Soru 1
- MÖ 6. yy - MS 2. yy felsefesi
- Zor
- Çoktan seçmeli
Bir gezgin, günlerce bir ırmağın kıyısında oturup akan suyu izledikten sonra defterine şunları yazar: “Dün ayağımı soktuğum su çoktan denize karışmış, bugün önümden başka bir su akıyor; ırmak aynı adı taşısa da bir an bile aynı kalmıyor. Gece gündüze, kış yaza, sıcak soğuğa dönüşüyor; karşıtlar birbiriyle çekişiyor ve düzen de bu çekişmeden doğuyor. Kalıcılık duygusu bir yanılgı, varlığın asıl niteliği durmaksızın oluş. Yine de bu akış gelişigüzel değil; her şey, ölçüyü koruyan evrensel bir yasaya göre değişiyor.”
Gezginin defterindeki görüş, aşağıdaki düşünürlerden hangisinin görüşüyle örtüşür?
- A
Thales
- B
Parmenides
- C
Empedokles
- DDoğru cevap
Herakleitos
- E
Aristoteles
Doğru cevap: D
Çözüm
Birinci adımda defterdeki ilke belirlenir: gezgine göre varlığın temel niteliği sürekli oluş ve değişmedir; kalıcılık bir yanılgıdır. İkinci adımda bu değişmenin karşıtların çekişmesinden doğduğu ve gelişigüzel olmayıp evrensel bir yasaya (logos) bağlı olduğu görülür. Değişmeyi varlığın özü sayan, karşıtların birliğini ve her şeyi yöneten logosu öne süren İlk Çağ düşünürü Herakleitos'tur; ırmak örneği de onun her şeyin aktığı düşüncesini anlatır.
Çeldiriciler: 'Parmenides' tam tersini savunur; ona göre değişme duyuların yanılgısıdır, gerçek varlık bir ve değişmezdir. 'Thales' varlığın ilk maddesini su sayar; parçadaki su yalnızca değişmeyi gösteren bir örnektir, ilke olarak sunulmaz. 'Empedokles' tek bir ilke yerine dört öğeyi ve onları birleştirip ayıran sevgi ile nefreti temel alır. 'Aristoteles' doğa filozoflarından sonra gelen ve varlığı madde-form, dört neden kavramlarıyla açıklayan sistem filozofudur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.