13 soru · YKS

AYT Biyoloji Deneme 3 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

AYT Biyoloji Deneme 3 cevap anahtarı ve 13 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Dolaşım ve bağışıklık sistemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ayak bileğindeki bir yaradan sonra kasıktaki lenf düğümü şişmiştir. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Lenf sıvısındaki mikroorganizmaları süzerek ayıklar.

  2. B

    Lenfosit hücrelerini barındırarak enfeksiyona karşı savunmaya katılır.

  3. C

    Bakteri ve virüslere karşı vücut savunmasına katkı sağlar.

  4. D

    Kasıktaki düğümler, bacak bölgesinden gelen lenfi süzer.

  5. E

    Savunmada rol almaz, lenf sıvısını depolamakla görevlidir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Enfeksiyon sırasında bölgesel lenf düğümü şişer, çünkü düğüm lenf sıvısını süzerek mikroorganizmaları yakalar ve içindeki lenfositler bu etkenlere karşı çoğalarak savunmaya katılır. Bu nedenle lenf düğümünün şişmesi, düğümün savunmada aktif bir görev üstlendiğinin göstergesidir.

Lenf düğümlerinin savunmada rolü olmadığını ve yalnızca lenf sıvısını depolamakla görevli olduğunu söyleyen ifade doğru bilgiyi tersine çevirdiği için yanlıştır. Düğümler sıvıyı süzer, lenfosit barındırır ve bakteri ya da virüslere karşı savunmaya katılır.

Çeldiriciler: 'Lenf sıvısındaki mikroorganizmaları süzerek ayıklar' ifadesi doğrudur; düğüm lenfi süzerek mikroorganizmaları ayıklar. 'Lenfosit hücrelerini barındırarak enfeksiyona karşı savunmaya katılır' ifadesi de doğrudur; lenfositler düğümde bulunur ve savunmada görev yapar. 'Bakteri ve virüslere karşı vücut savunmasına katkı sağlar' ifadesi doğrudur; lenfatik sistem vücudu bu etkenlere karşı korur. 'Kasıktaki düğümler, bacak bölgesinden gelen lenfi süzer' ifadesi doğrudur; bölgesel düğümler kendi bölgelerinden gelen lenfi süzer, bu yüzden bu ifade de yanlış değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Destek ve hareket sistemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir insanın uzun bir kemiğinin yapısıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Büyüme plağı, yetişkinlikte de boyca uzamayı sürdürür

    Doğru cevap
  2. B

    Epifiz kısmı sünger yapıda kemik dokusundan oluşur

  3. C

    Kemik zarı kemiğin dış yüzeyini örter ve damar taşır

  4. D

    Diyafiz kısmı kalın ve sert kompakt kemik dokusu içerir

  5. E

    Diyafizin iç boşluğunda sarı kemik iliği bulunur

Doğru cevap: A

Çözüm

Uzun kemikler bir gövde (diyafiz) ile iki ucundaki şişkin kısımlardan (epifiz) oluşur. Epifiz ile diyafiz arasında kıkırdaktan bir büyüme plağı bulunur ve kemiğin boyca uzaması bu plakta yeni kemik dokusu üretilmesiyle sağlanır.

Birinci adım, büyüme plağının işlevini belirlemektir: çocukluk ve ergenlikte bu plak boyca uzamayı sağlar. İkinci adımda plağın ergenlik sonunda kemikleşerek kapandığı ve böylece yetişkinlikte boyca uzamanın durduğu bilgisine ulaşılır. Bu nedenle 'Büyüme plağı, yetişkinlikte de boyca uzamayı sürdürür' ifadesi yanlıştır.

Çeldiriciler: 'Epifiz kısmı sünger yapıda kemik dokusundan oluşur' doğrudur, çünkü uç kısımlardaki kemik dokusu gözeneklidir. 'Kemik zarı kemiğin dış yüzeyini örter ve damar taşır' doğrudur, çünkü zar kemiğin beslenmesini sağlayan damarları barındırır. 'Diyafiz kısmı kalın ve sert kompakt kemik dokusu içerir' doğrudur, çünkü gövde yük taşımaya uygun sert bir yapıdadır. 'Diyafizin iç boşluğunda sarı kemik iliği bulunur' doğrudur, çünkü yetişkinlerde gövdenin iç boşluğu yağ dokusu ağırlıklı sarı kemik iliğiyle dolar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Boşaltım (üriner) sistemi
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    ADH salgısı artar ve bu hormon distal tüp ile toplama kanalında suyun geri emilimini artırır.

  2. II.

    Aldosteron, distal tüpte Na⁺ geri emilimini artırırken K⁺ salgılanmasını sağlar.

  3. III.

    Bu düzenlemeler sonucunda idrar hacmi artar ve idrar daha seyreltik hâle gelir.

Uzun süre terleyen ve su içemeyen bir işçinin kan osmotik basıncı artmıştır. Bu durumda böbrekte gerçekleşen düzenlemeler için hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Uzun süre terleme ve su alımının yetersizliği kanın osmotik basıncını artırır; bu artış hipofiz arka lobundan ADH salgısını uyarır. İkinci adım: ADH, distal tüp ve toplama kanalında suyun geri emilimini artırır, dolayısıyla idrar hacmi azalır ve idrar yoğunlaşır. Üçüncü adım: Aldosteron, distal tüpte Na⁺ geri emilimini artırır ve K⁺ salgılanmasını sağlar; bu da vücutta su tutulumunu destekler. Dördüncü adım: Bu sonuçlar ilk iki öncülle uyumludur, ancak III öncülü idrar hacminin artıp idrarın seyrelmesini söyler; oysa sonuç tam tersidir. Bu nedenle I ve II doğru, III yanlıştır. 'Yalnız I' seçeneği aldosteron etkisinin dışarıda bırakılmasıdır. 'I ve III' seçeneği ADH'nin idrar hacmini artırdığını kabul etmenin sonucudur. 'I, II ve III' seçeneği yanlış üçüncü öncülün doğru sayılmasıdır. 'II ve III' seçeneği ADH etkisinin yanlış okunmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Endokrin sistem
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki grafikte 'su' ile işaretli an, bir bireyin su içtiği andır. Bu andan sonraki kısa sürede, grafikteki değişimlere göre hangisi doğrudur?

Çizgi grafik, zaman 0 ile 5 saat: osmotik basınç 3, 4, 6, 4, 3, 3; ADH düzeyi 2, 3, 5, 3, 2, 2. İkinci saat (su) işaretli.
  1. A

    ADH düzeyi düştüğünden böbrekte su geri emilimi azalır ve idrar seyrelir.

    Doğru cevap
  2. B

    ADH hipofizin arka lobunda üretildiğinden düzeyindeki düşüş su geri emilimini etkilemez.

  3. C

    ADH düzeyi yükseldiğinden böbrekte su geri emilimi azalır ve idrar seyrelir.

  4. D

    Su içildikten sonra böbrekte su geri emilimi artar ve idrar yoğunlaşır.

  5. E

    Osmotik basınç ve ADH eğrileri ters yönde değiştiğinden su geri emilimi artar.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Grafikte su içilen 2. saatte 6 birim olan kan osmotik basıncı, 3. saate gelindiğinde 4 birime düşer; kan seyrelmiştir. İkinci adım: Aynı aralıkta ADH düzeyi 5 birimden 3 birime iner; iki eğri su içildikten sonra birlikte aşağı yönde hareket eder. Üçüncü adım: ADH, böbrek kanallarından suyun kana geri emilimini artırır; düzeyi düşen bireyde daha az su geri emilir. Dördüncü adım: Daha az su geri emildiğinde idrar seyrelir ve hipotonik olur; bu zincir doğru yargıyı verir. Çeldiriciler: 'ADH düzeyi yükseldiğinden' ile başlayan seçenek, grafikteki düşüşü yükseliş gibi okur. 'ADH hipofizin arka lobunda üretildiğinden' ile başlayan seçenek, ADH'nin arka lobda depolandığı bilgisini üretim yeriyle karıştırır; ADH hipotalamusta üretilir. 'Su içildikten sonra' ile başlayan seçenek, ADH düşüşünün sonucunu tersine çevirir. 'Osmotik basınç ve ADH eğrileri ters yönde' ile başlayan seçenek, grafikte iki eğrinin birlikte düştüğünü gözden kaçırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Sindirim sistemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sindirim sisteminde görev yapan enzimlerin her biri belirli bir besin maddesine etki eder. Aşağıdaki enzim-besin eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Amilaz – nişasta

  2. B

    Lipaz – yağlar

  3. C

    Pepsin – nişasta

    Doğru cevap
  4. D

    Amilaz – glikojen

  5. E

    Pepsin – peptit bağları

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Pepsin midede etki eden bir protein sindirim enzimidir ve peptit bağlarına etki ederek proteinleri polipeptitlere (peptonlara) ayırır; etki alanı nişasta değil proteindir. İkinci adım: Amilaz ağızda nişasta ve glikojenin kimyasal sindirimini başlatır, lipaz ise yağları parçalar; 'Amilaz – nişasta', 'Amilaz – glikojen' ve 'Lipaz – yağlar' eşleşmeleri bu bilgiyle uyuşur. Üçüncü adım: Beş eşleşme birlikte karşılaştırıldığında yalnızca pepsinin nişastaya etki ettiğini söyleyen eşleşme gerçek etkiyle uyuşmaz, bu yüzden soruda istenen yanlış eşleştirme odur.

Çeldiriciler: 'Amilaz – nişasta', 'Lipaz – yağlar', 'Amilaz – glikojen' ve 'Pepsin – peptit bağları' eşleşmelerinin her biri doğrudur; bu nedenle hiçbiri yanlış eşleştirme değildir. 'Pepsin – peptit bağları' eşleşmesi, pepsinin proteinler üzerindeki asıl etkisini gösterdiği için doğrudur ve yanlış sanılmamalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Solunum sistemi
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Akciğerde gaz alışverişinin yapıldığı temel birimler alveollerdir.

  2. II.

    Kalın ve kuru bir solunum yüzeyi, alveollerde gazların geçişini hızlandırır.

  3. III.

    Her alveolün çevresini saran kılcal damarlar, gazların kanla alışverişine olanak verir.

Solunum sistemindeki alveollerle ilgili aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

  1. A

    I ve II

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    II

Doğru cevap: B

Çözüm

Alveoller, akciğerde gaz değişiminin gerçekleştiği fonksiyonel birimlerdir; bu yüzden I. öncül doğrudur. Gazların hızla geçebilmesi için solunum yüzeyinin ince ve nemli olması gerekir; kalın ve kuru bir yüzey gaz geçişini yavaşlattığından II. öncül yanlıştır. Alveolleri saran kılcal damarlar gazların kanla alışverişini sağlar, bu nedenle III. öncül doğrudur. Doğru öncüller I ve III olduğundan doğru seçenek 'I ve III' seçeneğidir. 'I ve II' seçeneği yanlış II. öncülü kabul etmenin sonucudur ve 'II ve III' ile 'I, II ve III' seçenekleri de aynı yanlış öncülü içerdiği için yanlıştır. 'II' seçeneği ise doğru olan I. ve III. öncülleri birlikte dışarıda bıraktığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Komünite ve popülasyon ekolojisi
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.
    1. günden itibaren her iki türün birey sayısı, ayrı yetiştirildiği koşulda birlikte yetiştirildiği koşuldakinden fazladır.
  2. II.

    Birlikte yetiştirilen B türünün sıfıra inmesi, rekabette elenme olarak yorumlanabilir.

  3. III.

    Birlikte yetiştirilen B türünün sıfıra inmesi, A türünün B türünü avlamasının sonucudur.

Bir deneyde iki mikroorganizma türü (A ve B), ayrı kaplarda ve aynı kapta birlikte olmak üzere iki koşulda yetiştirilmiştir. Her iki koşulda da başlangıçta aynı sayıda birey bulunmuş ve birey sayıları belirli gün aralıklarıyla sayılmıştır. Deneyin sonuçları şekildeki tabloda verilmiştir. Bu sonuçlara ilişkin olarak hangi yargılar doğrudur?

Tablo: sütunlar Gün, Ayrı: A, Ayrı: B, Birlikte: A ve Birlikte: B. Satırlar sırayla: gün 0 için 100, 100, 100, 100; gün 2 için 160, 150, 140, 90; gün 4 için 260, 230, 170, 60; gün 6 için 410, 380, 190, 20; gün 8 için 650, 600, 200, 0 birey sayıları.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I ve III

  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Tabloda ayrı ve birlikte sütunları karşılaştırılır. 2. günden sonraki her gözlemde ayrı koşuldaki sayılar birlikte koşuldakilerden büyüktür; örneğin 4. günde A için 260 ile 170, B için 230 ile 60 karşılaştırıldığında bu fark açıkça görülür. Bu nedenle I doğrudur.

İkinci adım: Birlikte koşulda B türünün sayısı 100'den 0'a düşerken A türünün sayısı 200'e çıkmıştır. Sınırlı kaynağı paylaşan iki tür arasındaki mücadele türler arası rekabettir ve bir türün üstünlüğü diğerinin yok olmasına yol açtığında bu durum rekabette elenme olarak adlandırılır. Bu nedenle II doğrudur.

Üçüncü adım: Tabloda A türünün B türünü avladığını gösteren bir veri yoktur; iki tür aynı ortamda sınırlı besini paylaşmaktadır. B türünün sıfıra inişi av-avcı ilişkisiyle değil rekabetle açıklanır, bu nedenle III yanlıştır.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, birlikte koşuldaki düşüşü rekabetle ilişkilendirmeyi atlar. 'I ve III' seçeneği, avlanma açıklamasını doğru sayar; oysa tabloda böyle bir veri yoktur. 'II ve III' seçeneği, ayrı ve birlikte sayıların karşılaştırmasında birinci yargıyı yanlış okur. 'I, II ve III' seçeneği ise üçüncü yargının doğru olduğunu varsayar.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Nükleik asitler ve DNA replikasyonu
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Çift zincirli bir DNA molekülünde adenin miktarı timin miktarına eşittir.

  2. II.

    Aynı DNA molekülünde adenin ile guaninin toplamı, timin ile sitozinin toplamına eşittir.

  3. III.

    DNA'nın A+T / G+C oranı, hangi canlı türünden alınmış olursa olsun 1'e eşittir.

Bir canlı türünün çift zincirli DNA molekülünde adenin, timin, guanin ve sitozin bazlarının miktarlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    I, II ve III

  4. D

    II ve III

  5. E

    Yalnız III

Doğru cevap: B

Çözüm

Çift zincirli DNA'da pürin bazı daima pirimidin bazıyla eşleşir: adenin timinle, guanin sitozinle eşleşir. Bu nedenle A = T ve G = C eşitlikleri kurulur.

Birinci adım: A = T eşitliği I. yargıyı doğrudan doğrular; I. yargı doğrudur.

İkinci adım: A = T ve G = C eşitlikleri taraf tarafa toplanırsa A + G = T + C elde edilir; II. yargı doğrudur.

Üçüncü adım: A = T ve G = C yerine konulduğunda (A + T) / (G + C) = 2A / 2G = A / G çıkar. Bu oran türe göre değişir ve her tür için 1 olması gerekmez; III. yargı doğru değildir.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, A + G = T + C eşitliğinin yalnız bazı türlere özgü olduğunu sanmaktan doğar; oysa bu eşitlik her çift zincirli DNA için geçerlidir. 'I, II ve III' seçeneği, dört bazın miktarının eşit olduğunu sanmaktan doğar; bu durumda III. yargı doğru sayılır. 'II ve III' seçeneği, A + T / G + C oranının her türde 1 olduğu yanılgısına dayanır. 'Yalnız III' seçeneği, A = G eşitliğini eşleşme kuralı sanmanın sonucudur; bu yanılgıyla A = T eşleşmesi yanlış görülür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Genetik şifre ve protein sentezi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ribozomlarda gerçekleşen protein sentezi ve genetik kod ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Olgun hâldeki proteinlerin ilk amino asidi metiyonindir.

    Doğru cevap
  2. B

    Prolin amino asidi dört farklı kodonla şifrelenir.

  3. C

    Metiyonini şifreleyen tek kodon AUG'dir.

  4. D

    Genetik kodda 61 anlamlı kodonun her biri bir amino asit şifreler.

  5. E

    AUG kodonu hem başlangıç sinyali hem de metiyonin şifreler.

Doğru cevap: A

Çözüm

Protein sentezi, mRNA üzerindeki AUG başlangıç kodonundan başlar ve bu kodon metiyonin amino asidini şifreler. Birinci adım: Metiyonini şifreleyen kodon AUG'dir ve metiyoninin başka bir kodonu yoktur. İkinci adım: Prolin amino asidi CCU, CCC, CCA ve CCG olmak üzere dört farklı kodonla şifrelenir. Üçüncü adım: Çeviri metiyoninle başlasa da birçok proteinde bu N-uçlu metiyonin sentez sonrası enzimatik olarak uzaklaştırılır ve olgun protein başka bir amino asitle başlar. Bu nedenle olgun hâldeki proteinlerin ilk amino asidinin metiyonin olduğu söylenemez.

Çeldiriciler: 'Metiyonini şifreleyen tek kodon AUG'dir.' ifadesi doğrudur; metiyoninin tek kodonu olduğu bilgisi bu soruda yanlış ifadeyi bulmayı değiştirmez. 'Prolin amino asidi dört farklı kodonla şifrelenir.' ifadesi doğrudur. 'Genetik kodda 61 anlamlı kodonun her biri bir amino asit şifreler.' ifadesi de doğrudur, çünkü 64 kodonun üçü durdurma kodonudur ve kalan 61 kodonun her biri bir amino asit şifreler. 'AUG kodonu hem başlangıç sinyali hem de metiyonin şifreler.' ifadesi doğrudur; AUG hem başlatmada hem de metiyonin kodonu olarak kullanılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Fotosentez ve kemosentez
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Düşük CO₂ eğrisinin yatay olduğu bölgede O₂ üretim hızını sınırlayan faktör karbondioksittir.

  2. II.

    Yüksek CO₂ eğrisinin yatay olduğu bölgede O₂ üretim hızını sınırlayan faktör ışık şiddeti değildir.

  3. III.

    Yüksek CO₂ eğrisinde ışık şiddeti artmaya devam ettikçe O₂ üretim hızı sınırsız biçimde artar.

Aynı su bitkisi, sabit sıcaklıkta iki farklı CO₂ düzeyinde artan ışık şiddetine tutuluyor. Açığa çıkan O₂ hızı grafikte verilmiştir. Buna göre hangi ifadeler doğrudur?

Çizgi grafik: ışık şiddetine göre O₂ üretim hızı. Düşük CO₂ serisi ışık değerleri 0, 2, 4, 6, 8 ve 10 için sırasıyla 0, 4, 8, 12, 12 ve 12; yüksek CO₂ serisi için 0, 5, 10, 15, 20 ve 20 değerleridir.
  1. A

    Yalnız II

  2. B

    Yalnız I

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I, II ve III

  5. E

    Yalnız III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, iki eğrinin yataylaştığı bölgeleri bulmaktır. Düşük CO₂ eğrisi ışık şiddetinin 6 biriminden sonra 12 değerinde sabit kalır, yüksek CO₂ eğrisi ise 8 biriminden sonra 20 değerinde sabit kalır.

İkinci adım, bu bölgelerde sınırlayıcı faktörü belirlemektir. Işık artarken hız değişmiyorsa ışık o bölgede sınırlayıcı değildir. Düşük CO₂ düzeyinde karbondioksit, ortamda en az bulunan ve hızı kısıtlayan faktördür; bu nedenle I doğrudur. Yüksek CO₂ düzeyinde ışık sınırlayıcı değildir; bu nedenle II doğrudur.

Üçüncü adım, ifadeleri sınamaktır. Yüksek CO₂ eğrisi 8 biriminden sonra yataylaştığı için hızın ışıkla sınırsız arttığı söylenemez; III yanlıştır. Doğru ifadeler I ve II olduğundan doğru seçenek 'I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız II' ifadesi, düşük CO₂ bölgesinde karbondioksidin sınırlayıcı olmadığını varsayar; bu, ortamda en bol bulunan faktörün hızı belirlediğini sanmaktan doğar. 'Yalnız I' ifadesi, yüksek CO₂ eğrisinin yataylaştığı bölgede ışığın hâlâ sınırlayıcı olduğunu düşünür ve II'yi yanlış sayar. 'I, II ve III' ifadesi, hızın ışıkla sınırsız arttığını kabul ederek III'ü doğru sayar. 'Yalnız III' ifadesi ise iki eğriyi tek bir CO₂ düzeyine ait sanıp yalnız yükselen kısmı okuyarak iki yataylaşma bilgisini reddeder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Hücresel solunum ve fermantasyon
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir araştırmacı, bir miktar çizgili kas dokusunu hava almayan bir tüpe koyup on beş dakika boyunca tüpteki gaz miktarını ve kas dokusunda biriken asidi üç dakikada bir ölçüyor. Ölçüm sonuçları şekilde verilmiştir.

Ölçümlere göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çizgi grafik: kapalı kapta çizgili kas dokusu. Zaman (dk) 0, 3, 6, 9, 12, 15 için O₂ miktarı 9, 6, 3, 0, 0, 0; CO₂ miktarı 0, 3, 5, 6, 6, 6; laktik asit miktarı 0, 0, 0, 0, 2, 5 birimdir.
  1. A

    Laktik asit deney başından itibaren birikir; CO₂ miktarı oksijen tükendikten sonra da artmaya devam eder.

  2. B

    Oksijen tükendikten sonra laktik asit fermantasyonu da CO₂ çıkarır; laktik asit ancak bu andan sonra birikir.

  3. C

    Oksijen tükendikten sonra laktik asit miktarı azalır; CO₂ miktarı oksijen tükenene kadar artar.

  4. D

    Oksijen tükendikten sonra CO₂ miktarı sabit kalır; laktik asit ancak bu andan sonra birikir.

    Doğru cevap
  5. E

    Oksijen tükenmeden önce CO₂ açığa çıkmaz; laktik asit oksijen tükendikten sonra birikir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda, oksijen çizgisinin dokuzuncu dakikada sıfıra indiği ve bu andan sonra sıfırda kaldığı okunur. İkinci adımda oksijen varken hücrelerin oksijenli solunum yaptığı, oksijen bittikten sonra ise çizgili kasta laktik asit fermantasyonuna geçildiği eşlenir. Üçüncü adımda laktik asit çizgisinin dokuzuncu dakikaya kadar sıfırda kaldığı, bu andan sonra yükseldiği görülür; laktik asit ancak oksijen tükendikten sonra birikir. Dördüncü adımda karbondioksit çizgisinin dokuzuncu dakikaya kadar yükselip altı birimde sabit kaldığı görülür; laktik asit fermantasyonunda CO₂ oluşmadığı için oksijen bittikten sonra yeni CO₂ açığa çıkmaz. Bu dört adım birlikte, CO₂ miktarının oksijen tükendikten sonra sabit kaldığını ve laktik asidin yalnız bu andan sonra birikmeye başladığını söyleyen yargıyı doğru yapar.

Çeldiriciler: 'Laktik asit deney başından itibaren birikir...' yargısı, laktik asit çizgisinin dokuzuncu dakikaya kadar sıfırda kaldığını göz ardı ettiği ve CO₂'nin oksijen bittikten sonra da artacağını sandığı için yanlıştır. 'Oksijen tükendikten sonra laktik asit fermantasyonu da CO₂ çıkarır...' yargısı, laktik asit fermantasyonunda CO₂ oluşmadığı bilgisine ters düştüğü için yanlıştır. 'Oksijen tükendikten sonra laktik asit miktarı azalır...' yargısı, laktik asit eğrisiyle oksijen eğrisinin yönünü karıştırmak anlamına geldiği için yanlıştır; laktik asit bu dönemde yükselir. 'Oksijen tükenmeden önce CO₂ açığa çıkmaz...' yargısı, karbondioksit çizgisinin ilk dakikadan itibaren yükseldiğini okumadığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Komünite ve popülasyon ekolojisi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Benzer gaga boyuna sahip iki kuş türü ayrı adalarda yaşarken, birlikte yaşadıkları adada aynı tohumla beslenmektedir. Bu durumda hangisi doğrudur?

  1. A

    Gaga boylarındaki değişim ayrı adalarda görülür, birlikte yaşayan türlerde sabit kalır.

  2. B

    İki tür de aynı adada yaşadığı için ekolojik nişleri de aynı olur ve gaga boyları değişmez.

  3. C

    Rekabet sürdükçe türlerden biri elenir ve diğeri tek başına kalır.

  4. D

    Gaga boyları ayrışarak iki tür tohumu farklı biçimde kullanır.

    Doğru cevap
  5. E

    Gaga boyları birbirine yaklaşarak rekabet artar ve türler aynı nişe kayar.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Ayrı adalar türlerin habitatını, yani adresini gösterir; tohumla beslenmeleri ise ekolojik nişlerini, yani adresteki işlerini gösterir. Habitat ortak olduğunda nişin de ortak olduğu sonucu çıkmaz; burada iki tür aynı tohumu kullandığı için nişleri birbirini örtmektedir.

İkinci adım: Sınırlı bir kaynak için iki tür arasındaki mücadele türler arası rekabettir ve niş örtüşmesi bu rekabeti doğurur. Rekabet sürerken gaga boyundaki farklılaşma, türlerin tohumun farklı boylarını kullanmasını sağlar.

Üçüncü adım: Ekolojik nişin bu yolla değişmesi karakter kayması olarak adlandırılır; gaga boyları birbirinden ayrışır ve iki tür de yaşamını sürdürür.

Çeldiriciler: Aynı adada yaşadıkları için nişlerinin de aynı olduğunu söyleyen seçenek, habitat ile nişi eş anlamlı saymanın sonucudur. Rekabetin tek sonucunun bir türün elenmesi olduğunu öneren seçenek, kaynak kullanımı ayrıştığında iki türün de yaşayabileceğini göz ardı eder. Gaga boylarının birbirine yaklaşmasını öneren seçenek, niş değişiminin rekabeti azaltmak yerine artıracağını varsayar. Değişimin yalnız ayrı adalarda görüldüğünü öneren seçenek ise birlikte yaşamanın etkisini yok sayar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Bitkilerde madde taşınması
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Toprakta yetişen genç bir fidenin köklerini nazikçe yıkayıp bir saksıya taşıyan bir öğrenci, bitkinin gövdesini kökün hemen üstünden keserek kesit yüzeyine renkli bir boya çözeltisi damlatıyor. Birkaç dakika sonra boya, gövdenin kesitinde iletim dokusunun bulunduğu bölgede ilerlemiş olarak görülüyor. Buna göre bu bitkideki su alımı ve taşınmasına ilişkin hangi ifade yanlıştır?

  1. A

    Kök tüylerine su, aktif taşımayla girer ve bu sırada ATP harcanır.

    Doğru cevap
  2. B

    Ksilemde su, canlı hücrelerin enerji harcamasına gerek kalmadan yukarı taşınır.

  3. C

    Kök tüylerine su, hücrelerin su potansiyeli farkına bağlı olarak ozmozla girer.

  4. D

    Su, kökten gövde boyunca ksilem içinde tek yönlü olarak yapraklara ilerler.

  5. E

    Kök korteksinde su, hücre çeperleri ve hücreler arası boşluklar boyunca ilerleyebilir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, kök tüylerindeki su alımının ozmozla olduğunu hatırlamaktır: su, çözünen madde derişimi yüksek olan tarafa, yani su potansiyeli daha düşük olan yöne geçer ve bu geçiş enerji harcamaz. İkinci adım, bu bilgiyi boyanın ilerlediği iletim dokusundaki akışla eşlemektir: ksilemde su kökten gövdeye doğru tek yönlü ve enerjisiz taşınır. Aktif taşıma ise ATP harcayarak, derişim farkına karşı yapılan bir taşımadır; suyun kök tüylerine girişinde böyle bir harcama gerekmez. Bu nedenle suyun aktif taşımayla girdiğini söyleyen ifade yanlıştır.

Çeldiriciler: Kök tüylerine suyun ozmozla girdiğini söyleyen ifade doğrudur. Ksilemdeki su taşınmasının enerji harcamadan gerçekleştiğini söyleyen ifade doğrudur. Suyun ksilem içinde tek yönlü olarak yapraklara ilerlediğini söyleyen ifade doğrudur. Kök korteksinde suyun hücre çeperleri ve hücreler arası boşluklar boyunca ilerleyebildiğini söyleyen ifade de doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by