Soru 1
- MÖ 6. yy - MS 2. yy felsefesi
- Orta
- Çoktan seçmeli
Bir felsefe kulübünde İlk Çağ düşünürlerinin ilk ilke (arkhe) anlayışı tartışılmaktadır. Tartışmacılardan biri, okunan görüşün doğa üzerine düşünmenin ilk örneklerinden birine ait olduğunu söylüyor. Görüş şöyledir: Oluşan ve bozulan varlıkların altında kalıcı kalan tek bir madde vardır; bütün oluşlar bu maddenin değişik biçimlere girmesiyle açıklanır. Kulüp başkanı, görüşün sahibini bulmak için önce bu anlayışın doğanın kökenine ilişkin sorduğu soruyu, sonra bu soruya verilen yanıtın dayandığı maddeyi tartışmalarını istiyor. Okunan görüşün sahibi olan düşünürün ilk ilkeye ilişkin anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
- A
Gerçek varlığın değişmez ve tek olduğunu, değişimin yanılsama olduğunu savunur.
- B
Doğru ve yanlışın kişiden kişiye değiştiğini, insanın ölçü olduğunu öne sürer.
- C
Maddenin bölünemeyen parçacıklardan oluştuğunu ve boşlukta hareket ettiklerini söyler.
- DDoğru cevap
İlk ilke olarak suyu gösterir; doğanın çeşitliliğini suyun durum değiştirmesine bağlar.
- E
Gerçekliğin, duyulur dünyanın ötesindeki değişmez ideaların yansıması olduğunu savunur.
Doğru cevap: D
Çözüm
Birinci adım: verilen görüş, oluşan ve bozulan varlıkların altında kalıcı kalan tek bir maddeyi ilk ilke sayıyor ve bütün oluşları bu maddenin biçim değiştirmesiyle açıklıyor. Bu, İlk Çağ'da doğa üzerine düşünen ilk düşünürlerin ortak sorusudur. İkinci adım: bu soruya en erken ve en açık yanıtı veren Miletos düşünürü Thales, ilk ilkenin su olduğunu öne sürmüştür; dolayısıyla suyu ilk ilke gösteren anlayış doğrudur.
Çeldiriciler: 'Gerçek varlığın değişmez ve tek olduğu, değişimin yanılsama olduğu' görüşü Parmenides'e aittir; Herakleitos ile karıştırıldığında akla gelebilir, oysa Herakleitos değişimi sürekli kabul eder. 'Doğru ve yanlışın kişiden kişiye değiştiği' görüşü sofistlere aittir; onlar ilk ilke aramadıkları için bu anlayış soruya yanıt değildir. 'Maddenin bölünemeyen parçacıklardan oluştuğu' görüşü atomculara aittir; birden çok parçacık öne sürdüğü için tek bir ilk maddeyi savunan görüşle bağdaşmaz. 'Duyulur dünyanın ötesindeki değişmez idealar' görüşü Platon'a aittir; ideaları maddenin kaynağı saymadığı için bu soruya verilen yanıt değildir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.