13 soru · YKS

AYT Kimya Deneme 3 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

AYT Kimya Deneme 3 cevap anahtarı ve 13 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Modern atom teorisi ve elektron dizilimi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Proton sayıları sırasıyla 7, 8, 9 ve 11; yükleri sırasıyla −3, −2, −1 ve +1 olan dört tanecik veriliyor. Bu tanecikler yarıçapa göre küçükten büyüğe doğru sıralandığında hangisi doğru olur?

  1. A

    Na⁺ < F⁻ < O²⁻ < N³⁻

    Doğru cevap
  2. B

    F⁻ < Na⁺ < O²⁻ < N³⁻

  3. C

    N³⁻ < O²⁻ < F⁻ < Na⁺

  4. D

    Na⁺ < O²⁻ < F⁻ < N³⁻

  5. E

    N³⁻ < F⁻ < O²⁻ < Na⁺

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Bir taneciğin elektron sayısı, proton sayısından yük değeri çıkarılarak bulunur. Buna göre 7 protonlu ve −3 yüklü tanecikte 7 − (−3) = 10 elektron vardır. 8 protonlu ve −2 yüklü tanecikte 8 + 2 = 10, 9 protonlu ve −1 yüklü tanecikte 9 + 1 = 10, 11 protonlu ve +1 yüklü tanecikte 11 − 1 = 10 elektron bulunur. Dört taneciğin de 10 elektronu olduğundan izoelektroniktirler. İkinci adım: Elektron sayıları eşit olduğunda elektron bulutları aynı ölçüde itiştiği için yarıçapı belirleyen fark çekirdeğin çekim gücüdür. Proton sayısı arttıkça çekirdek elektronları daha güçlü çeker ve tanecik küçülür. Proton sayıları 7 < 8 < 9 < 11 olduğundan yarıçap en çok 7 protonlu tanecikte, en az 11 protonlu tanecikte olur: N³⁻ > O²⁻ > F⁻ > Na⁺. Küçükten büyüğe sıralama Na⁺ < F⁻ < O²⁻ < N³⁻ biçiminde kurulur.

Çeldiriciler: 'N³⁻ < O²⁻ < F⁻ < Na⁺' sıralaması, proton sayısı büyük olanın yarıçapının da büyük olduğu varsayımından çıkar; oysa çekirdek yükü arttıkça yarıçap küçülür. 'F⁻ < Na⁺ < O²⁻ < N³⁻' sıralamasında Na⁺ ile F⁻ yer değiştirmiştir; Na⁺ iyonunun 11 protonu, F⁻ iyonunun 9 protonundan daha güçlü çeker, bu yüzden Na⁺ daha küçüktür. 'Na⁺ < O²⁻ < F⁻ < N³⁻' sıralamasında O²⁻ ile F⁻ ters yerleştirilmiştir; F⁻ 9 protonla O²⁻ nin 8 protonundan daha güçlü çekildiğinden F⁻ daha küçüktür. 'N³⁻ < F⁻ < O²⁻ < Na⁺' sıralaması Na⁺ katyonunu en büyük tanecik saymaktan çıkar; oysa Na⁺ iyonu 11 protonla en güçlü çekirdek çekimine sahip olduğu için en küçük tanecik olmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Gaz karışımları, kinetik teori, gerçek gazlar
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Uzunluğu 120 cm olan, iki ucu açık yatay bir cam borunun bir ucuna metan (CH₄), diğer ucuna kükürt dioksit (SO₂) gazı aynı anda bırakılıyor. Gazlar aynı sıcaklık ve basınçta boru içinde birbirine doğru yayılıyor. Atom kütleleri H: 1, C: 12, O: 16, S: 32 g/mol olduğuna göre, gazlar karşılaştığında karşılaşma noktasının metanın bırakıldığı uca uzaklığı kaç santimetredir?

  1. A

    24 cm

  2. B

    40 cm

  3. C

    60 cm

  4. D

    80 cm

    Doğru cevap
  5. E

    96 cm

Doğru cevap: D

Çözüm

Aynı sıcaklık ve basınçta gazların yayılma hızı, mol kütlesinin karekökü ile ters orantılıdır (Graham yasası). Birinci adımda gazların mol kütlelerini bulalım: M(CH₄) = 12 + 4 · 1 = 16 g/mol, M(SO₂) = 32 + 2 · 16 = 64 g/mol. İkinci adımda hız oranını kuralım: v(CH₄) / v(SO₂) = √(64 / 16) = √4 = 2. Üçüncü adımda iki gaz aynı sürede yol aldığından, aldıkları yollar hızlarıyla orantılıdır. Toplam 120 cm olan borunun metan tarafındaki kısmı 120 · 2 / (2 + 1) = 80 cm çıkar; karşılaşma noktası metanın bırakıldığı uca 80 cm uzaklıktadır.

Çeldiriciler: 24 cm, hızları mol kütlesiyle doğru orantılı alıp oranı 16 / 64 = 1/4 olarak kurmanın sonucudur; oysa gazların hızı mol kütlesinin karekökü ile ters orantılıdır. 96 cm, karekök alınmadan 64 / 16 = 4 oranının kullanılmasıyla çıkar; hız oranı 4 değil 2'dir. 40 cm, karşılaşma noktasının uzaklığını diğer uçtan (kükürt dioksit tarafından) vermenin sonucudur; soru ise metan tarafındaki uzaklığı sorar. 60 cm, iki gazın yollarını eşit sanmanın sonucudur; gazların hızları farklı olduğu için yollar da eşit olmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Gaz yasaları ve ideal gaz
  • Zor
  • Şekilli soru

Hacmi 36,9 L olan sabit hacimli bir tüpte azot gazı bulunmaktadır. Tüpteki gazın basıncı ile mutlak sıcaklığı arasındaki ilişki şekildeki grafikte verilmiştir. Mutlak sıcaklığı 300 K olan noktadaki basınç grafikten okunmaktadır. Gazın ideal davrandığı varsayıldığında, R = 0,082 L·atm/(mol·K) ve azot gazının mol kütlesi 28 g/mol olduğuna göre tüpteki azot gazının kütlesi kaç gramdır?

Çizgi grafik: sabit hacimli tüpteki azot gazının basıncı (atm), mutlak sıcaklığa (K) göre. Doğru orijinden geçer; 100 K'de 1 atm, 200 K'de 2 atm, 300 K'de 3 atm, 400 K'de 4 atm.
  1. A

    0,28 g

  2. B

    0,46 g

  3. C

    4,5 g

  4. D

    126 g

    Doğru cevap
  5. E

    1400 g

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Grafikte mutlak sıcaklığın 300 K olduğu noktada basınç 3,0 atm'dir. Tüp sabit hacimli olduğundan bu tek okuma, gazın durumunu belirler. İkinci adım: İdeal gaz denkleminden mol sayısı bulunur: n=PVRT=3,0⋅36,90,082⋅300=110,724,6=4,5n = \dfrac{PV}{RT} = \dfrac{3{,}0 \cdot 36{,}9}{0{,}082 \cdot 300} = \dfrac{110{,}7}{24{,}6} = 4{,}5 mol. Üçüncü adım: Mol sayısı mol kütlesiyle çarpılarak kütleye geçilir: m=n⋅M=4,5⋅28=126m = n \cdot M = 4{,}5 \cdot 28 = 126 g bulunur.

Çeldiriciler. 0,28 g: grafiğin eğimi olan 0,01 atm/K mol sayısı sanılmış ve 28 ile çarpılmıştır; eğim bir mol sayısı değildir. 0,46 g: R yerine 22,4 alınmıştır; 22,4 L/mol yalnızca normal koşullardaki molar hacimdir, denklemdeki gaz sabiti değildir. 4,5 g: bulunan mol sayısı doğrudan kütle sanılmıştır, oysa mol kütlesiyle çarpılmadan gram elde edilemez. 1400 g: sıcaklık kelvin yerine 27 değeriyle denkleme konulmuştur; bu, mol sayısını yaklaşık 11 kat büyütür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Çözünme ve derişim birimleri
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    X çözeltisinin molalitesi 1 mol/kg'dır.

  2. II.

    Y çözeltisinin molaritesi 2 mol/L'dir.

  3. III.

    Molalite, çözücü kütlesi yerine çözelti kütlesi kullanılarak hesaplanır.

Molekül kütlesi 180 g/mol olan bir katının 90 g'ı kullanılarak X ve Y çözeltileri hazırlanıyor. X çözeltisinde katı 500 g suda çözülüyor. Y çözeltisinde ise katı, toplam hacmi 250 mL olacak şekilde suda çözülüyor. Buna göre aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: katının mol sayısı, kütlenin mol kütlesine bölünmesiyle 90 / 180 = 0,5 mol bulunur. İkinci adım: molalite, çözünen mol sayısının çözücü kütlesine (kg) bölümüdür. X çözeltisinde çözücü 500 g = 0,5 kg olduğundan 0,5 / 0,5 = 1 mol/kg bulunur ve I. öncül doğrudur. Üçüncü adım: molarite, mol sayısının çözelti hacmine (L) bölümüdür. Y çözeltisinin hacmi 250 mL = 0,25 L olduğundan 0,5 / 0,25 = 2 mol/L bulunur ve II. öncül doğrudur. III. öncül yanlıştır, çünkü molalite çözelti kütlesiyle değil çözücü kütlesiyle hesaplanır. Doğru cevap I ve II'dir.

Yanlış seçenekler: 'Yalnız I', yalnızca ilk öncülün sınanıp II'nin dikkate alınmamasıyla oluşur. 'II ve III', molalitede çözücü kütlesi yerine çözelti kütlesi kullanılırsa I yanlış çıktığı ve III doğru sanıldığı için seçilir. 'I ve III', III'ün doğru sanılmasıyla birlikte Y'de hacmin mL cinsinden alınmasıyla molarite 0,002 mol/L çıktığı ve II yanlış göründüğü için seçilir. 'I, II ve III' yalnızca III'ün doğru sanılmasıyla oluşur; molalite ile molaritenin aynı tanıma dayandığı yanılgısı bu seçeneğe götürür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Oluşum entalpisi, bağ enerjisi ve Hess yasası
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir laboratuvarda hidrojen peroksit, 298 K sıcaklıkta ve 1 atm basınçta sıvı hâlden oksijen ve suya dönüşmektedir. Süreç aşağıdaki denklemle gösterilmiştir.

2 H2O2(s)→2 H2O(s)+O2(g)2\,\mathrm{H_2O_2(s)} \rightarrow 2\,\mathrm{H_2O(s)} + \mathrm{O_2(g)}

Şekildeki çizelgede bu üç maddenin 298 K'deki oluşum entalpileri listelenmiştir. Atomların bağıl kütleleri H için 1, O için 16'dır. Öğrenci 34 gram hidrojen peroksiti ayrıştırdığında ortama bırakılan enerji ne kadardır?

Tablo: standart oluşum entalpileri (kJ/mol). H₂O₂(s) -187,8; H₂O(s) -285,8; O₂(g) 0.
  1. A

    44,9 kJ

  2. B

    196,0 kJ

  3. C

    240,9 kJ

  4. D

    98,0 kJ

    Doğru cevap
  5. E

    49,0 kJ

Doğru cevap: D

Çözüm

Tepkimenin standart entalpisi, ürünlerin oluşum entalpileri toplamından girenlerin oluşum entalpileri toplamının çıkarılmasıyla bulunur: ΔH∘=∑n ΔHf∘(u¨ru¨nler)−∑n ΔHf∘(girenler)\Delta H^\circ = \sum n\,\Delta H^\circ_f(\text{ürünler}) - \sum n\,\Delta H^\circ_f(\text{girenler}).

Birinci adım: Tablodan değerler okunur. H2O2(s)\mathrm{H_2O_2(s)} için −187,8-187{,}8 kJ/mol, H2O(s)\mathrm{H_2O(s)} için −285,8-285{,}8 kJ/mol'dür. Kararlı element olan O2(g)\mathrm{O_2(g)} için oluşum entalpisi sıfırdır.

İkinci adım: Katsayılar hesaba katılır. Ürünler toplamı 2(−285,8)+0=−571,62(-285{,}8) + 0 = -571{,}6 kJ, girenler toplamı 2(−187,8)=−375,62(-187{,}8) = -375{,}6 kJ olur. Buna göre ΔH∘=−571,6−(−375,6)=−196,0\Delta H^\circ = -571{,}6 - (-375{,}6) = -196{,}0 kJ bulunur. Bu değer denklemde yazılan 2 mol H2O2\mathrm{H_2O_2}'nin ayrışmasına aittir; negatif işaret ısının açığa çıktığını gösterir.

Üçüncü adım: 34 g H2O2\mathrm{H_2O_2}'nin mol sayısı 34/34=134 / 34 = 1 mol'dür. Isı madde miktarıyla orantılı olduğundan 1 mol H2O2\mathrm{H_2O_2} için açığa çıkan ısı 196,0/2=98,0196{,}0 / 2 = 98{,}0 kJ'dür.

Çeldiriciler '44,9 kJ' seçeneği, ürünlerdeki H2O\mathrm{H_2O} için 2 katsayısının kullanılmamasından doğar: ΔH = +89,8 kJ olur ve bir mol için 44,9 kJ çıkar. '196,0 kJ' seçeneği, 2 mol için bulunan değerin 1 mol için kullanılmamasının sonucudur. '240,9 kJ' seçeneği, O₂'nin oluşum entalpisi sıfır alınmak yerine H₂O değeriyle işlenmesiyle bulunur: ΔH = -481,8 kJ ve bir mol için 240,9 kJ çıkar. '49,0 kJ' seçeneği, mol oranının dörtte bir alınmasından doğar: 2 mol için 196,0 kJ'nin dörtte biri 49,0 kJ eder, oysa 1 mol için yarısı alınmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Tepkime hızı
  • Zor
  • Şekilli soru

Sabit sıcaklıkta gerçekleşen 2X(g)→Y(g)2\mathrm{X(g)} \rightarrow \mathrm{Y(g)} tepkimesinde X ve Y türlerinin derişimlerinin zamanla değişimi şekildeki grafikte verilmiştir. Buna göre 10. saniye ile 30. saniye arasında X'in ortalama harcanma hızı kaç mol/(L⋅s)\mathrm{mol/(L \cdot s)}'dir?

Çizgi grafik: X ve Y derişimleri (mol/L), zaman (s). X: 0 s 0,80; 10 s 0,60; 20 s 0,40; 30 s 0,30; 40 s 0,20. Y: 0 s 0,00; 10 s 0,10; 20 s 0,20; 30 s 0,25; 40 s 0,30. Eksen 0 ile 0,9 mol/L.
  1. A

    -0,015

  2. B

    0,00375

  3. C

    0,0075

  4. D

    0,010

  5. E

    0,015

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Grafikte X'in derişimi 10. saniyede 0,60 mol/L, 30. saniyede 0,30 mol/L olarak okunur. Derişim değişimi Δ[X] = 0,30 − 0,60 = −0,30 mol/L, zaman aralığı ise Δt = 30 − 10 = 20 s'dir. Ortalama hız, derişim değişiminin mutlak değerinin zaman aralığına bölünmesiyle bulunur: 0,30 / 20 = 0,015 mol/(L·s).

Tepkime denkleminde X'in katsayısı 2 olduğundan X'in harcanma hızı, Y'nin oluşma hızının iki katına eşittir: −Δ[X]2Δt=Δ[Y]Δt-\dfrac{\Delta[X]}{2\Delta t} = \dfrac{\Delta[Y]}{\Delta t}. Y'nin 10. ve 30. saniyedeki derişimleri 0,10 ve 0,25 mol/L'dir; oluşma hızı 0,15 / 20 = 0,0075 mol/(L·s) olur ve bunun iki katı 0,015 mol/(L·s) eder.

Çeldiriciler: −0,015 mol/(L·s) değeri, harcanma hızını negatif işaretle vermeye çalışmanın sonucudur; ortalama hız pozitif alınır. 0,00375 mol/(L·s) değeri, katsayı oranı ters kurulup Y'nin hızının ikiye bölünmesiyle çıkar. 0,0075 mol/(L·s) değeri, sorulan X yerine Y'nin oluşma hızıdır; katsayı çarpanı atlandığında elde edilir. 0,010 mol/(L·s) değeri, 0,30'un zaman farkı yerine bitiş zamanı olan 30 saniyeye bölünmesiyle çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Sulu çözelti dengeleri (asit-baz, pH, Kçç, tampon)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Güçlü bir hidroksitin 250 mL'lik, 0,07 M çözeltisinde formül birimi başına iki OH⁻ bulunur. Bu çözelti, 0,1 M derişimli 300 mL tek protonlu güçlü asit çözeltisinin üzerine boşaltılıyor. Oluşan çözeltinin pH'ı kaçtır? Bu deney 25 °C'de yapılmaktadır.

  1. A

    1,64

  2. B

    2,04

  3. C

    12,30

  4. D

    12,85

  5. E

    11,96

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Asitin H⁺ mol sayısı 0,1 M × 0,3 L = 0,03 mol'dür. Baz her formül biriminde iki OH⁻ içerdiğinden OH⁻ mol sayısı 0,07 M × 0,25 L × 2 = 0,035 mol'dür. İkinci adım: H⁺ ile OH⁻ 1:1 oranında tepkimeye girer; 0,035 − 0,03 = 0,005 mol OH⁻ çözeltide artar. Üçüncü adım: Karışımın toplam hacmi 300 mL + 250 mL = 0,55 L olduğundan artan [OH⁻] = 0,005 / 0,55 ≈ 0,00909 M ve pOH ≈ 2,04 bulunur. Dördüncü adım: 25 °C'de pH + pOH = 14 olduğundan pH = 14 − 2,04 = 11,96'dır. Çeldiriciler: 1,64 değeri bazın iki yerine bir OH⁻ alınmasıyla çıkar; bu durumda artan H⁺ çözeltiyi asidik yapar, oysa baz iki OH⁻ verdiği için karışım bazik kalır. 2,04 değeri pOH'un pH olarak verilmesiyle çıkar; oysa bu karışımda pH, pOH'tan büyüktür. 12,30 değeri toplam hacim yerine yalnız 250 mL'lik baz hacminin alınmasıyla çıkar; oysa artan OH⁻ karışımın tamamına yayılır. 12,85 değeri tepkimeden sonra kalan OH⁻ yerine bazın başlangıç derişiminin 0,07 M alınmasıyla çıkar; oysa tepkimeden sonra kalan miktar esas alınmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Kimyasal denge ve Le Chatelier
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kapalı bir kapta 2SO2(g)+O2(g)⇌2SO3(g)\mathrm{2SO_2(g) + O_2(g) \rightleftharpoons 2SO_3(g)} tepkimesi gerçekleşmekte ve sistem dengeye ulaşmıştır. Girenlerin ve ürünün tümü gaz hâlinde bulunmakta; sıcaklık ve hacim dış etkenlerle değiştirilebilmektedir. Tepkime ekzotermik olduğuna göre, dengedeki sisteme tek bir değişiklik uygulandığında denge konumunu ürünler yönüne kaydıran değişiklik hangisidir?

  1. A

    Ortama katalizör eklemek

  2. B

    Sıcaklığı yükseltmek

  3. C

    Kabın hacmini artırmak

  4. D

    Kabın hacmini azaltmak

    Doğru cevap
  5. E

    Ortama SO3\mathrm{SO_3} gazı eklemek

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Tepkime ekzotermik olduğundan ısı ürün tarafında yazılır; sıcaklık artırıldığında sistem bu ısıyı tüketecek yöne, yani girenlere doğru kayar. Dolayısıyla sıcaklık artışı dengeyi ürünler yönüne kaydırmaz. İkinci adım: Girenlerde 2+1=32+1=3 mol gaz, üründe ise 22 mol gaz vardır. Hacim azaltıldığında basınç artar ve sistem basıncı düşürecek yöne, yani gaz mol sayısının az olduğu SO3\mathrm{SO_3} yönüne kayar. Üçüncü adım: Katalizör ileri ve geri tepkimelerin hızını aynı oranda değiştirdiğinden denge konumunu değiştirmez; bir maddenin eklenmesi ise sistemi o maddeyi tüketen yöne çevirir. Bu üç adımın sonucunda ürünler yönüne kaydıran değişiklik kabın hacmini azaltmaktır.

Çeldiriciler: 'Ortama katalizör eklemek' seçeneği tepkimeyi hızlandırır ama dengenin konumunu değiştirmez. 'Sıcaklığı yükseltmek' seçeneği ekzotermik tepkimede dengeyi girenlere kaydırır. 'Kabın hacmini artırmak' seçeneği basıncı düşürür ve sistemi gaz mol sayısının fazla olduğu girenlere yönlendirir. 'Ortama SO3\mathrm{SO_3} gazı eklemek' seçeneği eklenen ürünü azaltacak yönde, yani girenlere doğru bir kayma yaratır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Elektrot potansiyelleri ve pil gerilimi
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki tabloda bazı yarı tepkimelerin 25 °C'deki standart indirgenme potansiyelleri verilmiştir. Tepkimeler sulu çözeltide, türlerin derişimleri 1 mol/L olacak biçimde gerçekleşmektedir. Tabloda verilen değerlerden yararlanarak, aşağıdaki tepkimelerden hangisi standart koşullarda kendiliğinden yürür?

Standart indirgenme potansiyelleri tablosu: Ag⁺ + e⁻ → Ag, +0,80 V; Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu, +0,34 V; Pb²⁺ + 2e⁻ → Pb, −0,13 V; Ni²⁺ + 2e⁻ → Ni, −0,25 V; Al³⁺ + 3e⁻ → Al, −1,66 V.
  1. A

    Ag + Pb²⁺ → Ag⁺ + Pb

  2. B

    Pb + Ni²⁺ → Pb²⁺ + Ni

  3. C

    Al + Ni²⁺ → Al³⁺ + Ni

    Doğru cevap
  4. D

    Cu + Pb²⁺ → Cu²⁺ + Pb

  5. E

    Ag + Cu²⁺ → Ag⁺ + Cu

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her tepkimede indirgenen çift, tablodaki standart indirgenme potansiyeli daha büyük olan çifttir; diğer çift yükseltgenir. Standart pil potansiyeli Epil = E°(indirgenen) − E°(yükseltgenen) bağıntısıyla bulunur ve Epil değeri pozitif olduğunda tepkime kendiliğinden yürür.

İkinci adım: 'Al + Ni²⁺ → Al³⁺ + Ni' tepkimesinde Ni²⁺/Ni çifti (−0,25 V) indirgenir, Al/Al³⁺ çifti (−1,66 V) yükseltgenir. Epil = −0,25 − (−1,66) = +1,41 V bulunur. Değer pozitif olduğu için bu tepkime kendiliğinden yürür.

Çeldiriciler: 'Ag + Pb²⁺ → Ag⁺ + Pb' seçeneğinde yükseltgenen Ag'nin potansiyeli işaret değiştirilmeden eklenirse 0,67 V çıkar; doğru hesap Epil = −0,13 − 0,80 = −0,93 V verir, tepkime yürümez. 'Pb + Ni²⁺ → Pb²⁺ + Ni' seçeneğinde yüksek potansiyelli metalin yükseltgendiği varsayılmıştır; doğru hesapta Epil = −0,25 − (−0,13) = −0,12 V çıkar. 'Cu + Pb²⁺ → Cu²⁺ + Pb' seçeneğinde Epil = −0,13 − 0,34 = −0,47 V negatiftir; negatif Epil değeri tepkimenin istemli olmadığını gösterir. 'Ag + Cu²⁺ → Ag⁺ + Cu' seçeneğinde potansiyeller toplamı en büyüktür (1,14 V), ancak Epil = 0,34 − 0,80 = −0,46 V olduğu için tepkime yürümez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Elektroliz
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki elektroliz kabında çözeltideki iyonların elektrotlarda boşalması sağlanmaktadır. Devreden 5 A şiddetinde akım 20 dakika boyunca geçtiğine göre, katotta toplanan maddenin kütlesi kaç gramdır? (Katotta toplanan maddenin mol kütlesi 64 g/mol, Faraday sabiti 96500 C/mol e⁻'dur.)

CuCl₂ çözeltisi içeren elektroliz kabı; pilin artı ucuna bağlı tarafta Cl₂ gazı, eksi ucuna bağlı tarafta Cu metali toplanır.
  1. A

    0,03 g

  2. B

    0,06 g

  3. C

    1,99 g

    Doğru cevap
  4. D

    2,21 g

  5. E

    3,98 g

Doğru cevap: C

Çözüm

Şekildeki çözelti CuCl₂ olarak etiketlidir; bu tuz suda Cu²⁺ ve Cl⁻ iyonlarına ayrışır, bu yüzden katotta indirgenen madde bakırdır ve iyon yükü 2'dir. Birinci adım: süre 20 dakika = 1200 saniyedir, yük Q = I·t = 5 A × 1200 s = 6000 C olur. İkinci adım: mol elektron sayısı 6000 / 96500 ≈ 0,0622 mol e⁻'dur. Üçüncü adım: Cu²⁺ iyonu her biri için iki mol elektron aldığından metal mol sayısı 0,0622 / 2 ≈ 0,0311 mol olur; kütle 0,0311 × 64 ≈ 1,99 g bulunur.

Çeldiriciler: '0,03 g' sonucu, süreyi dakika yerine saniye olarak kullanmayıp dakikada bırakmanın sonucudur. '0,06 g' sonucu, mol elektron sayısının metal mol sayısı sanılmasından çıkar. '2,21 g' sonucu, katotta değil anotta çıkan Cl₂ gazının kütlesidir. '3,98 g' sonucu, iyon yüküne bölme adımının atlanmasından çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Karbon kimyasına giriş (formüller, Lewis, hibritleşme)
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Karbon atomunun değerlik elektron sayısı 4'tür.

  2. II.

    Karbon atomları birbirine üçlü bağla bağlanarak C≡C yapısını oluşturabilir.

  3. III.

    Karbon atomu bileşiklerinde en fazla iki bağ yapabilir.

Karbon, periyodik tablonun 2. periyodunda ve 14. grubunda (IVA) yer alan bir ametaldir. Atomunun değerlik elektronları ve bu elektronların ortaklaşa kullanılmasıyla oluşan bağlar hakkında aşağıdaki öncüller veriliyor. Bu öncüllerden hangileri doğrudur?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Karbon 14. grupta (IVA) yer aldığı için değerlik elektron sayısı grup numarasından bulunur ve 4'tür; bu nedenle I doğrudur. Dört değerlik elektronu sayesinde karbon bir atomla tekli, iki atomla ikili, üç atomla üçlü bağ yapabilir; iki karbonun her birinin üçer elektronunu ortaklaşa kullanmasıyla oluşan C≡C yapısı II'yi doğrulamaktadır. III yanlıştır, çünkü karbon dört bağa kadar yapabilir; 'en fazla iki bağ' sanısı değerlik elektron sayısını 2 almaktan kaynaklanır. Bu nedenle yalnız I ve II doğru, I ve III ise III'ün yanlışı yüzünden yanlış bir eşleşmedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Hidrokarbonlar
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Bileşik, genel formülü CnH2nC_nH_{2n} olan alkenlerden biridir.

  2. II.

    Bileşik bir alkin olarak da bulunabilir.

  3. III.

    Bileşikle aynı kapalı formüle sahip bir sikloalkan, bu bileşiğin bir izomeridir.

Kapalı formülü C5H10C_5H_{10} olan bir hidrokarbon bromlu suya eklendiğinde suyun rengini gideriyor.

Bu bileşikle ilgili verilen yargılardan hangileri kesin olarak doğrudur?

  1. A

    Yalnız III

  2. B

    I ve II

  3. C

    I ve III

    Doğru cevap
  4. D

    Yalnız I

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda bromlu suyun rengini giderebilen bileşiğin doymamış olduğu anlaşılır, çünkü ikili ya da üçlü bağ taşıyan hidrokarbonlar brom ile katılma tepkimesi verir. İkinci adımda bileşiğin kapalı formülü C5H10C_5H_{10}, genel formüllerle karşılaştırılır: bir ikili bağlı hidrokarbonun formülü CnH2nC_nH_{2n}, bir üçlü bağlı hidrokarbonunki ise CnH2n−2C_nH_{2n-2}'dir. n=5n=5 için bunlar sırasıyla C5H10C_5H_{10} ve C5H8C_5H_8 eder; bileşik C5H10C_5H_{10} olduğu için alkin olamaz ve bir alkendir. Bu nedenle I. yargı doğru, II. yargı yanlıştır. Üçüncü adımda III. yargı değerlendirilir: aynı kapalı formüle sahip ancak açık yapıları farklı bileşikler izomerdir, C5H10C_5H_{10} formülüne sahip siklopentan da açık zincirli pentenle bu ilişkiyi kurar. Dördüncü adımda kesin doğru olan yargılar I ve III olarak seçilir.

Çeldiriciler: 'Yalnız III' seçeneği, bromlu suyu renksizleştiren her bileşiğin alkan olduğu sanılırsa ortaya çıkar; alkanlar bromlu suyun rengini gidermediğinden I. yargı yanlış sayılır. 'I ve II' seçeneği, bromlu suyu giderebilen bir hidrokarbonun alkin de olabileceği düşünülüp alkin olasılığının dışlanmamasından doğar; oysa C5H10C_5H_{10} formülü alkin formülüne uymaz. 'Yalnız I' seçeneği, bileşiğin kapalı formülüne uyan başka bir yapı bulunmadığı sanılırsa ortaya çıkar; bu durumda III. yargı yanlış sayılır. 'II ve III' seçeneği ise I. yargıyı eleyip II. yargıyı doğru saymanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Karbonil bileşikleri, karboksilik asitler ve esterler
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K'nin kapalı formülü L'ninkiyle aynıdır ve ikisi birbirinin fonksiyonel grup izomeridir.

  2. II.

    L ve M aynı sayıda oksijen atomu içerir.

  3. III.

    K'nin mol kütlesi M'ninkinden küçüktür.

Üç şişedeki sıvıların yapıları ve mol kütleleri şekilde gösterilmiştir. Bu şişelerdeki bileşikler için aşağıdaki önermelerden hangileri doğrudur?

Üç şişedeki K, L ve M iskelet formülleri; mol kütleleri K 86, L 86, M 102 g/mol.
  1. A

    II

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    I ve II

  4. D

    I

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: K yapısında karbonil karbonu iki karbon arasında yer alır ve karbonil grubu iki alkil grubuna bağlıdır; bu yapı bir ketondur. Yapı CH3CH2COCH2CH3, yani 3-pentanondur. Kapalı formülü C5H10O'dur ve mol kütlesi 5 × 12 + 10 × 1 + 16 = 86 g/mol'dür.

İkinci adım: L yapısında karbonil karbonu zincirin ucundadır ve bir hidrojenle bağlıdır; bu bir aldehittir. Yapı CH3CH2CH2CH2CHO, yani pentanaldir. Kapalı formülü C5H10O'dur, mol kütlesi 86 g/mol'dür. K ile L aynı kapalı formüle sahip, ama karbonil grupları farklı (keton ile aldehit) olduğundan birbirinin fonksiyonel grup izomeridir; I doğrudur.

Üçüncü adım: M yapısında karbonil karbonu bir tek bağlı oksijen üzerinden bir metil grubuna bağlanmıştır; bu bir esterdir. Yapı CH3CH2CH2COOCH3, yani metil bütanoattır. Kapalı formülü C5H10O2'dir ve mol kütlesi 5 × 12 + 10 × 1 + 2 × 16 = 102 g/mol'dür. K'nin mol kütlesi 86, M'ninki 102 g/mol olduğundan K'nin mol kütlesi M'ninkinden küçüktür; III doğrudur. L ile M'nin karbon sayıları aynı (beşer) olsa da oksijen sayıları farklıdır (biri bir, diğeri iki); II yanlıştır.

Çeldiriciler: 'II' seçeneği, karbon sayıları aynı diye oksijen sayısının kontrol edilmemesinden doğar. 'I ve II' seçeneği, aldehit ile esterin izomer sayılmasından doğar; bu durumda II doğru görünür. 'I' seçeneği, K ile M'nin mol kütlelerinin karşılaştırılmamasından doğar; karbon sayıları aynı diye III yanlış sayılır. 'I, II ve III' seçeneği, esterin keton sanılmasıyla ve oksijen sayısının kontrol edilmemesiyle birlikte oluşur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by