Soru 1
- Biyoçeşitlilik, ekosistem, madde döngüleri
- Orta
- Çoktan seçmeli
Bir araştırma gemisi, aynı enlemde biri kıyıya yakın sığ sularda, diğeri kıyıdan yüzlerce kilometre uzaktaki açık denizde bulunan iki istasyonda örnekleme yapmıştır. Kıyıya yakın istasyonda plankton ve balık türü sayısının açık denizdekinden belirgin biçimde fazla olduğu belirlenmiştir.
Bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A
Açık denizde su sıcaklığının yıl boyunca daha düşük olması
- BDoğru cevap
Kıyı sularının akarsuların taşıdığı besin maddelerince zengin olması
- C
Açık denizde tuzluluk oranının canlı yaşamını sınırlayacak kadar yüksek olması
- D
Açık denizde güneş ışığının daha derinlere ulaşabilmesi
- E
Kıyı sularının göllerdeki gibi durgun ve tatlı olması
Doğru cevap: B
Çözüm
Birinci adım: Denizel ekosistemlerde üreticiler fitoplanktonlardır ve bunların çoğalması için ışığın yanında azot, fosfor gibi besin tuzları gerekir. Kıyı sularına akarsular karadan aşındırdıkları besin maddelerini taşır; sığ kıyılarda dalga ve akıntılar dipteki besinleri de yüzeye karıştırır. Açık denizin yüzey suları ise bu besinlerden yoksundur. İkinci adım: Besin tuzlarının bol olduğu kıyıda fitoplankton çoğalır, onunla beslenen zooplankton ve balıklar da artar; böylece besin zinciri zenginleşir ve tür sayısı yükselir. Bu yüzden farkın temel nedeni kıyı sularının akarsuların taşıdığı besin maddelerince zengin olmasıdır.
Çeldiriciler: İki istasyon aynı enlemde olduğundan farkı su sıcaklığıyla açıklamak yerinde değildir. Açık okyanusta tuzluluk ortalama değerlere yakındır ve canlı yaşamını engelleyecek düzeyde değildir; tuzluluğu tek neden saymak yanlıştır. Işığın açık denizde derine ulaşması üretimi artıracak bir etkendir, açık denizin daha fakir olmasını açıklamaz. Kıyı suları tuzlu deniz suyudur; onları göl gibi tatlı ve durgun bir ortam saymak denizel ekosistemi karasal su ekosistemiyle karıştırmaktır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.