20 soru · LGS

LGS Türkçe Deneme 5 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

LGS Türkçe Deneme 5 cevap anahtarı ve 20 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Paragraf yapısı: cümle sıralama, boşluk/parça tamamlama, cümle çıkarma/yerleştirme
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Bu sayede sebze yetiştirmeyi bilmeyen komşular da birlikte çalışmayı öğrenir. (II) Kentlerde boş arazilerin bir kısmı, mahalle sakinlerinin ortak bahçesine dönüştürülebiliyor. (III) Bu bahçelerde toprak hazırlama, tohum ekme ve sulama nöbetleri herkesin katılımıyla yürütülür. (IV) Böylece kentte yaşayanlar hem üretime hem de birbirleriyle kurdukları bağa katkı sağlar.

Bu cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıra aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    I - II - III - IV

  2. B

    II - IV - III - I

  3. C

    II - III - I - IV

    Doğru cevap
  4. D

    II - I - III - IV

Doğru cevap: C

Çözüm

Paragrafı açan cümle, kendinden önce anlatılan bir şeye bağlı olmayan ve konuyu genel olarak tanıtan II'dir: kentlerde boş arazilerin ortak bahçeye dönüştürülebildiğini söyler. III, 'Bu bahçelerde' ifadesiyle II'deki bahçeye gönderme yaptığı için II'den hemen sonra gelir. I, 'Bu sayede' ifadesiyle III'te anlatılan ortak çalışmanın sonucunu bildirdiği için III'ten sonra yer alır. IV ise 'Böylece' ile başlayıp paragrafın sonucunu bildirdiği için sona yerleşir. Doğru sıra II - III - I - IV'tür. 'I - II - III - IV' sıralamasında 'Bu sayede' ile başlayan cümle paragrafı açamaz, çünkü bağlandığı ortak çalışma henüz anlatılmamıştır. 'II - IV - III - I' sıralamasında sonuç cümlesi ortaya alınmış, paragraf sonucu bildirdikten sonra yeni bilgiye geçmiştir. 'II - I - III - IV' sıralamasında I ile III'ün yeri değişmiş, 'Bu sayede' ifadesi çalışmayı anlatmadan önce gelmiş olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam: gerçek/mecaz/terim anlam, çok anlamlılık, eş/zıt/yakın anlam, bağlama göre anlam
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Uzun bir yolculuktan dönüp sınıfa giren öğrencinin yorgunluğu yüzünde açıkça görülüyordu. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, verilen cümledeki anlamıyla aynı anlamda kullanılmıştır?

  1. A

    Sınav sonucunu öğrenince yüzünde büyük bir sevinç belirdi.

    Doğru cevap
  2. B

    Dağın yüzü sert kayalıklarla kaplıydı ve yukarı çıkmak zordu.

  3. C

    Kumbarasında biriktirdiği yüz lirayla kendine yeni bir kitap aldı.

  4. D

    Yaz kampında her sabah gölde yüzerek ısınmayı alışkanlık hâline getirmişti.

Doğru cevap: A

Çözüm

Verilen cümlede 'yüzünde', yorgunluğun insanın yüz bölgesinde görülmesini anlatır; yüz burada bedenin bir bölümü olarak, gerçek anlamıyla kullanılmıştır. Doğru cevapta da 'yüzünde' sözcüğü aynı şekilde, bir duygunun görüldüğü yüz bölgesini gösterir; bu yüzden anlamı verilen cümledekiyle aynıdır. Çeldiriciler: 'yüz lira' ifadesindeki yüz bir sayı adıdır ve yüz adedini bildirir; 'dağın yüzü' ifadesinde yüz, yüzey anlamına gelen bir mecaz genişlemesidir; 'gölde yüzerek' ifadesindeki yüz ise yüzmek eyleminden türeyen, aynı yazılan ama anlamı başka bir sözcüktür. Bu üç kullanımda sözcük aynı yazılsa da anlamı farklı olduğu için, yüzün bedendeki anlamını taşıyan cümle doğru cevaptır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Cümlede anlam: neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, öznel/nesnel, anlamca birleştirme
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Yollara tuz atıldığı için buzlanmaya bağlı kaza sayısı azalmıştır.

  2. II.

    Buzlanmayı önlemek amacıyla yollara tuz atılmaktadır.

  3. III.

    Hava sıcaklığı sıfırın altına düşerse yollarda buzlanma görülür.

  4. IV.

    Tuz, suyun donma noktasını düşürdüğünden yollardaki buz erimektedir.

Kış aylarında ilçe merkezindeki yollarda sık sık buzlanma görülmektedir ve bu durum hem sürücüler hem yayalar için ciddi bir tehlike oluşturmaktadır. Belediye bu sorunla başa çıkmak için birkaç yöntem uygulamaktadır.

Buna göre aşağıdaki numaralanmış cümlelerden hangileri neden-sonuç ilişkisi taşımaktadır?

  1. A

    I, II ve IV

  2. B

    I ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    Yalnız I

  4. D

    I, III ve IV

Doğru cevap: B

Çözüm

Neden-sonuç ilişkisi, yargının gerekçesinin ‘çünkü’, ‘-dığı için’ ya da ‘-dığından’ gibi yapılarla bildirildiği cümlelerde bulunur. Her numaralı cümlede önce yargı ile gerekçe ayrılır, sonra gerekçenin yargının nedeni olup olmadığına bakılır. I. cümlede kaza sayısının azalması yargıdır, yollara tuz atılması ise bu azalmanın nedenidir; bu yüzden neden-sonuç ilişkisi vardır. IV. cümlede tuzun donma noktasını düşürmesi gerekçedir ve buzun erimesine bağlanır; bu cümle de neden-sonuç taşır. II. cümlede tuz atılmasının hedefi (‘buzlanmayı önlemek amacıyla’) bildirilir; bu bir amaç-sonuç ilişkisidir ve neden-sonuç sayılamaz. III. cümlede yargı, sıcaklığın sıfırın altına düşmesine bağlıdır; bu bir koşul-sonuç ilişkisidir. Bu nedenle yalnız I ve IV neden-sonuç taşır. ‘I, II ve IV’ seçeneği amaç-sonuç cümlesini neden saymaya, ‘Yalnız I’ seçeneği IV. cümleyi dışarıda bırakmaya, ‘I, III ve IV’ seçeneği ise koşul cümlesini neden saymaya dayanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Cümlede anlam: neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, öznel/nesnel, anlamca birleştirme
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kütüphanede ödünç alınan kitaplar belirli bir süre içinde iade edilmelidir. Bu kurala ilişkin aşağıdaki dört cümlenin hangisinde neden-sonuç ilişkisi yoktur?

  1. A

    Kitap geç getirildiği için ceza ödenmektedir.

  2. B

    Üyelik kartları hasar görmesinden dolayı yenilendi.

  3. C

    Kütüphane akşam kapandı, çünkü personel mesaisini tamamlamıştı.

  4. D

    Kitapların zamanında iade edilmesi amacıyla ödünç süresi kısaltıldı.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Neden-sonuç ilişkisinde yargının gerekçesi bildirilir; gerekçe ‘çünkü’, ‘-dığı için’ ya da ‘-dan dolayı’ gibi yapılarla kurulabilir. Her cümlede önce yargı ile gerekçe ayrılır, sonra gerekçenin yargıya neden olup olmadığı sınanır. ‘Kitap geç getirildiği için ceza ödenmektedir.’ cümlesinde geç getirilme gerekçedir ve ceza ödenmesine bağlanır; açık bir neden-sonuç ilişkisidir. ‘Üyelik kartları hasar görmesinden dolayı yenilendi.’ cümlesinde hasar, kartların yenilenmesinin nedenidir; ‘-dan dolayı’ ile kurulmuş bu neden de aynı ilişkidir. ‘Kütüphane akşam kapandı, çünkü personel mesaisini tamamlamıştı.’ cümlesinde mesaiyi tamamlamak kapanmanın nedenidir. Kalan cümle ise bir hedef bildirir: kitapların zamanında iade edilmesi amaçtır. Bu bir amaç-sonuç ilişkisidir ve neden-sonuç değildir, bu yüzden yanıt budur. Hedefi gerekçe sanmak, yani ‘amacıyla’ yapısını neden gibi okumak en yaygın yanılgıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Anlatım bozuklukları
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Gösterinin son provası, oyuncuların rollerine hâkim olmaları için önemli bir fırsat oldu.

  2. II.

    Gösteriye hazırlanan öğrenciler, rollerini ezberlemek için çok çalıştıkları.

  3. III.

    Seyirciler, oyunun son sahnesinde büyük bir coşkuyla alkışladılar.

  4. IV.

    Yönetmen, oyuncuları provayı yeniden tekrar etmeye çağırdı.

Kulüp başkanı, yıl sonu gösterisinin duyurusunda kullanılacak cümleleri okul gazetesinde yayımlanmadan önce tek tek inceliyor. Dört cümlenin her biri farklı bir öğrencinin hazırladığı taslaktan alınmış ve gazetede tek başına yayımlanacaktır. Duyurunun anlatım yönünden kusursuz olması istendiğine göre, numaralanmış cümlelerden hangilerinde anlatım bozukluğu vardır?

  1. A

    I, II ve III

  2. B

    II ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I ve IV

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her cümlenin yüklemini ve cümlenin tamamlanıp tamamlanmadığını inceliyoruz. II numaralı cümlede “hazırlanan öğrenciler” öznesinin yüklemi yoktur; cümle “çalıştıkları” biçiminde biter ve bu ifade ana yüklem değil, yan cümle kurar. Cümle tamamlanmadığı için II yapı bozukluğu içerir.

İkinci adımda anlamı ve sözcük seçimini sınıyoruz. IV numaralı cümlede “yeniden” ve “tekrar” aynı anlamı taşıdığından “yeniden tekrar etmeye” ifadesi gereksiz bir yinelemedir ve anlatımı bozar. I numaralı cümlede özne ile yüklem uyumludur, “hâkim olmaları için” amaç ilişkisi de doğrudur. III numaralı cümlede özne “seyirciler” olduğuna göre yüklemin çoğul ve etken kurulmuş “alkışladılar” biçimi yapıya uygundur.

Üçüncü adımda bozuk cümleleri birleştiriyoruz: II ve IV bozuk, I ve III sağlamdır. Dolayısıyla doğru birleşim II ve IV’tür.

Çeldiriciler: “I, II ve III” birleşimi sağlam I ve III cümlelerini de bozuk saydığı için yanlıştır. “II ve III” birleşimi sağlam III cümlesini de içerdiği için yanlıştır. “I ve IV” birleşimi ise bozuk olan II cümlesini dışarıda bıraktığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Deyim, atasözü, özdeyiş ve metne katkısı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Mert, ilkokul yıllarından beri her hafta harçlığının bir kısmını bir kumbaraya atmaktadır. Miktar her seferinde küçük görünse de yıl sonunda biriken para, onun istediği bisikleti almaya yetmektedir. Mert'in babası bu başarının tek bir büyük hamleyle değil, sürekli ve sabırlı bir birikimle geldiğini söylemektedir.

Bu metnin ana düşüncesi aşağıdaki atasözlerinden hangisiyle en iyi özetlenir?

  1. A

    Damlaya damlaya göl olur.

    Doğru cevap
  2. B

    Ağaç yaşken eğilir.

  3. C

    Ne ekersen onu biçersin.

  4. D

    Vakit nakittir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Metinde Mert'in harçlığının küçük bir kısmını her hafta biriktirmesi ve yıl sonunda bisikleti alabilmesi anlatılır; babasının vurguladığı da tek bir büyük hamle değil, sürekli ve sabırlı birikimdir. Bu yargıyı tek cümlede karşılayan atasöz, küçük parçaların zamanla bir araya gelip büyük bir sonuç oluşturduğunu anlatan 'Damlaya damlaya göl olur.' sözüdür. 'Ağaç yaşken eğilir' çocukluk yıllarına dikkat çeken bir ayrıntıyla ortak sözcük taşısa da alışkanlığın erken kazanılması gerektiğini söyler; metnin asıl yargısı olan birikimin sonucu bu atasözünde yer almaz. 'Ne ekersen onu biçersin' genel olarak doğru bir öğüt olmakla birlikte ekim-biçim ilişkisini anlattığı için metnin yargısını özetlemez. 'Vakit nakittir' ise zamanın değerine vurgu yapar; düzenli biriktirmeyi değil, zamanı hemen değerlendirmeyi öğütler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Öğrenci: Bu hafta okuyacak kitap bulamıyorum, hepsi çok uzun geliyor. Kütüphaneci: Kısa öykülerle başlayabilirsin. Her gün yirmi sayfa okusan, ayın sonunda bir romanı bitirmiş olursun.

Konuşmaya göre kütüphaneci hangi görüşü savunmaktadır?

  1. A

    Kitap seçerken uzunluğu değil, düzenli okumayı önemsemek gerekir.

    Doğru cevap
  2. B

    Kısa kitaplar okunmaya değmez, uzun eserlere yönelmek gerekir.

  3. C

    Öğrenci kitap okumayı tamamen bırakmalıdır.

  4. D

    Kütüphanede okunacak kitap bulmak artık mümkün değildir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Kütüphanecinin önerisi kısa öykülerle başlamayı ve her gün az miktarda okumayı içerir; ayın sonunda bir roman bitirmek bu düzenin doğal sonucudur. Öğrencinin kitapların uzunluğundan yakınmasına karşılık kütüphaneci uzunluğu bir engel saymaz, asıl önemli olanın okumanın düzenli sürmesi olduğunu gösterir. Bu nedenle kütüphanecinin savunduğu görüş, kitap seçerken uzunluğu değil düzenli okumayı öne çıkarmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Mahalledeki tohum takası etkinliği, her ilkbahar bir araya gelen kişilerin ürettikleri tohumları birbirleriyle paylaşması üzerine kurulur. Katılımcılar, yerel bitki türlerini korumanın yalnız çiftçilerin değil herkesin sorumluluğunda olduğunu düşünür. Etkinlikte alınan tohumlar bir sonraki yıl ekilmek üzere saklanır ve böylece ürün çeşitliliği sürdürülür. Düzenleyiciler, etkinliğin para kazanmak yerine bilgi paylaşmayı amaçladığını vurgular.

Bu paragrafa göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Tohum takasında katılımcılar, kendi ürettikleri tohumları başkalarıyla paylaşır.

  2. B

    Takas edilen tohumlar bir sonraki yıl ekilmek üzere saklanır.

  3. C

    Etkinliğe katılmak için tohum karşılığında ücret ödemek zorunludur.

    Doğru cevap
  4. D

    Etkinliğin asıl amacı, ticari kazanç elde etmekten çok bilgi paylaşımıdır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Paragrafta etkinliğin para kazanmak yerine bilgi paylaşmayı amaçladığı açıkça belirtilir; bu nedenle ücret ödemenin zorunlu olduğu bir yargı metnin tersini söyler. Söylenemeyen ifade budur. Öteki üç yargının her biri metinde doğrudan ya da açıkça dayanağı olan bir bilgidir: katılımcıların tohum paylaşması, tohumların bir sonraki yıl için saklanması ve etkinliğin amacı metinde yazılıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Metin türleri ve hikâye unsurları (şiir, hikâye, anı, makale, fıkra, mektup, tiyatro; olay-kişi-mekân-zaman)
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Yeni yapılan caddelerde bisiklet yolu boyanmış, ama yayalara ayrılan kaldırım neredeyse yok. Planlar kâğıt üzerinde kusursuz görünüyor; asıl sorun, o planların sokakta yürüyen insana ulaşamaması. Bence her proje masaya gelmeden önce ilgili ekip birkaç gün mahallede dolaşsa, kararların çoğu daha isabetli çıkardı. Bu öneriyi küçümsemek kolay; oysa bir kaldırımın genişliği cetvelle değil, bir yürüyüşle anlaşılır.

Bu metin hangi türe örnektir?

  1. A

    Fıkra

    Doğru cevap
  2. B

    Makale

  3. C

    Nükteli hikâye

  4. D

    Anı

Doğru cevap: A

Çözüm

Fıkra sözcüğünün iki anlamı vardır: güldürmek için anlatılan kısa halk hikâyesi ve gazete köşelerinde günlük bir konuya dair kısa görüş yazısı. Birinci adım, yazının amacını belirlemektir: metin güldürmeyi değil, bisiklet yolları ve kaldırımlar üzerine bir yargıyı savunmayı amaçlar. İkinci adım, bu amacı sözcüğün ikinci anlamıyla eşleştirmektir: kısa ve günlük bir konu, birinci tekil kişiyle kurulmuş bir görüş ve gazete köşesinin samimi dili yazıyı fıkra yapar. 'Nükteli hikâye' seçeneği, yazıda olay, kişi ya da olay örgüsü bulunmadığı için yanlıştır; güldürücü bir ton taşımak tek başına hikâye sayılmayı gerektirmez. 'Makale' seçeneği, köşe yazısını kanıtlara dayanan uzun bir incelemeyle karıştırmaktan doğar; bu yazı kısa ve kişisel bir tutumla ilerler. 'Anı' seçeneği ise yazıda yaşanmış bir geçmiş olayın anlatılmadığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Paragraf: konu, ana düşünce/duygu, yardımcı düşünce, başlık, özet
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kütüphaneler uzun süre yalnızca ödünç kitap verilen sessiz mekânlar olarak görüldü. Bugün birçok kütüphane dijital kaynak erişimi, kurs ve mahalle buluşmaları da sunuyor. Örneğin bazı kütüphanelerde yaşlılara bilgisayar kullanımı öğretiliyor. Kütüphaneye giren kişi artık yalnızca raflara bakmakla kalmıyor, aynı mekânda öğreniyor ve paylaşıyor. Bu çeşitlenme, kütüphanenin yalnızca kitap tutan bir yer olmaktan çıktığını göstermektedir.

Bu paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kütüphanelerde ödünç kitap verme ve dijital kaynak erişimi hizmetleri.

  2. B

    Kütüphaneler, bilgi kaynağı olmanın yanında toplumsal bir merkez hâline gelmiştir.

    Doğru cevap
  3. C

    Yaşlılara bilgisayar kullanımının öğretilmesi, bu kurumların en belirgin hizmetidir.

  4. D

    Bilgiye erişim, bir toplumun eğitim düzeyini belirleyen en önemli etkendir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Paragraf, kütüphanenin eskiden yalnızca ödünç kitap verilen bir yer olduğunu, bugün ise dijital erişim, kurs ve mahalle buluşmalarıyla genişlediğini anlatır. Son cümle bu değişimin kütüphanenin artık yalnızca kitap tutan bir yer olmadığını gösterdiğini söylediğine göre, ana düşünce bu değişimin bütününü kapsayan yargıdır. Yaşlılara bilgisayar öğretilmesi paragrafta yalnızca bir örnektir; onu ana düşünce saymak, paragrafın tamamı yerine tek bir ayrıntıya bakmak anlamına gelir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

I. Metin: Sınav haftasında geceyi uykusuz geçirerek çalışmak, öğrenilenlerin hafızada kalmasını zorlaştırır. Yeterli dinlenme ise öğrenilenlerin kalıcı olmasına yardımcı olur.

II. Metin: Bir konuyu tek bir uzun oturumda çalışmak yerine birkaç güne yaymak, konunun uzun süre akılda kalmasına katkı sağlar. Aralıklı tekrar, bilginin kalıcılığını artırır.

Bu iki metne göre aşağıdakilerden hangisi ortaktır?

  1. A

    I. metin, sınav kaygısının öğrenmeyi engellediğini savunur.

  2. B

    II. metin, uzun ve kesintisiz oturumların en verimli çalışma biçimi olduğunu savunur.

  3. C

    İki metin de ezberlemenin anlamlı öğrenmenin yerini tutabileceğini savunur.

  4. D

    İki metin de öğrenmenin kalıcılığını, çalışma ve dinlenmenin zamanlamasıyla ilişkilendirir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

I. metin uykusuz çalışmanın hafızayı zorlaştırdığını ve yeterli dinlenmenin kalıcılığa yardım ettiğini söyler; II. metin ise bir konunun birkaç güne yayılmasının ve aralıklı tekrarın kalıcılığı artırdığını anlatır. İki metnin ortak noktası, her ikisinde de öğrenmenin kalıcılığının çalışma ve dinlenmenin zamanlamasına bağlanmasıdır. Sınav kaygısı I. metinde hiç geçmez, II. metinde de ezber ya da uzun oturumun verimi bu yüzden ortak yargı olamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Paragraf: çıkarım, yorum, karşılaştırma, tutarlılık, gerçek-kurgu, metnin işlevi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yaz tatilinde ödev verilmesinin çocuğun dinlenme hakkını elinden aldığı sıkça söylenir. Oysa tatilde hiç öğrenme etkinliği olmayan çocuk, eylülde önceki bilgilerini hatırlamakta zorlanabilir. Bence bu zorluk, ödevin ağır olmasından değil, ödevin tamamen ortadan kalkmasından doğar.

Yazarın bu paragraftaki görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Yaz tatilinde ödev verilmesi, çocuğun dinlenme hakkını elinden alır.

  2. B

    Yaz tatilinde yapılacak etkinliklerin programı, ailelerin sorumluluğunda olmalıdır.

  3. C

    Tatilin boş geçmesi, öğrencinin eylülde bilgilerini daha iyi hatırlamasını sağlar.

  4. D

    Kısa ve ilgi çekici yaz ödevleri, dinlenme ile öğrenmeyi birlikte koruyabilir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Yazar önce yaygın kanıyı aktarır, sonra bu kanıya gerekçesiyle karşı çıkar: tatilde hiç etkinlik olmazsa eylülde bilgi kaybı yaşanabilir, sorun ise ödevin ağırlığında değildir. Bu gerekçeden çıkan tutum, ödevin ölçülü ve ilgi çekici tutulmasının dinlenmeyi ve öğrenmeyi birlikte koruyabileceğidir. Aktarılan yaygın kanıyı yazarın kendi görüşü sanmak bu sorudaki en sık hatadır, çünkü yazar o kanıya katılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bal arıları, kovan adı verilen yuvalarda düzenli bir toplum oluşturarak yaşar. Bir kovanda tek bir ana arı, binlerce işçi arı ve erkek arılar yer alır. İşçi arılar çiçek özü ve polen toplar, topladıkları özü kovanda bala dönüştürür. Ana arı ise yumurtlayarak koloninin devamını sağlar. Balın depolandığı petek gözleri, kenarları altıgen olan, mumdan yapılmış bölmelerdir. Geçen yaz bir sabah kovanın girişinde yoğun bir uğultu duyuldu. Bence arıların bu iş bölümü, insanların da örnek alması gereken bir düzendir.

Bu paragrafta ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Açıklayıcı

    Doğru cevap
  2. B

    Öyküleyici

  3. C

    Betimleyici

  4. D

    Tartışmacı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda paragrafın amacının bilgi vermek olduğu görülür: arıların kovandaki görev dağılımı, balın üretimi ve petek yapısı açıklanmaktadır. İkinci adımda açıklayıcı anlatımın belirtileri aranır; konu hakkında nesnel bilgi verilmesi ve öğretme amacı paragrafın büyük bölümünde izlenir. Üçüncü adımda ağır basan biçim açıklayıcı anlatım olarak belirlenir, çünkü öznel ifadeler paragrafın bilgi verme amacını değiştirmeyecek kadar azdır. Çeldiriciler: 'Betimleyici' seçeneği, petek gözlerinin şeklini anlatan tek bir cümleden çıkarılmıştır; tek bir betimleme cümlesi paragrafı betimleyici yapmaz. 'Öyküleyici' seçeneği, geçen yaz yaşanan tek bir olay kırıntısına dayanır; olay anlatımı paragrafın ağırlığını taşımadığı için yanlıştır. 'Tartışmacı' seçeneği, yazarın kişisel görüşünü bildiren tek bir cümleye dayanır; bu cümle paragrafın genel amacını tartışmaya dönüştürmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Görsel, grafik, tablo, afiş/medya metni, bilgi kaynağı yorumlama
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir ortaokulda kütüphane görevlisi, 6-A ve 6-B şubelerinin eylül, ekim, kasım ve aralık aylarında ödünç aldıkları kitap sayılarını ayrı ayrı kaydetmiştir. Bu kayıtlar, iki şubenin okuma alışkanlığının aylara göre değiştiğini düşündürmektedir. Kayıtlar çubuk grafikte gösterilmiştir. Grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Gruplu çubuk grafik: ödünç alınan kitap sayısı, aylara göre. Eylül: 6-A 14, 6-B 9; Ekim: 6-A 11, 6-B 16; Kasım: 6-A 18, 6-B 15; Aralık: 6-A 13, 6-B 21. Değer ekseni 0-25 adet.
  1. A

    Ekim ayında 6-B sınıfı, 6-A sınıfından 5 kitap daha az ödünç almıştır.

  2. B

    Ocak ayında her iki sınıf da 20 kitabın üzerinde ödünç almıştır.

  3. C

    Aralık ayında 6-B sınıfının ödünç aldığı kitap sayısı, 6-A sınıfınınkinin 1,5 katından fazladır.

    Doğru cevap
  4. D

    Aralık ayında 6-B sınıfının ödünç aldığı kitap sayısı, 6-A sınıfınınkinin 8 katıdır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda grafikteki Aralık ayı sütunlarına bakılır: 6-A şubesinin değeri 13, 6-B şubesinin değeri 21'dir. İkinci adımda bu iki değerin oranı alınır: 21 / 13 yaklaşık 1,6 olur. Oran 1,5'ten büyük olduğundan 6-B şubesinin Aralık sayısı, 6-A şubesinin sayısının 1,5 katından fazladır ve doğru yargı budur.

Çeldiriciler: '6-B sınıfı, 6-A sınıfından 5 kitap daha az' ifadesi Ekim ayındaki sütun değerlerinin yerini ters okumanın sonucudur; grafikte 6-B sınıfı Ekim ayında 16, 6-A sınıfı 11 kitap ile ayrılmaktadır, yani 6-B daha fazladır. 'Ocak ayında her iki sınıf da 20 kitabın üzerinde' yargısı grafikte yer almayan bir aya ait olduğu için yanlıştır. '8 katıdır' ifadesi iki değer arasındaki farkı (21 - 13 = 8) oran sanmanın sonucudur; oran yaklaşık 1,6'dır, 8 değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Sözel mantık / kural uygulama (yeni nesil): verilen kurallara göre çıkarım, şifre-kadran-çark, sıralama/eşleştirme bulmacası, kurala uyan tablo/grafik/afişi seçme
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir kütüphanenin yaz döneminde açacağı dört atölyeden biri seçilecektir. Yönetim, bir atölyeyi açarken şu üç ölçütün hepsini sağlamasını istemektedir: atölyenin süresi en fazla 3 saat olacak, katılım ücreti 150 TL'yi aşmayacak ve kapasitesi en az 20 kişi olacaktır. Dört atölyenin süre, ücret ve kapasite bilgileri şekildeki tabloda verilmiştir. Atölyelerin her biri ayrı bir salonda ve tek bir eğitmenle yürütülecek, yönetim bu üç ölçüt dışında bir tercih yapmayacaktır. Bu ölçütlerin tümünü aynı anda sağlayan atölye hangisidir?

Atölye bilgileri tablosu: Seramik 4 saat, 110 TL, 26 kişi; Heykel 2 saat, 90 TL, 14 kişi; Drama 2 saat, 160 TL, 30 kişi; Resim 3 saat, 140 TL, 24 kişi.
  1. A

    Seramik

  2. B

    Heykel

  3. C

    Resim

    Doğru cevap
  4. D

    Drama

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, ölçütleri maddelemektir: süre en fazla 3 saat, ücret en çok 150 TL ve kapasite en az 20 kişi olmalıdır. İkinci adım, her satırı bu üç ölçütle sınamaktır: Seramik 4 saatle süre ölçütünü aşar; Heykel 14 kişilik kapasiteyle en az 20 kişi ölçütünü karşılamaz; Drama 160 TL'lik ücretle 150 TL sınırını aşar. Üçüncü adım, üç ölçütü birden sağlayan tek satırı bulmaktır: Resim 3 saat, 140 TL ve 24 kişi ile üç ölçütü de karşılar, bu yüzden doğru cevaptır. Çeldiriciler: 'Seramik' yalnız süre ölçütünü çiğnediği için, 'Heykel' kapasite koşulu ters okunup 'en fazla 20 kişi' sanıldığında, 'Drama' ise en yüksek kapasiteye sahip olduğu için dikkat çekip ücret ölçütünü aştığı için yanlış seçeneklerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Sözel mantık / kural uygulama (yeni nesil): verilen kurallara göre çıkarım, şifre-kadran-çark, sıralama/eşleştirme bulmacası, kurala uyan tablo/grafik/afişi seçme
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir kulübün kapı şifresi, kelimelerin harflerinin şekildeki çarkın halkaları yardımıyla dönüştürülmesiyle üretilmektedir. Çark iki halkadan oluşur: dış halkada sekiz harf bulunur ve iç halkada her dış harfin tam karşısında bir harf yer alır. Şifre oluşturulurken kelimenin her harfi için önce dış halkadaki yeri bulunur, sonra o yerin karşısındaki iç halka harfi yazılır. Harflerin sırası değişmez; kelimenin her harfi tek tek dönüştürülür ve tekrar eden harfler de aynı biçimde çevrilir. Kulüp kapı şifresini her ay yeniler, ancak şifre üretme kuralı hiçbir ayda değişmez. Kulübün eski üyeleri, bu çarkla yapılan şifrelerin yıllardır aynı yöntemle üretildiğini hatırlamaktadır. Şifre, toplantı salonunun kapısındaki tuş paneline girilir ve yanlış girilen her şifre kapıyı bir dakika kilitli bırakır. Bu nedenle üyelerin çarkı dikkatle okuyarak şifreyi doğru üretmesi istenmektedir. Yeni üyelere verilen bilgi kâğıdında kuralın anlaşılması için çözülmüş bir örnek bulunmaktadır: KALEM kelimesinin şifresi EMİRU'dur. Bu bilgi kâğıdındaki kurala göre AMİR kelimesinin şifresi hangisidir?

Şifre çarkı: dış halkada saat yönünde K, A, L, E, M, İ, R, U harfleri; iç halkada aynı konumlarda E, M, İ, R, U, K, A, L harfleri bulunur.
  1. A

    RALE

  2. B

    MUKA

    Doğru cevap
  3. C

    MUİR

  4. D

    MUKR

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, örnekten dönüşüm eşleşmelerini çıkarmaktır: KALEM kelimesi EMİRU'ya dönüştüğü için K→E, A→M, L→İ, E→R ve M→U eşleşmeleri bulunur. İkinci adım, örnekte geçmeyen harfleri çarktan okumaktır: dış halkadaki R'nin tam karşısında iç halkada A, dış halkadaki İ'nin karşısında ise K vardır. Üçüncü adım, AMİR kelimesinin her harfini sırayla çevirmektir: A→M, M→U, İ→K, R→A; şifre MUKA olur. Çeldiriciler: 'RALE' dönüşümün ters yönde, iç halkadan dış halkaya uygulanmasının sonucudur; 'MUİR' yalnız ilk iki harfe uygulanıp İ ile R'nin bırakılmasıyla; 'MUKR' ise son harf R'nin çevrilmeden kalmasıyla oluşur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Yazım kuralları ve noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bilim kulübü, öğrencilerin hazırladığı maketlerle ilgili bir duyuru yazmaktadır. Duyuruda maketlerin ölçüsü ile başvurulacak kurum, kısaltmalar ve kısaltmalara gelen eklerle belirtilecektir. Panoya asılacak metinde yazım hatası olmaması için bu duyuruyu hazırlayan öğrenci dikkatli davranmalıdır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltma ve kısaltmaya gelen ek birlikte doğru yazılmıştır?

  1. A

    Maketler 12 cm'lik çubuklarla yapılacak ve başvuru TÜBİTAK'e iletilecektir.

  2. B

    Maketler 12 cm'lik çubuklarla yapılacak ve başvuru T.Ü.B.İ.T.A.K.'a iletilecektir.

  3. C

    Maketler 12 cm'lik çubuklarla yapılacak ve başvuru TÜBİTAK'a iletilecektir.

    Doğru cevap
  4. D

    Maketler 12 cmlik çubuklarla yapılacak ve başvuru TÜBİTAK'a iletilecektir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda cümlelerdeki kısaltmalar belirlenir: 'cm' bir ölçü birimi, 'TÜBİTAK' ise bir kurum adının kısaltmasıdır. İkinci adımda kısaltmalara gelen ekler okunuşa göre sınanır: 'santimetre' e ile bittiği için birim kısaltmasına '-lik' eki gelir ve ek kesme işaretiyle ayrılarak 'cm'lik' yazılır. Üçüncü adımda 'TÜBİTAK' okunuşunun son ünlüsü a olduğundan ek 'a' ile gelir ve 'TÜBİTAK'a' doğru yazılır. 'TÜBİTAK'e' ünlü uyumuna uymadığı için; 'T.Ü.B.İ.T.A.K.'a' ise büyük harfli bir kısaltmanın harfleri arasına nokta konmadığı için; 'cmlik' ise kesme işareti atlandığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Yazım kuralları ve noktalama işaretleri
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kulübün yarınki provası için bir arkadaşınız, sınıf panosuna asılacak kısa bir diyalog hazırlıyor. Diyalogda kullanılacak cümlelerin yazım ve noktalama bakımından kurallara uygun olması gerekiyor.

Aşağıdaki cümlelerden hangisi, hem yazım hem noktalama bakımından doğrudur?

  1. A

    Yarın prov-aya gelecek misin?

  2. B

    Yarın provaya gelecek misin.

  3. C

    Yarın provaya gelecekmisin?

  4. D

    Yarın provaya gelecek misin?

    Doğru cevap

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda cümledeki soru eki belirlenir: 'gelecek' sözcüğünün son ünlüsü e olduğundan soru eki 'mi' biçiminde gelir. İkinci adımda bu ekin önceki sözcükten ayrı yazılıp yazılmadığı ile cümle sonundaki işaret denetlenir; soru cümlesi olduğu için sonuna soru işareti konur ve 'mi' ayrı yazılır, bu yüzden 'gelecek misin?' doğru biçimdir. 'gelecekmisin?' ekin bitişik yazılmasından, 'gelecek misin.' soru cümlesinin sonuna nokta konmasından, 'prov-aya' ise 'provaya' kelimesinin 'pro-va-ya' hecelerinin dışından, v ile a arasından bölünmesinden yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Fiillerde çatı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir ilçe kütüphanesinin görevlisi, yeni gelen kitapları kayıt defterine işlerken her cümlenin yüklemine dikkat etmesi gerektiğini fark etmiştir. Bu nedenle bir hafta boyunca kitap ödünç alan kişilerin kullandığı dört cümleyi seçmiş ve yüklemlerin çatısı ile geçişlilik durumu üzerine, okul kulübündeki öğrencilere anlatmak için kısa bir açıklama yazısı hazırlamıştır.

Notunda yer alan cümlelerden hangisinin yüklemi hem edilgen hem de geçişsizdir?

  1. A

    Fabrikanın eski duvarları geçen yıl yıkıldı.

    Doğru cevap
  2. B

    Kardeşim her hafta çok güzel çizer.

  3. C

    Teknisyen arızalı cihazı dün gece onardı.

  4. D

    Yağmur bütün gece boyunca yağdı.

Doğru cevap: A

Çözüm

Doğru cevap, yüklemi “yıkıldı” olan cümledir. Birinci adımda yüklem bulunur; bu fiil “yık-” kökünün sonuna gelen “-ıl” ekiyle, “yıkmak” fiilinin edilgen çatıda kurulmuş hâlidir. İşi yapan belirtilmemiştir ve özne olan duvarlar işten etkilenen konumdadır. İkinci adımda yüklemin nesne alıp almadığına bakılır: edilgen fiiller nesne alamadığı için bu yüklem geçişsizdir ve iki özellik birlikte sağlanır.

Çeldiriciler: “Teknisyen arızalı cihazı dün gece onardı.” cümlesinin yüklemi “onardı” etken çatılıdır ve “cihazı” ile nesne aldığından geçişlidir; edilgen olmadığı için koşulu sağlamaz. “Kardeşim her hafta çok güzel çizer.” cümlesinde “çizer” etken çatılıdır; nesnesi cümlede yazılmasa da “çizmek” geçişli bir fiil olduğundan edilgen değildir ve koşulu sağlamaz. “Yağmur bütün gece boyunca yağdı.” cümlesinde “yağdı” geçişsizdir, ancak etken çatılı olduğu için edilgen koşulunu karşılamaz; geçişsizlik tek başına yeterli değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Cümlenin ögeleri ve cümle türleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir dil çalışma kâğıdında öğrencilerden her cümlenin yüklemini bulmaları ve yükleme 'kim' ya da 'ne' sorusunu sorarak öznesini belirlemeleri isteniyor. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne birden fazla sözcükten oluşan bir söz öbeğidir?

  1. A

    Yağmurlu bir sabahın erken saatlerinde kardeşim okula yürüyerek gitti.

  2. B

    Öğretmen, sınav haftası boyunca çok uzun bir çalışma takvimi hazırladı.

  3. C

    Sınıfın en çalışkan öğrencileri yarışmada birincilik ödülünü aldı.

    Doğru cevap
  4. D

    Sabahın köründe kalkıp kahvaltıyı hazırladı.

Doğru cevap: C

Çözüm

Önce cümlenin yüklemini bulup yükleme 'kim' ya da 'ne' sorusunu sormak gerekir. Birinci adım: 'Sınıfın en çalışkan öğrencileri yarışmada birincilik ödülünü aldı.' cümlesinde yüklem 'aldı'dır; 'kim aldı?' sorusunun cevabı 'Sınıfın en çalışkan öğrencileri' öbeğidir. İkinci adım: bu öbek 'Sınıfın', 'en çalışkan' ve 'öğrencileri' sözcüklerinden oluşur; öznenin birden fazla sözcükten oluşan bir söz öbeği olduğu böylece görülür, bu nedenle doğru cevap bu cümledir.

Çeldiriciler: 'Yağmurlu bir sabahın erken saatlerinde kardeşim okula yürüyerek gitti.' cümlesinin başında uzun bir zarf tümleci vardır, ancak 'kim gitti?' sorusunun cevabı yalnız 'kardeşim' sözcüğüdür; bu cümlenin öznesi tek sözcüktür, uzun olan öge zarf tümlecidir. 'Öğretmen, sınav haftası boyunca çok uzun bir çalışma takvimi hazırladı.' cümlesinde uzun olan 'çalışma takvimi' öbeği belirtisiz nesnedir; öznesi 'Öğretmen' tek sözcüktür. 'Sabahın köründe kalkıp kahvaltıyı hazırladı.' cümlesinde özne yazılmamıştır; yüklemin kişi ekinden anlaşılan gizli bir özne vardır, dolayısıyla bu cümlede özne bir söz öbeği değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

İstersen uygulamada da çözebilirsin

Aynı soruları süre tutarak benzersor uygulamasında çözebilir, sonuçlarını sonra inceleyebilirsin.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

Uygulamayı incele

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by