40 soru · YKS

AYT Sosyal-2 Deneme 2 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

AYT Sosyal-2 Deneme 2 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Tarih ve zaman
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Kasabaya ait kadı sicillerini, vakıf kayıtlarını ve dönemin seyahatnamelerini karşılaştırarak bilgi toplamıştır.

  2. II.

    Kadınların mahkemeye başvurma biçimlerini bugünkü hukuk anlayışıyla ölçerek dönemi geri kalmış diye nitelendirmiştir.

  3. III.

    Kasabadaki vergi düzenini, o yüzyılın ekonomik koşullarını ve yürürlükteki uygulamaları göz önünde tutarak yorumlamıştır.

  4. IV.

    Bir tüccarın ailesine yazdığı tek mektuba dayanarak kasaba halkının tamamının yoksul olduğu hükmüne varmıştır.

XVIII. yüzyılda bir Anadolu kasabasında gündelik hayatı inceleyen bir araştırmacı, çalışması boyunca aşağıdaki tutumları sergilemiştir.

Bu tutumlardan hangileri tarih biliminin yöntemine uygundur?

  1. A

    I ve II

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    III ve IV

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    I, III ve IV

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Tarih, insanın faaliyetlerini ve eserlerini kaynaklara dayanarak inceler. Kadı sicillerini, vakıf kayıtlarını ve seyahatnameleri karşılaştırmak, bilginin farklı kaynaklarla sınanması demektir; I yönteme uygundur. İkinci adım: Tarihî bilgi kendi döneminin şartlarına göre değerlendirilir. Vergi düzenini o yüzyılın ekonomik koşulları içinde yorumlamak bu ilkeye uyar; III uygundur. Mahkemeye başvurma biçimlerini bugünün hukuk anlayışıyla ölçüp dönemi geri kalmış saymak ise günümüz değerleriyle yargılamaktır; II uygun değildir. Üçüncü adım: Tek bir mektuptan kasabanın tamamı hakkında kesin hüküm çıkarmak, kaynakların karşılaştırılması ve eleştirilmesi gereğine aykırıdır; IV uygun değildir. Yönteme uygun tutumlar I ve III'tür.

Çeldiriciler: 'I ve II' ile 'I, II ve III' bileşimleri, dönemi günümüzün ölçüleriyle yargılayan II'yi yönteme uygun sayar. 'I, III ve IV' ile 'III ve IV' bileşimleri, tek bir belgeye dayanan kesin yargıyı (IV) kabul eder; 'III ve IV' ayrıca kaynak karşılaştırmasını (I) dışarıda bırakarak kanaate dayalı bir çalışmayı onaylamış olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • İlk ve Orta Çağlarda Türk dünyası
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir müzedeki zaman şeridinde 552 yılı için şu not yer almaktadır: "Bumin, kendisine bağlı boyları toplayarak o güne kadar vergi verdikleri topluluğu yendi ve İl Kağan unvanını aldı."

Notta sözü edilen gelişmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Türk adı, Avar egemenliğini yıkan bir devletle resmîleşmiştir.

    Doğru cevap
  2. B

    Kurulan devlet Çin egemenliğinden kurtulma mücadelesiyle doğmuştur.

  3. C

    Türk adı ilk kez Asya Hun Devleti'nin resmî adı olarak kullanılmıştır.

  4. D

    Devletin doğu ve batı olarak ikiye ayrılması bu gelişmeyle gerçekleşmiştir.

  5. E

    Kurulan devlet, merkezini Uygurlardan devraldığı Ötüken'e taşımıştır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: 552'de Bumin'in boyları birleştirip İl Kağan unvanını alması, Kök Türk Devleti'nin kuruluşudur. Bu devlet, Türk adını taşıyan ilk devlettir ve Türk adı onunla resmî bir kimlik kazanmıştır. İkinci adım: Bumin'in yendiği ve Türklerin o güne kadar vergi verdiği topluluk Avarlardır (Juan-juanlar). Böylece Türk adı, Avar hâkimiyetine son verilerek kurulan bir devletle resmîleşmiştir.

Çeldiriciler: Asya Hun Devleti Türk adını resmî ad olarak taşımamıştır; bu adın resmî kullanımı Kök Türklerle başlar. Devlet Çin'e karşı değil, Avarlara karşı bir mücadeleyle kurulmuştur. Doğu ve batı olarak bölünme kuruluştan yaklaşık otuz yıl sonra yaşanmıştır; kuruluş tarihiyle karıştırılmamalıdır. Ötüken, Kök Türklerin kendi merkezidir; Uygurlar bu çevreyi daha sonra, Kök Türklerin ardından merkez edinmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Beylikten devlete Osmanlı siyaseti (1302-1453)
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Osmanlı hükümdarları arasında sultan unvanı ilk kez kullanılmıştır.

  2. II.

    İlk Osmanlı medresesi Bursa'da açılmıştır.

  3. III.

    Devlet işlerinin görüşüldüğü ilk divan teşkilatı oluşturulmuştur.

Osmanlı Beyliği'nin Bursa'yı alarak başkent yaptığı hükümdar dönemine ait olarak verilen aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Bursa 1326'da alınıp başkent yapılmıştır; bu, Orhan Bey dönemidir. İkinci adım: Orhan Bey, Osmanlı hükümdarları arasında sultan unvanını ilk kullanan kişidir; I doğrudur. İlk divan teşkilatı da onun döneminde kurulmuştur; III doğrudur. Bu dönemde ilk medrese açılmıştır, ancak yeri Bursa değil İznik'tir; II yanlıştır. Doğru öncüller I ve III'tür.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' bileşimi ilk divanı sonraki bir döneme, örneğin I. Murat'a bağlayan öğrencinin seçimidir. 'I ve II' ile 'II ve III' bileşimleri ilk medresenin Bursa'da açıldığını sanmaktan doğar; 'II ve III' ayrıca sultan unvanını Osman Bey'e yükler. 'Yalnız III' bileşimi de sultan unvanının Orhan Bey'le başladığını gözden kaçırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Sultan ve Osmanlı merkez teşkilatı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir vakanüvis, İstanbul'u alan hükümdarın çıkardığı kanunnameyi şöyle anlatır: "Hünkâr, devlet erkânının divanda oturuş sırasını, vezirlerin ve defterdarların görevlerini yazdırdı; bazı suçların cezalarını da ekletti. Artık ülke, hanedanın ortak malı değil, padişahın malı sayılıyordu."

Bu anlatımdan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Merkezî otorite güçlendirilmiştir.

    Doğru cevap
  2. B

    Anlatılan düzenlemeler I. Murat dönemine aittir.

  3. C

    Kanunname suç ve ceza hükümlerinden ibarettir.

  4. D

    Düzenlemeler yerel beylerin yetkisini artırmıştır.

  5. E

    Kanunname Divan-ı Hümayun'un kuruluş belgesidir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: İstanbul'u alan hükümdar Fatih Sultan Mehmet'tir; "ülke padişahın malıdır" anlayışı da onun dönemiyle pekişmiştir. İkinci adım: Anlatımdaki üç unsur, Fatih kanunnamesinin üç bölümüyle örtüşür: oturuş sırası protokolü, görev tanımları devlet teşkilatını, cezalar da suç hükümlerini gösterir. Üçüncü adım: Görevlerin ve törenlerin padişahça belirlenmesi, ülkenin yalnız padişaha ait sayılmasıyla birleşince yönetimin tek merkezde toplandığı sonucu çıkar. Bu nedenle düzenlemelerle merkezî otoritenin güçlendirildiğine ulaşılır.

Çeldiriciler: Ülkenin padişaha ait sayılması ve İstanbul'u alan hükümdar vurgusu, anlatımı I. Murat'a değil Fatih'e bağlar. Kanunnamenin suç ve cezalardan ibaret olduğu söylenemez, çünkü anlatım protokol ve görev düzenlemelerini de sayar. Yerel beylerin yetkisinin arttığı yargısı, anlatımın merkeze vurgu yapan özüne terstir. Divan-ı Hümayun Orhan Bey döneminden beri vardır; kanunname onun kuruluşunu değil, işleyişini ve protokolünü düzenler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Dünya gücü Osmanlı (1453-1595)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Osmanlı Devleti'nin 1533 ve 1590 yıllarında imzaladığı, ikisi de İstanbul Antlaşması adını taşıyan antlaşmalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    İkisi de Avusturya ile imzalanmıştır.

  2. B

    İkincisiyle bugünkü Türkiye-İran sınırının temeli atılmıştır.

  3. C

    Osmanlı, doğudaki en geniş sınırlarına ilkiyle ulaşmıştır.

  4. D

    İlki, Osmanlı'nın Avrupa'daki üstünlüğünü yitirdiğini gösterir.

  5. E

    İkincisiyle Osmanlı, doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: 1533 İstanbul Antlaşması, 1532 Alman Seferi'nin ardından Avusturya ile imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Avusturya kralı protokolde Osmanlı sadrazamına (vezir-i âzama) eşit sayılmış, böylece Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki üstünlüğü tescil edilmiştir. İkinci adım: 1590 İstanbul (Ferhat Paşa) Antlaşması ise 1578-1590 Osmanlı-İran savaşlarını bitiren ve Safevilerle imzalanan antlaşmadır. Osmanlı, Gürcistan, Azerbaycan ve Batı İran'daki kazanımlarıyla bu antlaşmayla doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Dolayısıyla iki antlaşma karşılaştırıldığında doğru yargı, ikincisiyle doğuda en geniş sınırlara ulaşıldığıdır.

Çeldiriciler: 'İkisi de Avusturya ile imzalanmıştır' yargısı yanlıştır; ilki Avusturya, ikincisi Safevilerle yapılmıştır. Bugünkü Türkiye-İran sınırının temeli 1590'da değil, 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması'yla atılmıştır; 1590'da çizilen sınır çok daha doğudadır ve kalıcı olmamıştır. Doğudaki en geniş sınırlara 1533'te değil 1590'da ulaşılmıştır; 1533 antlaşması Avrupa cephesiyle ilgilidir. 1533 antlaşması Avrupa'daki üstünlüğün kaybını değil kazanılmasını gösterir; Avusturya'nın protokolde padişaha denk sayılması ancak 1606 Zitvatorok Antlaşması'yla olmuştur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Devrimler çağında değişen devlet-toplum ilişkileri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sultan Abdülmecid'in emriyle Sadrazam Koca Hüsrev Paşa başkanlığında Bâbıâli'de toplanan Meşveret Meclisinde hazırlığı görüşülen ve 1839'da ilan edilen belge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Âyanların padişaha imzalattığı bir sözleşmedir.

  2. B

    Modernleşmeyi devlet siyaseti yapan resmî bir belgedir.

    Doğru cevap
  3. C

    Paris Barış Antlaşması'nın bir hükmü olarak ilan edilmiştir.

  4. D

    Meclisli anayasal bir düzen kurmuştur.

  5. E

    II. Abdülhamid döneminde yürürlüğe konulmuştur.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Abdülmecid döneminde, Bâbıâli'de toplanan Meşveret Meclisinde hazırlığı görüşülüp 1839'da ilan edilen belge Tanzimat Fermanı'dır. İkinci adım: Tanzimat Fermanı, daha önceki dağınık yenilik girişimlerinden farklı olarak modernleşmeyi devletin resmî siyaseti hâline getirmiştir; can, mal ve namus güvenliği ile kanun önünde eşitlik gibi ilkeler padişahın taahhüdüyle ilan edilmiştir.

Çeldiriciler: Âyanların merkezle yaptığı sözleşme 1808 Sened-i İttifak'tır. Paris Barış Antlaşması'yla ilişkilendirilen belge 1856 Islahat Fermanı'dır. Meclisli anayasal düzen 1876 Kanun-ı Esasi ile kurulmuştur; Tanzimat Fermanı bir anayasa değildir. II. Abdülhamid 1876'da tahta çıkmıştır; ferman ondan çok önce, Abdülmecid döneminde ilan edilmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • 20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti ve dünya
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Trablusgarp Savaşı'nda Mısır'dan geçen kara yolunun İngiltere'nin denetiminde olması ve İtalyan donanmasının denizi tutması, Osmanlı yönetimini aşağıdaki savunma yöntemlerinden hangisine yöneltmiştir?

  1. A

    Gizlice geçen subaylarla yerli halkı örgütlemeye

    Doğru cevap
  2. B

    Düzenli birlikleri gemilerle Libya kıyısına çıkarmaya

  3. C

    Balkan devletleriyle ittifak kurup İtalya'yı kuşatmaya

  4. D

    İtalyan subaylarının desteğiyle yerel direniş kurmaya

  5. E

    Düyun-ı Umumiye gelirleriyle paralı asker toplamaya

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Bölgeye ulaşmanın iki yolu da kapalıdır; kara yolu İngiltere'nin elindeki Mısır'dan geçmekte, deniz ise güçlü İtalyan donanmasının kontrolündedir. Bu yüzden Osmanlı Devleti Trablusgarp'a düzenli ordu birlikleri ulaştıramamıştır. İkinci adım: Bu durumda Mustafa Kemal, Enver Bey ve Fethi Bey gibi genç subaylar kılık değiştirerek bölgeye gizlice geçmiş, yerli Arap kabilelerini teşkilatlandırıp İtalyanlara karşı direniş yürütmüştür. Böylece savunma, gönüllü subayların önderliğinde halkın örgütlenmesine dayanmıştır.

Çeldiriciler: Düzenli birliklerin gemilerle kıyıya çıkarılması, denizin İtalyan donanmasınca tutulduğu bilgisiyle çelişir. Balkan devletleriyle ittifak kurulmamış, tersine bu devletler 1912'de Osmanlı'ya saldırmış ve Balkan Savaşı'nın başlaması Uşi Antlaşması'yla Trablusgarp'tan çekilmeyi hızlandırmıştır. Yerel direnişi örgütleyenler İtalyan değil Osmanlı subaylarıdır. Düyun-ı Umumiye 1881'de alacaklı devletlerin borçları tahsil etmesi için kurulmuş bir idaredir; savaş için paralı asker toplama aracı olmamıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Millî Mücadele
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

I. TBMM, 23 Nisan 1920'de açılmıştır. Bu bilgi, Misak-ı Millî kararlarının kabul ve ilan tarihleriyle birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Misak-ı Millî, TBMM açılmadan önce kabul edilip ilan edilmiştir.

    Doğru cevap
  2. B

    Misak-ı Millî önce ilan edilmiş, ardından mecliste kabul edilmiştir.

  3. C

    Misak-ı Millî, TBMM'nin aldığı ilk kararlar arasındadır.

  4. D

    Misak-ı Millî, Sevr Antlaşması'na tepki olarak hazırlanmıştır.

  5. E

    Misak-ı Millî, Sivas Kongresi kararlarıyla aynı metindir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Misak-ı Millî kararları Son Osmanlı Mebusan Meclisinde 28 Ocak 1920'de kabul edilmiş, 17 Şubat 1920'de ilan edilmiştir. İkinci adım: Bu iki tarih, TBMM'nin açıldığı 23 Nisan 1920'den öncedir. Dolayısıyla Misak-ı Millî, TBMM açılmadan önce kabul edilip ilan edilmiştir; TBMM ise bu kararları kendi mücadelesinin hedefi olarak benimsemiştir.

Çeldiriciler: TBMM'nin aldığı ilk kararlar arasında sayılması tarih sırasına aykırıdır; kararları alan Mebusan Meclisidir. Kabul ilandan yaklaşık üç hafta önce olduğu için sıra ters çevrilemez. Sevr 10 Ağustos 1920'de imzalanmıştır; Misak-ı Millî ondan aylar önce hazırlandığı için Sevr'e tepki olamaz. Sivas Kongresi kararları Misak-ı Millî'ye zemin hazırlamıştır, ancak iki metin aynı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Millî Mücadele
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Ankara'daki bir gazetecinin 12 Ağustos 1920 tarihli günlüğünde şu satırlar yer alır: "Meclis bugün de toplandı. Telgraflar, Paris yakınlarında iki gün önce imzalanan antlaşmanın altında İstanbul'dan gönderilen heyetin imzası bulunduğunu bildiriyor. Kürsüdeki mebuslar, millet adına söz söyleme hakkının artık nerede olduğunu hatırlattı."

Günlükte sözü edilen antlaşmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    TBMM açılmadan önce imzalandığı için meclisin gündemine gelmemiştir.

  2. B

    Misak-ı Millî'de belirlenen sınırlarla uyumlu hükümler taşımıştır.

  3. C

    Yürürlüğe girerek Anadolu'da uygulanmaya başlanmıştır.

  4. D

    TBMM'nin gönderdiği temsilciler tarafından imzalanmıştır.

  5. E

    TBMM tanımadığı için uygulanamamıştır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Günlük 12 Ağustos 1920 tarihlidir ve antlaşma iki gün önce, yani 10 Ağustos 1920'de imzalanmıştır; bu, Sevr Antlaşması'dır. O sırada 23 Nisan 1920'de açılan I. TBMM Ankara'da çalışmaktadır. İkinci adım: Antlaşmayı İstanbul Hükûmeti'nin heyeti imzalamıştır; TBMM'nin bu imzada payı yoktur. Üçüncü adım: Millet adına söz söyleme yetkisini kendinde gören TBMM, Sevr'i tanımamış ve imzalayanları vatan haini saymıştır. Antlaşma Osmanlı Mebusan Meclisinde de onaylanmadığından hukuken yürürlüğe girmemiş, Millî Mücadele'nin kazanılmasıyla uygulanma imkânı bulamamıştır.

Çeldiriciler: Sevr, TBMM'nin açılışından yaklaşık dört ay sonra imzalanmıştır; meclisin öncesine konamaz. Sevr, Misak-ı Millî sınırlarını hiçe sayan hükümler taşıdığı için onunla uyumlu değildir. Antlaşmanın yürürlüğe girip Anadolu'da uygulandığı yargısı, onaylanmamış ve tanınmamış olmasıyla çelişir. İmzacılar İstanbul'dan gönderilen heyettir; TBMM bu antlaşmanın tarafı olmamıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Atatürkçülük ve Türk inkılabı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir aile anı defterinde şu satırlar yer almaktadır: "Büyükannem 1925'te evlendiğinde, dedemin ikinci bir eş almasını engelleyen bir hüküm yoktu. Annem 1928'de evlendiğinde ise nikâhı belediye memuru kıydı ve babamın ikinci kez evlenmesi yasaktı. Annem 1930'da kasabanın belediye seçiminde ilk kez oy kullandı, 1933'te köyümüzde muhtar adayı oldu."

Bu satırlardan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Kadınlar 1930'dan itibaren milletvekili seçimlerinde de oy kullanmıştır.

  2. B

    Kadınlar muhtarlık seçimlerine belediye seçimlerinden önce katılmıştır.

  3. C

    Aile hayatındaki değişiklik ceza hukukunda yapılan bir düzenlemeyle sağlanmıştır.

  4. D

    Düzenlemeler öncelikle ekonomik hayatı düzenlemeyi amaçlamıştır.

  5. E

    Kadının ailede ve yerel yönetimde konumu güçlenmiştir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: 1925 ile 1928 arasındaki fark, 17 Şubat 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu'ndan kaynaklanır; bu kanunla resmî nikâh ve tek eşle evlilik kuralı getirilmiş, kadına boşanma hakkı tanınmıştır. İkinci adım: 1930'da belediye seçimlerinde, 1933'te muhtarlık seçimlerinde kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmiştir; annenin oy kullanması ve muhtar adayı olması bu haklarla açıklanır. Üçüncü adım: Aile hukukundaki eşitlik ile yerel siyasete katılma hakkı birlikte düşünüldüğünde, düzenlemelerin kadının ailede ve yerel yönetimde konumunu güçlendirdiği sonucuna ulaşılır.

Çeldiriciler: Kadınlar milletvekili seçme ve seçilme hakkını 1934'te kazanmıştır; anı defteri de yalnızca yerel seçimlerden söz eder. Muhtarlık hakkı (1933) belediye seçimlerindeki haktan (1930) sonra gelmiştir, sıra ters çevrilemez. Tek eşle evlilik ve resmî nikâh bir ceza kanunuyla değil, medeni hukukla düzenlenmiştir. Satırlar ekonomik bir düzenlemeye değil, aile ve siyasal haklara işaret eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye ve dünya
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

1943'ün ocak ayında Adana'da bir araya gelen Türk ve İngiliz devlet adamları, Türkiye'nin savaştaki konumunu ve Müttefiklerden beklentilerini görüşmüştür. Bu görüşme, savaş boyunca Ankara'nın dış politikasının sınandığı duraklardan biri olmuştur.

II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin dış politikasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A

    Savaşın büyük bölümünde fiilen çatışmaya girmeden taraflar arasında denge gözeten etkin bir tarafsızlık izlemiştir.

  2. B

    Ankara Paktı'nı 1939 sonbaharında Britanya ve Fransa ile imzalamıştır.

  3. C

    Savaşa katılmayı silah ve malzeme desteği ile barış sonrasında sınırlarının güvenceye alınması koşuluna bağlamıştır.

  4. D

    Ankara Paktı'nın imzalanmasından birkaç hafta sonra Mihver Devletlerine karşı cephede çarpışmaya başlamıştır.

    Doğru cevap
  5. E

    1944 yılında Almanya'ya krom satışını kesmiş, ardından bu ülkeyle diplomatik bağlarını koparmıştır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda Ankara Paktı'nın Ekim 1939'da Britanya ve Fransa ile imzalandığı, ancak Türkiye'nin daha sonra Müttefiklerden gelen savaşa katılma çağrılarını geri çevirdiği belirlenir; Adana Görüşmesi de bu çağrıların yinelendiği ama sonuç vermediği bir buluşmadır. İkinci adımda Türkiye'nin savaşa girmeyi askerî donanım desteğine ve barış sonrası sınır güvencesine bağladığı, 1941'de Almanya ile de saldırmazlık antlaşması yaparak iki blok arasında dengeyi koruduğu görülür; pakt imzalanmış olsa da Türkiye çatışmanın dışında kalarak etkin bir tarafsızlık sürdürmüştür. Üçüncü adımda bu bilgiler karşılaştırılır: Türkiye pakttan sonra fiilen çarpışmaya girmemiş, savaşa ancak 23 Şubat 1945'te, kurulacak Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olabilmek için Almanya ve Japonya'ya savaş ilan ederek katılmıştır. Bu nedenle pakttan birkaç hafta sonra Mihver Devletlerine karşı cephede çarpıştığını söyleyen yargı yanlıştır.

Çeldiriciler: Savaşın büyük bölümünde çatışmaya girmeden denge gözeten bir tarafsızlık izlendiğini söyleyen yargı doğrudur; Ankara Paktı bir bağ kurmuş olsa da Türkiye bu paktın gerektirdiği savaşa girmekten kaçınmış, 1941'de Almanya ile de antlaşma yapmıştır. Paktın Britanya ve Fransa ile yapıldığını söyleyen yargı doğrudur; paktı Almanya ya da SSCB ile yapılmış sanan aday bunu yanlış işaretler. Savaşa katılmanın donanım desteği ve sınır güvencesi koşuluna bağlandığı yargısı doğrudur. 1944'te krom satışının kesilip Almanya ile ilişkilerin koparıldığı yargısı da doğrudur; Nisan 1944'te krom satışı durdurulmuş, Ağustos 1944'te diplomatik ilişkiler kesilmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Biyoçeşitlilik, ekosistem ve madde döngüleri
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K – Savan biyomu

  2. II.

    M – Çalı biyomu

  3. III.

    N – Kutup biyomu

Tabloda dört biyomun (K, L, M, N) yaklaşık enlem aralığı, iklim özelliği ve baskın bitki örtüsü verilmiştir.

Tablodaki bilgilere göre K, L, M ve N biyomlarıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Tablo: biyom, enlem, iklim, bitki örtüsü. K: 10-20°, yaz yağışlı kış kurak, uzun otlar ve seyrek ağaç. L: 30-40°, yaz kurak kış ılık, sert yapraklı çalılar. M: 40-55°, yarı kurak, kısa boylu otlar. N: 66-90°, yıl boyu 0 °C altı, buzul.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

  3. C

    I ve III

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: K biyomu her iki yarım kürede yaklaşık 10°-20° enlemleri arasında yer alır, yazı yağışlı ve kışı kuraktır; uzun otların arasında seyrek ağaçlar bulunur. Bu özellikler savan biyomuna aittir, bu yüzden I doğrudur. İkinci adım: M biyomu yarı kurak bir iklimde görülür ve bitki örtüsünü kısa boylu otlar oluşturur. Bozkır, çayır ve preri gibi kısa ot toplulukları ılıman çayır biyomunun özelliğidir; çalı biyomu ise orta kuşağın 30°-40° enlemlerinde, yazı kurak iklimde sert yapraklı çalılarla temsil edilir ve tabloda L satırına karşılık gelir. Bu nedenle II yanlıştır. Üçüncü adım: N biyomunda sıcaklık yıl boyu 0 °C'nin altındadır ve yüzey buzul örtüsüyle kaplıdır; bu, kutup biyomudur, III doğrudur. Doğru eşleştirmeler I ve III'tür.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, N satırındaki yıl boyu donma koşulunu kutup biyomuyla ilişkilendirmeyip tek doğru eşleştirmeyle yetinmekten doğar. 'I ve II' seçeneği, M satırındaki kısa boylu otları kurakçıl çalılarla karıştırır. 'II ve III' seçeneği, savanın 10°-20° enlemlerindeki konumunu çalı biyomuyla karıştırıp I'i yanlış sayar. 'I, II ve III' seçeneği ise ılıman çayırı çalı biyomu sanarak üç eşleştirmeyi birden kabul eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Ekstrem olaylar ve gelecek çıkarımları
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Bazı bitki ve hayvan türlerinin yayılış alanları kutuplara doğru kayar.

  2. II.

    Akarsu, göl ve yer altı sularındaki rezervler artar.

  3. III.

    Birçok bölgede kış yağışlarının daha büyük bölümü kar yerine yağmur olarak düşer.

  4. IV.

    Soğuğa uyumlu türler ekvatora doğru yeni yaşam alanları kazanır.

Bir iklim raporunda, küresel sıcaklık artışının önümüzdeki on yıllarda da sürmesi durumunda yeryüzünde ortaya çıkabilecek değişikliklerle ilgili dört çıkarım yer almaktadır.

Bu çıkarımlardan hangileri iklim değişikliğine ilişkin bilimsel öngörülerle bağdaşmaz?

  1. A

    I ve II

  2. B

    II ve III

  3. C

    II ve IV

    Doğru cevap
  4. D

    III ve IV

  5. E

    I, II ve IV

Doğru cevap: C

Çözüm

Soru, öngörülerle çelişen çıkarımları arar. Birinci adım: sıcaklık arttıkça türler uygun sıcaklık koşullarını izleyerek yüksek enlemlere, yani kutuplara doğru yayılış alanı değiştirir; I öngörüyle uyumludur. Aynı nedenle soğuğa uyumlu türlerin ekvatora doğru yeni alan kazanması beklenmez, bu türlerin alanı daralır; IV öngörüyle bağdaşmaz. İkinci adım: ısınma buharlaşmayı artırır ve kar örtüsünü azaltır; bu da akarsu, göl ve yer altı su rezervlerini azaltır. Rezervlerin artacağını söyleyen II bağdaşmaz. Yükselen sıcaklıklar nedeniyle yağışın kar yerine yağmur biçiminde düşmesi beklendiğinden III öngörüyle uyumludur. Bağdaşmayan çıkarımlar II ve IV'tür.

Çeldiriciler: 'I ve II' seçeneği, türlerin kutuplara doğru kaymasını yanlış sayar ve IV'teki ekvatora doğru yayılmayı gözden kaçırır. 'II ve III' seçeneği, kar yağışının artacağını düşünerek III'ü çelişkili sayar. 'III ve IV' seçeneği, su rezervlerinin artacağını doğru kabul eder. 'I, II ve IV' seçeneği ise doğru olan kutuplara doğru alan değişikliğini de çelişkiler arasına katar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Üretim-dağıtım-tüketim ve doğal kaynaklar
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.
    1. ve 19. yüzyıl – Kömür – Sanayi Devrimi
  2. II.
    1. yüzyıl başı ve ortası – Petrol – İçten yanmalı motorun yaygınlaşması
  3. III.
    1. ve 19. yüzyıl – Petrol – Buharlı makinelerin yayılması

Sanayileşme sürecinde farklı dönemlerde öne çıkan enerji kaynakları, üretim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte büyük ölçüde değişmiştir.

Bu süreçle ilgili aşağıdaki dönem, enerji kaynağı ve gelişme eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: 18. ve 19. yüzyılda sanayinin başlıca enerji kaynağı kömürdür; buharlı makineler kömürle çalışmış ve bu dönem Sanayi Devrimi ile anılmıştır. Bu nedenle I doğrudur. İkinci adım: 20. yüzyılın başından ortasına kadar petrol öne çıkmış, bu kaynak içten yanmalı motorların otomobil ve uçaklarda yaygınlaşmasıyla birlikte kullanılmıştır; II doğrudur. III ise 18. ve 19. yüzyılı petrolle eşleştirir; oysa buharlı makinelerin yayıldığı bu dönemin enerji kaynağı kömürdür, III yanlıştır. Doğru eşleştirmeler I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, içten yanmalı motor ile petrol arasındaki bağı atlayıp doğru iki öncülden birini eksik bırakır. 'I ve III' seçeneği, Sanayi Devrimi dönemini petrolle eşleştiren III'ü doğru sayar. 'II ve III' seçeneği, dönemleri ve kaynakları ters sıralayarak kömür dönemini dışarıda bırakır. 'I, II ve III' seçeneği ise III'teki dönem-kaynak hatasını fark etmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Tarım
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K ve N alanlarında intansif (modern) tarım yöntemi uygulanmaktadır.

  2. II.

    L alanında üretimin doğal koşullara bağımlılığı K alanındakinden fazladır.

  3. III.

    Toplam ürün miktarının en fazla olduğu alanda intansif tarım yapılmaktadır.

Tabloda dört tarım alanının (K, L, M, N) ekili alan büyüklüğü, uygulanan tarımsal girdiler ve birim alandan elde edilen ortalama verim verilmiştir.

Tablodaki bilgilere göre bu alanlarla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangileri doğrudur?

Tablo: alan, ekili alan (ha), sulama, gübre, sertifikalı tohum, verim (ton/ha). K: 150, düzenli, var, var, 7,6. L: 1200, yok, yok, yok, 1,8. M: 400, düzensiz, az, yok, 3,1. N: 90, düzenli, var, var, 8,4.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    Yalnız III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    I ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: sulama, gübreleme ve kaliteli tohum gibi bilimsel girdilerin birlikte kullanıldığı tarıma intansif (modern) tarım denir. Tabloda K ve N alanlarında düzenli sulama, gübreleme ve sertifikalı tohum bulunur; verimleri de 7,6 ve 8,4 ton/ha ile en yüksektir. I doğrudur. İkinci adım: L alanında hiçbir girdi kullanılmaz ve verim 1,8 ton/ha'dır; bu, ekstansif tarımdır. Girdileri yetersiz olan ekstansif tarım yağış ve sıcaklık gibi doğal koşullara daha bağımlıdır, bu yüzden II doğrudur. Üçüncü adım: toplam ürün, ekili alan ile verimin çarpımıdır. K: 150 × 7,6 = 1140 ton; L: 1200 × 1,8 = 2160 ton; M: 400 × 3,1 = 1240 ton; N: 90 × 8,4 = 756 ton. En fazla ürün, ekstansif tarımın yapıldığı L alanından alınır; III yanlıştır. Doğru yorumlar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, L alanının doğal koşullara bağımlılığını gösteren II'yi atlar. 'Yalnız II' seçeneği, girdileri tam olan K ve N alanlarını intansif saymaz. 'Yalnız III' seçeneği, en yüksek birim alan verimini en yüksek toplam üretimle karıştırır. 'I ve III' seçeneği de ekili alan büyüklüğünü hesaba katmadan yüksek verimli alanın toplam üretimde de önde olduğunu varsayar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Nüfus politikaları, şehirler ve kır yerleşmeleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Cumhuriyet'in ilanından önceki savaşlar Türkiye'de ciddi nüfus kayıplarına neden olmuştur. İzlenen politikalarla 1960'lı yılların başında nüfus yaklaşık iki katına ulaşmış, ardından hızlı nüfus artışının ekonomik kalkınmayı zorlaştırdığı görüşü ağırlık kazanmıştır.

Bu görüşün benimsendiği dönemde aşağıdakilerden hangisi uygulanmıştır?

  1. A

    Çok çocuklu ailelere ödül ve vergi kolaylığı sağlanarak doğumlar teşvik edilmiştir.

  2. B

    Yurt dışındaki işçilerin geri dönüşü özendirilerek ülke nüfusunun artırılması amaçlanmıştır.

  3. C

    Toplam nüfusu azaltmak için aile başına doğum sayısına yasal bir üst sınır getirilmiştir.

  4. D

    Savaş kayıplarını gidermek amacıyla evlenme yaşı düşürülerek erken evlilik desteklenmiştir.

  5. E

    Nüfus artışını destekleyen yasal düzenlemeler kaldırılmış, yurt dışına işçi göçü özendirilmiştir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: savaşların yol açtığı nüfus kaybı nedeniyle Cumhuriyet'in ilk döneminde (1923-1965) nüfusu artırmaya yönelik politikalar izlenmiş ve 1960'ların başında nüfus yaklaşık iki katına çıkmıştır. İkinci adım: bu noktadan sonra hızlı artışın kalkınmayı yavaşlattığı düşüncesiyle 1965-1980 döneminde nüfus artış hızını düşürmeyi amaçlayan bir politikaya geçilmiştir. Üçüncü adım: bu dönemde nüfus artışını özendiren yasal düzenlemeler kaldırılmış ve yurt dışına işçi göçü desteklenmiştir. Bu nedenle doğru cevap, yasal düzenlemelerin kaldırılması ve dış göçün özendirilmesidir.

Çeldiriciler: Çok çocuklu ailelere ödül ve vergi kolaylığı sağlanması, nüfusu artırmayı amaçlayan önceki döneme aittir; dönemleri ters sıralamaktan doğar. Evlenme yaşının düşürülmesi de savaş kayıplarını gidermeye yönelik önceki dönemin önlemidir. Yurt dışındaki işçilerin geri dönüşünün özendirilmesi, dış göçü nüfus artırma aracı gibi görür; oysa bu dönemde dış göç özendirilmiştir. Doğum sayısına yasal üst sınır getirilmesi ise artış hızını düşürmeyi toplam nüfusu azaltmakla eş tutar; Türkiye böyle bir sınırlama uygulamamıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Şehirleşme, göç, sanayi ve bölgesel kalkınma
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kırsal kesimden yoğun göç alan büyük şehirlerde nüfusun kısa sürede hızla artması, son yıllarda çeşitli sorunlara yol açmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi bu şehirlerde göçün doğurduğu sorunlardan biri değildir?

  1. A

    Çevredeki tarım ve orman arazilerinin konut alanına dönüşmesi

  2. B

    Genç nüfusun ayrılmasıyla yaşlı nüfus oranının yükselmesi

    Doğru cevap
  3. C

    İş arayanların artmasıyla işsizliğin büyümesi

  4. D

    Hava ve su kirliliğinin artması

  5. E

    Su ve kanalizasyon gibi altyapı hizmetlerinin yetersiz kalması

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: göç alan şehirlerde nüfus, konut, iş ve hizmet kapasitesinden hızlı arttığı için plansız yerleşme, altyapı hizmetlerinin aksaması, işsizlik, çevre kirliliği ve çevredeki tarım ve orman arazilerinin yerleşime açılması gibi sorunlar ortaya çıkar. İkinci adım: genç ve çalışma çağındaki nüfusun ayrılmasıyla yaşlı nüfus oranının yükselmesi ise göç alan şehirde değil, göç veren kırsal alanda görülen bir durumdur. Bu nedenle aranan seçenek yaşlı nüfus oranının yükselmesidir.

Çeldiriciler: Tarım ve orman arazilerinin konut alanına dönüşmesi, şehrin artan nüfusu barındırmak için çevresine yayılmasının sonucudur. İşsizliğin büyümesi, göç edenlerin şehirde iş araması nedeniyle göç alan yerin sorunudur. Hava ve su kirliliği yalnız sanayiden değil, artan nüfusun ısınma, ulaşım ve atık yükünden de kaynaklanır. Altyapı hizmetlerinin yetersiz kalması da nüfusun azalmasıyla değil, hızlı artışıyla ilgilidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Kültür bölgeleri ve medeniyetler
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Dil, büyük kültür bölgelerini birbirinden ayırmada öne çıkan ögelerden biridir.

  2. II.

    Din, büyük kültür bölgelerinin belirlenmesinde ön plana çıkan bir ögedir.

  3. III.

    İklim tipi, büyük kültür bölgelerinin sınırlarını belirleyen temel kültür ögesidir.

Dünya üzerinde büyük kültür bölgeleri belirlenirken toplumları birbirine bağlayan ve onları diğer toplumlardan ayıran ortak değerler esas alınır.

Bu bölgelerin sınırlarının çizilmesinde öne çıkan ögelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: kültür, bir toplumun tutum, davranış, örf ve âdetleri gibi maddi ve manevi değerlerinin bütünüdür; bu nedenle kültür bölgeleri insan yapımı değerlere göre ayrılır. İkinci adım: büyük kültür bölgeleri oluşturulurken bu değerler içinde en çok dil ve din öne çıkar; I ve II doğrudur. İklim tipi ise doğal bir etkendir; yaşam biçimini etkileyebilse de bir kültür ögesi değildir ve kültür bölgelerinin sınırlarını belirleyen temel ölçüt sayılmaz. III yanlıştır. Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, dinin kültür bölgelerinin belirlenmesindeki önemini görmezden gelir. 'Yalnız III' seçeneği, doğal bir etken olan iklimi kültür ögesi sayar ve dil ile dini dışarıda bırakır. 'I ve III' seçeneği, iklimi kültür ögesi sayarken dini önemsiz kabul eder. 'II ve III' seçeneği ise dili atlayıp iklimi kültür ölçütü olarak kabul eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Hizmet sektörü, ulaşım, ticaret ve turizm
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ekonomisi uzun süre tarım ürünleri ihracatına dayanan bir ülkede, kıyı ve tarihî alanlara yapılan yatırımlarla yabancı ziyaretçi sayısı on yılda üç katına çıkmış ve turizm en hızlı büyüyen sektör hâline gelmiştir.

Bu gelişmenin ülke ekonomisine doğrudan katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Döviz girdisini artırarak dış ticaret açığının azalmasına yardım etmesi

    Doğru cevap
  2. B

    Fabrika üretimini doğrudan artırarak sanayi ihracatını büyütmesi

  3. C

    Yabancı ziyaretçi harcamalarıyla dış ticaret açığını büyütmesi

  4. D

    Gelirini büyük ölçüde yurt içi tatilcilerin harcamalarından sağlaması

  5. E

    Tarım ürünlerinin dünya fiyatlarını yükselterek tarım gelirini artırması

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: bu ülkede artan gelir yabancı ziyaretçilerden gelmektedir; yabancı turistin ülkede yaptığı harcama, mal ihracatı gibi ülkeye döviz kazandırır. İkinci adım: döviz girdisinin artması, ithalat ile ihracat arasındaki farkın, yani dış ticaret açığının kapanmasına katkı sağlar. Turizm ayrıca konaklama, ulaşım ve hizmet alanlarında istihdam yaratarak işsizliği azaltabilir; ancak soruda sorulan en doğrudan ekonomik katkı döviz girdisidir.

Çeldiriciler: Fabrika üretiminin doğrudan artması, turizmi sanayi üretimi gibi görmekten doğar; turizm bir hizmet sektörüdür. Dış ticaret açığının büyümesi, yabancı ziyaretçi harcamasını döviz çıkışı sanan ters bir okumadır. Gelirin büyük ölçüde yurt içi tatilcilerden sağlanması, ziyaretçilerin yabancı olduğu bilgisiyle çelişir. Tarım ürünlerinin dünya fiyatlarının yükselmesi ise turizm gelirini tarım gelirine bağlar; turizmdeki artış dünya tarım fiyatlarını belirlemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Jeopolitik konum, Türk kültür bölgeleri, gelişmişlik
  • Zor
  • Şekilli soru

Grafikte, bir yıl içinde Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçilerin dört bölge grubuna göre dağılımı temsilî değerlerle gösterilmiştir.

Grafik ve bu bölgelerle Türkiye arasındaki kültürel bağlar birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Sütun grafiği: bir yılda Türkiye'ye gelen ziyaretçiler, bin kişi. Balkanlar 3400, Kafkaslar 2900, Orta Asya 1100, Orta Doğu 2300.
  1. A

    Dil ve tarih yakınlığı bulunan Kafkaslardan gelen ziyaretçi sayısı Balkanlardan fazladır.

  2. B

    Osmanlı mirasına dayalı bağların bulunduğu Balkanlar, en çok ziyaretçi gelen bölgedir.

    Doğru cevap
  3. C

    Ortak dil ve kültür bağları, Orta Asya'dan gelen ziyaretçi sayısını en yüksek düzeye çıkarmıştır.

  4. D

    Orta Doğudan gelen ziyaretçi sayısı, Kafkaslardan gelen ziyaretçi sayısını geçmiştir.

  5. E

    Kültürel bağların etkisi bulunmadığı için bölgelerden gelen ziyaretçi sayıları birbirine yakındır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: grafikte en uzun sütun Balkanlara aittir; bu bölge grubundan gelen ziyaretçi sayısı Kafkaslar, Orta Doğu ve Orta Asya'dan fazladır. İkinci adım: Türkiye ile Balkanlar arasındaki kültürel bağ Osmanlı mirasına dayanır ve kültürel yakınlık turizmi ve insan hareketliliğini kolaylaştırır. Grafikteki sıralama ile bu bilgi birlikte, Osmanlı mirasıyla bağlı Balkanların en çok ziyaretçi gönderen bölge grubu olduğu yorumunu doğrular.

Çeldiriciler: Kafkaslardan gelen ziyaretçinin Balkanlardan fazla olduğu yorumu iki sütunun sırasını ters okur; Kafkaslarla dil ve tarih yakınlığı doğru olsa da sayısı Balkanlardan azdır. Orta Asya'dan gelen ziyaretçinin en yüksek düzeyde olduğu yorumu, kültürel yakınlığı tek belirleyici sayar; oysa Orta Asya grafikteki en kısa sütundur ve uzaklık da ziyaretçi sayısını etkiler. Orta Doğudan gelen ziyaretçinin Kafkasları geçtiği yorumu grafikle çelişir. Ziyaretçi sayılarının birbirine yakın olduğu ve kültürel bağların etkisiz kaldığı yorumu da hem sütunlar arasındaki büyük farka hem de kültürel yakınlığın insan hareketliliğini kolaylaştırdığı bilgisine aykırıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Çevre sorunları, kaynak kullanımı, sürdürülebilirlik
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir belediyenin planlama toplantısında, sulama kuyularının sayısının hızla arttığı bir ovada yer altı su seviyesinin her yıl düştüğü ve tarlalarda ani çöküntü çukurlarının oluşmaya başladığı bildirilmiştir.

Bu tehlikeyi azaltmak için önerilen aşağıdaki önlemlerden hangisi uygun değildir?

  1. A

    Ruhsatsız açılan sulama kuyularının kapatılması

  2. B

    Salma sulama yerine damla sulama yönteminin yaygınlaştırılması

  3. C

    Su ihtiyacı az olan ürünlerin ekiminin desteklenmesi

  4. D

    Ova tabanındaki derelerin beton kanala alınması

    Doğru cevap
  5. E

    Kuyulardan çekilen suyun sayaçla izlenip sınırlandırılması

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: ovada yer altı su seviyesinin sürekli düşmesi ve tarlalarda ani çöküntü çukurlarının açılması, obruk tehlikesini gösterir. İkinci adım: bu tehlikeyi doğuran beşerî etken, sulama için yer altından aşırı su çekilmesidir; boşalan boşluklar üstteki toprağın çökmesine yol açar. Üçüncü adım: riski azaltan önlemler ya çekilen suyu azaltır ya da yer altı suyunun beslenmesini artırır. Ova tabanındaki derelerin beton kanala alınması, yağış ve dere sularını ovadan hızla uzaklaştırarak suyun toprağa sızmasını engeller ve yer altı suyunun beslenmesini azaltır; bu nedenle obruk riskini azaltmaz, tersine artırabilir. Aranan önlem budur.

Çeldiriciler: Ruhsatsız kuyuların kapatılması çekilen su miktarını doğrudan azaltır. Damla sulamaya geçilmesi aynı ürün için gereken suyu düşürür. Su ihtiyacı az olan ürünlerin desteklenmesi sulama talebini azaltır. Çekilen suyun sayaçla izlenip sınırlandırılması da aşırı su çekimini kontrol altına alır. Bu dört önlem, obruğu yalnız kayaç yapısına bağlayan bir okumayla gereksiz görülebilir; oysa hepsi tehlikeyi doğuran beşerî etkeni hedef alır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Çevre yönetimi ve ortak miras
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Uluslararası çevre anlaşmaları, çevre sorunlarının sınır ötesi etkileri nedeniyle devletlerin iş birliğini düzenleyen hukuki araçlardır. Bu alandaki önemli adımlardan biri Rio Konferansıdır.

Rio Konferansı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, canlı türlerini korumaya yönelik olarak bu konferans sırasında imzaya açılmıştır.

  2. B

    Konferans, ulusların çevreye duyarlı ve sürdürülebilir yönetim biçimleri benimsemesi açısından önemli bir adım olmuştur.

  3. C

    Çölleşme ile mücadele, bu konferansta ele alınan ve uluslararası sözleşmeye konu olan çevre başlıklarından biridir.

  4. D

    Ramsar Sözleşmesi, sulak alanları korumaya yönelik olarak bu konferans sırasında imzaya açılmıştır.

    Doğru cevap
  5. E

    İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, küresel iklim sorunlarına karşı bu konferans sırasında imzaya açılmıştır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Rio Konferansı, ulusların çevreye duyarlı ve sürdürülebilir yönetim biçimleri benimsemesi bakımından önemli bir adım sayılır. Konferans sırasında Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi imzaya açılmıştır.

Ramsar Sözleşmesi ise sulak alanların korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını amaçlar; ancak Rio Konferansının değil, ondan çok önce (1971) imzalanan ayrı bir sözleşmenin konusudur. Bu nedenle Ramsar Sözleşmesinin Rio Konferansı sırasında imzaya açıldığını söyleyen ifade yanlıştır.

Çeldiriciler. Biyolojik çeşitlilik sözleşmesini Stockholm Konferansına bağlayan, iklim değişikliği çerçeve sözleşmesini 1997 tarihli Kyoto Protokolü ile karıştıran ya da çölleşme sözleşmesini Rio dışında sanan öğrenci bu doğru ifadeleri yanlış sanır. Sürdürülebilir yönetim vurgusu da konferansın bilinen bir sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • MÖ 6. yy - MS 2. yy felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir gezgin, günlerce bir ırmağın kıyısında oturup akan suyu izledikten sonra defterine şunları yazar: “Dün ayağımı soktuğum su çoktan denize karışmış, bugün önümden başka bir su akıyor; ırmak aynı adı taşısa da bir an bile aynı kalmıyor. Gece gündüze, kış yaza, sıcak soğuğa dönüşüyor; karşıtlar birbiriyle çekişiyor ve düzen de bu çekişmeden doğuyor. Kalıcılık duygusu bir yanılgı, varlığın asıl niteliği durmaksızın oluş. Yine de bu akış gelişigüzel değil; her şey, ölçüyü koruyan evrensel bir yasaya göre değişiyor.”

Gezginin defterindeki görüş, aşağıdaki düşünürlerden hangisinin görüşüyle örtüşür?

  1. A

    Thales

  2. B

    Parmenides

  3. C

    Empedokles

  4. D

    Herakleitos

    Doğru cevap
  5. E

    Aristoteles

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda defterdeki ilke belirlenir: gezgine göre varlığın temel niteliği sürekli oluş ve değişmedir; kalıcılık bir yanılgıdır. İkinci adımda bu değişmenin karşıtların çekişmesinden doğduğu ve gelişigüzel olmayıp evrensel bir yasaya (logos) bağlı olduğu görülür. Değişmeyi varlığın özü sayan, karşıtların birliğini ve her şeyi yöneten logosu öne süren İlk Çağ düşünürü Herakleitos'tur; ırmak örneği de onun her şeyin aktığı düşüncesini anlatır.

Çeldiriciler: 'Parmenides' tam tersini savunur; ona göre değişme duyuların yanılgısıdır, gerçek varlık bir ve değişmezdir. 'Thales' varlığın ilk maddesini su sayar; parçadaki su yalnızca değişmeyi gösteren bir örnektir, ilke olarak sunulmaz. 'Empedokles' tek bir ilke yerine dört öğeyi ve onları birleştirip ayıran sevgi ile nefreti temel alır. 'Aristoteles' doğa filozoflarından sonra gelen ve varlığı madde-form, dört neden kavramlarıyla açıklayan sistem filozofudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • 20. yy felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Karl Popper'a göre bir kuramı bilimsel kılan, onu destekleyen gözlemlerin çokluğu değildir. Isıtılan binlerce metal parçasının genleştiğini görmek “Bütün metaller ısıtılınca genleşir.” genellemesini kesinleştirmez; ısıtıldığında büzüldüğü gözlenen tek bir metal ise bu genellemeyi çürütmeye yeter. Bu yüzden bilim insanı, kuramını hangi gözlemin yanlışlayacağını önceden açıkça söyleyebilmeli ve onu çürütmeye yönelik sınamalara sunmalıdır. Bu sınamalardan geçen kuram kesin doğru sayılmaz, yalnızca şimdilik ayakta kalmış olur. Olabilecek her durumu açıkladığını ileri süren, hiçbir gözlemle çatışmayan bir öğreti ise güçlü değil, bilim dışıdır.

Bu parçaya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Gözleme dayanan genellemelerin bilimsel bir değeri yoktur.

  2. B

    Bilimsel bir kuram, onu çürütebilecek gözlemlere açık olmalıdır.

    Doğru cevap
  3. C

    Eleştiriye açık kurumlar, toplumun özgürlüğünü korur.

  4. D

    Bir önerme, gözlemle doğrulandıkça kesin bilgiye dönüşür.

  5. E

    Bir kuram, sınamalardan geçtiği için bilimsel nitelik kazanır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda Popper'ın tezi bulunur: bir kuramı bilimsel yapan, yanlışlanabilir olmasıdır; hangi gözlemin onu çürüteceği önceden söylenebilmelidir. İkinci adımda gerekçe ile sonuç ayrılır: gerekçe, sayısız destekleyici gözlemin genellemeyi kesinleştirememesi ama tek bir aykırı gözlemin onu çürütebilmesidir; sonuç ise sınamalardan geçen kuramın yalnızca geçici olarak kabul edilmesidir. Her durumu açıklayıp hiçbir gözlemle çatışmayan öğretinin bilim dışı sayılması da aynı ölçütü doğrular. Bu nedenle parçadan, bilimsel bir kuramın onu çürütebilecek gözlemlere açık olması gerektiği yargısına ulaşılır.

Çeldiriciler: 'Eleştiriye açık kurumlar, toplumun özgürlüğünü korur.' yargısı Popper'ın açık toplum düşüncesine aittir ama parçada bu konu yoktur. 'Bir kuram, sınamalardan geçtiği için bilimsel nitelik kazanır.' yargısı sonucu neden gibi sunar; parçaya göre kuram sınamaya girmeden önce yanlışlanabilir olduğu için bilimseldir, sınamadan geçmek ona yalnızca geçici bir dayanıklılık kazandırır. 'Gözleme dayanan genellemelerin bilimsel bir değeri yoktur.' yargısı parçayı aşırı genelleştirir; gözlem kuramları sınamanın aracıdır. 'Bir önerme, gözlemle doğrulandıkça kesin bilgiye dönüşür.' yargısı Popper'ın karşı çıktığı doğrulamacı görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Psikoloji bilimini tanıyalım
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Öfke üzerine yazılmış iki metni karşılaştıran bir okur şu notu düşer: “İlk metnin yazarı, öfkeyi insan doğası üzerine yürüttüğü düşüncelerden hareketle açıklıyor ve öfkenin aklın tutkulara yenilmesi olduğunu savunuyor; ancak bu sonucu kendi iç gözlemi ve akıl yürütmesi dışında bir şeyle desteklemiyor. İkinci metnin yazarı ise yüz katılımcıyı aynı engelleyici durumla karşılaştırmış; kalp atımlarını, yüz ifadelerini ve katılımcıların kendi bildirdikleri duyguları ölçmüş, başka araştırmacıların da aynı düzeneği kurup sonuçları sınayabileceğini belirtmiş.”

Bu parçaya göre ikinci yazarın temsil ettiği psikolojiyi felsefeden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    İnsanın neden öfkelendiği sorusuyla ilgilenmemesi

  2. B

    Zihni, düşünsel çıkarımla varılan genel ilkelerle açıklaması

  3. C

    Açıklamalarını gözlem ve ölçümle sınanabilen verilere dayandırması

    Doğru cevap
  4. D

    Duygu ve düşünce gibi iç süreçleri konusu dışında tutması

  5. E

    Felsefeyle aynı soruları sorduğu için onun yöntemini kullanması

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda iki yazarın yöntemi ayrılır: ilk yazar sonucuna akıl yürütme ve iç gözlemle ulaşır, ikinci yazar ise aynı durumu birçok katılımcıda gözler, bedensel ve duygusal tepkileri ölçer. İkinci adımda bu yöntemler alanlarla eşleştirilir: düşünsel çıkarıma dayanan açıklama felsefeye, gözlem ve ölçüme dayanan açıklama psikolojiye aittir. Üçüncü adımda ikinci yazarın, başka araştırmacıların aynı düzeneği kurup sonuçları sınayabileceğini söylemesi nesnelliği gösterir. Bu yüzden psikolojiyi felsefeden ayıran özellik, açıklamalarını gözlem ve ölçümle sınanabilen verilere dayandırmasıdır.

Çeldiriciler: 'İnsanın neden öfkelendiği sorusuyla ilgilenmemesi' yanlıştır; iki yazar da öfkeyi açıklamaya çalışır, psikoloji de insan davranışını açıklamayı amaçlar. 'Zihni, düşünsel çıkarımla varılan genel ilkelerle açıklaması' ilk yazarın yani felsefenin yoludur. 'Duygu ve düşünce gibi iç süreçleri konusu dışında tutması' parçayla çelişir; ikinci yazar katılımcıların bildirdiği duyguları da ölçmüştür. 'Felsefeyle aynı soruları sorduğu için onun yöntemini kullanması' konu benzerliğini yöntem benzerliği sanmaktır; parçada sorular ortak, yöntemler farklıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Psikolojinin temel süreçleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Açlık, susuzluk ve uyku gibi doğuştan gelen güdülerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Organizmanın fizyolojik bir ihtiyacından kaynaklanır.

  2. B

    Aynı türün bireylerinde ortak olarak görülür.

  3. C

    Hem insanlarda hem de hayvanlarda bulunur.

  4. D

    Doyurulma biçimleri kültürden kültüre değişebilir.

  5. E

    Daha önce ödüllendirilen davranışlar yoluyla öğrenilir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda doğuştan gelen (birincil, fizyolojik) güdülerin özellikleri hatırlanır: organizmanın bedensel bir eksikliğinden ya da ihtiyacından doğarlar, öğrenilmezler, türün bireylerinde ortaktırlar ve insanlarla birlikte hayvanlarda da görülürler. İkinci adımda seçenekler bu özelliklerle karşılaştırılır. Ödüllendirilen davranışın tekrarlanması pekiştirmeyle öğrenmedir; öğrenme yoluyla kazanılan güdüler sonradan edinilmiş (toplumsal, psikolojik) güdülerdir. Bu yüzden doğuştan gelen güdülerin ödüllendirilen davranışlar yoluyla öğrenildiği söylenemez.

Çeldiriciler: 'Doyurulma biçimleri kültürden kültüre değişebilir.' doğrudur; açlık güdüsü doğuştan gelir ama neyin, ne zaman ve nasıl yeneceği öğrenilir, bu ayrımı kaçıran aday bu seçeneği işaretler. 'Hem insanlarda hem de hayvanlarda bulunur.' doğrudur; bu güdüleri yalnız insana özgü sanan aday yanılır. 'Organizmanın fizyolojik bir ihtiyacından kaynaklanır.' ve 'Aynı türün bireylerinde ortak olarak görülür.' de bu güdülerin temel özellikleridir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Öğrenme, bellek ve düşünme
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bahçesindeki domates fidelerinden güneş alanların daha hızlı büyüdüğünü, aynı durumun biber ve patlıcan fidelerinde de görüldüğünü fark eden bir çiftçi, yeterince ışık alan bitkilerin daha hızlı büyüdüğü sonucuna varır.

Çiftçinin bu sonuca ulaşırken kullandığı düşünme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tek tek gözlemlerden genel bir yargıya varan tümevarım

    Doğru cevap
  2. B

    Genel bir yargıdan tek tek durumlara inen tümdengelim

  3. C

    Bir özelliği öbür özelliklerinden ayırarak ele alan soyutlama

  4. D

    Benzer nesneleri ortak bir ad altında toplayan kavram oluşturma

  5. E

    İki durumun benzerliğinden yola çıkıp birinin özelliğini öbürüne aktaran analoji

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda çiftçinin yaptığı zihinsel işlem belirlenir: domates, biber ve patlıcan fidelerine ilişkin ayrı ayrı gözlemlerden yola çıkar. İkinci adımda işlemin yönü saptanır: bu tek tek gözlemlerden, ışık alan bütün bitkileri kapsayan genel bir yargıya ulaşır. Özelden genele giden bu akıl yürütme tümevarımdır.

Çeldiriciler: 'Genel bir yargıdan tek tek durumlara inen tümdengelim' yönü tersine çevirir; çiftçi genel bir ilkeden başlamaz, genel yargıya ulaşır. 'Bir özelliği öbür özelliklerinden ayırarak ele alan soyutlama' kavram oluşturmanın bir aşamasıdır, bir akıl yürütme değildir. 'Benzer nesneleri ortak bir ad altında toplayan kavram oluşturma' burada yapılmaz; çiftçi yeni bir ad üretmez, bitkiler hakkında bir yargıya varır. 'İki durumun benzerliğinden yola çıkıp birinin özelliğini öbürüne aktaran analoji' tek bir durumdan başka tek bir duruma geçer; çiftçi ise birçok gözlemden genel bir sonuca varmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • Ruh sağlığının temelleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sınava üç hafta kalan bir aday, ilk günlerde hiç kaygı duymadığı için çalışmayı sürekli erteler. Sınav yaklaştıkça hafif bir gerginlik hissetmeye başlar; artık planına uyar, konulara daha uzun süre odaklanır. Sınavdan önceki gece ise kaygısı öyle artar ki okuduğunu anlayamaz, uykusu kaçar. Ertesi gün bunu anlattığı rehber öğretmeni, yaşadıklarının olağan dışı olmadığını söyler.

Bu parçada vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sınav öncesinde duyulan kaygı, tedavi gerektiren bir bozukluk belirtisidir.

  2. B

    Stres, bireyin başarısını düşüren zararlı bir tepkidir.

  3. C

    Tehlike karşısındaki bedensel uyarılma, sonradan öğrenilen bir tepkidir.

  4. D

    Orta düzeydeki kaygı, dikkati ve güdülenmeyi artırarak işlevsel olabilir.

    Doğru cevap
  5. E

    Hafif ve orta düzeydeki kaygı, dikkatin dağılmasına yol açar.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda adayın kaygı düzeyleri sıralanır: kaygı yokken çalışmayı erteler, hafif-orta düzeyde kaygı duyunca planına uyar ve odaklanır, kaygı çok yükselince okuduğunu anlayamaz. İkinci adımda her düzeyin işlevi belirlenir: orta düzeydeki kaygı dikkati toplayıp güdülenmeyi artırırken, aşırı kaygı performansı düşürür. Üçüncü adımda rehber öğretmenin sözü, bu tepkilerin olağan olduğunu vurgular. Bu yüzden parçada vurgulanan düşünce, orta düzeydeki kaygının işlevsel olabileceğidir.

Çeldiriciler: 'Hafif ve orta düzeydeki kaygı, dikkatin dağılmasına yol açar.' parçayla çelişir; aday bu düzeyde daha uzun süre odaklanmıştır, dikkat yalnız aşırı kaygıda dağılır. 'Stres, bireyin başarısını düşüren zararlı bir tepkidir.' stresin yararlı yönünü görmez. 'Sınav öncesinde duyulan kaygı, tedavi gerektiren bir bozukluk belirtisidir.' her kaygıyı bozukluk sayar; öğretmen tam tersine durumun olağan olduğunu söyler. 'Tehlike karşısındaki bedensel uyarılma, sonradan öğrenilen bir tepkidir.' yanlıştır; savaş ya da kaç tepkisi doğuştan gelir ve parçanın konusu da değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Toplumsal yapı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kıyıdaki bir kasabada yıllardır kasabanın en çok kişiyi çalıştıran konserve fabrikası kapanır. İş bulamayan babaların çoğu büyük şehirlere gider; evdeki kararları artık çoğunlukla anneler ve büyük çocuklar verir. Ailelerin geliri düştüğü için ortaokulu bitiren gençlerin bir bölümü liseye kaydolmaz, okul yönetimi de öğrencisi azalan birkaç sınıfı birleştirir ve servis seferlerini azaltır. Bu sırada belediye, boşalan fabrika arazisinde bir pazar yeri kurar; kasabalılar da dayanışma için yeni bir kooperatif örgütler.

Bu parçadan toplumsal yapıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Toplumsal kurumlar, birbirinden bağımsız olarak işler.

  2. B

    Bir kurumda ortaya çıkan değişme, öbür kurumlara da yansır.

    Doğru cevap
  3. C

    Bir toplumun yapısı, sahip olduğu kurumların sayısıyla belirlenir.

  4. D

    Din kurumu, toplumsal yapıdaki öbür kurumlara yön verir.

  5. E

    Statü ve rol değişmeleri, aile kurumuna özgüdür.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda parçadaki kurumlar ve aralarındaki etkileşim belirlenir: ekonomideki değişme (fabrikanın kapanması) aileyi (babaların gitmesi, kararları annelerin vermesi), eğitimi (liseye kaydolmayan gençler, birleştirilen sınıflar) ve siyaset ile yönetimi (belediyenin pazar yeri kurması) etkiler; halk da kooperatif gibi yeni bir örgütlenmeye gider. İkinci adımda bu zincir, toplumsal yapının birbirine bağlı ve birbirini tamamlayan kurumlardan oluştuğu ilkesiyle ilişkilendirilir. Bu yüzden parçadan, bir kurumda ortaya çıkan değişmenin öbür kurumlara da yansıdığı yargısına ulaşılır.

Çeldiriciler: 'Toplumsal kurumlar, birbirinden bağımsız olarak işler.' parçadaki karşılıklı etkilenmeyle çelişir. 'Bir toplumun yapısı, sahip olduğu kurumların sayısıyla belirlenir.' yargısına parçada dayanak yoktur; parça kurumların sayısını değil ilişkisini anlatır. 'Din kurumu, toplumsal yapıdaki öbür kurumlara yön verir.' yargısı parçada hiç geçmeyen bir kuruma öncelik verir. 'Statü ve rol değişmeleri, aile kurumuna özgüdür.' yanlıştır; rol değişmesi ailede görülse de okul ve belediye de yeni düzenlemelere gitmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Toplumsal değişme ve gelişme
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yaylada hayvancılıkla geçinen bir aile, geçen yıl büyük bir kente taşınır. Köyde komşular tarlada imece yapar, düğünü ve yası birlikte yaşar, birbirinin evine haber vermeden girerdi. Kentte ise baba ile büyük oğul bir lojistik firmasında sözleşmeyle çalışmaya başlar; amirleriyle ilişkileri iş saatleri ve görev tanımlarıyla sınırlıdır. Apartmandaki komşularla çoğunlukla aidat toplantılarında görüşülür, kızın okul işleri de öğretmenle yüz yüze değil, bir veli bilgilendirme sistemi üzerinden yürür. Aile, köydeki akrabalarını artık ancak bayramlarda arayabildiğini söyler.

Bu durum, aşağıdaki değişmelerden en çok hangisini örneklendirir?

  1. A

    İkincil ilişkilerin yerini birincil ilişkilerin alması

  2. B

    Komşuluk ilişkilerinin birincil ilişki olarak güçlenmesi

  3. C

    Birincil ilişkilerin yerini ikincil ilişkilerin alması

    Doğru cevap
  4. D

    Kentleşmenin nüfus artışından ibaret kalması

  5. E

    Geniş aile yapısının kentte güçlenmesi

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda köydeki ve kentteki ilişki biçimleri karşılaştırılır: köyde imece, birlikte yaşanan düğün ve yas, kapısı açık komşuluk vardır; kentte ise sözleşmeye bağlı iş ilişkileri, görev tanımlarıyla sınırlı amir ilişkisi, toplantıya indirgenmiş komşuluk ve kurumsal bir sistem üzerinden yürüyen okul ilişkisi görülür. İkinci adımda bu ilişkiler sınıflandırılır: yüz yüze, samimi ve sürekli ilişkiler birincil; çıkara, kurala ve sözleşmeye dayalı, sınırlı ilişkiler ikincil ilişkilerdir. Üçüncü adımda bu geçiş, kentleşme ve modernleşmeyle birlikte görülen değişme olarak tanınır. Bu yüzden durum en çok birincil ilişkilerin yerini ikincil ilişkilerin almasını örneklendirir.

Çeldiriciler: 'İkincil ilişkilerin yerini birincil ilişkilerin alması' değişmenin yönünü tersine çevirir. 'Komşuluk ilişkilerinin birincil ilişki olarak güçlenmesi' parçayla çelişir; kentteki komşuluk toplantılarla sınırlı ikincil bir ilişkidir. 'Kentleşmenin nüfus artışından ibaret kalması' kentleşmeyi yalnız nüfusa indirger; parça ilişki biçimlerindeki değişmeyi anlatır. 'Geniş aile yapısının kentte güçlenmesi' modernleşmenin bir unsuru değildir ve parçada da yer almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Klasik mantık
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir okulun felsefe kulübü, koridordaki sözlük panosu için kavram tanımları toplar. Panoya asılmadan önce tanımları okuyan kulüp danışmanı aşağıdaki üç tanımı geri çevirir:

“Kare, dört kenarı olan düzlemsel bir şekildir.” “Kuş, kanatları olan bir canlıdır.” “Çatal, yemek yerken kullanılan bir araçtır.”

Danışman, üç tanımda da aynı kurala uyulmadığını, bu yüzden hepsinin yeniden yazılması gerektiğini söyler.

Danışmanın geri çevirdiği tanımlarda aşağıdaki tanım kurallarından hangisine uyulmamıştır?

  1. A

    Tanımlanan kavram, tanımın içinde yer almamalıdır.

  2. B

    Tanım, olumsuz ifadelerle yapılmamalıdır.

  3. C

    Tanım, mecazlı ve belirsiz sözcükler içermemelidir.

  4. D

    Tanım, tanımlananın kaplamından daha dar olmamalıdır.

  5. E

    Tanım, tanımlananın kaplamından daha geniş olmamalıdır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda her tanımda tanımlanan ile tanımlayan ayrılır: 'kare' ile 'dört kenarı olan düzlemsel şekil', 'kuş' ile 'kanatları olan canlı', 'çatal' ile 'yemek yerken kullanılan araç'. İkinci adımda tanımlayanın kapsadığı bireyler sınanır: dikdörtgen ve yamuk da dört kenarlı düzlemsel şekildir, arı ve yarasa da kanatlı canlıdır, kaşık ve bıçak da yemek yerken kullanılır. Böylece her tanım, tanımlanan kavramın dışındaki bireyleri de içine alır. Üçüncü adımda ihlal edilen kural adlandırılır: tanım, tanımlananla aynı kaplamda olmalı, ondan geniş olmamalıdır. Bu yüzden uyulmayan kural, tanımın tanımlananın kaplamından daha geniş olmaması kuralıdır.

Çeldiriciler: 'Tanım, tanımlananın kaplamından daha dar olmamalıdır.' tanımlanan ile tanımlayanın yerini karıştırır; buradaki tanımlar bireyleri dışarıda bırakmaz, fazladan birey katar. 'Tanımlanan kavram, tanımın içinde yer almamalıdır.' kuralına uyulmuştur; hiçbir tanım kendi kavramını tekrar etmez, bu hatayı geniş tanımla karıştıran aday yanılır. 'Tanım, mecazlı ve belirsiz sözcükler içermemelidir.' kuralına da uyulmuştur; tanımlar açık sözcüklerle kurulmuştur. 'Tanım, olumsuz ifadelerle yapılmamalıdır.' kuralı da çiğnenmemiştir; tanımların hepsi olumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Klasik mantık
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir müzik müzesinin kataloğunu hazırlayan bir görevli, sergideki eserleri türlerine göre sınıflandırmak için şu dört kavramı kullanır ve bunları cins-tür ilişkisine göre dizmek ister: keman, çalgı, yaylı telli çalgı, telli çalgı.

Bu dört kavramın kaplamı genişten dara doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çalgı – telli çalgı – yaylı telli çalgı – keman

    Doğru cevap
  2. B

    Keman – yaylı telli çalgı – telli çalgı – çalgı

  3. C

    Çalgı – yaylı telli çalgı – telli çalgı – keman

  4. D

    Telli çalgı – çalgı – yaylı telli çalgı – keman

  5. E

    Çalgı – telli çalgı – keman – yaylı telli çalgı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda kavramların kaplamları karşılaştırılır: bütün telli çalgılar birer çalgıdır ama her çalgı telli değildir; bütün yaylı telli çalgılar telli çalgıdır ama her telli çalgı yayla çalınmaz; keman ise yaylı telli çalgıların bir türüdür. İkinci adımda en geniş kaplamlı kavram cins, daha dar olanı tür sayılarak sıralanır: çalgı, telli çalgı, yaylı telli çalgı, keman. Her kavram bir sonrakinin cinsi, bir öncekinin türüdür.

Çeldiriciler: 'Keman – yaylı telli çalgı – telli çalgı – çalgı' sıralaması dardan genişe gider; kaplamı dar olan kavramı cins sayar. 'Çalgı – yaylı telli çalgı – telli çalgı – keman' sıralaması ortadaki iki kavramın yerini değiştirir. 'Telli çalgı – çalgı – yaylı telli çalgı – keman' sıralaması telli çalgıyı çalgının cinsi sayar. 'Çalgı – telli çalgı – keman – yaylı telli çalgı' sıralaması kemanı, ait olduğu yaylı telli çalgılardan daha geniş sayar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Mantık ve dil
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir emlak danışmanı, kasabaya taşınmayı düşünen bir aileye “Bu kasabadaki bütün evler büyüktür.” der. Ailenin babası bu sözün doğru olup olmadığını anlamak için hangi evin büyük sayılacağını sorar. Danışman ise kimine göre yüz metrekarelik, kimine göre iki yüz metrekarelik bir evin büyük olduğunu söyler ve kesin bir ölçü veremez.

Danışmanın ifadesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    İfadedeki belirsizlik, cümlenin öğelerinin yanlış sırada dizilmesinden, yani söz dizimindeki bir bozukluktan kaynaklanmaktadır.

  2. B

    Kasabadaki evler tek tek gezilip görülürse “büyük” sözcüğü belirlenmeden de ifadenin doğru mu yanlış mı olduğu kesin olarak söylenebilir.

  3. C

    “Büyük” sözcüğünün anlam sınırları belli olmadığından ifade semantik bakımdan belirsizdir ve ona kesin bir doğruluk değeri verilemez.

    Doğru cevap
  4. D

    Belirsizliğin kaynağı “bütün” sözcüğüdür; çünkü nicelik bildiren ifadeler, nitelik bildiren ifadelerden daha kolay belirsizleşir.

  5. E

    Belirsizlik somut bir kavram olan “ev” sözcüğünden doğar; çünkü somut kavramlar, soyut kavramlardan daha belirsizdir.

Doğru cevap: C

Çözüm

İfadedeki “bütün” sözcüğü kapsamı açıkça bildirir; sorun “büyük” sözcüğündedir. Danışman bir evin hangi ölçüden sonra büyük sayılacağını söyleyemediğine göre bu sözcüğün anlam sınırları belli değildir. Sözcüğün gösterdiği şeyle ilişkisi belirsiz olduğu için bu bir semantik (anlamsal) belirsizliktir. Belirsiz bir cümleye doğruluk değeri verilemez; evleri gezmek de ölçüt belirlenmedikçe sonucu değiştirmez. Cümlenin dizilişinde bir bozukluk yoktur; ayrıca nitelik ifadeleri nicelik ifadelerinden, soyut kavramlar da somut kavramlardan daha belirsizdir. Bu nedenle ifadenin semantik bakımdan belirsiz olduğu ve ona kesin bir doğruluk değeri verilemeyeceği söylenebilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Sembolik mantık
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    p′ ∨ q

  2. II.

    q ⇒ r′

  3. III.

    (q ⇔ p′) ⇒ r′

p, q ve r birer basit önerme olmak üzere (p ⇒ q) önermesi yanlış, (q ∨ r) önermesi ise doğrudur.

Buna göre aşağıdaki bileşik önermelerden hangileri yanlıştır?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    II ve III

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Koşul önermesi yalnızca ön bileşen doğru, art bileşen yanlış iken yanlıştır; (p ⇒ q) yanlış olduğuna göre p doğru, q yanlıştır. (q ∨ r) doğru ve q yanlış olduğundan r doğrudur. Buna göre p′ yanlış, r′ yanlıştır. I. p′ ∨ q: yanlış ∨ yanlış = yanlış. II. q ⇒ r′: ön bileşen yanlış olduğundan koşul önermesi doğrudur. III. q ⇔ p′: iki bileşen de yanlış olduğundan karşılıklı koşul doğrudur; doğru ⇒ yanlış (r′) = yanlış. Yanlış olan önermeler I ve III'tür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 35

  • İslam düşüncesinde itikadi, siyasi ve fıkhi yorumlar
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.

    İmam Matüridi – Kitabü't-Tevhid

  2. II.

    İmam Şafii – er-Risale

  3. III.

    Ebu'l-Hasan el-Eşari – Kitabu'l-Umm

İslam düşünce geleneğinde inanç esaslarını açıklayan kelam âlimleri ile fıkhın yöntemini belirleyen müçtehitler, kaleme aldıkları eserlerle sonraki kuşakları derinden etkilemiştir. Okul kütüphanesinde açılan "Anadolu'da İslam düşüncesi" sergisi için hazırlanan tanıtım kartlarında her âlimin adı, tanındığı bir eserle yan yana yazılmıştır. Ziyaretçileri yanıltmamak için kartların sergiden önce gözden geçirilmesi istenmiştir. Kartlardaki eşleştirmeler şunlardır:

Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her eşleştirme tek tek denetlenir. Kitabü't-Tevhid, İmam Matüridi'nin inanç konularındaki başyapıtı sayılan eseridir; bu yüzden I doğrudur. İmam Şafii fıkıh usulü konularını işlemiş ve bunları er-Risale adlı eserinde açıklamıştır; II de doğrudur. Kitabu'l-Umm ise Eşari'nin değil, İmam Şafii'nin en tanınmış eseridir; III yanlıştır. İkinci adımda doğru eşleştirmeler birleştirilir ve sonuç I ve II olur.

Çeldiriciler: "Yalnız I" yanıtı, er-Risale'nin Şafii'ye ait olduğunu gözden kaçıran öğrencinin seçimidir. "I ve III" ve "II ve III" yanıtları, Kitabu'l-Umm'u Şafii yerine Eşari'ye mal eden ya da er-Risale'yi bir kelam eseri sanıp II'yi eleyen düşünceden doğar. "I, II ve III" yanıtı üç eşleştirmenin hepsini doğru sayar; oysa Eşari'nin eseri Müslümanların itikadi ihtilaflarını derleyen bir çalışmadır, Kitabu'l-Umm değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Hz. Muhammed ve gençlik
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Hz. Muhammed, vefatından kısa bir süre önce Suriye'ye gönderilecek ordunun başına, azatlı bir kölenin oğlu olan ve henüz yirmi yaşına gelmemiş Üsame bin Zeyd'i getirdi; oysa bu orduda yaşça büyük ve tanınmış pek çok sahabi de vardı. Kur'an'ı ve dinî hükümleri iyi bilen genç Muaz bin Cebel'i önce Mekke'ye yönetici ve öğretici olarak gönderdi, ardından Yemen'e zekât memuru ve kadı olarak atadı. Bilgisine güvendiği bazı gençlerin fetva vermesine de izin verdi.

Bu uygulamalarla Hz. Peygamber'in görevlendirmelerde öne çıkardığı ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Görevlerde yaşça büyüklere öncelik tanımak

  2. B

    Görevleri yakın akrabalar arasında paylaştırmak

  3. C

    Görevi ona ehil ve layık olana vermek

    Doğru cevap
  4. D

    Yöneticileri savaşta başarı gösterenlerden seçmek

  5. E

    Sayıca çok oldukları için gençlere görev vermek

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda parçadaki görevlendirmeler ayrılır: ordu komutanlığı, yöneticilik ve öğreticilik, zekât memurluğu ile kadılık ve fetva verme. İkinci adımda görev alanların konumuna bakılır: Üsame hem çok genç hem de azatlı bir kölenin oğludur, ordudaki yaşça büyük ve tanınmış sahabiler ise geri planda kalmıştır. Üçüncü adımda görev ile kişinin yeteneği arasındaki bağ kurulur: Muaz'a ve fetva veren gençlere, dinî bilgileri yeterli olduğu için öğretme ve hüküm verme işleri bırakılmıştır. Dördüncü adımda bu uygulamaların ortak ilkesi soyutlanır: Hz. Peygamber yönetimde sınıf ve yaş farkını değil, ehliyet ve liyakati ölçü almıştır.

Çeldiriciler: "yaşça büyüklere öncelik" ilkesi parçadaki uygulamayı tersine okur, çünkü ordudaki büyükler varken genç biri komutan yapılmıştır. "Yakın akrabalar arasında paylaştırmak" yanlıştır; görev alanlar soyca seçkin ya da Peygamber'in akrabası oldukları için seçilmemiştir. "Savaşta başarı" ölçüsü kadılık, öğreticilik ve fetva gibi askerî olmayan görevleri açıklamaz. "Sayıca çok oldukları için" gerekçesi de parçada yoktur; gençler sayıları yüzünden değil, yeterlikleri yüzünden görevlendirilmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 37

  • İnançla ilgili meseleler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir deneme yazarı, benimsediği görüşü şöyle özetler: "Evrenin kusursuz düzeni, onu var eden yüce bir aklın bulunduğunu gösterir. Ancak bu yaratıcı, evreni kurup işleyiş yasalarını koyduktan sonra onu kendi hâline bırakmıştır; ne olaylara karışır ne de insanlara elçi ya da kitap gönderir. Onu tanımanın tek yolu, peygamberlerin haberleri değil, aklın evrendeki düzen üzerine yürüttüğü düşüncedir."

Bu görüşün ait olduğu düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Teizm

  2. B

    Agnostisizm

  3. C

    Materyalizm

  4. D

    Deizm

    Doğru cevap
  5. E

    Ateizm

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda görüşün temel iddiası belirlenir: evreni bir yaratıcı var etmiştir, fakat o yaratıcı yasaları koyduktan sonra evrene müdahale etmez ve vahiy göndermez. İkinci adımda bu iddia akımların tanımlarıyla eşlenir: vahyi ve peygamberleri reddedip yalnızca akılla bilinebilen, evreni yaratıp bir daha müdahale etmeyen bir Tanrı anlayışı deizmi tanımlar. Üçüncü adımda yakın akımlar ayıklanır ve yanıt deizm olur.

Çeldiriciler: teizm de evrenin bir yaratıcı tarafından var edildiğini kabul eder; fakat bu görüş vahyi ve yaratıcının evrene müdahalesini reddettiği için teizmle örtüşmez. Agnostisizm, Tanrı'nın varlığı hakkında kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunur; yazar ise yaratıcının varlığını açıkça kabul eder. Materyalizm fizikötesi bir varlığı tanımaz, ateizm de dine dair her kavramı reddedip evrenin tesadüfen oluştuğunu ileri sürer; her ikisi de yüce bir aklın evreni var ettiği iddiasıyla çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Ahlaki tutum ve davranışlar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yaşlı bir hattat, atölyesinde tek başına çalıştığı gecelerde de harflerin her kıvrımını aynı titizlikle çizer. Çırakları ona neden kimsenin bakmayacağı bir sayfaya bu kadar emek verdiğini sorduğunda, işe başlamadan önce kısa bir dua ettiğini, ardından da her an Rabbinin huzurunda olduğunu, O'nu görmese bile O'nun kendisini gördüğünü bilerek kalemi eline aldığını söyler.

Bu parçada hattatın tutumuyla anlatılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    İhlas

  2. B

    Takva

  3. C

    İhsan

    Doğru cevap
  4. D

    Dua

  5. E

    Sıratımüstakim

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda hattatın tutumunun ayırt edici yönü bulunur: kimse görmese de işini en güzel biçimde yapar, çünkü her an Allah'ın huzurunda olduğunu ve Allah'ın kendisini gördüğünü hisseder. İkinci adımda bu özellik Kur'an'daki ahlaki kavramlarla eşlenir: kişinin daima Allah'ın huzurunda olduğunu hissetmesi ve O'nu görüyormuşçasına yaşaması ihsan kavramıyla anlatılır. Üçüncü adımda yakın kavramlar ayıklanır ve yanıt ihsan olur.

Çeldiriciler: ihlas, söz ve davranışlarda yalnızca Allah'ın rızasını gözetmek, yani niyetin samimiyetidir; parça ise niyetten çok Allah'ın huzurunda bulunma bilincini ve işin güzel yapılmasını öne çıkarır. Takva, bilinçli ve dikkatli davranarak kötülükten korunmaktır; hattatın tutumu bir şeyden sakınmayı değil, işi en iyi biçimde yapmayı anlatır. Duayı seçmek, parçada geçen bir ayrıntıyı kavramın kendisi saymaktır. Sıratımüstakim Allah'ın gösterdiği dosdoğru yoldur; tek bir tutumun adı değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 39

  • İslam ve bilim
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

On birinci yüzyılda Mısır'da çalışan bir Müslüman bilgin, ışığın havadan suya ya da camdan havaya geçerken neden yön değiştirdiğini uzun deneylerle inceledi. Karanlık bir odanın duvarındaki küçük delikten giren ışığın karşı duvarda ters bir görüntü oluşturduğunu gözlemledi. Işığın kırılmasına ilişkin kuralı ortaya koydu ve görme ile ışıkla ilgili problemleri çözerken matematiksel denklemlerden yararlandı.

Bu parçada sözü edilen bilgin aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Ömer Hayyam

  2. B

    İbn Sina

  3. C

    Harizmi

  4. D

    Cezeri

  5. E

    İbnülheysem

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda parçadaki çalışmaların alanı belirlenir: ışığın bir ortamdan ötekine geçerken yön değiştirmesi, karanlık oda deneyi ve görme problemleri optik bilimine aittir. İkinci adımda bu alan bilginlerle eşlenir: ışığın kırılma kanununu bulan ve optik problemlerini çözmek için matematiksel denklemler kullanan bilgin İbnülheysem'dir. Üçüncü adımda aynı dönemde ya da matematikle ilgilenen öteki adlar ayıklanır ve yanıt İbnülheysem olur.

Çeldiriciler: Ömer Hayyam da matematik ve fizik alanında çalışmıştır, fakat ışığın kırılma kanunu onunla değil İbnülheysem'le anılır. İbn Sina tıbbın en önemli isimlerindendir; görme konusunun gözle ilgisi, optiği tıpla karıştıranları bu ada yöneltir. Harizmi sıfır kavramı ve el-Cebr ve'l-Mukabele ile cebirin temellerini atan bilgindir; matematiksel denklem vurgusu bu ada kaydırabilir ama onun çalışma alanı optik değildir. Cezeri ise mekanik düzenekleri ve otomatlarıyla tanınır; deney ve alet vurgusu onu çağrıştırsa da ışıkla ilgili bir buluşu yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • Güncel dinî meseleler
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir şehir hastanesinde aynı hafta üç olay yaşanır. Böbrek yetmezliği çeken ve başka bir tedavi yolu kalmayan bir hastaya, gerekli şartlar sağlanarak bağışlanan bir böbrek nakledilir. Kazada çok kan kaybeden bir yaralının hayatı, gönüllülerin bağışladığı kanla kurtarılır. Ölüm sebebi belirlenemeyen bir kişiye de ailesinin onayı alındıktan sonra otopsi yapılır.

Bu olaylarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi söylenemez?

  1. A

    Başka çare kalmadığında ve şartlara uyulduğunda organ nakline izin verilir.

  2. B

    Hayatı kurtarmanın başka yolu yoksa kan bağışı caizdir.

  3. C

    Organ nakline Kur'an'da açıkça yer alan bir hükme dayanılarak izin verilmiştir.

    Doğru cevap
  4. D

    Organ nakliyle ilgili dinî değerlendirme, nasların genel ilkelerinden hareketle yapılır.

  5. E

    Ölüm sebebini belirlemek için yapılan otopside yakınların rızası gözetilir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda üç olay ayrılır: böbrek nakli, kan bağışı ve otopsi. İkinci adımda her olay ilgili hükümle eşlenir: başka çare kalmadığında ve şartlara uyulduğunda organ nakline izin verilir; hayatı kurtarmanın başka yolu olmadığında kan bağışı caizdir. Üçüncü adımda otopsideki şart not edilir: âlimler, yakınların rızası alındığında ölüm sebebini belirlemek için yapılan otopsiyi caiz görmüştür. Dördüncü adımda olaylarla çelişen yargı aranır: Kur'an ve hadislerde organ nakli konusunda açık bir hüküm bulunmaz; bu yüzden nakle izin verilmesinin Kur'an'daki açık bir hükme dayandığı söylenemez. Söylenemeyecek yargı budur.

Yanlış seçenekler: şartlı organ nakline izin verildiği yargısı böbrek naklinin anlatımıyla uyumludur. Kan bağışının hayat kurtarmak için caiz olduğu yargısı yaralının durumuna uyar. Değerlendirmenin nasların genel ilkelerinden hareketle yapıldığı yargısı, açık bir hüküm bulunmamasının doğal sonucudur. Otopside yakınların rızasının gözetildiği yargısı da ailenin onayıyla yapılan otopsiyle örtüşür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by