12 soru · YKS

AYT Felsefe Grubu Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

AYT Felsefe Grubu Deneme 1 cevap anahtarı ve 12 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • MÖ 6. yy - MS 2. yy felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci, hocasına en çok takdir edilen insan olmanın mutluluk getirip getirmeyeceğini sorar. Hoca, çevresinin onayını kazanmış birinin de içinde huzursuz olabileceğini anlatır. Ona göre mutluluk, insanın düşünceleri, istekleri ve davranışları arasında kurduğu uyumdan doğar. Kişi kendisiyle bu uyum içindeyken, dıştan gelen övgü ya da eleştiri onun iç dengesini tek başına bozamaz. Hoca, bu konuda kendi deneyimini de anlatır: Bir zamanlar başarı ve şöhret peşinde koşmuş, ama sonunda kendi sesini duyamaz hâle gelmişti. Öğrenci, bu sözlerin kendi hayatına nasıl yansıyacağını düşünmeye başlar.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Mutluluk, toplumda elde edilen makam ve servetle doğrudan orantılı bir duygudur.

  2. B

    Erdem, bilgiden bağımsız olarak tekrarlanan bir alışkanlık sayesinde kendiliğinden kazanılır.

  3. C

    Mutluluğun kaynağı insanın kendi içindeki uyumudur ve bu uyum dış başarılara bağlı kalmak zorunda değildir.

    Doğru cevap
  4. D

    Hocanın anlattığı uyum, yönetimin halkı düzenli tutmasıyla sağlanabilecek bir toplumsal düzendir.

  5. E

    Kötü davranış, insanın kendisini tanımadığı için değil, bilinçli bir seçimle ortaya çıkar.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, hocanın mutluluğu insanın düşünceleri, istekleri ve davranışları arasındaki uyuma bağladığını belirlemektir. İkinci adım, bu uyum sağlandığında dıştan gelen övgü ya da eleştirinin iç dengeyi tek başına bozamadığını ayırt etmektir. Üçüncü adım, bu iki noktadan çıkan sonucu seçmektir: mutluluğun kaynağı insanın kendi içindeki uyumudur ve bu uyum dış başarılara bağlı kalmak zorunda değildir.

Çeldiriciler: "Mutluluk, toplumda elde edilen makam ve servetle doğrudan orantılı..." yargısı, parçanın mutluluğu dış koşullara bağlamadığını gösterir. "Erdem, bilgiden bağımsız..." yargısı, parçada erdemden değil uyumdan söz edildiği için yanlıştır. "Kötü davranış, insanın kendisini tanımadığı için değil..." yargısı parçada geçmeyen bir tercih savıdır. "Hocanın anlattığı uyum, yönetimin halkı düzenli tutmasıyla..." yargısı ise parçada yer almayan siyasal bir çıkarımdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • 20. yy felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bu düşünüre göre, insanın yaşadığı çağdaki değerler kendiliğinden doğru değildir; değerleri biçenler, iyi ve kötü hakkındaki yargılarıyla çoğu kez yanılmaktadır. Yeni bir iyilik ve kötülük anlayışı kurmak isteyen kişi, önce mevcut değerleri yıkan bir tutum benimsemelidir. Düşünüre göre bütün canlılarda bir güç arayışı vardır ve yeryüzünün anlamı, bu gücü kendinde aşan insan tipinin yaratılmasıdır. Yeni değerler ancak bu yıkıcı ve yaratıcı süreçle doğabilir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen düşünürün görüşlerinden biri değildir?

  1. A

    Yeryüzünün anlamı, kendi değerlerini yaratabilen insan tipinin ortaya çıkmasıdır.

  2. B

    Değerler sorgulanmadan kabul edildiğinde yanlışlıkların kaynağı olur.

  3. C

    Yeni değerlerin doğabilmesi için önce eski değerlerin yıkılması gerekir.

  4. D

    Canlıların tümünde kendini yükseltme ve güç kazanma eğilimi vardır.

  5. E

    Her insanın özü doğuştan belirlenmiştir ve sonradan yapılan seçimlerle değişmez.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: parçada değerlerin kendiliğinden doğru olmadığı ve değer biçenlerin yanıldığı anlatılıyor. İkinci adım: yeni değerlerin ancak eski değerlerin yıkılmasıyla doğabileceği, canlılarda güç arayışı bulunduğu ve yeryüzünün anlamının üstinsan olduğu söyleniyor. Üçüncü adım: bu görüşlerin tümü parçada sözü edilen düşünüre, yani Nietzsche'ye aittir; soru bunlardan birinin olmadığını soruyor. Özün önceden belirlenip değişmediği görüşü parçada yoktur ve bu düşünürün görüşü değildir. Çeldiriciler: «Değerler sorgulanmadan kabul edildiğinde yanlışlıkların kaynağı olur» yargısı değer biçenlerin yanılgısıdır. «Yeni değerlerin doğabilmesi için önce eski değerlerin yıkılması gerekir» yargısı yıkıcı ve yaratıcı süreçtir. «Canlıların tümünde kendini yükseltme ve güç kazanma eğilimi vardır» yargısı güç iradesi görüşüdür. «Yeryüzünün anlamı, kendi değerlerini yaratabilen insan tipinin ortaya çıkmasıdır» yargısı üstinsan görüşüdür; hepsi düşünürün görüşleridir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Psikoloji bilimini tanıyalım
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir psikoloğa göre bir melodiyi dinleyen kişi, tek tek notaları ayrı ayrı algılamaz; melodiyi bir bütün olarak duyar ve bu bütünde hiçbir nota tek başına melodiyi oluşturmaz. Ona göre algılanan olaylar parçalarına indirgenemeyen anlamlı bütünlerdir ve zihin, uyaranları bu bütünlük içinde düzenler.

Bu görüş aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine aittir?

  1. A

    Bilinçaltındaki çatışmaların davranışa yansıdığını ve bunların çözümlenmesi gerektiğini savunan yaklaşım

  2. B

    Algılanan olayları parçalarının toplamından farklı, bölünmez bir bütün olarak ele alan yaklaşım

    Doğru cevap
  3. C

    Zihnin amacını, bireyin çevresine uyum sağlamasındaki işlevinde arayan yaklaşım

  4. D

    Algı ve düşünceyi en küçük ögelerine ayırıp bu ögelerin bileşimini çözümleyen yaklaşım

  5. E

    Davranışı dış uyaranlara verilen ve pekiştirmeyle öğrenilen tepkiler olarak açıklayan yaklaşım

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: parçada algılanan olayların parçalarına indirgenemeyen bir bütün olarak ele alındığı görülür. İkinci adım: bu bütünlük vurgusu, psikolojik olayların parçalarının toplamından farklı olduğunu savunan Gestalt yaklaşımının temel ilkesidir. Üçüncü adım: ögelere ayırma, uyuma hizmet eden amaç ve pekiştirme vurgusu bu parçadan çıkmaz; geriye bütünlük ilkesi kalır. Çeldiriciler: bilinçaltı çatışmalar psikanalizin, öğelere ayırma yapısalcılığın, uyuma hizmet eden amaç işlevselciliğin, dış uyaran ve pekiştireç ise davranışçılığın ilkeleridir. Parçanın bütünlüğü yalnızca Gestalt'ta öne çıkar, bu nedenle diğer yaklaşımlar parçanın vurgusuyla uyuşmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Psikolojinin temel süreçleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ece, lise son sınıfta günlük tutuyor. Günlüğüne şunları yazıyor: "Bugün sınıfta herkesin önünde konuşmak zorunda kaldım. Kim olduğumu, neye inandığımı bilmek istiyorum. Ailemin fikirleriyle benimkiler çoğu zaman çakışmıyor. Aynada bedenimdeki değişimleri daha fazla fark ediyorum."

Bu parçada ergenlik döneminin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

  1. A

    Akran baskısının çocukluk dönemine özgü olması

  2. B

    Beden imajındaki değişimin önemsiz olması

  3. C

    Kimlik arayışı ve benlik tanımı

    Doğru cevap
  4. D

    Kimlik karmaşasının yaşlılık döneminde yaşanması

  5. E

    Duyguların en yoğun olduğu dönemin bebeklik olması

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçada geçen ögeleri belirlemektir: Ece'nin kim olduğunu bilme isteği, inançlarıyla ailesinin fikirleri arasındaki çatışma ve bedenindeki değişimlerin farkına varması. İkinci adım, bu ögeleri ergenlik döneminin özellikleriyle eşleştirmektir: kimlik arayışı, aile ile değerler arasındaki ayrışma ve beden imajındaki değişim bu dönemin belirgin özellikleridir. Üçüncü adım, parçanın ana vurgusunu seçmektir: metin en çok kimlik arayışını ve benlik tanımını öne çıkarır. Doğru seçenek kimlik arayışı ve benlik tanımıdır.

Çeldiriciler: Beden imajındaki değişimin önemsiz olması, parçada geçen bir ögeyi ikincil saymaktır; oysa bu değişim ergenlik döneminde önemli bir ögedir. Akran baskısının çocukluk dönemine özgü olması, bu özelliği yanlış bir döneme yerleştirmektir; akran ilişkileri ergenlikte belirginleşir. Kimlik karmaşasının yaşlılık döneminde yaşanması, kimlik sorununu yanlış yaşam evresine koymaktır; bu süreç ergenlikle ilişkilidir. Duyguların en yoğun olduğu dönemin bebeklik olması ise duygusal yoğunluğun ergenlikteki artışını yok saymaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Öğrenme, bellek ve düşünme
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir öğretmen, sınıfındaki öğrencilerin ödevlerini zamanında teslim etmesini istemektedir. Ödevini zamanında getiren öğrenci, her hafta sınıfta sevilmeyen tahta silme görevinden muaf tutulmaktadır. Bu uygulamadan sonra öğrencinin ödevlerini zamanında teslim etme sıklığı artmıştır.

Bu durumda öğretmenin uyguladığı yöntem hangi kavramla adlandırılır?

  1. A

    Ceza uygulaması

  2. B

    Olumlu pekiştirme

  3. C

    Olumsuz pekiştirme

    Doğru cevap
  4. D

    Davranış azaltıcı pekiştirme

  5. E

    Kaldırarak cezalandırma

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Hedef davranış ödevi zamanında teslim etmektir. Ortamdan çıkarılan şey hoşlanılmayan tahta silme görevidir; sahneye yeni bir şey eklenmemiştir.

İkinci adım: Hoş olmayan bir uyarıcının ortamdan çıkarılmasıyla davranışın sıklığı artmıştır. Bu, olumsuz pekiştirmenin tanımıdır.

Doğru yanıt: Olumsuz pekiştirme.

Çeldiriciler: 'Ceza uygulaması' davranışı azaltmak için hoş olmayan bir uyarıcı eklemektir; burada bir şey eklenmemiştir. 'Olumlu pekiştirme' hoşa giden bir uyarıcının eklenmesidir; burada hoşa giden bir şey eklenmemiştir. 'Davranış azaltıcı pekiştirme' bir kavram değildir; davranışı azaltan bir uygulama pekiştirme sayılmaz. 'Kaldırarak cezalandırma' bir cezalandırma değildir; kaldırılan görev hoşa gitmeyen bir uyarıcıdır ve davranış azalmamış, artmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Ruh sağlığının temelleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Tüm tetkiklerinde organik bir bulgu çıkmayan bir kişi, mide ağrısı ve baş dönmesinden yakınmaktadır. Hastanın bu yakınmalarının sınav dönemlerinde belirgin biçimde arttığı, endişesini sık sık dile getirdiği gözlenmiştir. Korku ve kaygı gibi ruhsal nedenlerle ortaya çıkan, ancak bedende gerçek bir hastalık bulunmadan görülen bu tür rahatsızlıklarda ruh ve beden birlikte göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Hastanın yakınmaları uydurma olduğu için herhangi bir tedaviye gerek duyulmamalı ve hekimler bu konuyla ilgilenmemelidir.

  2. B

    Hastanın yakınmaları için bedensel tedavi yeterlidir ve ruhsal bir yön üzerinde durulmasına gerek yoktur.

  3. C

    Hastanın yakınmalarının kaynağında ruhsal etkenler rol oynayabilir; bu nedenle yalnız bedensel tedavi sorunu tek başına çözmeyebilir.

    Doğru cevap
  4. D

    Bu tür rahatsızlıklar duyguların açıkça dile getirildiği toplumlarda daha sık görüldüğünden, hastada bu durum beklenmiyordu.

  5. E

    Hastanın yakınmaları panik atakla aynı şey olduğundan, kısa süreli bir kaygı nöbeti olarak değerlendirilmelidir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, yakınmaların organik bir kaynağının bulunmadığını belirlemektir: tüm tetkiklerde bedensel bir bozukluk saptanmamıştır. İkinci adım, bu yakınmaları psikosomatik bozuklukla ilişkilendirmektir: fiziksel temeli olmayan bedensel yakınmalar, korku ve kaygı gibi ruhsal nedenlerle ortaya çıkar ve sınav dönemlerinde artması bu bağlantıyı destekler. Üçüncü adım, bu ilişkiden çıkan sonucu seçmektir: ruhsal etkenler yakınmaların kaynağında rol oynayabilir, bu nedenle yalnız bedensel tedavi sorunu tek başına çözmeyebilir.

Çeldiriciler: "Hastanın yakınmaları uydurma olduğu için..." seçeneği psikosomatik yakınmayı hayali sayar. "Hastanın yakınmaları için bedensel tedavi yeterlidir..." seçeneği yalnız bedensel tedaviyi yeterli görür. "Bu tür rahatsızlıklar duyguların açıkça dile getirildiği..." seçeneği bu bozukluğun görülme yerini ters okur. "Hastanın yakınmaları panik atakla aynı şey..." seçeneği kaygı ile panik atağı aynı kavram sayar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Toplumsal yapı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Hayali bir mühendis, yıllarca büyük bir metropolde çalıştıktan sonra, tarlaları ve bahçeleri olan küçük bir köye taşınmaya karar verdi. Eşi ve çocukları da ona katıldı. Metropolde saatlerce süren yol, yoğun iş temposu ve kişisel alanda geçen günler yaşamın olağan parçasıydı. Köyde ise zaman mevsimlere ve hasat dönemine göre akar, komşular birbirinin işine yardım ederdi. Mühendis, yeni hayatında bu düzenin nasıl işlediğini gözlemlemek istiyordu. Buna göre, mühendisin yeni yaşamında aşağıdakilerden hangisiyle karşılaşması beklenir?

  1. A

    Bireysel rekabetin ve ben duygusunun köyde ön plana çıkması

  2. B

    Teknolojik dönüşümle işçi sayısının köyde artması ve üretimin fabrikalara kayması

  3. C

    Köyde çekirdek ailenin yaygın olması ve ilişkilerin kurumsal ve resmî biçimde yürümesi

  4. D

    Kentte olduğu gibi kalabalık nüfusun ve mesleki uzmanlaşmanın köyde ağır basması

  5. E

    Zamanın doğanın döngülerine göre akması ve aidiyet duygusunun çok güçlü olması

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: sahnedeki mühendis büyük kentten küçük bir köye taşınmıştır; kentteki yoğun tempo ve kişisel yaşam ile köydeki mevsim ve hasat döngüsü ile komşular arası yardım karşılaştırılır. İkinci adım: bu değişimde zamanın doğanın döngülerine göre akması ve komşuluk dayanışmasından doğan aidiyet duygusunun güçlü olması beklenir. Üçüncü adım: doğru seçenek bu iki özelliği birlikte verir. Çeldiriciler: 'Bireysel rekabetin ve ben duygusunun köyde ön plana çıkması' kentin özelliklerini köye taşımaktır. 'Köyde çekirdek ailenin yaygın olması ve ilişkilerin kurumsal ve resmî biçimde yürümesi' köy yapısındaki geniş aile ve samimi ilişkileri tersine çevirir. 'Kentte olduğu gibi kalabalık nüfusun ve mesleki uzmanlaşmanın köyde ağır basması' kent özelliklerini köye ait saymaktır. 'Teknolojik dönüşümle işçi sayısının köyde artması ve üretimin fabrikalara kayması' teknolojik dönüşümün işçi sayısını artırdığını sanmaktır; işçi sayısı azalmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Toplumsal değişme ve gelişme
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir mahallede birkaç yıl öncesine kadar yalnızca sabit telefonlar kullanılırken bugün herkesin cebinde akıllı bir telefon var. Bu araçlarla yapılan anlık yazışmalar, komşular arasındaki ziyaret alışkanlıklarının yerini aldı. Ancak bayram sabahı büyüklere önce selam vermek ve bir evi habersiz ziyaret etmemek gibi görgü kuralları aynı hızla değişmedi. Bu yüzden yaşlılar gençleri saygısız bulurken, gençler yaşlıları ilgisiz görmeye başladı.

Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir?

  1. A

    Maddi kültür gecikmesi

  2. B

    Kültürel farklılaşma

  3. C

    Kültürel gecikme

    Doğru cevap
  4. D

    Bireysel tercih farkı

  5. E

    Teknolojik durağanlık

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Hızla değişen maddi kültür ögesi, akıllı telefon ve anlık iletişim araçlarıdır. İkinci adım: Geride kalan manevi kültür ögeleri, büyüklere selam verme ve ziyaret gibi görgü kurallarıdır. Üçüncü adım: Bu iki öge arasındaki uyumsuzluk saygı ve ilgi sorununa yol açmıştır; bu sorunu adlandıran kavram kültürel gecikmedir.

Çeldiriciler: Kültürel farklılaşma, uyumsuzluğu farklı kültürlerin varlığı olarak adlandırır. Maddi kültür gecikmesi, ögelerin yerini karıştırır; hızla değişen olan maddi kültürdür. Bireysel tercih farkı, sorunu bireysel bir tercihe indirger. Teknolojik durağanlık, teknolojinin manevi kültürden yavaş değiştiğini varsayar; parçada teknoloji hızla değişmektedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Klasik mantık
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir okul robot kulübünün yarışma öncesi raporunda iki öncül yer almaktadır. Birinci öncül: Pil değişimi yapılmış hiçbir robot, yarışmada ilk üçe girecek kadar hızlı değildir. İkinci öncül: Takım B'nin bütün robotlarında pil değişimi yapılmıştır. Rapor, ekibin kararlarındaki mantıksal tutarlılığı kontrol etmek amacıyla hazırlanmış ve bu iki öncülü temel almıştır. Bu öncüllerden zorunlu olarak çıkan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Pil değişimi yapılmış bütün robotlar takım B'nin robotlarıdır.

  2. B

    Takım B'nin bütün robotları yarışmada ilk üçe girecek kadar hızlıdır.

  3. C

    Yarışmada ilk üçe girecek kadar hızlı olan robotların bazıları takım B'nindir.

  4. D

    Takım B'nin robotlarının hiçbiri pil değişimi yapılmış robot değildir.

  5. E

    Takım B'nin hiçbir robotu, yarışmada ilk üçe girecek kadar hızlı değildir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: büyük terim yarışmada ilk üçe girecek kadar hızlı olmak, orta terim pil değişimi yapılmış robot, küçük terim takım B'nin robotudur. İkinci adım: birinci öncül tümel olumsuz, ikinci öncül tümel olumludur. Üçüncü adım: orta terim ikinci öncülde tümel alınmıştır ve öncüllerden biri olumsuz olduğu için sonuç tümel olumsuz olmalıdır. Dördüncü adım: takım B'nin bütün robotları pil değişimi yapılmış sınıfa girer ve bu sınıfın hiçbir üyesi hızlı değildir; dolayısıyla E doğrudur. A ikinci öncülün ters çevrilmesidir ve geçersizdir. B olumsuz öncüle rağmen olumlu sonuç çıkarır. C olumlu bir tikel sonuç kurarak olumsuz öncül kuralını atlar. D ise öncüllerden biriyle doğrudan çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Klasik mantık
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir mantık çalışma kâğıdında beş kıyas yer almaktadır ve her kıyasta önce iki öncül, ardından sonuç verilmiştir. Kıyasların geçerliliği öncüllerin nicelik ve niteliğine bağlıdır. Buna göre aşağıdaki kıyaslardan hangisinde geçerli bir sonuç elde edilemez?

  1. A

    Bütün balıklar kanatlıdır; bazı evcil hayvanlar balıktır; o hâlde bazı evcil hayvanlar kanatlıdır.

  2. B

    Bazı kuşlar uçandır; bazı uçanlar yüzendir; o hâlde bazı kuşlar yüzendir.

    Doğru cevap
  3. C

    Bütün memurlar çalışandır; bütün öğretmenler memurdur; o hâlde bütün öğretmenler çalışandır.

  4. D

    Bütün kuşlar hayvandır; bazı uçanlar kuştur; o hâlde bazı uçanlar hayvandır.

  5. E

    Hiçbir balık kuş değildir; bazı yüzenler balıktır; o hâlde bazı yüzenler kuş değildir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: her kıyasın üç terimini ve öncüllerin nicelik ile niteliğini ayırın. İkinci adım: A seçeneği geçerlidir; birinci öncül tümel olumlu, ikinci öncül tikel olumludur ve sonuç tikel olumludur. Üçüncü adım: B seçeneğinin iki öncülü de tikeldir. İki tikel öncülden sonuç çıkmaz, bu nedenle B seçeneği geçersizdir. Dördüncü adım: C seçeneği iki tümel olumlu öncülle geçerli bir kıyastır. D seçeneği tikel öncül ve tikel sonuç içerir, ancak tümel bir öncül orta terimi kapsadığı için geçerlidir. E seçeneği iki öncülden biri olumsuz olduğu için olumsuz sonuç verir ve geçerlidir. Yani yalnızca B seçeneğinde geçerli bir sonuç elde edilemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Mantık ve dil
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir toplantıda ekip üyeleri bir projenin başarılı olup olmadığını tartışıyor. Birinci katılımcı, “başarı” sözcüğüyle hedeflenen sayının tutturulmasını kastettiğini söylüyor. İkinci katılımcı ise aynı sözcüğü ekibin süreçten duyduğu memnuniyet anlamında kullanıyor. Tartışma saatlerce sürünce toplantıyı yöneten kişi, iki tarafın da kabul edeceği bir adım atmak istiyor. Buna göre tartışmayı sona erdirecek en uygun adım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Her iki katılımcının konuşmasındaki cümle dizilişini ve yazım hatalarını düzeltmek; söz dizimi açısından net bir ifade sağlayarak tartışmayı kapatacaktır.

  2. B

    Başarının ölçüldüğü sayısal verilerin doğruluğunu kanıtlamak için yeni bir ölçüm yapmak; böylece anlaşmazlık olgusal düzeyde çözülecektir.

  3. C

    Her iki katılımcının başarıyı aynı şekilde kastettiğini varsayıp toplantıyı kapatmak; tartışmanın kaynağı zaten ortadan kalkmış olacaktır.

  4. D

    “Başarı” sözcüğü için her iki tarafın üzerinde uzlaşacağı bir tanım yapmak; böylece sözcüğün hangi anlamda kullanıldığı açıkça belirlenmiş olur.

    Doğru cevap
  5. E

    Tanım yapmanın tartışmayı derinleştireceğini düşünerek sözcüğü belirsiz bırakmak ve konuyu bir sonraki toplantıya ertelemek.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda iki tarafın “başarı” sözcüğüne yüklediği anlamlar belirlenir: biri sayısal hedefi, öteki ekibin süreçten duyduğu memnuniyeti kastetmektedir. İkinci adımda anlaşmazlığın kaynağı, sözcüğün çok anlamlı olmasına bağlanır; taraflar aynı kelimeyle farklı kavramları anlatmaktadır. Üçüncü adımda bu sorunu bitirecek adım seçilir: anlamda uzlaşma sağlayan bir tanım. Tanım, sözcüğün hangi anlamda kullanılacağını belirleyerek tartışmanın konusunu sabitler. Doğru yargı budur.

Çeldiriciler: “Cümle dizilişi” yargısı, konuşmacıların cümlelerinin düzgün olduğunu, sorunun anlamda olduğunu göz ardı eder. “Aynı anlamı kastetme” yargısı, iki tarafın sözcüğü farklı kullandığı gerçeğiyle çelişir. “Olgusal ölçüm” yargısı, anlaşmazlığın veriyle değil anlamla ilgili olduğunu gözden kaçırır. “Tanımdan kaçınma” yargısı, anlamda uzlaşmanın tartışmayı sona erdirdiğini tersine çevirir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Sembolik mantık
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    (p ∧ ~p) ∨ q

  2. II.

    (p ⇒ q) ∧ p ∧ ~q

  3. III.

    (p ∨ q) ⇔ ~p

p ve q basit önermeler olmak üzere, bir bileşik önerme doğruluk değerlerinin en az bir yorumlama satırında doğru olmasıyla tutarlıdır.

Buna göre, aşağıdaki önermelerden hangileri tutarlıdır?

  1. A

    I ve II

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    Yalnız I

Doğru cevap: B

Çözüm

Bir önerme, doğruluk değerlerinin en az bir satırında doğru ise tutarlıdır.

Birinci adım (I): p ∧ ~p her zaman yanlıştır; bu nedenle önerme q'ya bağlıdır. q doğru alındığında (p ∧ ~p) ∨ q doğru olur. Önerme tutarlıdır.

İkinci adım (II): (p ⇒ q) ∧ p ∧ ~q önermesinde ~q doğru olması için q yanlış olmalıdır. p doğruysa p ⇒ q yanlış olur; p yanlışsa p bileşeni yanlış olur. Her iki durumda da önerme yanlıştır; önerme tutarsızdır.

Üçüncü adım (III): p yanlış, q doğru alındığında p ∨ q doğru ve ~p doğru olur; iki taraf eşit değerdedir, önerme doğrudur. Önerme tutarlıdır.

Sonuç: tutarlı önermeler I ve III'tür.

Çeldiriciler. "I ve II" seçeneği tutarsız II önermesini tutarlı saymaktan doğar. "II ve III" seçeneği tutarlı I önermesini tutarsız saymaktan doğar. "I, II ve III" seçeneği tutarsız önermeyi tutarlı saymaktır. "Yalnız I" seçeneği yalnız ilk satıra bakıp III önermesini elemekten doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by