Soru 1
- Metin yorumlama ve anlam bilgisi (paragraf, cümle, boşluk doldurma, çıkarım)
- Orta
- Çoktan seçmeli
Eski haritalara bakan biri, kıyı çizgilerinin çarpıklığına çoğu zaman güler. ---- Çünkü haritacı, gidemediği kıyıları gezginlerin anlattıklarına ve kendi tahminlerine dayanarak çizmiştir. Bu yüzden o haritaları bir hata listesi gibi değil, bir çağın dünyayı nasıl gördüğünü anlatan belgeler gibi okumak gerekir.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A
Bu çarpıklıklar, haritacının kıyıları yerinde ölçerken yaptığı küçük hatalardan doğar.
- B
Bu nedenle o haritaları çizen ustaların işlerini özensiz yaptıkları söylenebilir.
- CDoğru cevap
Oysa bu çarpıklıklar bir özensizliğin değil, dönemin bilgisindeki sınırların ürünüdür.
- D
Eski haritaların kenarlarını süsleyen deniz canavarı resimleri de ilgi çeker.
- E
Eski haritalardaki kıyı çizgileri, bugün bakan birine gülünç gelebilir.
Doğru cevap: C
Çözüm
Birinci adımda boşluğun çevresindeki düşünce yönü belirlenir: Önceki cümle eski haritalardaki çarpıklığa gülündüğünü söyler; sonraki cümle "Çünkü" ile haritacının gidemediği kıyıları anlatılara ve tahmine dayanarak çizdiğini açıklar; son cümle de "Bu yüzden" ile haritaların hata listesi gibi değil belge gibi okunması gerektiği sonucuna varır. İkinci adımda boşluğun işlevi bulunur: İlk cümledeki gülme tepkisine karşı çıkan, "Çünkü" cümlesinin gerekçelendireceği bir yargı gerekir; yani bir karşıtlık cümlesi. Çarpıklıkların özensizlikten değil dönemin bilgisindeki sınırlardan doğduğunu "Oysa" ile söyleyen cümle hem gülme tepkisini düzeltir hem de sonraki açıklamayla ve vardığı sonuçla örtüşür.
Çeldiriciler: Çarpıklıkları haritacının kıyıları yerinde ölçerken yaptığı hatalara bağlayan cümle, haritacının o kıyılara gidemediğini söyleyen sonraki cümleyle çelişir. Ustaların özensiz çalıştığını söyleyen cümle konuya uygundur ama karşıtlık yerine sonuç bağlacıyla gelir ve parçanın "hata listesi gibi değil" yargısını tersine çevirir. Deniz canavarı resimlerinden söz eden cümle, kıyı çizgilerinin nasıl okunacağı konusundan sapar. Kıyı çizgilerinin bugün bakan birine gülünç gelebileceği yargısı ise ilk cümleyi başka sözcüklerle yineler; "Çünkü" ile başlayan açıklamanın neyi gerekçelendirdiği belirsiz kalır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.