ve 20 hariç aralık; ikincisinde 3 hariç ve 8 dahil aralık işaretli.
  1. A

    4

  2. B

    11

  3. C

    16

    Doğru cevap
  4. D

    17

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda birinci sayı doğrusundan x'in aralığı okunur: x, 12 dahil ve 20 hariç olmak üzere 12 ≤ x < 20 koşulunu sağlar. İkinci adımda ikinci sayı doğrusundan y'nin aralığı okunur: y, 3 hariç ve 8 dahil olmak üzere 3 < y ≤ 8 koşulunu sağlar. Üçüncü adımda x − y için y'nin eşitsizliği ters yönde yazılır: −8 ≤ −y < −3. Bu eşitsizlik x'in eşitsizliğiyle taraf tarafa toplanınca 12 − 8 ≤ x − y < 20 − 3, yani 4 ≤ x − y < 17 elde edilir. Alt sınır 4 değerine ulaşılır, üst sınır 17 ise ulaşılamaz; bu nedenle en büyük tam sayı 16 olur. Çeldiriciler: 4: yalnızca alt sınır alınıp en büyük değer yerine en küçük değer okunursa çıkar. 11: uç değerler aynı sırayla çıkarılıp 20 − 8 = 12 bulunursa ve 12'nin altındaki en büyük tam sayı alınırsa oluşur. 17: üst sınır 17 ulaşılabilir sanılıp dahil edilirse en büyük tam sayı 17 olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 60

  • Koordinat sistemi, doğrusal ilişki (tablo/denklem/grafik), doğrusal denklem grafiği, eğim
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir su şirketi, aboneleri için iki farklı tarife uygulamaktadır ve bu tarifeler aylık faturayı belirler. Şekilde, kullanılan su miktarı (m³) yatay eksende, ödenecek ücret (TL) düşey eksende gösterilmiştir. A ve B doğruları bu iki tarifeye aittir. Her iki tarifede ücret, kullanılan su miktarına doğrusal olarak bağlıdır. Buna göre 12 m³ su kullanan bir abonenin A tarifesiyle B tarifesi arasındaki ücret farkı kaç TL'dir?

Koordinat düzlemi: yatay eksen su miktarı (m³), 0 ile 14 arasında; düşey eksen ücret (TL), 0 ile 70 arasında. A doğrusu düşey eksenin 10 değerinden, B doğrusu 20 değerinden başlar; iki doğru sağa doğru birbirinden ayrılır.
  1. A

    8 TL

  2. B

    10 TL

  3. C

    12 TL

  4. D

    22 TL

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: A doğrusunun düşey eksenini 10 TL'de kestiği ve yatay eksende 1 m³ ilerlendikçe ücretin 2 TL arttığı okunur; buna göre A tarifesi y = 2x + 10 denklemiyle verilir. İkinci adım: B doğrusu düşey eksenini 20 TL'de keser ve her m³ için ücret 3 TL artar; B tarifesinin denklemi y = 3x + 20 olur. Üçüncü adım: 12 m³ için A tarifesinde 2 · 12 + 10 = 34 TL, B tarifesinde 3 · 12 + 20 = 56 TL ödenir; ücret farkı 56 − 34 = 22 TL'dir. Çeldiriciler: 8 TL, eğimin dikey değişimin yatay değişime oranı yerine tersinin alınmasıyla bulunan ücretlerin farkıdır. 10 TL, iki doğrunun düşey eksendeki başlangıç değerlerinin farkının ücret sanılmasından çıkar. 12 TL, B doğrusunun düşey eksendeki 20 TL'lik başlangıç değerinin 10 TL okunmasından oluşur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 61

  • Çarpanlar ve katlar: asal çarpan, çarpan sayısı, EBOB-EKOK, aralarında asal
  • Orta
  • Şekilli soru

Aşağıdaki tabloda, bir sayının asal sayılara ardışık bölünerek asal çarpanlarına ayrılması gösterilmiştir. Her satırda bölünen sayı, bölen sayıya tam bölünerek bölümü verir. Tabloda A, B ve C harfleri, bölen olarak kullanılan birer asal sayının yerine yazılmıştır.

Buna göre, A + B + C toplamına, tabloda bölünen sütununda yer alan en büyük sayının farklı asal çarpanlarının sayısı eklendiğinde elde edilen sonuç kaçtır?

Asal çarpanlara ayırma bölme tablosu: bölünen 360, bölen 2, bölüm 180; bölünen 180, bölen 2, bölüm 90; bölünen 90, bölen A, bölüm 30; bölünen 30, bölen B, bölüm 15; bölünen 15, bölen C, bölüm 5; bölünen 5, bölen 5, bölüm 1.
  1. A

    8

  2. B

    11

    Doğru cevap
  3. C

    12

  4. D

    14

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, harfli bölenleri bulmaktır. Üçüncü satırda 90:A=3090 : A = 30 olduğundan A=3A = 3; dördüncü satırda 30:B=1530 : B = 15 olduğundan B=2B = 2; beşinci satırda 15:C=515 : C = 5 olduğundan C=3C = 3 bulunur. Buna göre A+B+C=8A + B + C = 8 olur. İkinci adım, bölünen sütunundaki en büyük sayı olan 360360'ın asal çarpanlarını bulmaktır. Bölenler 2,2,3,2,3,52, 2, 3, 2, 3, 5 olup 360=23⋅32⋅5360 = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5 eşitliği verir; farklı asal çarpanlar 22, 33 ve 55 olmak üzere üç tanedir. Üçüncü adım, iki sonucu toplamaktır: 8+3=118 + 3 = 11.

Çeldiriciler: 88, yalnızca harflerin toplamıdır; farklı asal çarpanların sayısı eklenmemiştir. 1212, son satırdaki 11 değerinin asal çarpan gibi sayılmasından çıkar; 11 asal sayı değildir. 1414, 360360'ın asal çarpanlarının tekrarları ayrı ayrı sayılarak (2⋅2⋅2⋅3⋅3⋅52 \cdot 2 \cdot 2 \cdot 3 \cdot 3 \cdot 5 için altı adet) elde edilir; soru ise farklı asal çarpanları istediğinden bu sayı yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 62

  • Pisagor bağıntısı ve problemleri
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    BC hipotenüsünün uzunluğu 25 metredir.

  2. II.

    AH yüksekliğinin uzunluğu 12 metredir.

  3. III.

    HC parçasının uzunluğu 12 metredir.

Bir marangoz, bir çatı makasının yatay kirişe dik kesitini kâğıda şekildeki gibi çizmiştir. Kesit, dik açısı A köşesinde olan bir ABC üçgenidir. A köşesinden hipotenüs BC'ye indirilen AH doğru parçası dik açı oluşturur ve kesit üzerinde yükseklik olarak işaretlenmiştir. Şekildeki uzunluklar metre cinsindendir. Marangoz, bu kesitte kiriş ölçülerini kontrol ederken aşağıdaki ifadelerin doğruluğunu inceleyecektir.

Buna göre ifadelerden hangileri doğrudur?

ABC dik üçgeninin dik açısı A köşesinde; BC hipotenüsüne inen AH yüksekliğinin ayağı H noktasında. AB = 15 m, AC = 20 m, BH = 9 m.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Büyük dik üçgende Pisagor bağıntısıyla hipotenüs bulunur: BC2=AB2+AC2=152+202=225+400=625BC^2 = AB^2 + AC^2 = 15^2 + 20^2 = 225 + 400 = 625 olduğundan BC=25BC = 25 metredir; birinci öncül doğrudur. Yükseklik AH, küçük dik üçgen ABH içinde Pisagor bağıntısıyla bulunur: AH2=AB2−BH2=225−81=144AH^2 = AB^2 - BH^2 = 225 - 81 = 144 olduğundan AH=12AH = 12 metredir; ikinci öncül doğrudur. HC parçası, hipotenüsten BH çıkarılarak bulunur: HC=BC−BH=25−9=16HC = BC - BH = 25 - 9 = 16 metredir; bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır. Doğru yanıt, doğru olan öncüllerin tam olarak birlikte verildiği seçenektir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, ikinci öncülün hesaplanmadan bırakılmasının sonucudur; yükseklik 12 metre olduğu için bu seçenek eksik kalır. 'I ve III' seçeneği, HC parçasını yükseklik olan 12 metreyle karıştırmanın sonucudur; oysa HC 16 metredir. 'I, II ve III' seçeneği, üç ifadeyi de kontrol etmeden doğru kabul etmenin sonucudur; üçüncü öncül yanlış olduğu için bu seçenek de yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 63

  • Cebirsel ifadeler ve özdeşlikler: çarpma, (a±b)^2, a^2-b^2, çarpanlara ayırma
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekildeki parça, kenar uzunlukları şekilde verilen kare biçimli kartonun bir köşesinden, kare biçiminde bir parça kesilip atılmasıyla kalan kısımdır. Kesim kenarlara paralel yapılmıştır. Bu parça üst üste binmeden, boşluk bırakmadan, bir kenarı büyük ve küçük karelerin kenarlarının toplamına eşit olan bir dikdörtgen oluşturacak biçimde yeniden düzenleniyor. Oluşan dikdörtgenin çevresi kaç santimetredir?

Kare biçimli kartonun bir köşesinden kenarı 4 cm olan kare kesilmiş; kalan L biçimli parçanın alt kenarı 9 cm. Kesilen karenin dış kenarları kesikli çizgiyle gösterilmiştir.
  1. A

    18

  2. B

    20

  3. C

    26

  4. D

    36

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda parçanın alanı büyük karenin alanından küçük karenin alanı çıkarılarak bulunur: 9² − 4² = 81 − 16 = 65 cm². İkinci adımda bu fark iki kare farkı özdeşliğiyle (a + b)(a − b) biçiminde çarpanlarına ayrılır; bir kenar a + b = 9 + 4 = 13 cm olduğundan diğer kenar 65 : 13 = 5 cm bulunur, bu da a − b = 9 − 4 = 5 ile aynıdır. Üçüncü adımda dikdörtgenin çevresi 2(13 + 5) = 36 cm olarak hesaplanır. Çeldiriciler: 18, dikdörtgenin iki kenarının toplamının yani yarım çevrenin sonucudur. 20, kalan parçanın alanını kenarı 5 cm olan bir kare sanıp çevresini 4·5 ile hesaplamanın sonucudur; oysa parça kare değil dikdörtgen oluşur. 26, dikdörtgenin kenarlarını 9 cm ve 4 cm almanın sonucudur; oysa kenarlar 13 cm ve 5 cm'dir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 64

  • Üslü ifadeler: tam sayı kuvvetleri, üs kuralları, 10un kuvvetleri, bilimsel gösterim
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir veri merkezinde yedekleme planı yapılırken iki dosyanın boyutları bayt cinsinden kaydedilmiştir. Ekip, dosyaların sıkıştırılmadan önceki boyutlarını karşılaştırmak için aşağıdaki tabloyu hazırlamış ve her iki dosyanın adını tabloda K ile L olarak yazmıştır. Planın bir sonraki aşamasında dosyaların boyutları arasındaki ilişki, yedekleme kapasitesinin tahmini için kullanılacaktır.

Bu bilgilere göre tablodaki K dosyasının boyutu, L dosyasının boyutunun kaç katıdır?

Tablo: K dosyasının boyutu 9 · 10⁸ bayt, L dosyasının boyutu 3 · 10⁴ bayt; sütunlar dosya adı ve boyut (bayt).
  1. A

    300

  2. B

    30000

    Doğru cevap
  3. C

    120000

  4. D

    270000

Doğru cevap: B

Çözüm

Tablodan K dosyasının boyutu 9⋅1089 \cdot 10^{8} bayt, L dosyasının boyutu 3⋅1043 \cdot 10^{4} bayt okunur. İstenen oran 9⋅1083⋅104\dfrac{9 \cdot 10^{8}}{3 \cdot 10^{4}} olduğundan katsayılar ve 10 kuvvetleri ayrı ayrı bölünür. Birinci adımda katsayılar 9÷3=39 \div 3 = 3 olarak bulunur. İkinci adımda aynı tabanlı kuvvetler bölündüğü için üsler çıkarılır: 108÷104=108−4=10410^{8} \div 10^{4} = 10^{8-4} = 10^{4}. Sonuç 3⋅104=300003 \cdot 10^{4} = 30000 olur; K dosyası L dosyasının 30000 katıdır.

Çeldiriciler: 300, üslerin bölünmesinin sonucudur; 108÷10410^{8} \div 10^{4} işleminde üsler bölünmez, çıkarılır. 120000, katsayıların bölünmek yerine toplanmasından çıkar; 9+3=129 + 3 = 12 ve 12⋅104=12000012 \cdot 10^{4} = 120000 bulunur, oysa oran bölme işlemiyle elde edilir. 270000 ise katsayıların bölünmek yerine çarpılmasının sonucudur: 9⋅3=279 \cdot 3 = 27 ve 27⋅104=27000027 \cdot 10^{4} = 270000 olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 65

  • Eşlik ve benzerlik, benzerlik oranı
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir okulun bahçesinde, yere dik olarak çakılmış bir direk ile yanındaki ağaç, güneşli bir öğleden sonra aynı anda ölçülüyor. Direk ve ağacın gövdeleri yere dik durmaktadır ve güneş ışınlarının yere düşme açısı bu iki cisim için aynıdır. Ölçüm sırasında direğin boyu ile direğin ve ağacın yere düşen gölgelerinin uzunlukları şekilde gösterilmiştir. Buna göre ağacın boyu kaç metredir?

Güneş ışınlarının yere paralel düştüğü bir sahne. Yere dik duran direğin boyu 150 cm, direğin gölgesi 2 m uzunluğundadır. Yanındaki ağacın gölgesi 12 m uzunluğundadır; ağacın boyu soru işaretiyle gösterilmiştir.
  1. A

    9 m

    Doğru cevap
  2. B

    11,5 m

  3. C

    16 m

  4. D

    900 m

Doğru cevap: A

Çözüm

Güneş ışınları iki cisme aynı açıyla geldiğinde, direk ile gölgesinin oluşturduğu dik üçgen ve ağaç ile gölgesinin oluşturduğu dik üçgen benzerdir; bu yüzden boy/gölge oranı iki cisim için aynıdır. Birinci adımda direğin boyunu metreye çeviririz: 150 cm=1,5 m150 \text{ cm} = 1{,}5 \text{ m}. İkinci adımda oranı kurarız: 1,52=h12\frac{1{,}5}{2} = \frac{h}{12}, burada hh ağacın boyudur. Üçüncü adımda orantıyı çözeriz: h=1,5⋅122=9h = \frac{1{,}5 \cdot 12}{2} = 9 m bulunur.

Çeldiriciler: 11,5 m, boy ile gölge farkının boy farkına eşit sanılmasından çıkar; oran kurulmadığı için yanlıştır. 16 m, boy ile gölgenin çapraz eşleştirilmesinden (2⋅12/1,52 \cdot 12 / 1{,}5) çıkar; oran ters kurulduğu için yanlıştır. 900 m, direğin boyu metreye çevrilmeden 150⋅12/2150 \cdot 12 / 2 işlemiyle çıkar; birim dönüşümü atlandığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 66

  • Üçgenler: kenar-açı ilişkisi, üçgen eşitsizliği, kenarortay/açıortay/yükseklik, üçgen çizimi
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir bölgede dört köy, A, B, C ve D, düz doğru parçası biçimindeki yollarla birbirine bağlanacaktır. Yollar kuş uçuşu mesafeyle ölçülmüştür. Şekildeki yolların uzunlukları kilometre cinsindendir ve B ile C köyleri arasındaki ortak yolun uzunluğu x kilometredir; x bir tam sayıdır. Yol planlayan mühendisler yalnızca geometrik bir koşul istemektedir: A, B, C noktalarının ve B, C, D noktalarının her biri gerçek bir üçgen oluşturmalıdır. Bu koşulu sağlayan ortak yol uzunlukları için x kaç farklı tam sayı değeri alabilir?

Dört köy A, B, C ve D arasındaki yollar. AB yolu 4 km, AC yolu 10 km, BD yolu 7 km, CD yolu 9 km; BC yolu x km. Şekil ölçekli değildir.
  1. A

    7

    Doğru cevap
  2. B

    9

  3. C

    11

  4. D

    13

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda ABC üçgenini ele alalım. Bir üçgende iki kenarın farkı üçüncü kenardan küçük, toplamı ise üçüncü kenardan büyük olmak zorundadır. ABC üçgeninin kenarları 4 km, 10 km ve x km olduğundan 10−4<x<10+410 - 4 < x < 10 + 4, yani 6<x<146 < x < 14 bulunur. İkinci adımda BCD üçgeninin kenarları 7 km, 9 km ve x km olduğundan 9−7<x<9+79 - 7 < x < 9 + 7, yani 2<x<162 < x < 16 çıkar. Üçüncü adımda iki aralığın ortak kısmı alınır: 6<x<146 < x < 14. Bu aralıktaki tam sayılar 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13'tür; dolayısıyla x 7 farklı değer alabilir.

Yanlış seçenekler: '9' seçeneği, aralığın uç değerleri 6 ve 14 de sayıldığında çıkar; bu değerlerde ABC üçgeni düzleşir ve gerçek bir üçgen oluşmaz. '11' seçeneği, ABC için fark olan 4−10=−64 - 10 = -6 değerinin mutlak değer alınmadan sınır olarak kullanılmasından doğar; ortak aralık 2<x<142 < x < 14 olur ve 3, 4, 5 gibi değerler yanlışlıkla sayılır. '13' seçeneği yalnız BCD üçgeninin aralığı kullanıldığında bulunur; ABC üçgeninin koşulu hiç uygulanmamış olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 67

  • Koordinat sistemi, doğrusal ilişki (tablo/denklem/grafik), doğrusal denklem grafiği, eğim
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir su deposu, dolu olduğu andan itibaren düzenli bir hızla boşaltılmaktadır. Şekilde, boşaltma başladıktan sonra geçen süre (dakika) yatay eksende, depodaki su miktarı (litre) düşey eksende gösterilmiştir. Tesis yetkilileri, boşaltma hızının sabit kaldığını ve ölçümlerin belirli dakikalarda kaydedildiğini belirtmiştir. Boşalma sırasında su miktarı, geçen süreye bağlı olarak doğrusal biçimde değişmektedir. Buna göre boşaltma başladıktan 5 dakika sonra depoda kaç litre su bulunur?

Çizgi grafik: süreye göre depodaki su miktarı. Süre (dakika) 0, 6, 12, 18, 24, 30 değerlerinde; su miktarı (litre) sırasıyla 150, 120, 90, 60, 30, 0.
  1. A

    5 L

  2. B

    125 L

    Doğru cevap
  3. C

    149 L

  4. D

    175 L

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Grafikte başlangıçta, yani 0. dakikada depoda 150 litre su vardır; 6. dakikada bu miktar 120 litreye iner. Altı dakikada 30 litrelik azalma, dakika başına 30 ÷ 6 = 5 litre boşalma demektir; su miktarı dakikada 5 litre hızla azalır. İkinci adım: Su miktarı V, süre t olmak üzere V = 150 − 5t denklemi kurulur. Beş dakika sonra V = 150 − 5 · 5 = 125 litre bulunur. Çeldiriciler: 5 litre değeri, deponun boş olduğu 30. dakikadaki süre değerini başlangıç miktarı sanıp 30 − 5 · 5 işlemini yapmaktan çıkar. 149 litre değeri, eğimin tersinin alınmasıyla, yani 5 dakika için 1 litre azalma hesaplanmasıyla oluşur. 175 litre değeri ise eğimin işaretinin ters alınmasıyla, su miktarının artmış gibi hesaplanmasından çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 68

  • Karekök kavramı: tam kare, iki doğal sayı arasında olma, ondalık ifadelerin karekökü
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekilde ön yüzü kare biçiminde olan bir bahçenin plan çizimi verilmiştir. Bahçenin dört kenarı boyunca tek sıra çit çekilecek, kapı için boşluk bırakılmayacaktır. Çit yalnızca tam metre olarak satın alınabildiğinden, gereken uzunluk en yakın tam metreye yukarı yuvarlanacaktır.

Buna göre bahçenin çevresini tamamen kapatmak için en az kaç metre çit alınmalıdır?

Kare biçimli bahçe planı; ön yüzün alanı 50 m² olarak yazılıdır, kenar uzunluğu yazılı değildir.
  1. A

    8

  2. B

    28

  3. C

    29

    Doğru cevap
  4. D

    50

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda şekildeki 50 m² alanlı karenin bir kenarını buluruz; kare alanının karekökü kenar uzunluğu olduğundan kenar 50\sqrt{50} m'dir. İkinci adımda 72=49<50<64=827^2 = 49 < 50 < 64 = 8^2 olduğu için 7<50<87 < \sqrt{50} < 8 bulunur, yani kenar tam sayı değildir ve çevrenin tam metreye yuvarlanması gerekir. Üçüncü adımda çevre 450≈28,284\sqrt{50} \approx 28{,}28 m olur; çit tam metreye yukarı yuvarlanınca en az 29 m alınmalıdır.

Çeldiriciler: 8 m, yalnızca tek bir kenarın yukarı yuvarlanmış uzunluğunun alınmasıyla çıkar; bahçenin dört kenarı olduğu için bu sonuç eksik çit anlamına gelir. 28 m, çevrenin 28,28'in aşağı yuvarlanmasıyla bulunmasından çıkar, ancak çit tam metreye yukarı yuvarlanmalıdır ve bu değer yetmez. 50 m, kenarın alanın dörtte biri sanılarak 12,5 m alınmasıyla çıkar; kenar alanın karekökü olduğu için bu hesap yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 69

  • Dik dairesel silindir: elemanlar, açınım, yüzey alanı, hacim
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir okulun bahçesinde, şekildeki gibi dik dairesel silindir biçiminde bir yağmur suyu deposu bulunmaktadır. Depo, çatıdan gelen suyu toplayan bir oluğa bağlanmıştır ve her yağıştan sonra tamamen dolmaktadır. Okul yönetimi, bahçe sulamasında kullanılacak bu suyun miktarını litre cinsinden kayda geçirmek istemektedir. Deponun ölçüleri şekil üzerinde verilmiştir; hesaplarda π yerine 3 alınacak ve 1 litrenin 1000 santimetre küpe eşit olduğu kabul edilecektir. Depo tamamen dolu olduğuna göre, depoda biriken suyun hacmi kaç litredir?

Dik dairesel silindir biçiminde su deposu; yarıçap r = 10 cm, yükseklik h = 40 cm.
  1. A

    2,4 L

  2. B

    12 L

    Doğru cevap
  3. C

    48 L

  4. D

    12 000 L

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Şekilden silindirin yarıçapı r=10r = 10 cm, yüksekliği h=40h = 40 cm olarak okunur. Taban alanı πr2=3⋅102=300\pi r^2 = 3 \cdot 10^2 = 300 cm² bulunur. İkinci adım: Silindirin hacmi taban alanı ile yüksekliğin çarpımıdır: V=300⋅40=12 000V = 300 \cdot 40 = 12\,000 cm³. Üçüncü adım: 11 L =1000= 1000 cm³ olduğundan 12 00012\,000 cm³ =12= 12 L eder. Depodaki su 12 litredir.

Çeldiriciler: 48 litre, yarıçap yerine çapın (20 cm) kullanılmasının sonucudur; bu durumda taban alanı 3⋅202=12003 \cdot 20^2 = 1200 cm² olur ve hacim 48 000 cm³, yani 48 litre bulunur. 2,4 litre, hacim yerine yan alanın (2πrh=24002\pi r h = 2400 cm²) litreye çevrilmesiyle çıkar; yan alan bir yüzey ölçüsüdür, hacim için kullanılamaz. 12 000 litre, cm³ cinsinden bulunan hacmin litreye çevrilmeden yazılmasıyla oluşur; 1 litre 1000 cm³ olduğu için bu değer 1000 kat büyük kalır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 70

  • Veri analizi: sütun/çizgi/daire grafiği yorumlama ve oluşturma
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir ortaokulda öğrencilerin okula hangi ulaşım türüyle geldiği bir daire grafiğinde gösterilmiştir. Şekildeki O merkezli dairenin dilimleri şöyledir: AOB dilimi otobüsle, BOC dilimi bisikletle, COD dilimi yürüyerek, DOE dilimi servisle ve EOA dilimi özel araçla gelen öğrencileri gösterir. Okulda toplam 1440 öğrenci bulunduğuna göre yürüyerek gelen öğrenci sayısı, bisikletle gelen öğrenci sayısından kaç fazladır?

O merkezli daire grafiğinde dilimler AOB, BOC, COD, DOE ve EOA'dır; AOB 96, BOC 48, DOE 72 ve EOA 60 derecedir, COD dilimi soru işaretiyle gösterilmiştir.
  1. A

    36

  2. B

    144

    Doğru cevap
  3. C

    480

  4. D

    1068

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, dairenin tamamının 360° olmasından yararlanarak eksik dilimin merkez açısını bulmaktır: 360 − (96 + 48 + 72 + 60) = 84° çıkar. İkinci adım, yürüyerek gelenlerin payını 84360\frac{84}{360} olarak kurmaktır. Üçüncü adımda bu payı toplam öğrenci sayısıyla çarparız: 84360⋅1440=336\frac{84}{360} \cdot 1440 = 336 öğrenci yürüyerek gelmektedir. Dördüncü adımda bisikletle gelenleri aynı yöntemle buluruz: 48360⋅1440=192\frac{48}{360} \cdot 1440 = 192 öğrenci. İki sayının farkı 336−192=144336 - 192 = 144 olduğundan doğru cevap 144'tür. Çeldiriciler: 36 sayısı, iki dilimin merkez açılarının doğrudan çıkarılmasıyla bulunur; merkez açısı bir ölçüdür, öğrenci sayısı değildir, bu yüzden bu fark öğrenci farkını vermez. 480 sayısı, eksik açının 180° üzerinden oranlanmasının sonucudur; daire 360° olduğu için oran 360 üzerinden kurulmalıdır. 1068 sayısı, payı toplam öğrenci yerine otobüs dilimine (96°) göre kurmanın sonucudur; oran her zaman tüm dairenin ölçüsüne ve toplam öğrenci sayısına göre kurulur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 71

  • DNA ve genetik kod: nükleotid, gen, kromozom, DNA yapısı ve eşlenmesi
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekilde çift iplikli bir DNA parçasının iki ipliği yan yana çizilmiştir. İpliklerden birindeki bütün bazlar harflerle yazılmış, diğerindeki bazlardan bazıları ise '?' ile boş bırakılmıştır. Bu DNA parçasında toplam kaç adet adenin ve timin bazı bulunur?

Çift iplikli DNA parçası; soldaki ipliğin bazları sırasıyla A, T, G, C, A, A, G, T, sağdaki karşı ipliğin bazları sırasıyla T, ?, C, ?, T, T, ?, A.
  1. A

    5

  2. B

    6

  3. C

    8

  4. D

    10

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Bütün bazları harflerle yazılmış olan iplik sırayla A, T, G, C, A, A, G, T'dir. Bu ipliğinde 3 adenin ve 2 timin vardır, yani bu ipliğinde 5 adet A ya da T bazı bulunur. İkinci adım: Çift iplikli DNA'da adenin yalnızca timinle, timin yalnızca adeninle eşleşir. Her A-T çiftinde bir adenin ve bir timin bulunduğundan, harflerle yazılmış ipliğindeki her A ya da T karşı ipliğinde bir A-T çiftinin parçası olur ve toplam A ve T sayısı 2 × 5 = 10 olur. Karşı ipliğin boş bazlarını tek tek bulmaya gerek yoktur, çünkü toplam bu eşleşmeden doğar. Çeldiriciler: '5' değeri yalnızca tek bir ipliğin A ve T bazlarının sayılmasıyla çıkar, çift iplikli yapının ikinci ipliği atlanmış olur. '6' değeri G ve C bazlarının toplam sayısıdır ve A-T sayısıyla karıştırılmıştır. '8' değeri adeninin guanin, timinin sitozin ile eşleştiği yanlış varsayımından doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 72

  • Kalıtım: kavramlar, tek karakter çaprazlama, akraba evliliği
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Evlenen iki kuzenin her biri bu gen bakımından Aa genotipine sahiptir.

  2. II.

    Hastalıklı olarak doğan çocuğun genotipi aa'dır.

  3. III.

    Akraba evliliğinde doğan her çocuk hastalıklı olur.

Bir ailede kalıtsal bir hastalık görülmektedir. Bu hastalık, baskın A ve çekinik a alellerinden oluşan bir gen çifti ile belirlenmektedir; hastalık yalnızca her iki alel de a olduğunda ortaya çıkar, yalnızca bir tane a taşıyan bireyler hastalık belirtisi göstermez. Hastalık belirtisi göstermeyen iki kuzen evlenmiş ve bu evlilikten doğan ilk çocukta hastalık görülmüştür. Ailenin bu özellik bakımından başka hastalıklı bireyi bulunmamaktadır.

Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Hastalık yalnızca iki alelinin de a olduğu bireylerde görüldüğünden hastalıklı çocuğun genotipi aa'dır; bu, birinci adımdır. Bu çocuk anne ve babasının her birinden birer a aleli almıştır. Ebeveynler hastalık belirtisi göstermediğinden her birinde en az bir baskın A aleli bulunmalıdır; dolayısıyla iki kuzenin de genotipi Aa'dır, bu da ikinci adımdır. Bu nedenle I ve II yargıları doğrudur. III yargısı yanlıştır: akraba evliliği çekinik alelin iki kopyasını birden taşıma ihtimalini artırır, ancak her çocuğun hastalanması zorunlu değildir; iki a aleli almayan çocuklar hastalanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 73

  • Biyoteknoloji ve genetik mühendisliği uygulamaları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir fen kulübü, çevresindeki uygulamaları inceleyip dört çalışma hazırlamıştır. Birinci çalışmada bakteriye insan geni aktarılarak insülin üretilmektedir. İkinci çalışmada bir bitkiye yabancı bir gen eklenerek böceklere dayanıklı hâle getirilmiştir. Üçüncü çalışmada bir hayvanın DNA örneği analiz edilerek soyu belirlenmektedir. Dördüncü çalışmada ise verimi yüksek bir buğday elde etmek için iki bitki çaprazlanmış ve istenen özelliği taşıyan bireyler seçilerek çoğaltılmıştır.

Bu dört çalışmadan hangisi biyoteknoloji uygulaması sayılmaz?

  1. A

    Çaprazlanan bitkilerden istenen özellikli bireylerin seçilip çoğaltılması

    Doğru cevap
  2. B

    Yabancı gen eklenerek böceğe dayanıklı bitki elde edilmesi

  3. C

    Bakteri aracılığıyla insülin üretimi

  4. D

    DNA örneğiyle hayvanın soy bağının belirlenmesi

Doğru cevap: A

Çözüm

Biyoteknoloji, canlıların genetik yapısına doğrudan müdahale eden ya da DNA'yı inceleyen uygulamaları kapsar. Bakteriye insan geni aktarılarak insülin üretilmesi ve bitkiye yabancı gen eklenmesi gen aktarımı olduğu için biyoteknoloji sayılır. DNA örneğiyle soy belirlenmesi de doğrudan DNA analizi yapıldığı için bu kapsamdadır. İstenen özellikteki bireylerin çaprazlanıp seçilerek çoğaltılması ise genlere müdahale edilmeden yapılan yapay seçilimdir, yani klasik ıslahtır ve biyoteknoloji sayılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 74

  • Mutasyon ve modifikasyon
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir bitki türünde iki bireyin mutasyon geçirdiği bilinmektedir: birincinin eşey hücrelerinde, ikincinin ise yalnızca yaprağındaki vücut hücrelerinde bir mutasyon oluşmuştur. Her bireyin normal bir bireyle çaprazlanmasından 30 yavru elde edilmiş ve yavrulardan mutasyon taşıyanların sayısı şekildeki sütun grafiğinde gösterilmiştir.

Bu sonuçlara göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sütun grafiği: eşey hücresi mutasyonlu ebeveynin 30 yavrusundan 24 tanesinde mutasyon görülürken vücut hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularının hiçbirinde görülmemiştir.
  1. A

    Her iki ebeveynin yavrularında mutasyonlu birey sayısı, mutasyonun bütün vücuda yayılması nedeniyle eşittir.

  2. B

    Vücut hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularında da mutasyon görülür, çünkü her hücredeki değişiklik kalıtılır.

  3. C

    Eşey hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularında mutasyon görülmez, çünkü bu hücredeki değişim döllenmeden önce geri döner.

  4. D

    Eşey hücresi mutasyonlu ebeveynin 24 yavrusunda mutasyon görülürken vücut hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularında görülmez.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda grafik okunur: eşey hücresi mutasyonlu ebeveynin 30 yavrusunun 24 tanesinde mutasyon vardır; vücut hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularının ise hiçbirinde mutasyon yoktur. İkinci adımda bu farkın nedeni belirlenir: eşey hücresindeki bir mutasyon üreme hücresiyle birlikte döllenmeye katılır ve yavrunun genotipine geçer; vücut hücresindeki mutasyon ise eşey hücrelerine ulaşmadığı için sonraki kuşağa aktarılmaz.

Çeldiriciler: 'Her iki ebeveynin yavrularında mutasyonlu birey sayısı eşittir' yanlıştır, çünkü mutasyon bireyin bütün vücuduna yayılmaz; hangi hücrede oluştuğu hangi yavrulara geçeceğini belirler. 'Vücut hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularında da mutasyon görülür' yanlıştır, çünkü vücut hücresindeki değişiklik eşeyli üremede yavrulara geçmez. 'Eşey hücresi mutasyonlu ebeveynin yavrularında mutasyon görülmez' yanlıştır, çünkü eşey hücresindeki mutasyon döllenmeyle yavruya ulaşır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 75

  • Besin zinciri, besin ağı, enerji akışı, ayrıştırıcılar
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir gölet ekosisteminde yosunlar ve nilüferler, ekosistemdeki canlıların enerji kaynağını oluşturmaktadır. Son yıllarda göletin kirlenmesi nedeniyle su pirelerinin tamamı ortadan kalkmış ve bu durum ekosistemde gözlemlenmiştir. Bölgedeki canlılar üzerindeki etkiyi incelemek isteyen bir araştırmacı, göletin besin ilişkilerini şekildeki besin ağı üzerinden değerlendirmektedir. Bu bilgilere ve şekildeki besin ağına göre, su pirelerinin ortadan kalkmasının sonucu için aşağıdakilerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Gölet besin ağı: yosun ve nilüfer üreticidir; su piresi ile salyangoz birincil, küçük balık ile kurbağa ikincil, yılan ile karabatak üçüncül tüketicidir. Oklar yenenden yiyene doğrudur.
  1. A

    Küçük balığın tek besin kaynağı su pireleri olduğundan bu canlının besin kaynağı ortadan kalkar

    Doğru cevap
  2. B

    Küçük balık ve kurbağa, su pireleri yok olur olmaz hemen yok olur

  3. C

    Değişim, su pirelerini doğrudan yiyen canlılarla sınırlı kalır ve besin ağının diğer kısımlarına yayılmaz

  4. D

    Karabatak iki farklı besin kaynağına sahip olduğundan sayısı azalır

Doğru cevap: A

Çözüm

Şekildeki oklar, besinin yenenden yiyene doğru yönünü gösterir. Birinci adımda küçük balığa gelen tek okun su pireleri kutusundan çıktığı görülür; bu nedenle bu canlının tek besin kaynağı su pireleridir. İkinci adımda su pirelerinin tamamen ortadan kalkmasıyla küçük balığın besin kaynağı kalmaz ve bu canlının besin kaynağının ortadan kalkacağı kesin olarak söylenebilir.

Çeldiriciler: 'Değişim, su pirelerini doğrudan yiyen canlılarla sınırlı kalır ve besin ağının diğer kısımlarına yayılmaz' ifadesi yanlıştır, çünkü su pirelerinin azalması kurbağa üzerinden yılana kadar uzanan bir zincirle diğer canlılara da ulaşabilir. 'Küçük balık ve kurbağa, su pireleri yok olur olmaz hemen yok olur' ifadesi yanlıştır, çünkü bir canlı besin kaynağını kaybettiğinde sayısı zamanla azalır; kurbağa salyangozla da beslendiği için sayısı hemen sıfıra inmez. 'Karabatak iki farklı besin kaynağına sahip olduğundan sayısı azalır' ifadesi yanlıştır, çünkü karabatak küçük balık ve kurbağa ile beslendiği için sayısındaki değişim bu bilgiyle kesinleşmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 76

  • Fotosentez (hızı etkileyen faktörler) ve solunum
  • Orta
  • Şekilli soru

Yeterli su ve mineral verilen, sıcaklığı bu bitki için uygun tutulan bir ortamda bir bitkinin fotosentez yapma hızı, ortamın aydınlatması kademeli olarak artırılarak ölçülmüştür. Ölçüm sonuçları şekildeki grafikte gösterilmiştir.

Grafikte tepe değeri olarak işaretlenen düzeye ulaşıldıktan sonra da aydınlatma artırılmaya devam edildiğinde, hızı sınırlayan etken aşağıdakilerden hangisidir?

Aydınlatma düzeyi 1'den 6'ya kadar artırılırken fotosentez hızı sırasıyla 3, 6, 9, 12, 12 ve 12 olarak ölçülmüştür. Grafikte tepe değeri 12 olarak işaretlenmiştir.
  1. A

    Işık şiddeti

  2. B

    Bitkinin su miktarı

  3. C

    Ortam sıcaklığı

  4. D

    Karbondioksit miktarı

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, grafikten hızın sabitlendiği düzeyi bulmaktır: aydınlatma düzeyi 4 olduğunda hız 12 değerine ulaşmakta, 5 ve 6 düzeylerinde de 12 olarak kalmaktadır. İkinci adım, bu aralıkta aydınlatmanın artık sınırlayıcı olmadığını görmektir; hız aydınlatma arttıkça değişmemektedir. Bitkinin suyu ve mineral ihtiyacı yeterli olduğundan, sıcaklık da bu bitki için uygun tutulduğundan bunlar sınırlayıcı olamaz. Fotosentezin girdilerinden geriye karbondioksit kalır; bu aralıkta hızı sınırlayan etken karbondioksit miktarıdır.

Çeldiriciler: 'Işık şiddeti' seçeneği, ışık arttıkça hızın hep arttığı varsayımından doğar; grafikte hız 4 düzeyinden sonra değişmemektedir. 'Ortam sıcaklığı' seçeneği, sıcaklık arttıkça hızın sınırsız arttığı sanılırsa seçilir; sıcaklık bu bitki için uygun aralıkta tutulmuştur. 'Bitkinin su miktarı' seçeneği yeterli su verildiği için sınırlayıcı bir etken değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 77

  • Madde döngüleri (su, karbon, azot, oksijen), çevre sorunları, küresel iklim değişikliği
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir gün boyunca kapalı bir cam kavanozda bir bitki ve toprak birlikte tutulmuş, kavanozdaki karbondioksit (CO₂) miktarı düzenli aralıklarla ölçülmüştür. Ölçümlerle çizilen grafik şekildedir. Grafiğe göre CO₂ miktarının azaldığı dönem ve bu azalmanın nedeni hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Çizgi grafik: kapalı ortamdaki gaz yoğunluğu (ppm), 06:00 ile 24:00 arasında. 06:00 470, 09:00 440, 12:00 410, 15:00 395, 18:00 380, 21:00 430, 24:00 470 ppm.
  1. A

    Gün ışığı alınan dönemde CO₂ azalır, çünkü bitkiler fotosentezle CO₂ kullanır.

    Doğru cevap
  2. B

    Gün ışığı alınan dönemde CO₂ azalır, çünkü bitkiler bu dönemde CO₂ vermez.

  3. C

    Gece boyunca CO₂ azalır, çünkü fotosentez karanlıkta da sürer.

  4. D

    Gün ışığı alınan dönemde CO₂ artar, çünkü fosil yakıtların yanması CO₂'yi azaltır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Grafikte CO₂ miktarı gün ışığı alınan dönemde düşmektedir; bu dönemde bitkiler ışık altında fotosentez yaparak ortamdaki CO₂'yi kullanır, bu yüzden miktar azalır. Gece boyunca miktar yükselir, çünkü fotosentez durur ve bitkiler ile toprak solunumla CO₂ verir. Fotosentezin karanlıkta sürdüğü düşüncesi bu yükselişi açıklayamaz, bu yüzden 'gece boyunca azalır' yorumu yanlıştır. Bitkilerin CO₂ vermediğini varsaymak da yanlıştır, çünkü bitkiler solunumla her zaman CO₂ verir; gündüz azalmanın nedeni fotosentezin solunumdan daha hızlı CO₂ tüketmesidir. Fosil yakıtların yanması CO₂ üretir, azaltmaz; ayrıca grafik bu dönemde miktarın arttığını değil azaldığını gösterir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 78

  • Sürdürülebilir kalkınma, tasarruf, geri dönüşüm
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir ilçede belediye, okullarla birlikte sürdürülebilir kalkınma projesi başlatıyor. Projede dört öneri yer alıyor: atıkların kağıt, plastik ve cam olarak tek kutuda toplanması, okul çatısına güneş panelleri kurulması, kantinde tek kullanımlık ürünlerin tercih edilmeye devam edilmesi ve koridor lambalarının gün boyu açık bırakılması. Projenin amacı doğal kaynakları korumak, gelecek kuşaklara yaşanabilir bir çevre bırakmak ve ekolojik ayak izini azaltmaktır. Bu önerilerle ilgili hangi değerlendirme doğrudur?

  1. A

    Tek kutuda toplanan atıklar da geri dönüştürülebildiği için ayrıştırmaya gerek yoktur.

  2. B

    Tek kullanımlık ürünlerin tercih edilmeye devam etmesi tasarruf hedefine katkı sağlar.

  3. C

    Gün boyu açık kalan lambalar ayak izini etkilemez, çünkü tüketilen elektrik ayak izine dahil edilmez.

  4. D

    Güneş panelleri fosil yakıt kullanımını azaltarak ekolojik ayak izini küçültür.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, her önerinin hangi kaynağa dokunduğunu belirlemektir: güneş panelleri elektriği fosil yakıt yerine güneş enerjisinden üretir. İkinci adım, bu değişimin ekolojik ayak izine yansımasını düşünmektir: fosil yakıt tüketimi azaldıkça karbon salımı ve doğal kaynak baskısı da azalır. Üçüncü adım, diğer önerileri aynı ölçütle sınamaktır. Doğru değerlendirme, güneş panellerinin ayak izini küçülttüğüdür. 'Tek kutuda toplanan atıklar da geri dönüştürülebildiği için ayrıştırmaya gerek yoktur' ifadesi yanlıştır, çünkü geri dönüşüm için atıkların kaynağında ayrılması gerekir; karışık atık geri kazanılamaz. 'Tek kullanımlık ürünlerin tercih edilmeye devam etmesi tasarruf hedefine katkı sağlar' ifadesi yanlıştır, çünkü tek kullanımlık ürünlerin çok kullanılması kaynak israfını artırır. 'Gün boyu açık kalan lambalar ayak izini etkilemez' ifadesi yanlıştır, çünkü harcanan elektrik de ayak izinin bir parçasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 79

  • Mevsimlerin oluşumu (Dünyanın eğikliği, Güneş ışınlarının geliş açısı)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir bilim kulübü, Dünya'nın dönme ekseninin yörünge düzlemine dik olduğu varsayımsal bir dünyayı tartışıyor. Bu dünyada eksen eğikliği sıfırdır; buna karşılık Dünya Güneş etrafında gerçek yörüngesinde dolanmayı sürdürmektedir. Kulüp üyeleri, orta enlemdeki bir şehirde zemine dik saplanmış düşey bir çubuğun öğle saatindeki gölge boyunu bir yıl boyunca ölçmeyi planlıyor. Bu varsayım altında yapılacak ölçümlerin sonucu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Gölge boyu yıl boyunca değişmez, çünkü öğle güneşinin açısını belirleyen eksen eğikliği sıfırdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Eksen dik olsa da mevsimler oluştuğu için gölge boyu yılın belirli dönemlerinde değişir.

  3. C

    Gölge boyu Dünya Güneş'e yaklaştıkça kısalır, uzaklaştıkça uzar.

  4. D

    Gölge boyu gündüz süresiyle birlikte değişir, çünkü gündüz ve gece süreleri yıllık harekete bağlıdır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Bir çubuğun öğle saatindeki gölge boyu, Güneş'in o anki yüksekliğine bağlıdır; yükseklik ise Güneş'in dik geldiği enlemin konumuyla belirlenir. Birinci adımda varsayımda eksen eğikliğinin sıfır olduğu belirlenir; bu durumda Güneş'in dik geldiği enlem yıl boyunca ekvator üzerinde kalır. İkinci adımda mevsimlerin asıl nedeninin eksen eğikliği olduğu hatırlanır; eğiklik ortadan kalkınca Güneş'in öğle yüksekliğindeki yıllık değişim de ortadan kalkar. Üçüncü adımda orta enlemdeki öğle yüksekliği sabit kaldığından çubuğun gölge boyunun da yıl boyunca aynı kalacağı sonucuna varılır. Bu nedenle doğru ifade, gölge boyunun değişmediğini söyler.

Çeldiriciler: Gölge boyunun Dünya'nın Güneş'e yaklaşıp uzaklaşmasıyla değiştiği fikri, mevsimlerin uzaklıktan değil eğiklikten doğduğunu göz ardı ettiği için yanlıştır; yörüngedeki mesafe değişimi ışın şiddetini hafifçe etkiler ama öğle açısını belirlemez. Eksen dik olsa bile mevsimlerin oluşacağı düşüncesi, mevsimlerin kaynağının eğiklik olduğu bilgisiyle çelişir. Gölge boyunun gündüz süresiyle birlikte değiştiği fikri ise eğiklik sıfırken gün ve gecenin her yerde yaklaşık 12 saat eşit kaldığı gerçeğini atladığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 80

  • Katı basıncı
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir fen bilimleri laboratuvarında özdeş malzemeden yapılmış, ağırlığı 12 N olan bir blok yumuşak bir sünger üzerine üç farklı konumdan biriyle yerleştiriliyor. Şekilde I numaralı konumda blok en geniş yüzeyi süngere değecek biçimde, II numaralı konumda orta yüzeyi, III numaralı konumda ise en dar yüzeyi süngere değecek biçimde gösterilmiştir. Her konumda blok sünger üzerinde dengededir ve yalnız alt yüzeyi süngere temas eder. Bloğun I, II ve III konumlarında süngere uyguladığı basınçların büyükten küçüğe doğru sıralanışı hangisidir?

Üç konumda aynı blok, her biri bir sünger üzerinde. I konumunda blok kenarları 4 cm, 2 cm ve 1 cm; II konumunda 4 cm, 1 cm ve 2 cm; III konumunda 2 cm, 1 cm ve 4 cm olarak yazılıdır.
  1. A

    I > II > III

  2. B

    I = II = III

  3. C

    III > II > I

    Doğru cevap
  4. D

    III > I = II

Doğru cevap: C

Çözüm

Basınç, kuvvetin temas ettiği yüzey alanına bölünmesiyle bulunur: p = F / A. Bloğun ağırlığı 12 N olup her konumda süngere uyguladığı kuvvet aynıdır; değişen tek şey süngere değen alt yüzeyin alanıdır. Birinci adımda şekildeki kenar uzunluklarından her konumdaki temas alanını buluruz: I konumunda 4 cm × 2 cm = 8 cm², II konumunda 4 cm × 1 cm = 4 cm², III konumunda 2 cm × 1 cm = 2 cm²'dir. İkinci adımda basınçları hesaplarız: I konumunda 12 / 8 = 1,5 N/cm², II konumunda 12 / 4 = 3 N/cm², III konumunda 12 / 2 = 6 N/cm²'dir. Doğru sıralama III > II > I'dir, çünkü temas alanı küçüldükçe aynı kuvvet daha küçük bir yüzeye yoğunlaşır ve basınç artar.

Çeldiriciler: 'I > II > III' seçeneği, geniş yüzeyde basıncın daha büyük olduğunu sanmanın sonucudur; oysa geniş yüzeyde kuvvet daha geniş bir alana yayılır ve basınç küçülür. 'I = II = III' seçeneği ağırlık aynı olduğu için basıncın da değişmeyeceğini varsayar; basınç ise kuvvetin alana oranıdır, alan değişince basınç da değişir. 'III > I = II' seçeneği temas alanı yerine tek bir kenar uzunluğunu kullanmanın sonucudur; I ve II konumlarında uzun kenar 4 cm olduğu için bu yolla iki alan eşit sanılır, ama alan iki kenarın çarpımıdır ve I ile II farklı alanlara sahiptir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 81

  • Sıvı basıncı
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    1 ve 2 numaralı denemeler karşılaştırıldığında, kap genişliği sabitken su derinliği iki katına çıktığında taban basıncı da iki katına çıkmıştır.

  2. II.

    2 ve 3 numaralı denemeler karşılaştırıldığında, kap genişledikçe taban basıncının arttığı sonucu çıkarılabilir.

  3. III.

    1 ve 4 numaralı denemeler karşılaştırıldığında, kap genişliği farklı olsa da taban basıncındaki artışın su derinliğindeki artıştan kaynaklandığı sonucu çıkarılabilir.

Bir fen bilimleri öğretmeni, sıvı basıncını incelemek için dört deney kabı hazırlamıştır. Kaplar şekilde gösterildiği gibi farklı genişliklerdedir ve tabanları yataydır. Her kaba aynı sıvıdan, şekilde belirtilen yükseklikte su konmuştur. Kapların tabanına yerleştirilen basınç sensörleri, her denemedeki taban basıncını paskal (Pa) birimiyle ölçüp tabloya kaydetmiştir. Deneylerde sıcaklık ve sıvı türü bütün kaplarda aynı tutulmuştur. Ölçüm sonuçları düzenli biçimde kayda geçirilmiş, her denemenin değerleri tabloda eksiksiz yazılmıştır. Deneyler aynı öğrenci grubu tarafından ve aynı ölçüm cihazıyla tekrarlanmıştır. Öğrenciler, kabın genişliğinin ve su derinliğinin taban basıncına ayrı ayrı nasıl etki ettiğini görmek için verileri karşılaştırmaktadır. Öğretmen, öğrencilerden bu verileri dikkatle yorumlamalarını ve aşağıdaki yargılardan hangilerinin doğru olduğunu belirlemelerini istemiştir.

Şekil ve tablodaki verilere göre aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Dört kap yan yana. 1 ve 2 numaralı kaplar dar, 3 ve 4 numaralı kaplar geniştir. Su yükseklikleri sırasıyla 10, 20, 20 ve 40 cm'dir. Tabloda taban basınçları 1000, 2000, 2000 ve 4000 Pa'dır.
  1. A

    I ve III

    Doğru cevap
  2. B

    I ve II

  3. C

    II ve III

  4. D

    Yalnız II

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda kap genişliği aynı olan (dar) 1 ve 2 numaralı denemeler karşılaştırılır. Yalnız su derinliği değişmektedir: 10 cm'den 20 cm'ye, yani iki katına çıkarken taban basıncı 1000 Pa'dan 2000 Pa'ya, yani iki katına çıkmıştır. Sıvı basıncı derinlikle doğru orantılı arttığı için I yargısı doğrudur.

İkinci adımda su derinliği aynı olan 2 ve 3 numaralı denemeler karşılaştırılır. İkisinde de su 20 cm'dir ve taban basıncı 2000 Pa olarak ölçülmüştür; kap dar olsa da geniş olsa da değer değişmemiştir. Kap genişliği basıncı değiştirmediğinden kap genişledikçe basıncın arttığı sonucu çıkarılamaz; II yargısı yanlıştır.

Üçüncü adımda 1 ve 4 numaralı denemeler karşılaştırılır. Kaplar farklı genişliktedir, ancak ikinci adımda görüldüğü gibi genişlik basıncı değiştirmez. Derinlik 10 cm'den 40 cm'ye, yani dört katına çıkarken basınç 1000 Pa'dan 4000 Pa'ya, yani dört katına çıkmıştır. Basınçtaki bu artış derinlikten kaynaklandığı için III yargısı doğrudur.

Çeldiriciler: 'I ve II' seçeneği, geniş kabın tabanına daha fazla basınç yaptığı yanılgısından doğar; oysa 2 ve 3 numaralı denemelerde taban basıncı eşittir. 'II ve III' seçeneği, I yargısının yanlış sanılması ile II yargısının doğru sanılmasının birleşmesinden doğar. 'Yalnız II' seçeneği ise basıncın kap genişliğine bağlı olduğu ve su derinliğinin etkisinin göz ardı edilebileceği yanılgısından doğar; bu durumda 1 ve 2 numaralı denemelerdeki iki katlık artış açıklanamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 82

  • Basit makineler (kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık, dişli)
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Kuvvet kazancı 1'den büyüktür.

  2. II.

    Kuvvet, yükten büyüktür.

  3. III.

    Kuvvet 20 N'dan büyüktür.

Bir ortaokul fen laboratuvarında öğrenciler, eşit aralıklı bölmelere ayrılmış homojen bir çubuğu kullanarak basit bir kaldıraç düzeneği kurmuşlardır. Çubuk, şekildeki üçgen destek üzerinde yatay olarak dengededir. Çubuğun sol tarafına bir yük asılmış, sağ tarafına ise aşağı yönlü F kuvveti uygulanmıştır. Yükün ve kuvvetin uygulama noktaları ile destek noktasının konumu şekilde gösterilmiştir. Çubuğun ağırlığı ihmal edilmekte ve sürtünme bulunmamaktadır. Kuvvet kazancı, yükün büyüklüğünün kuvvetin büyüklüğüne oranı olarak tanımlanmaktadır.

Düzenek dengede olduğuna göre, şekildeki bilgiler kullanılarak aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

Eşit bölmeli yatay çubuk; üçgen destek, sol uçtan 4 bölme uzakta. Destekten 3 bölme solda 30 N ağırlıklı yük asılıdır. Destekten 5 bölme sağda aşağı yönlü F kuvveti vardır.
  1. A

    I ve III

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    Yalnız I

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Çubuk dengede olduğundan destek noktasına göre momentler eşittir. Yük kolu 3 bölme, kuvvet kolu 5 bölmedir: 30 N × 3 = F × 5 olduğundan F = 18 N bulunur. İkinci adım: Kuvvet kazancı yük / kuvvet = 30 / 18 = 5/3 olup 1'den büyüktür; birinci öncül doğrudur. Üçüncü adım: Kuvvet 18 N olduğundan yükten (30 N) küçüktür ve 20 N'dan da küçüktür; ikinci ve üçüncü öncüller yanlıştır. Doğru olan yalnız birinci öncüldür. Çeldiriciler: 'I ve III' seçeneği, kuvvet kolunu 4 bölme alıp kuvveti 22,5 N bulmaktan kaynaklanır; bu değerde üçüncü öncül doğru görünür. 'Yalnız III' seçeneği, kuvvet kazancını 1 sanıp kuvveti yüke eşit almaktan doğar. 'II ve III' seçeneği, kol uzunluklarının oranını ters alıp kuvveti 50 N bulmaktan kaynaklanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 83

  • Basit makineler (kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık, dişli)
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Sistemde bir sabit ve bir hareketli makara bulunur.

  2. II.

    Serbest uca uygulanması gereken kuvvet, yükten büyüktür.

  3. III.

    İp ucu 2 m çekilirse yük 1 m yükselir.

Bir fizik deneyinde öğrenciler, bir sabit ve bir hareketli makaradan oluşan bir palanga düzeneği kurmuşlardır. Deneyin amacı, makara sisteminin yükü taşıma biçimini ve ipin hareketini karşılaştırmaktır. Düzenekte ip, tavana bağlı bir noktadan başlayıp hareketli makaranın etrafından dolanmakta ve serbest ucu sabit makaranın üzerinden aşağı sarkıtılmaktadır. Yükün asıldığı hareketli makara ile yük şekilde gösterilmiştir. Sürtünmeler, makaraların ve ipin kütlesi ihmal edilmektedir. Öğrenciler, serbest ucu şekildeki F yönünde çekerek sistemi dengede tutmuştur.

Düzenekteki makaraların türleri ve ipin hareketi şekildeki bilgiler kullanılarak incelendiğinde, aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

Tavana bağlı sabit makara ve altında hareketli makara. Hareketli makaraya asılı yükün ağırlığı 180 N'dur. İp tavandan başlayıp hareketli makaranın etrafından dolanır, sabit makaranın üzerinden geçer; serbest ucunda aşağı yönlü F kuvveti vardır.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    Yalnız III

  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Sabit makara yalnız kuvvetin yönünü değiştirir; hareketli makara ise yükü iki ip bölümü ile taşır. Bu nedenle sistemde bir sabit ve bir hareketli makara bulunur ve birinci öncül doğrudur. İkinci adım: Makaraların ve ipin kütlesi ihmal edildiğinden yük iki ip bölümüne eşit paylaşılır, F = 180 / 2 = 90 N olur. Bu değer yükten (180 N) küçüktür; yükten büyük olduğunu söyleyen ikinci öncül yanlıştır. Üçüncü adım: Serbest uç 2 m çekildiğinde iki ip bölümünün her biri 1 m kısalır, yük 1 m yükselir ve üçüncü öncül doğrudur. Doğru öncüller birinci ile üçüncüdür. Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, ipin 2 m çekilmesinde yükün 2 m yükseldiğini sanmaktan doğar. 'Yalnız III' seçeneği, sabit ve hareketli makara türlerini karıştırıp birinci öncülü yanlış saymaktan doğar. 'I, II ve III' seçeneği, hareketli makaranın kuvveti iki katına çıkardığını sanıp F = 360 N bulmaktan doğar; bu değerde ikinci öncül doğru görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 84

  • Elektrik yüklü cisimler: yüklü/nötr sınıflandırma, elektroskop, topraklama
  • Zor
  • Şekilli soru

İletken olmayan iplerle tavana asılmış üç küre, şekildeki gibi dengededir. Küreler birbirine dokunmamakta, her biri kendi ipinin ucunda serbestçe sallanabilmektedir. İplerin ağırlığı ve hava sürtünmesi ihmal edilmekte, sapmaların yalnızca küreler arasındaki elektriksel kuvvetlerden kaynaklandığı kabul edilmektedir. Bu küreler yalnızca birbirleriyle elektriksel olarak etkileşmektedir; iplerin düşeyden sapma yönleri şekilde gösterilmiştir. Şekilde yükünün işareti belirtilen tek küre K'dir. Yüklü iki cisim birbirini hem çekebilir hem itebilir; yüksüz bir cisim ise yüklü bir cisim tarafından çekilebilir. Bu bilgilere ve şekle göre, şekildeki M küresinin elektrik yükü hakkında hangisi kesin olarak söylenebilir?

Tavandan iplerle asılı üç küre: K küresinin üzerinde artı (+) işareti vardır; K ile L birbirine doğru, L ile M birbirinden uzağa doğru sapmıştır.
  1. A

    M küresi nötrdür

  2. B

    M küresi pozitif yüklüdür

  3. C

    M küresi negatif yüklüdür

    Doğru cevap
  4. D

    M küresinin yükü L küresinin yükünün zıt işaretlisidir

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: K ile L arasındaki iplerin birbirine doğru eğildiği görülüyor; iki küre birbirini çekmektedir. Yüksüz bir cisim de yüklü bir cisim tarafından çekilebildiğinden bu çekim tek başına L'nin yüklü olduğunu göstermez.

İkinci adım: L ile M arasındaki iplerin birbirinden uzağa eğildiği görülüyor; iki küre birbirini itmektedir. İtme yalnızca iki cisim de yüklüyse ve yükleri aynı işaretliyse görülür. Bu nedenle L ve M yüklüdür ve ikisinin yükü aynı işaretlidir.

Üçüncü adım: L yüklü olduğu ve K ile çekiştiği için yükleri zıt işaretli olmalıdır. K pozitif olduğundan L negatiftir. L ile M'nin yükleri aynı işaretli olduğundan M de negatiftir.

Çeldiriciler: 'M küresi nötrdür' seçeneği, itme gören bir cismin yüksüz olabileceğini varsayar; oysa yüksüz bir cisim itme yapamaz. 'M küresi pozitif yüklüdür' seçeneği M'yi K ile aynı işarette saymaktan doğar; M'nin yükü L'nin yüküyle aynıdır ve L, K'nin zıttıdır. 'M küresinin yükü L küresinin yükünün zıt işaretlisidir' seçeneği itmeyi zıt yük sanmaktan doğar; yüklü iki cisim zıt işaretle çeker, aynı işaretle iter.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 85

  • Elektrik yükleri ve elektriklenme çeşitleri (sürtünme, dokunma, etki), yüklerin etkileşimi
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Çubuk yaklaştırılmışken, başlıkta çubuğun yükünün zıt işaretli, yapraklarda ise aynı işaretli bir yük bulunur.

  2. II.

    Çubuk başlığa dokunmadığı hâlde başlıktan yapraklara yük geçtiği için yapraklar birbirini iter.

  3. III.

    Parmak başlığa değdirilip çekildikten ve çubuk uzaklaştırıldıktan sonra elektroskopun toplam yükü, çubuğun yükünün işaretinin tersidir.

Metal bir elektroskop; başlık, başlığa bağlı düşey bir metal çubuk ve ucunda iki ince yaprak olan bir düzenekten oluşur. Başlangıçta yaprakları kapalı olan nötr bir elektroskop masanın üzerindedir. Bir öğrenci, elinde tuttuğu bir çubuğu elektroskopun başlığına dokunmadan yaklaştırıyor ve çubuğu bu konumda tutuyor; şekildeki an bu durumdur ve çubuğun işareti şekilde gösterilmiştir. Bu konumdayken öğrenci, parmağını bir an için başlığa değdiriyor ve parmağını çekiyor. Ardından çubuk elektroskoptan uzaklaştırılıyor. Deney sırasında düzeneğe dışarıdan yeni bir yük eklenmiyor. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Metal elektroskop: üstte metal başlık, altta düşey çubuk ve açık duran iki yaprak. Sağda, başlığa dokunmadan yaklaştırılmış, eksi (−) işaretli yüklü bir çubuk.
  1. A

    Yalnız II

  2. B

    I ve II

  3. C

    II ve III

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Çubuk başlığa dokunmadığı için başlıkla çubuk arasında yük alışverişi olmaz; yalnızca serbest elektronlar yer değiştirir. Birinci adım: Çubuk negatif yüklü olduğundan elektroskopun serbest elektronlarını uzak uca, yapraklara iter. Başlıkta elektron eksiği, yani pozitif yük, yapraklarda ise fazla elektron, yani çubukla aynı işaretli yük kalır. I. yargı doğrudur. İkinci adım: Parmak başlığa değdiğinde yapraklardaki fazla elektronlar başlıktan parmak yoluyla yere akar. Parmak ve çubuk uzaklaştırıldıktan sonra elektroskopta fazla elektron kalmaz; toplam yük, çubuğun işaretinin tersi olan pozitif yüktür. III. yargı doğrudur. Üçüncü adım: Dokunmadan yük geçişi olmadığı için II. yargı yanlıştır.

Çeldiriciler: 'Yalnız II' seçeneği, I. ve III. yargıların ikisinin de yanlış sanılmasından doğar; başlıktaki zıt yük ile parmakla yere akışın etkisi göz ardı edilmiştir. 'I ve II' seçeneği, dokunmadan yük geçtiğinin sanılmasının sonucudur; etki ile elektriklenmede yük geçişi olmaz. 'II ve III' seçeneği, başlıkta da çubuğun işaretinin aynısının toplandığı varsayımından doğar; bu varsayımda I. yargı yanlış kabul edilmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 86

  • Periyodik sistem: grup, periyot, metal/yarımetal/ametal
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir fen bilimleri öğretmeni, sınıfta kullanmak üzere dört elementin elektronlarının katmanlara göre dağılımını bir çizelgeye yazmıştır.

Çizelgede yer alan elementlerden metal olanın periyodik sistemdeki grup numarası kaçtır?

Elementlerin elektron dağılımı: P için K 2, L 8, M 7; R için K 2, L 8, M 6; U için K 2, L 8, M 8, N 1; V için K 2, L 8, M 8.
  1. A

    1

    Doğru cevap
  2. B

    4

  3. C

    7

  4. D

    8

Doğru cevap: A

Çözüm

Bir atomun periyodik sistemdeki grup numarası son katmanındaki elektron sayısına, periyot numarası ise elektron bulunan katman sayısına bakılarak bulunur. Birinci adımda çizelgedeki dağılımlar okunur: U elementinde K, L ve M katmanları dolu, N katmanında 1 elektron vardır; yani U dört katmanlıdır ve son katmanında tek elektron bulunur. İkinci adımda U'nun metal olduğu anlaşılır, çünkü son katmanında tek elektron bulunan bu element 1A grubundaki bir metaldir. P ve R son katmanlarında 7 ve 6 elektronla ametaldir, V ise son katmanı dolu olduğu için soygazdır. Üçüncü adımda metalin grup numarası son katmanındaki elektron sayısına eşit olduğundan 1 bulunur.

Çeldiriciler: 4 değeri U'nun katman sayısıdır, yani periyot numarasıdır; grup numarası yerine okunması periyot ile grubun karıştırılmasıdır. 7 değeri ametal olan P'nin son katmanındaki elektron sayısıdır; metal olmayan bir elementin değeri grup numarası sanılmıştır. 8 değeri ise soygaz olan V'nin grup numarasıdır; son katmanı dolu bir element metal sanılarak yanlış okunmuştur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 87

  • Fiziksel ve kimyasal değişimler
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K tüpündeki olay fiziksel bir değişimdir.

  2. II.

    L tüpündeki olay kimyasal bir değişimdir.

  3. III.

    M tüpündeki olay kimyasal bir değişimdir.

Bir öğrenci, şekildeki K, L ve M deney tüplerinde üç ayrı deney yapıyor ve gözlemlerini kaydediyor.

K tüpünde katı madde suda karıştırıldığında tamamen kayboluyor ve berrak bir çözelti oluşuyor.

L tüpünde bir metal parçası asitle karıştırıldığında kabarcıklar çıkıyor ve tüpte bir gaz birikiyor.

M tüpünde katı madde suyla karıştırıldıktan sonra karıştırma durdurulduğunda katı, tüpün dibine çöküyor.

Buna göre, öğrencinin gözlemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Sehpada üç deney tüpü K, L ve M harfleriyle işaretli. Tüplerin etiketleri: K için şeker-su, L için Mg-asit, M için Fe-su. Tüplerdeki sıvı seviyeleri şekilde gösterilmiştir.
  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: K tüpündeki katı suda dağılarak çözünür, maddenin kimliği değişmez; bu bir çözünme olayıdır ve fiziksel değişimdir, I. ifade doğrudur. İkinci adım: L tüpünde metal asitle tepkimeye girip hidrojen gazı açığa çıkarır; hidrojen yeni bir madde olduğundan olay kimyasal değişimdir, II. ifade doğrudur. Üçüncü adım: M tüpündeki katı suda çözünmez, yalnızca karışır ve dibe çöker; maddelerin kimliği korunur, bu bir ayırma olayıdır ve fiziksel değişimdir, III. ifade yanlıştır. Çeldiriciler: Yalnızca birinci ifadeyi doğru sayan yanıt, gaz çıkışını fiziksel değişim saymaktan doğar; yeni maddenin oluştuğu fark edilmezse bu yanlış elde edilir. Yalnızca ikinci ifadeyi doğru sayan yanıt, çözünmeyi kimyasal değişim saymaktan doğar; çözünme sırasında madde yeni bir maddeye dönüşmez. İkinci ve üçüncü ifadeleri birlikte doğru sayan yanıt ise çökelmeyi kimyasal değişim saymaktan kaynaklanır; çökelme maddelerin kimliğini değiştirmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 88

  • Asitler ve bazlar, pH, ayraçlar, asit yağmurları
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir öğrenci K, L, M ve N sulu çözeltilerinin pH değerlerini ölçmüş ve her birinin mavi ile kırmızı turnusol kâğıtları üzerindeki etkisini aşağıdaki tabloya kaydetmiştir.

Tabloda ? ile gösterilen hücre, N çözeltisinin mavi turnusol kâğıdı üzerindeki etkisine karşılık gelmektedir. Buna göre bu hücreye yazılması gereken gözlem aşağıdakilerden hangisidir?

Tablo: K (pH 3) mavi kırmızıya döner, kırmızı kalır. L (pH 11) mavi kalır, kırmızı maviye döner. M (pH 7) ikisi de değişmez. N (pH 2) mavi ?, kırmızı kalır.
  1. A

    Mavi kalır

  2. B

    Maviye döner

  3. C

    Kırmızıya döner

    Doğru cevap
  4. D

    Renksiz hâle gelir

Doğru cevap: C

Çözüm

Asitler mavi turnusol kâğıdını kırmızıya çevirir; bazlar kırmızı turnusol kâğıdını maviye çevirir. Nötr çözeltiler ise her iki kâğıdın rengini değiştirmez. Tabloda N çözeltisinin pH değeri 2 olarak verilmiştir; 7'den küçük olduğu için çözelti asidiktir. Bu nedenle mavi turnusol kâğıdı kırmızıya döner ve boş hücreye 'Kırmızıya döner' yazılır.

Çeldiriciler: 'Mavi kalır' seçeneği, nötr ya da bazik bir çözeltinin mavi turnusol üzerindeki etkisinin asidik bir çözeltiye uygulanmasından çıkar. 'Maviye döner' seçeneği, asidik ve bazik ortamdaki turnusol renk değişimlerinin birbirine ters eşlenmesinden doğar. 'Renksiz hâle gelir' seçeneği, turnusol kâğıdı yerine fenolftalein ayracının renk özelliğinin karıştırılmasından kaynaklanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 89

  • Maddenin ısı ile etkileşimi: ısınma, hâl değişimi, grafik, öz ısı
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Buz parçaları erirken çevreden ısı alır ve erime sürdüğü sürece sıcaklıkları 0 °C'de sabit kalır.

  2. II.

    Bardağın dış yüzeyindeki su damlacıkları, havadaki su buharının soğuk yüzeyde yoğuşmasıyla oluşur ve bu hâl değişiminde madde ısı verir.

  3. III.

    Buz parçalarından ortama ısı aktarımı, buzların sıcaklığının ortam sıcaklığından yüksek olması nedeniyle gerçekleşir.

Sıcak bir yaz gününde içine birkaç buz parçası atılmış cam bir bardak masanın üzerine bırakılıyor. Bardağın çevresindeki havanın sıcaklığı 30 °C olarak ölçülüyor. Kısa süre sonra bardağın dış yüzeyinde ince bir su tabakası görülüyor ve bardaktaki buz parçaları yavaş yavaş küçülüyor. Bardak masaya konulduğunda masa yüzeyi de ortam sıcaklığındadır ve bardağın içindeki karışım buzların tamamı eriyene kadar ortamla ısı alışverişi yapıyor. Olay boyunca bardağın kapağı açık tutuluyor ve bardağa dışarıdan başka bir ısı kaynağı eklenmiyor. Bu olaylarla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

  1. A

    I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Üç ifadeyi birer birer sınayalım. I. ifade doğrudur: buz erirken çevreden ısı alır ve saf suda erime sürerken sıcaklık 0 °C'de sabit kalır, çünkü alınan ısı sıcaklığı değil hâl değişimini sürdürür. II. ifade doğrudur: havadaki su buharı soğuk yüzeye temas edip sıvılaşırken ısı verir ve bu yüzden dış yüzeyde su damlacıkları birikir. III. ifade yanlıştır: ısı her zaman sıcaklığı yüksek cisimden düşük olana doğru akar; bardağın içindeki buz ortamdan daha soğuk olduğundan ısı ortamdan buza geçer, buz ortama ısı vermez. Çeldiriciler: 'II ve III' seçeneği buzun ortama ısı verdiğini varsayan yanılgıya dayanır; 'I, II ve III' seçeneği III. ifadedeki ısı akış yönü yanlış okunduğunda çıkar; 'I' seçeneği ise yoğunlaşmanın ısı aldığını sanan adayın eksik yanıtıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 90

  • Maddenin ısı ile etkileşimi: ısınma, hâl değişimi, grafik, öz ısı
  • Zor
  • Şekilli soru

Özdeş bir ısıtıcı, şekilde kütlesi verilen kaptaki sıvıyı 4 dakika boyunca ısıtıyor; ısıtıcının gücü de şekilde yazılıdır. Isı kaybı ihmal edildiğine göre sıvının öz ısısı 4 J/(g·°C)'dir ve sıvının başlangıç sıcaklığı 20 °C'dir. Buna göre ısıtma sonunda sıvının sıcaklığı kaç °C olur?

Bir ısıtıcının üzerinde bir kap; ısıtıcının gücü 10 J/s, kaptaki sıvının kütlesi 100 g olarak yazılıdır.
  1. A

    6

  2. B

    20,1

  3. C

    23

  4. D

    26

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda ısıtıcının verdiği ısıyı bulalım. Isıtıcı her saniye 10 J ısı verdiğine göre 4 dakika, yani 240 saniye boyunca verdiği ısı Q = 10 · 240 = 2400 J olur. İkinci adımda bu ısının sıvının sıcaklığını artırdığını Q = m · c · ΔT ile yazalım: 2400 = 100 · 4 · ΔT, buradan ΔT = 6 °C bulunur. Üçüncü adımda sıcaklık artışını başlangıç sıcaklığına ekleyelim: 20 + 6 = 26 °C. Çeldiriciler: '6' seçeneği, sıcaklık artışının başlangıç sıcaklığı eklenmeden son sıcaklık olarak alınmasının sonucudur. '20,1' seçeneği, dakikanın saniyeye çevrilmeden 4 saniye gibi kullanılmasıyla çıkar. '23' seçeneği ise kütleyi 200 g okumanın sonucudur; bu durumda sıcaklık artışı yarıya düşer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

İstersen uygulamada da çözebilirsin

Aynı soruları süre tutarak benzersor uygulamasında çözebilir, sonuçlarını sonra inceleyebilirsin.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

Uygulamayı incele

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by