13 soru · YKS

AYT Kimya Deneme 2 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

AYT Kimya Deneme 2 cevap anahtarı ve 13 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Modern atom teorisi ve elektron dizilimi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Temel hâldeki X atomunun iki elektron almasıyla oluşan X2−\mathrm{X^{2-}} iyonu, temel hâldeki 36Kr_{36}\mathrm{Kr} atomu ile aynı elektron dizilimine sahiptir.

Buna göre temel hâldeki X atomunda açısal momentum kuantum sayısı (ℓ\ell) 1 olan orbitallerde toplam kaç elektron bulunur?

  1. A

    4

  2. B

    9

  3. C

    10

  4. D

    16

    Doğru cevap
  5. E

    24

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: X2−\mathrm{X^{2-}} iyonu kriptonla aynı dizilime sahip olduğundan 36 elektronu vardır. İyon iki elektron alarak oluştuğu için nötr X atomunun elektron sayısı, dolayısıyla atom numarası 36 − 2 = 34 olur.

İkinci adım: 34 elektronun temel hâl dizilimi 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p41s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,4s^2\,3d^{10}\,4p^4 şeklindedir.

Üçüncü adım: ℓ=1\ell = 1 değeri p orbitallerine karşılık gelir. p orbitallerindeki elektronlar kabuklara göre toplanırsa 2p'de 6, 3p'de 6 ve 4p'de 4 olmak üzere 6 + 6 + 4 = 16 elektron bulunur.

Çeldiriciler: 10, ℓ=2\ell = 2 olan d orbitallerindeki elektron sayısıdır; ℓ\ell ile orbital türünü eşleştirirken d orbitalini seçmekten doğar. 4, yalnız son kabuktaki 4p elektronlarının sayılmasıyla bulunur. 9, elektron içeren p orbitallerinin sayısıdır (her p alt kabuğunda üç orbital); orbital sayısı elektron sayısıyla karıştırılmıştır. 24 ise p elektronlarına s orbitallerindeki 8 elektronun da eklenmesiyle elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Gaz karışımları, kinetik teori, gerçek gazlar
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir miktar magnezyum şerit, yeterli miktarda hidroklorik asit ile tamamen tepkimeye giriyor ve açığa çıkan hidrojen gazının tamamı şekildeki düzenekte 500 mL'lik ters çevrilmiş bir silindirde su üstünde toplanıyor. Silindirin içindeki ve dışındaki su seviyeleri eşitlendiğinde sıcaklık 27 °C, atmosfer basıncı 711 mmHg ve suyun bu sıcaklıktaki buhar basıncı 27 mmHg'dir.

Buna göre tepkimeye giren magnezyum kaç gramdır? (Mg: 24 g/mol; R = 0,082 L·atm/(mol·K))

Magnezyum ile hidroklorik asidin tepkimesinden çıkan hidrojen gazı, su dolu bir kapta ters çevrilmiş silindirde su üstünde toplanmaktadır. Silindirdeki gaz bölümünün hacmi 410 mL olarak işaretlenmiştir.
  1. A

    0,36

    Doğru cevap
  2. B

    0,37

  3. C

    0,39

  4. D

    0,44

  5. E

    4,00

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Şekilde silindirdeki gaz bölümünün hacmi 410 mL, yani 0,41 L olarak verilmiştir. Su seviyeleri eşitlendiğinde silindirdeki toplam basınç atmosfer basıncına eşittir; bu basınç hidrojen gazı ile su buharının kısmi basınçlarının toplamıdır.

İkinci adım: Hidrojenin kısmi basıncı 711 − 27 = 684 mmHg olur. Bu değer 684 / 760 = 0,9 atm'dir.

Üçüncü adım: Sıcaklık 27 + 273 = 300 K alınarak n=PVRT=0,9⋅0,410,082⋅300=0,015n = \dfrac{PV}{RT} = \dfrac{0{,}9 \cdot 0{,}41}{0{,}082 \cdot 300} = 0{,}015 mol hidrojen bulunur.

Dördüncü adım: Mg+2HCl→MgCl2+H2\mathrm{Mg + 2HCl \rightarrow MgCl_2 + H_2} denkleminde magnezyum ile hidrojenin mol oranı 1 : 1 olduğundan 0,015 mol Mg tepkimeye girmiştir. Kütlesi 0,015 · 24 = 0,36 g'dır.

Çeldiriciler: 0,37 (yaklaşık), su buharı basıncı çıkarılmadan 711 mmHg'nın doğrudan hidrojen basıncı sayılmasıyla bulunur. 0,39 (yaklaşık), buhar basıncının çıkarılacağı yerde eklenmesiyle elde edilir. 4,00, sıcaklığın kelvine çevrilmeden 27 alınmasından doğar. 0,44 (yaklaşık) ise gaz hacmi olarak şekildeki gaz bölümü yerine silindirin tamamının (500 mL) alınmasıyla bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Gaz yasaları ve ideal gaz
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

İdeal davrandığı kabul edilen bir gaz örneğinin kütlesi 1,28 g'dır. Bu örnek, 600 mL hacimli sabit hacimli bir kaba konulduğunda 27 °C sıcaklıkta kabın çeperlerine 0,82 atm basınç yapmaktadır. Kapta gazdan başka madde bulunmamaktadır.

Buna göre bu gazın mol kütlesi kaç g/mol'dür? (R = 0,082 L·atm/(mol·K))

  1. A

    0,0256

  2. B

    0,064

  3. C

    5,76

  4. D

    47,8

  5. E

    64

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Değerler ideal gaz denklemine uygun birimlere çevrilir: hacim 600 mL = 0,6 L, sıcaklık 27 + 273 = 300 K.

İkinci adım: Mol sayısı n=PVRT=0,82⋅0,60,082⋅300=0,02n = \dfrac{PV}{RT} = \dfrac{0{,}82 \cdot 0{,}6}{0{,}082 \cdot 300} = 0{,}02 mol bulunur.

Üçüncü adım: Mol kütlesi M=mn=1,280,02=64M = \dfrac{m}{n} = \dfrac{1{,}28}{0{,}02} = 64 g/mol olur. Bu değer, örneğin kükürt dioksit (SO2\mathrm{SO_2}) gazının mol kütlesine karşılık gelir.

Çeldiriciler: 5,76, sıcaklığın kelvine çevrilmeden 27 alınmasıyla bulunur. 0,0256, PV=mMRTPV = \dfrac{m}{M}RT bağıntısında m ile M yer değiştirilip M = n · m yazılmasından doğar. 0,064, hacmin litreye çevrilmeden 600 olarak yazılmasından çıkar. 47,8 (yaklaşık) ise koşullar normal şartlar olmadığı hâlde mol sayısının 0,6 / 22,4 ile hesaplanmasından elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Çözünme ve derişim birimleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kütlece %98'lik derişik sülfürik asit çözeltisinin yoğunluğu 1,84 g/mL'dir. Laboratuvarda bu çözeltiden bir miktar alınıp saf suyla seyreltilerek 2,3 M sülfürik asit çözeltisinden 400 mL hazırlanacaktır.

Buna göre kullanılması gereken derişik asit çözeltisinin hacmi kaç mL'dir? (H2SO4\mathrm{H_2SO_4}: 98 g/mol)

  1. A

    25

  2. B

    50

    Doğru cevap
  3. C

    92

  4. D

    500

  5. E

    3200

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Derişik çözeltinin 1 litresinin kütlesi yoğunluktan 1,84 · 1000 = 1840 g bulunur.

İkinci adım: Bu kütlenin %98'i sülfürik asittir: 1840 · 0,98 = 1803,2 g. Mol sayısı 1803,2 / 98 = 18,4 mol olduğundan derişik çözeltinin molaritesi 18,4 M'dir. Aynı sonuç M=d⋅%⋅10MAM = \dfrac{d \cdot \% \cdot 10}{M_A} bağıntısıyla da bulunur.

Üçüncü adım: Seyreltmede çözünenin mol sayısı değişmez: M1V1=M2V2M_1 V_1 = M_2 V_2. Buradan 18,4⋅V1=2,3⋅40018{,}4 \cdot V_1 = 2{,}3 \cdot 400 ve V1=50V_1 = 50 mL bulunur.

Çeldiriciler: 92, yoğunluk hesaba katılmadan %98'lik çözeltinin litresinde 980 g asit varmış gibi molaritenin 10 M alınmasıyla bulunur. 500, bağıntıdaki 10 katsayısı unutularak molaritenin 1,84 M hesaplanmasından doğar. 3200, seyreltme bağıntısında hacim oranı ters kurulup V1=M1V2M2V_1 = \dfrac{M_1 V_2}{M_2} yazılmasından çıkar. 25 ise mol kütlesi yerine eşdeğer kütle (49 g) kullanılarak derişimin 36,8 alınmasıyla elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Oluşum entalpisi, bağ enerjisi ve Hess yasası
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekilde gaz fazında gerçekleşen bir tepkimede yer alan moleküllerin Lewis yapıları ve tepkime katsayıları gösterilmiştir. Bu tepkimede kırılan ve oluşan bağlara ait ortalama bağ enerjileri aşağıda verilmiştir:

C≡C: 839 kJ/mol, C–C: 348 kJ/mol, C–H: 413 kJ/mol, H–H: 436 kJ/mol

Buna göre şekildeki tepkimenin bağ enerjilerinden hesaplanan entalpi değişimi (ΔH) kaç kJ'dir?

Tepkimenin Lewis yapıları: karbonları arasında üçlü bağ olan ve her karbona bir H bağlı C₂H₂, artı, 2 katsayılı H–H, ok ve karbonları arasında tekli bağ olan, her karbona üç H bağlı C₂H₆.
  1. A

    −725

  2. B

    −289

    Doğru cevap
  3. C

    −84

  4. D

    289

  5. E

    2537

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Şekle göre tepkime C2H2+2H2→C2H6\mathrm{C_2H_2 + 2H_2 \rightarrow C_2H_6} şeklindedir. Girenlerde kırılan bağlar: asetilende 1 tane C≡C ve 2 tane C–H, iki H₂ molekülünde 2 tane H–H bağıdır.

İkinci adım: Üründe oluşan bağlar: etanda 1 tane C–C ve 6 tane C–H bağıdır.

Üçüncü adım: Kırılan bağların enerjisi 839 + 2 · 413 + 2 · 436 = 2537 kJ, oluşan bağların enerjisi 348 + 6 · 413 = 2826 kJ bulunur.

Dördüncü adım: Bağ kırılması enerji gerektirir, bağ oluşumu enerji açığa çıkarır; bu yüzden ΔH = kırılan − oluşan = 2537 − 2826 = −289 kJ olur.

Çeldiriciler: 289, ΔH'nin oluşan eksi kırılan bağ enerjileri olarak yazılmasından doğar. −84, üçlü bağın üç tane C–C tekli bağı gibi sayılmasıyla (3 · 348) bulunur. −725, H₂ katsayısı göz ardı edilip H–H bağının bir kez sayılmasından çıkar. 2537 ise yalnız kırılan bağların enerji toplamının ΔH sanılmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Tepkime hızı
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Kaba aynı sıcaklıkta bir miktar X2\mathrm{X_2} gazı eklemek

  2. II.

    Sistemin sıcaklığını artırmak

  3. III.

    Kaba uygun bir katalizör eklemek

Gaz fazında tek basamakta gerçekleşen X2(g)+Y2(g)→2XY(g)\mathrm{X_2(g) + Y_2(g) \rightarrow 2XY(g)} tepkimesi, sabit hacimli kapalı bir kapta yürütülmektedir. Tepkimenin hız bağıntısı r=k[X2][Y2]r = k[\mathrm{X_2}][\mathrm{Y_2}] şeklindedir. Sistemde aşağıdaki değişiklikler ayrı ayrı uygulanıyor.

Bu değişikliklerden hangileri tepkimenin hız sabitinin (k) sayısal değerini değiştirir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    Yalnız III

  4. D

    II ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Hız sabiti k, tepkimeye giren maddelerin derişimine bağlı değildir; sıcaklığa ve tepkimenin aktifleşme enerjisine bağlıdır.

İkinci adım: Kaba aynı sıcaklıkta X2\mathrm{X_2} eklemek derişimi artırır; tepkime hızı artar ama k değişmez, bu yüzden I. değişiklik k'yi etkilemez. Sıcaklık artışı, aktifleşme enerjisini aşan tanecik sayısını artırarak k'yi büyütür; II. değişiklik k'yi değiştirir. Katalizör, aktifleşme enerjisi daha düşük yeni bir mekanizma sağladığından k'yi büyütür; III. değişiklik de k'yi değiştirir. Doğru yanıt II ve III'tür.

Çeldiriciler: 'I, II ve III', derişim artışının hız sabitini de artırdığı yanılgısından doğar. 'Yalnız III', sıcaklığın hız sabitini etkilemediği sanıldığında seçilir. 'Yalnız II', katalizörün yalnız hızı değiştirip k'yi etkilemediği düşünüldüğünde seçilir. 'Yalnız I' ise hız bağıntısında görünen tek etkenin, yani derişimin seçilmesiyle ortaya çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Sulu çözelti dengeleri (asit-baz, pH, Kçç, tampon)
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir erlende bulunan ve derişimi bilinmeyen 20 mL HCl çözeltisine, bürette bulunan 0,08 M NaOH çözeltisi damla damla ekleniyor. Karışımın pH değerinin eklenen baz hacmiyle değişimi grafikte verilmiştir.

Buna göre bu titrasyonla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kuvvetli asidin kuvvetli bazla titrasyon eğrisi: yatay eksen eklenen NaOH hacmi (mL) 0-50, dikey eksen pH 0-14. Eğri pH 1 değerinden başlar, eşdeğerlik noktası 25 mL baz hacminde ve pH 7 değerindedir, sonra bazik bölgeye geçer.
  1. A

    Asit çözeltisinin derişimi 0,1 M'dir.

  2. B

    Eşdeğerlik noktasında karışımın pH değeri 7'dir.

  3. C

    Başlangıçtaki asit çözeltisinde 0,0025 mol H+\mathrm{H^+} iyonu vardır.

    Doğru cevap
  4. D

    Eklenen baz hacmi 30 mL olduğunda ortam baziktir.

  5. E

    Eşdeğerlik noktasına kadar 0,002 mol NaOH eklenmiştir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Grafikte eşdeğerlik noktası 25 mL NaOH eklendiğinde görülür. Bu noktaya kadar eklenen baz 0,08 · 0,025 = 0,002 mol'dür.

İkinci adım: HCl ile NaOH 1 : 1 oranında nötrleştiğinden başlangıçta 0,002 mol HCl, yani 0,002 mol H+\mathrm{H^+} vardır. Derişim 0,002 / 0,020 = 0,1 M bulunur; grafiğin başlangıç pH değerinin 1 olması da bunu doğrular.

Üçüncü adım: Kuvvetli asit ile kuvvetli bazın eşdeğerlik noktasında ortamda yalnız nötr NaCl bulunduğundan pH 7'dir. Eşdeğerlikten sonra fazla NaOH eklendiği için 30 mL'de ortam baziktir.

Dördüncü adım: Başlangıçtaki H+\mathrm{H^+} miktarı 0,002 mol olduğundan 0,0025 mol değeri yanlıştır; bu değer asit hacmi yerine eşdeğerlik hacmiyle (0,1 · 0,025) hesaplanınca çıkar.

Çeldiriciler: Derişimin 0,1 M olduğunu söyleyen ifade doğrudur; hacim mL'den L'ye çevrilmeden hesaplanırsa farklı bir derişim bulunur ve bu ifade yanlış sanılır. pH 7 ifadesi, kuvvetli asit-kuvvetli baz eşdeğerliği için doğrudur. 30 mL'de ortamın bazik olduğu ifadesi doğrudur, çünkü bu hacim eşdeğerlik hacmini aşar. 0,002 mol NaOH ifadesi de doğrudur; eşdeğerlik yerine eğrinin sonundaki 50 mL kullanılırsa 0,004 mol bulunur ve ifade yanlış sanılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Kimyasal denge ve Le Chatelier
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sabit sıcaklıkta tutulan kapalı bir cam kaba yalnız renksiz N2O4\mathrm{N_2O_4} gazı konuluyor. Kapta N2O4(g)⇌2NO2(g)\mathrm{N_2O_4(g) \rightleftharpoons 2NO_2(g)} tepkimesi başlıyor ve kahverengi NO2\mathrm{NO_2} oluştukça kabın rengi bir süre koyulaşıyor, sonra rengin tonu sabit kalıyor.

Rengin sabitlendiği andan sonra bu sistemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    İleri ve geri tepkimeler eşit hızla sürmektedir.

    Doğru cevap
  2. B

    İleri ve geri tepkimeler durmuştur.

  3. C

    N2O4\mathrm{N_2O_4} gazının tamamı tükenmiştir.

  4. D

    Kaptaki toplam basınç artmaya devam etmektedir.

  5. E

    Kabın kapağı açılsa da aynı denge korunur.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Kap kapalı ve sıcaklık sabit olduğundan denge kurulabilir; rengin, yani NO2\mathrm{NO_2} derişiminin sabitlenmesi sistemin dengeye ulaştığını gösterir.

İkinci adım: Kimyasal denge dinamiktir: N2O4\mathrm{N_2O_4} molekülleri ayrışmaya, NO2\mathrm{NO_2} molekülleri birleşmeye devam eder; ancak ileri ve geri tepkimelerin hızları eşit olduğundan derişimler, renk ve basınç gibi gözlenebilir özellikler değişmez. Bu nedenle tepkimelerin eşit hızla sürdüğünü söyleyen ifade doğrudur.

Çeldiriciler: Tepkimelerin durduğu ifadesi, dengenin durgun bir hâl sanılmasından doğar; gözlenebilir değişimin durması tepkimelerin durduğu anlamına gelmez. N2O4\mathrm{N_2O_4} gazının tükendiği ifadesi yanlıştır, çünkü dengede girenler ve ürünler birlikte bulunur. Toplam basıncın artmaya devam ettiği ifadesi, dengede gözlenebilir özelliklerin sabit kaldığı gerçeğiyle çelişir. Kapak açıldığında gaz kaçar ve sistem açık hâle gelir; açık kapta bu gaz dengesi korunamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Elektrot potansiyelleri ve pil gerilimi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Standart koşullarda nikel ve gümüşün indirgenme yarı tepkimeleri ile potansiyelleri aşağıda verilmiştir:

Ni2+(suda)+2e−→Ni(k)\mathrm{Ni^{2+}(suda) + 2e^- \rightarrow Ni(k)} E∘=−0,25\quad E^\circ = -0{,}25 V

Ag+(suda)+e−→Ag(k)\mathrm{Ag^{+}(suda) + e^- \rightarrow Ag(k)} E∘=+0,80\quad E^\circ = +0{,}80 V

Buna göre standart koşullarda gerçekleştirilmek istenen Ni2+(suda)+2Ag(k)→Ni(k)+2Ag+(suda)\mathrm{Ni^{2+}(suda) + 2Ag(k) \rightarrow Ni(k) + 2Ag^{+}(suda)} tepkimesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Standart potansiyeli −1,05 V olup tepkime istemlidir.

  2. B

    Standart potansiyeli +0,55 V olup tepkime istemlidir.

  3. C

    Standart potansiyeli −1,05 V olup tepkime istemsizdir.

    Doğru cevap
  4. D

    Ters yöndeki tepkimenin standart potansiyeli de −1,05 V'tur.

  5. E

    Tepkime bir pilde kendiliğinden yürüyerek elektrik üretir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Verilen tepkimede Ni2+\mathrm{Ni^{2+}} indirgenir, Ag yükseltgenir. Tepkimenin standart potansiyeli, indirgenen türün potansiyelinden yükseltgenen türün indirgenme potansiyeli çıkarılarak bulunur: E∘=−0,25−(+0,80)=−1,05E^\circ = -0{,}25 - (+0{,}80) = -1{,}05 V. Gümüş yarı tepkimesinin 2 ile çarpılması potansiyeli değiştirmez, çünkü potansiyel madde miktarına bağlı değildir.

İkinci adım: E∘<0E^\circ < 0 olduğundan tepkime istemsizdir; kendiliğinden yürümez, ancak dışarıdan enerji verilerek (elektrolizle) gerçekleştirilebilir. Bu nedenle potansiyelin −1,05 V olduğunu ve tepkimenin istemsiz olduğunu söyleyen ifade doğrudur.

Çeldiriciler: −1,05 V değerini doğru bulup tepkimeyi istemli sayan ifade, negatif potansiyelli tepkimenin de kendiliğinden yürüdüğü yanılgısıdır. +0,55 V değeri, iki indirgenme potansiyelinin toplanmasıyla bulunur. Ters tepkimenin potansiyelinin de −1,05 V olduğu ifadesi yanlıştır; tepkime tersine çevrildiğinde potansiyelin işareti değişir ve +1,05 V olur. Pilde kendiliğinden elektrik ürettiğini söyleyen ifade de yanlıştır, çünkü istemsiz bir tepkime pil olarak çalışmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Elektroliz
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Erimiş NaCl'den sodyum metali ve klor gazı elde edilmesi

  2. II.

    Çinko levhanın seyreltik hidroklorik asit çözeltisinde çözünmesi

  3. III.

    Demir bir anahtarın yüzeyinin gümüşle kaplanması

Bir metal işleme atölyesinde gün içinde aşağıdaki işlemler ayrı ayrı yapılmaktadır. Atölyede, elektrotları bir doğru akım güç kaynağına bağlanabilen hücreler ile ısıtıcı ve karıştırıcı gibi başka donanımlar da bulunmaktadır.

Bu işlemlerden hangileri, dış bir doğru akım kaynağı kullanılarak elektrolizle gerçekleştirilir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Elektroliz, kendiliğinden yürümeyen (istemsiz) bir indirgenme-yükseltgenme tepkimesinin dışarıdan elektrik enerjisi verilerek gerçekleştirilmesidir. Her işlem bu açıdan sınanır.

İkinci adım: Erimiş NaCl'nin sodyum ve klora ayrışması istemsizdir; aktif sodyum metali ancak erimiş tuzun elektrolizi ile elde edilir, bu yüzden I. işlem elektrolizdir. Çinkonun seyreltik hidroklorik asitte çözünmesi istemlidir; çinko hidrojenden aktif olduğundan tepkime kendiliğinden yürür ve dış kaynak gerekmez, II. işlem elektroliz değildir. Demir anahtarın gümüşle kaplanması, anahtarın katot yapıldığı bir elektroliz hücresinde gümüş iyonlarının indirgenmesiyle yapılır; III. işlem elektrolizdir. Doğru yanıt I ve III'tür.

Çeldiriciler: 'I, II ve III', metalin seyreltik asitle tepkimesinin de elektroliz sanılmasından doğar. 'Yalnız I', kaplamanın kendiliğinden yürüdüğünün düşünülmesiyle seçilir. 'Yalnız III', erimiş tuzun ayrışmasının istemli sayılmasından kaynaklanır. 'I ve II' ise kendiliğinden yürüyen, pil tepkimesi gibi elektron aktaran çinko-asit tepkimesinin elektroliz sanılıp kaplamanın dışarıda bırakılmasıyla ortaya çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Karbon kimyasına giriş (formüller, Lewis, hibritleşme)
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir hidrojenleme biriminde, şekildeki X molekülüne nikel katalizörlüğünde hidrojen katılarak Y molekülü elde ediliyor. Tepkimeye giren ve oluşan moleküller şekilde açık formülleriyle gösterilmiştir.

Bu tepkimeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Açık formüller: X üç karbonlu, birinci ile ikinci karbon arası ikili bağlı, altı hidrojenli; ikinci molekül H₂; Y üç karbonlu, bütün bağları tekli, sekiz hidrojenli.
  1. A

    X'teki karbon atomları arasındaki sigma bağlarından biri kopar.

  2. B

    Y'deki karbon atomlarından biri sp² hibritleşmesini korur.

  3. C

    Molekül başına sigma bağı sayısı X'ten Y'ye geçişte azalır.

  4. D

    X'teki iki sp² karbonun her ikisi Y'de sp³ hibritlidir.

    Doğru cevap
  5. E

    Y'deki pi bağı sayısı X'tekinden fazladır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Şekildeki X molekülünde birinci ile ikinci karbon arasında ikili bağ vardır. İkili bağ bir sigma ve bir pi bağından oluşur. Katılma tepkimesinde daha zayıf olan pi bağı açılır ve H₂'nin iki hidrojen atomu bu iki karbona birer birer bağlanır; karbon-karbon sigma bağı yerinde kalır.

İkinci adım: Bir karbonun hibrit türü, çevresindeki sigma bağı sayısından çıkar. X'te ikili bağın iki ucundaki karbonların her biri üç atoma bağlıdır, bu yüzden sp² hibritlidir; üçüncü karbon dört atoma bağlı olduğundan sp³ hibritlidir. Y'de üç karbonun her biri dört atoma tekli bağla bağlıdır, yani hepsi sp³ hibritlidir. Böylece X'teki iki sp² karbonun ikisi de Y'de sp³ hibritli hâle gelir.

Üçüncü adım: Bağ sayıları karşılaştırılır. X'te 2 karbon-karbon sigma bağı, 6 karbon-hidrojen bağı ve 1 pi bağı vardır (8 sigma, 1 pi). Y'de 2 karbon-karbon ve 8 karbon-hidrojen bağı vardır (10 sigma, 0 pi).

Çeldiriciler: 'Karbon atomları arasındaki sigma bağlarından biri kopar' ifadesi yanlıştır; tepkimede karbonlar arasındaki pi bağı açılır, sigma bağı korunur. 'Bir karbon sp² hibritleşmesini korur' ifadesi yanlıştır; Y'de ikili bağ kalmadığı için bütün karbonlar sp³ hibritlidir. 'Sigma bağı sayısı azalır' ifadesi yanlıştır; molekül başına sigma bağı sayısı 8'den 10'a çıkar. 'Pi bağı sayısı X'tekinden fazladır' ifadesi yanlıştır; X'teki tek pi bağı açıldığından Y'de pi bağı yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Hidrokarbonlar
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K ile L birbirinin izomeridir.

  2. II.

    K ile M birbirinin konum izomeridir.

  3. III.

    L ile N'nin kapalı formülleri aynıdır.

K, L, M ve N hidrokarbonlarının iskelet formülleri şekilde verilmiştir.

Bu hidrokarbonlarla ilgili verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Dört iskelet formülü. K: beş karbonlu zincir, ikili bağ birinci ve ikinci karbon arasında. L: beş karbonlu doymuş halka. M: beş karbonlu zincir, ikili bağ ikinci ve üçüncü karbon arasında. N: beş karbonlu doymuş zincir.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: İskelet formülünde her köşe ve uç bir karbon atomudur; her karbon dört bağ tamamlayacak kadar hidrojen taşır. K beş karbonlu düz zincirdir ve uçtaki iki karbon arasında ikili bağ vardır: C₅H₁₀. L beş karbonlu, yalnız tekli bağlı bir halkadır; her karbon iki hidrojen taşır: C₅H₁₀. M beş karbonlu düz zincirdir, ikili bağ ikinci ile üçüncü karbon arasındadır: C₅H₁₀. N beş karbonlu, bütün bağları tekli düz zincirdir: C₅H₁₂.

İkinci adım: Kapalı formülü aynı, yapısı farklı bileşikler izomerdir. K ile L'nin kapalı formülü C₅H₁₀'dur; biri düz zincirli alken, öteki halkalı alkan olduğu için birbirinin izomeridir. Halkalı alkanların genel formülü CₙH₂ₙ'dir ve alkenlerinkiyle aynıdır. Bu nedenle I doğrudur.

Üçüncü adım: K ile M'nin karbon iskeleti aynı beş karbonlu düz zincirdir; yalnız ikili bağın yeri farklıdır. İskeleti değiştirmeden fonksiyonel grubun ya da çoklu bağın yerinin değişmesi konum izomerisidir, bu yüzden II doğrudur.

Dördüncü adım: L'nin formülü C₅H₁₀, N'nin formülü C₅H₁₂'dir. Karbon sayıları eşit olsa da halka oluşumu iki hidrojen eksiltir; kapalı formüller farklıdır ve III yanlıştır. Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' yanıtı, K ile M arasındaki farkı zincir dallanması sanıp ikinci yargıyı reddetmekten doğar. 'I ve III' yanıtı, halkalı alkanın düz zincirli alkanla aynı genel formüle sahip olduğunu sanmaktan ve konum izomerisini atlamaktan doğar. 'II ve III' yanıtı, halkalı yapıyı alkenle izomer saymamaktan doğar. 'I, II ve III' yanıtı, karbon sayısı aynı olduğu için hidrojen sayısını kontrol etmeden L ile N'yi aynı formüllü saymaktan doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Karbonil bileşikleri, karboksilik asitler ve esterler
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Karbonil grubundaki karbon atomu iki karbon atomuna bağlıdır.

  2. II.

    Yükseltgendiğinde aynı karbon sayılı bir karboksilik asit oluşturur.

  3. III.

    Molekülünde üç karbon atomu bulunur.

Bir laboratuvarda karbonil bileşiği X, nikel katalizörlüğünde H₂ ile indirgenerek Y alkolüne dönüştürülüyor. Y molekülünde hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu, başka iki karbon atomuna bağlıdır.

Buna göre X ile ilgili verilen yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

    Doğru cevap
  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve II

  4. D

    I ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon başka iki karbona bağlıysa alkol ikincil alkoldür; Y bir ikincil alkoldür. Karbonil bileşiğine H₂ katıldığında karbonil karbonu, hidroksil grubunu taşıyan karbon olur ve karbon iskeleti değişmez. Aldehitler indirgenince birincil alkol, ketonlar indirgenince ikincil alkol verir; bu nedenle X bir ketondur.

İkinci adım: Ketonda karbonil karbonu iki karbon atomuna bağlıdır. Y'de hidroksilli karbonun bağlı olduğu iki karbon, X'te karbonil karbonunun bağlı olduğu iki karbondur. Bu nedenle I kesinlikle doğrudur.

Üçüncü adım: Ketonlarda karbonil karbonuna bağlı hidrojen bulunmadığından ketonlar ılımlı yükseltgenlerle yükseltgenmez; aynı karbon sayılı karboksilik asit vermez ve Tollens ayıracıyla gümüş aynası oluşturmaz. II yanlıştır.

Dördüncü adım: En küçük keton üç karbonludur, ama dört, beş ya da daha çok karbonlu ketonlar da indirgenince ikincil alkol verir. Verilen bilgiler karbon sayısını belirlemez; X'in en az üç karbonlu olduğu söylenebilir, tam olarak üç karbonlu olduğu söylenemez. III kesin değildir. Kesinlikle doğru olan yalnız I'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız II' ve 'I ve II' yanıtları, ikincil alkol veren bileşiği aldehit sanmaktan ya da ketonun da karboksilik aside yükseltgendiğini düşünmekten doğar. 'I ve III' yanıtı, olası en küçük karbon sayısını kesin karbon sayısı saymaktan doğar. 'I, II ve III' yanıtı, iki yanılgıyı birlikte taşır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by