6 soru · YKS

AYT Coğrafya-1 Deneme 2 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

AYT Coğrafya-1 Deneme 2 cevap anahtarı ve 6 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Biyoçeşitlilik, ekosistem, madde döngüleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir araştırma gemisi, aynı enlemde biri kıyıya yakın sığ sularda, diğeri kıyıdan yüzlerce kilometre uzaktaki açık denizde bulunan iki istasyonda örnekleme yapmıştır. Kıyıya yakın istasyonda plankton ve balık türü sayısının açık denizdekinden belirgin biçimde fazla olduğu belirlenmiştir.

Bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Açık denizde su sıcaklığının yıl boyunca daha düşük olması

  2. B

    Kıyı sularının akarsuların taşıdığı besin maddelerince zengin olması

    Doğru cevap
  3. C

    Açık denizde tuzluluk oranının canlı yaşamını sınırlayacak kadar yüksek olması

  4. D

    Açık denizde güneş ışığının daha derinlere ulaşabilmesi

  5. E

    Kıyı sularının göllerdeki gibi durgun ve tatlı olması

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Denizel ekosistemlerde üreticiler fitoplanktonlardır ve bunların çoğalması için ışığın yanında azot, fosfor gibi besin tuzları gerekir. Kıyı sularına akarsular karadan aşındırdıkları besin maddelerini taşır; sığ kıyılarda dalga ve akıntılar dipteki besinleri de yüzeye karıştırır. Açık denizin yüzey suları ise bu besinlerden yoksundur. İkinci adım: Besin tuzlarının bol olduğu kıyıda fitoplankton çoğalır, onunla beslenen zooplankton ve balıklar da artar; böylece besin zinciri zenginleşir ve tür sayısı yükselir. Bu yüzden farkın temel nedeni kıyı sularının akarsuların taşıdığı besin maddelerince zengin olmasıdır.

Çeldiriciler: İki istasyon aynı enlemde olduğundan farkı su sıcaklığıyla açıklamak yerinde değildir. Açık okyanusta tuzluluk ortalama değerlere yakındır ve canlı yaşamını engelleyecek düzeyde değildir; tuzluluğu tek neden saymak yanlıştır. Işığın açık denizde derine ulaşması üretimi artıracak bir etkendir, açık denizin daha fakir olmasını açıklamaz. Kıyı suları tuzlu deniz suyudur; onları göl gibi tatlı ve durgun bir ortam saymak denizel ekosistemi karasal su ekosistemiyle karıştırmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Nüfus: piramit, nüfus politikaları, göç
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Nüfus bilimciler, toplumların tarıma dayalı yaşamdan sanayi ve hizmet ekonomisine geçerken doğum ve ölüm hızlarında yaşadığı değişimi dört evreli bir modelle inceler. Bu modelde her evrenin nüfus yapısı ve artış hızı belirgin biçimde farklılaşır.

Bu modelin evreleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    İlk evrede salgın ve kıtlıklar ölümleri yüksek tuttuğundan doğal artış düşük kalır.

  2. B

    İkinci evrede tıbbi gelişmelerle ölüm hızı gerilerken doğurganlık yüksek seyreder.

  3. C

    Üçüncü evrede kentleşmenin etkisiyle doğum hızı azalmaya başlar.

  4. D

    Doğal artış hızı, en düşük düzeyine üçüncü evrede ulaşır.

    Doğru cevap
  5. E

    Son evrede doğum ve ölüm hızları düşük düzeyde birbirine yaklaşır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Dört evreli modelde doğal artış hızı, doğum hızı ile ölüm hızı arasındaki farktan doğar. İlk evrede her iki hız da yüksektir ve birbirini büyük ölçüde götürdüğü için doğal artış düşüktür. İkinci evrede beslenme, aşı ve hijyen koşulları iyileşir; ölüm hızı hızla düşerken doğum hızı yüksek kaldığından fark açılır ve artış en hızlı bu evrede yaşanır. Üçüncü evrede kentleşme, kadının eğitime ve iş hayatına katılması gibi etkenlerle doğum hızı da düşmeye başlar; fark daralır ama doğal artış hâlâ belirgindir. Son evrede iki hız da düşük düzeyde dengelenir ve doğal artış sıfıra yaklaşır.

İkinci adım: Seçenekler bu özelliklerle karşılaştırıldığında, doğal artış hızının en düşük düzeyine üçüncü evrede ulaştığını ileri süren yargı modelle çelişir. Üçüncü evrede doğum ile ölüm arasındaki fark hâlâ açıktır; en düşük artış son evreye aittir. Bu yüzden söylenemeyecek yargı budur.

Çeldiriciler: İlk evrede salgın ve kıtlıkların ölümleri yüksek tutması, yüksek doğumları dengelediği için doğal artışın düşük kalması doğrudur. İkinci evrede ölüm hızının gerilemesi ve doğurganlığın yüksek seyretmesi bu evrenin tanımıdır. Üçüncü evrede doğum hızının azalmaya başlaması, bu evreyi ikinci evreden ayıran temel özelliktir. Son evrede doğum ve ölüm hızlarının düşük düzeyde birbirine yaklaşması da modelle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Ekonomik faaliyetler, doğal kaynaklar, enerji, ulaşım, turizm, bölgesel kalkınma
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    I numaralı satırdaki eşleştirme

  2. II.

    II numaralı satırdaki eşleştirme

  3. III.

    III numaralı satırdaki eşleştirme

  4. IV.

    IV numaralı satırdaki eşleştirme

  5. V.

    V numaralı satırdaki eşleştirme

Türkiye'de çıkarılan bazı madenler ile bu madenlerin çıkarıldığı başlıca sahalar, tabloda her satıra bir maden ve bir saha gelecek biçimde eşleştirilmiştir.

Tablodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Tablo: beş maden ve sahası. I bor, Kırka (Eskişehir); II demir, Divriği (Sivas); III bakır, Uşak; IV krom, Guleman (Elazığ); V boksit, Zonguldak.
  1. A

    I ve II

  2. B

    I, II ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    I, III ve IV

  4. D

    II, IV ve V

  5. E

    I, II, III ve IV

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Tablodaki satırlar tek tek okunur. Türkiye bor rezervinin önemli bir kısmı Eskişehir'in Kırka sahasındadır; bor ile Kırka eşleştirmesi doğrudur. Sivas'ın Divriği ilçesi ülkenin en önemli demir sahalarındandır; demir ile Divriği eşleştirmesi doğrudur. Elazığ'daki Guleman, krom madeninin başlıca sahasıdır; bu eşleştirme de doğrudur. İkinci adım: Bakırın başlıca sahaları Artvin (Murgul), Kastamonu (Küre) ve Elazığ (Maden) çevresidir; Uşak bakırla değil, altın madenciliğiyle bilinir. Boksitin başlıca sahası Konya-Seydişehir'dir; Zonguldak ise taş kömürü havzasıdır. Bu iki satır yanlış eşleştirilmiştir. Üçüncü adım: Doğru eşleştirmeler I, II ve IV numaralı satırlardır.

Çeldiriciler: Yalnız I ve II'yi seçmek Guleman'ın krom sahası olduğunu gözden kaçırmaktır. I, III ve IV bileşimi bakırı Uşak'la eşleştirmeyi doğru saymaktan ve demir-Divriği eşleştirmesini dışarıda bırakmaktan doğar. II, IV ve V bileşimi boru Kırka yerine Divriği gibi başka bir sahaya bağlamaktan ve boksiti Zonguldak'ta sanmaktan kaynaklanır. I, II, III ve IV bileşimi doğru satırları bulduğu hâlde bakırı Uşak'la eşleştirmeyi de doğru saymaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Küresel ortam: kültür bölgeleri, medeniyetler, ticaret yolları, örgütler, gelişmişlik
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Almanya'nın Ruhr Havzası'nda taş kömürü yataklarının yakınında demir-çelik fabrikalarının kurulması

  2. II.

    Norveç'te akarsular üzerindeki santrallerden elde edilen ucuz elektrikle alüminyum üretilmesi

  3. III.

    Singapur'da liman, bankacılık ve finans hizmetlerinin ekonominin temelini oluşturması

Dünyanın farklı bölgelerinde gelişen ekonomik faaliyetlerin bir kısmı, bulundukları yerin doğal kaynaklarına bağlıdır; bir kısmı ise sermaye, teknoloji ve konum gibi beşerî etkenlerle gelişmiştir. Aşağıda bu tür ekonomik faaliyetlere üç örnek verilmiştir.

Bu ekonomik faaliyetlerden hangileri doğrudan bir doğal kaynağa dayanır?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her faaliyetin hangi etkene bağlı geliştiği belirlenir. Ruhr Havzası'nda demir-çelik sanayisi, yüksek fırınlar için gereken taş kömürünün yerinde çıkarılmasıyla gelişmiştir; bu faaliyet bir yer altı kaynağına dayanır. Norveç'te alüminyum üretimi çok fazla elektrik ister; ülkenin engebeli yer şekilleri ve bol yağışla beslenen akarsuları ucuz hidroelektrik sağlar, yani faaliyet su kaynağına ve enerji potansiyeline bağlıdır. İkinci adım: Singapur'un liman, bankacılık ve finans hizmetleri ise Malakka Boğazı üzerindeki konumuna, sermaye birikimine ve nitelikli iş gücüne dayanır; burada belirleyici olan doğal bir kaynak değil, beşerî ve konuma bağlı etkenlerdir. Bu nedenle doğrudan doğal kaynağa dayanan faaliyetler I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I'i seçmek, hidroelektriğin bir doğal kaynak olan akarsu potansiyeline dayandığını görmemek ve santralin etkisini enerji üretimiyle sınırlı saymaktır. Singapur'u içeren bileşimler, ticaret ve finansın bir doğal kaynağa dayandığı yanılgısından doğar. II ve III bileşimi ise Ruhr sanayisini yalnız sermaye ve iş gücü gibi beşerî etkenlerle açıklayıp kömür yataklarını gözden kaçırmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Küresel ortam: kültür bölgeleri, medeniyetler, ticaret yolları, örgütler, gelişmişlik
  • Orta
  • Şekilli soru

Tabloda bazı ülkelerin öne çıkan ekonomik özellikleri ile dış ticaretteki başlıca bağlantıları verilmiştir. Ülkelerden birinin adı tabloda "?" ile gösterilmiştir.

Tablodaki bilgiler dikkate alındığında "?" ile gösterilen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Tablo: ülke, öne çıkan özellik, başlıca bağlantı. Hollanda: sera ürünleri, çiçek; Rotterdam limanı. Gizli ülke (?): demir, kömür ve yün; Doğu Asya limanları. Japonya: hammadde ithalatı; Pasifik yolları. Mısır: Süveyş Kanalı gelirleri.
  1. A

    Hollanda

  2. B

    Japonya

  3. C

    Kanada

  4. D

    Arjantin

  5. E

    Avustralya

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Tablonun ilgili satırı okunur. Gizlenen ülke demir, kömür ve yün gibi hammadde ihraç etmekte, ürünlerini Doğu Asya limanlarına göndermektedir. İkinci adım: Bu üç ürünü birlikte büyük miktarda ihraç eden ve en büyük alıcıları Çin, Japonya ve Güney Kore olan ülke Avustralya'dır. Batı Avustralya'daki demir yatakları, doğudaki kömür havzaları ve geniş otlaklardaki koyunculuk bu ihracatın kaynağıdır; ülkenin Asya-Pasifik'e yakınlığı da ticaretini Doğu Asya'ya yöneltir. Bu nedenle soru işaretiyle gösterilen ülke Avustralya'dır.

Çeldiriciler: Japonya bir alt satırdadır ve bu hammaddelerin ithalatçısıdır; komşu satırdaki ülkeyi seçmek bu yanılgıdan doğar. Hollanda'nın ihracatı sera ürünleri ve çiçek gibi tarım ürünleridir; bunu hammadde ihracatı sanmak yanlıştır. Kanada'nın dış ticareti büyük ölçüde Kuzey Amerika ve Avrupa'ya yönelir; Avustralya'nın alıcılarını Avrupa ya da Atlantik ülkeleri saymak bu seçeneğe götürür. Arjantin tarım ve hayvancılık ürünleri ihraç etse de demir cevheri ve kömür ihracatçısı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Çevre ve toplum: afetler, çevre sorunları, iklim değişikliği, sürdürülebilirlik
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

İç Anadolu'daki bir ovada son otuz yılda sulak alanlar daralmış, kuyular giderek derinleştirilmiş ve yer yer obruklar oluşmaya başlamıştır. Uzmanlar bu tablonun ardında doğal ve beşerî etkenlerin birlikte işlediğini belirtmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi bu ovadaki su sorununu artıran etkenlerden biri değildir?

  1. A

    Arıtılmış atık suyun yeşil alan sulamasında yeniden kullanılması

    Doğru cevap
  2. B

    Tarla kuyularından, akiferin beslenmesini aşan miktarda su çekilmesi

  3. C

    Kış yağışlarının azalıp yaz buharlaşmasının şiddetlenmesi

  4. D

    Su isteği yüksek ürünlerin geniş alanlarda vahşi sulamayla yetiştirilmesi

  5. E

    Kent şebekelerinde kaçak ve kayıp oranının yüksek olması

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Bir havzada su sorunu, kullanılabilir suyun azalması ya da çekilen suyun kaynağın yenilenme hızını aşmasıyla büyür. Yağışın azalması ve buharlaşmanın artması gibi doğal etkenler suyun arzını düşürür; kontrolsüz kuyu çekimi, savurgan sulama ve şebeke kayıpları gibi beşerî etkenler ise talebi ve israfı artırır. Ovadaki obrukların oluşması, yeraltı su seviyesinin hızla düştüğünü gösterir.

İkinci adım: Seçenekler bu ölçütle sınandığında, arıtılmış atık suyun yeşil alan sulamasında yeniden kullanılması temiz su kaynaklarından yapılan çekimi azaltır. Bu uygulama suyun döngüde tekrar değerlendirilmesini sağlayan sürdürülebilir bir yöntemdir; su sorununu artırmaz, tersine hafifletir.

Çeldiriciler: Kuyulardan akiferin beslenmesini aşan miktarda su çekilmesi, taban suyunu düşürerek obrukların doğrudan nedenlerinden biri olur. Kuraklık yalnız sıcaklıkla açıklanamaz; kış yağışlarının azalması beslenmeyi, yaz buharlaşmasının artması da yüzey sularını eksiltir. Su isteği yüksek ürünlerin vahşi sulamayla yetiştirilmesi, tarımın zaten en büyük olan su tüketim payını büyütür. Kent şebekelerindeki kaçak ve kayıplar, kaynaktan alınan suyun önemli bir bölümünü kullanılmadan yitirtir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by