20 soru · YKS

TYT Sosyal Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Sosyal Deneme 1 cevap anahtarı ve 20 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Orta Çağ'da dünya; ilk Türk devletleri ve İslamiyet öncesi Türk tarihi
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Hun Devleti, Göktürk Devleti'nin kuruluşundan sonra ortaya çıkmıştır.

  2. II.

    Göktürk Devleti, 6. yüzyılın ikinci yarısında Doğu ve Batı Göktürk olmak üzere iki kola ayrılmıştır.

  3. III.

    Göktürk hükümdarları, yetkilerini Tanrı'dan gelen kut anlayışıyla meşrulaştırmıştır.

Bir tarih kulübünün İslamiyet öncesi Türk devletleri hakkındaki sunumu için bir öğrenci üç cümle seçmiştir. Sunumdan önce bu cümlelerin doğruluğunu denetlemek isteyen öğrenci, her cümleyi ilgili devletin kuruluş sırasına, bölünme sürecine ya da hükümdarlık anlayışına göre inceler.

Buna göre, öğrencinin seçtiği cümlelerden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

  3. C

    Yalnız II

  4. D

    II ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda I. cümleyi değerlendiriyoruz: Hun Devleti MÖ 3. yüzyılda kurulmuştur, Göktürk Devleti ise 6. yüzyılın ortasında ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Hunların Göktürklerin kuruluşundan sonra ortaya çıktığı ifadesi yanlıştır.

İkinci adımda II. cümleyi inceliyoruz: Göktürk Devleti, 6. yüzyılın ikinci yarısında Doğu ve Batı Göktürk olarak iki kola ayrılmıştır; bu cümle doğrudur.

Üçüncü adımda III. cümleyi değerlendiriyoruz: Göktürk hükümdarlarının yönetim yetkisini Tanrı'dan gelen kut anlayışıyla açıklaması, Orhun yazıtlarında da görülen bir anlayıştır; bu cümle doğrudur.

Doğru cümleler II ve III olduğundan doğru seçenek II ve III'tür.

Çeldiriciler: Yalnız I seçeneği, I. cümlenin yanlış olan kronolojisinin kabul edilmesinden ve doğru iki cümlenin dışarıda bırakılmasından doğar. I ve II seçeneği, I. cümlenin yanlış kronolojisinin doğru sayılmasından doğar. Yalnız II seçeneği, III. cümlenin doğru olan kut bilgisinin atlanmasından doğar. I, II ve III seçeneği ise I. cümlenin yanlış kronolojisinin doğru kabul edilmesinden doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • İslam medeniyetinin doğuşu, Türklerin İslam'ı kabulü, Türk-İslam devletleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Abbasi Devleti'nde yönetimin merkezi Bağdat'tı ve uzak bölgelere de valiler gönderiliyordu. Suriye, Mısır ve Yemen'in yanı sıra Kûfe'ye de Türk kökenli valiler atanmıştı. Halife zamanla fiilî gücünü kaybederek sembolik bir yönetici konumuna geldi. Merkezî otoritenin zayıflamasıyla bazı bölgelerde yerel hanedanlar kendi devletçiklerini kurdu.

Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Abbasi halifeleri son döneme kadar siyasi gücü fiilen elinde tutmuştur.

    Doğru cevap
  2. B

    Merkezî otoritenin zayıflamasıyla bölgelerde yerel devletçikler ortaya çıkmıştır.

  3. C

    Halife, zamanla fiilî yetkisini kaybederek sembolik bir konuma gelmiştir.

  4. D

    Kûfe gibi şehirlere de Türk kökenli valiler atanmıştır.

  5. E

    Abbasi yönetimi, uzak bölgelere de valiler göndererek topraklarını idare etmiştir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda metni sıralıyoruz: yönetimin merkezi Bağdat'tır, uzak bölgelere valiler gönderilmiştir ve Kûfe'ye de Türk kökenli valiler atanmıştır. Halife zamanla fiilî gücünü kaybetmiş, sembolik bir yönetici konumuna gelmiştir. Merkezî otorite zayıflayınca bazı bölgelerde yerel hanedanlar kendi devletçiklerini kurmuştur.

İkinci adımda Türk valilerin ve halifenin konumunu metinle karşılaştırıyoruz. Türk valiler atanmıştır; halife ise zamanla fiilî gücünü yitirerek sembolik bir yönetici olmuştur.

Üçüncü adımda metinle desteklenmeyen yargıyı arıyoruz. Halifelerin son döneme kadar siyasi gücü fiilen elinde tuttuğu iddiası, metnin halifenin gücünü zamanla kaybettiğini söylemesiyle çelişir. Bu nedenle aranan yargı budur; metne göre söylenemez.

Çeldiriciler: "Kûfe gibi şehirlere de Türk kökenli valiler atanmıştır." metinde açıkça yer alır; metinle desteklenen bir yargıdır. "Merkezî otoritenin zayıflamasıyla bölgelerde yerel devletçikler ortaya çıkmıştır." metnin son cümlesiyle örtüşür. "Halife, zamanla fiilî yetkisini kaybederek sembolik bir konuma gelmiştir." metinle uyumludur. "Abbasi yönetimi, uzak bölgelere de valiler göndererek topraklarını idare etmiştir." metindeki valiler bilgisiyle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Osmanlı'da değişim çağı (1595-1914): duraklama, gerileme, yenileşme, uluslararası ilişkiler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kavala'da doğan bir asker, 1804'te Mısır'da Osmanlı yönetimine karşı çıkan karışıklıkların bastırılmasında görev aldı ve bölgede güçlü bir konuma yükseldi. Sonraki yıllarda oğlunu Filistin'e göndererek bu topraklara el koydurdu. Anadolu'daki işgal üzerine Kütahya'da bir anlaşma yapıldı; bu kriz sırasında Osmanlı Devleti, Rusya ile Hünkâr İskelesi Antlaşması'nı imzaladı.

Parçada anlatılan gelişmelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Mehmet Ali Paşa, oğlu İbrahim Paşa aracılığıyla Filistin'i işgal ettirmiştir.

  2. B

    Mehmet Ali Paşa, 1804'te Mısır'daki Osmanlı karşıtı karışıklıkların bastırılmasında rol oynamıştır.

  3. C

    Mısır, Kütahya Anlaşması ile dış işlerinde Osmanlı'dan bağımsız hâle gelmiştir.

    Doğru cevap
  4. D

    Kütahya Anlaşması, Anadolu'daki işgal üzerine yapılmış bir düzenlemedir.

  5. E

    Mısır meselesi sırasında Osmanlı Devleti, Rusya ile bir antlaşma imzalamıştır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Parçada Mehmet Ali Paşa'nın 1804'te Mısır'daki karışıklıkları bastırdığı, oğlu aracılığıyla Filistin'i ele geçirdiği ve Anadolu'daki işgal üzerine Kütahya Anlaşması'nın yapıldığı anlatılır.

İkinci adım: Parçada Kütahya Anlaşması yalnızca Anadolu'daki işgal üzerine yapılmış bir düzenleme olarak geçer; Mısır'ın dış işlerinin Osmanlı'dan bağımsız hâle geldiğine dair bir bilgi yoktur.

Üçüncü adım: Metinde geçmeyen ve Kütahya Anlaşması ile bağdaştırılamayan yargı, Mısır'ın dış işlerinde bağımsız hâle geldiğini söyleyen seçenektir. Bu nedenle sorunun cevabı bu yargıdır; parçada söylenemeyen gelişme budur.

Çeldiriciler: Filistin'in ele geçirilmesini anlatan yargı ve Mehmet Ali Paşa'nın karışıklıkların bastırılmasındaki rolünü belirten yargı metinde açıkça yer alır. Kütahya Anlaşması'nın Anadolu'daki işgal üzerine yapıldığını söyleyen yargı metinle uyumludur. Krizde Osmanlı Devleti'nin Rusya ile bir antlaşma imzaladığını söyleyen yargı da metinde açıkça geçer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir tarih ödevinde şu bilgi yer almaktadır: Türkiye Büyük Millet Meclisi, 12 Temmuz 1920'de toplanarak düzenli bir ordunun kurulmasına karar vermiş ve savaşa elverişli yaştaki halkın askere alınmasını da kararlaştırmıştır.

Bu karar, Millî Mücadele'nin ilerleyen dönemlerinde aşağıdakilerden hangisini sağlamıştır?

  1. A

    Güney Cephesi'ndeki çatışmaların Sakarya Savaşı'yla kesin olarak bitmesi

  2. B

    Ordunun yerel çete birliklerine dönüştürülerek askerî yapıdan uzaklaştırılması

  3. C

    Askerlik çağındaki gençlerin askerlikten muaf tutularak sivil hayata dönmesi

  4. D

    Sevr Antlaşması'nın Meclis tarafından resmen kabul edilmesi

  5. E

    Ordunun düzenli bir yapıya kavuşarak cephelere sürekli asker sevk edilebilmesi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, metindeki kararın içeriğini belirlemektir: Türkiye Büyük Millet Meclisi 12 Temmuz 1920'de düzenli bir ordunun kurulmasına karar vermiş ve savaşa elverişli yaştaki halkın askere alınmasını kararlaştırmıştır. İkinci adım, bu kararın sağladığı sonucu düşünmektir: halkın askere alınması ve ordunun düzenli bir yapıya kavuşması, cephelere sürekli ve planlı biçimde asker sevk edilmesini mümkün kılar. Bu nedenle doğru seçenek, ordunun düzenli bir yapıya kavuşarak cephelere sürekli asker sevk edilebilmesini söyler.

Çeldiriciler: Güney Cephesi'ndeki çatışmaların Sakarya Savaşı ile kesin olarak bittiğini söylemek yanlıştır; bu cephedeki mücadeleler Ankara Anlaşması ile sona ermiştir. Ordunun yerel çete birliklerine dönüştürülmesi, kararın amacı olan düzenli orduya ters düşer. Sevr Antlaşması'nın Meclis tarafından resmen kabul edildiğini söylemek yanlıştır; Meclis bu antlaşmayı reddetmiştir. Askerlik çağındaki gençlerin muaf tutularak sivil hayata dönmesi, kararın halkı askere alma hükmüne aykırıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Millî Mücadele'nin kritik bir döneminde, bir komutan birliklerine şu kısa yazılı emri vermiştir: “Düşmanı yalnız tek bir hat üzerinde durdurmaya çalışmayın; her karış toprağı, bütün halkıyla birlikte savunun.” Emrin ardından birlikler yeni mevzilerine yerleştirilmiştir.

Bu emirde savunulan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Geri çekilmenin yasaklandığı, her mevzinin sabit bir hatta tutulduğu savunma anlayışı

  2. B

    Vatanın her yerinde halkın da katıldığı topyekûn savunma anlayışı

    Doğru cevap
  3. C

    Düşmanla müzakere edilerek diplomatik çözüm aranması anlayışı

  4. D

    Büyük Taarruz ile düşmanın kesin bozguna uğratılması anlayışı

  5. E

    Bir şehrin tek başına savunulup diğer yerlerin bırakılması anlayışı

Doğru cevap: B

Çözüm

Alıntıda düşmanı tek bir hat üzerinde durdurmaya karşı çıkılıyor; her karış toprağın bütün halkla birlikte savunulması isteniyor. Birinci adım, bu çağrının hat savunmasından vazgeçip bütün vatanı ve halkı kapsayan bir savunma anlayışı istediğini fark etmektir. İkinci adım, bu anlayışın karşılığını seçeneklerde aramaktır. Doğru seçenek, vatanın her yerinde halkın da katıldığı topyekûn savunmayı anlatır.

Çeldiriciler: Geri çekilmenin yasaklandığı ve sabit bir hatta tutulan savunma, alıntının tam karşısındadır; alıntı tek hat üzerinde durmayı reddeder. Müzakere çağrısı alıntıda yoktur; alıntı savunmaya çağırır. Büyük Taarruz, düşmanı bozguna uğratmak için yapılmış bir taarruz harekâtıdır; alıntı ise savunmaya çağırır. Alıntı yalnızca bir şehri değil, vatanın her karışını savunmayı ister.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Atmosfer, iklim elemanları ve tipleri, Türkiye iklimi
  • Orta
  • Şekilli soru

Tabloda dört istasyonun sıcaklık (°C) ve maksimum nem (g/m³) değerleri verilmiştir. Maksimum nem, havanın belirli bir sıcaklıkta içerebileceği en yüksek su buharı miktarıdır. Tabloya göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dört istasyonun sıcaklık ve maksimum nem tablosu: K 4 °C ve 6 g/m³; L 14 °C ve 12 g/m³; M 22 °C ve 19 g/m³; N 28 °C ve 27 g/m³.
  1. A

    K istasyonunun maksimum nemi, L istasyonununkinden düşüktür.

  2. B

    M istasyonunun sıcaklığı, K istasyonununkinden 18 °C fazladır.

  3. C

    Sıcaklığı en yüksek olan istasyonun maksimum nemi en düşüktür.

    Doğru cevap
  4. D

    Tablodaki istasyonlarda sıcaklık arttıkça maksimum nem de artmaktadır.

  5. E

    N istasyonunun maksimum nemi, K ile L'nin maksimum nemleri toplamından fazladır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Tablodaki değerler sıcaklığa göre sıralandığında sıcaklık 4 °C'den 28 °C'ye çıktıkça maksimum nemin 6 g/m³'ten 27 g/m³'e yükseldiği görülür.

İkinci adım: Her yargı tablodaki değerlerle tek tek karşılaştırılır. En yüksek sıcaklık N istasyonundadır (28 °C) ve bu istasyonun maksimum nemi 27 g/m³ ile de en yüksek değerdir. Dolayısıyla sıcaklığı en yüksek olan istasyonun maksimum nemi en düşüktür yargısı tabloyla çelişir.

Sonuç: Tablodan söylenemeyen yargı, sıcaklığı en yüksek olan istasyonun maksimum nemi en düşüktür yargısıdır (C).

Çeldiriciler: "K istasyonunun maksimum nemi, L istasyonununkinden düşüktür" yargısı doğrudur (6 g/m³ < 12 g/m³). "M istasyonunun sıcaklığı, K istasyonununkinden 18 °C fazladır" yargısı doğrudur (22 - 4 = 18). "Tablodaki istasyonlarda sıcaklık arttıkça maksimum nem de artmaktadır" yargısı doğrudur; sıcaklık arttıkça maksimum nemin azaldığını sanan öğrenci bu doğru yargıyı yanlış işaretler. "N istasyonunun maksimum nemi, K ile L'nin maksimum nemleri toplamından fazladır" yargısı doğrudur (27 > 6 + 12 = 18).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Dünya'nın şekli ve hareketleri, konum, harita bilgisi, yerel saat
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Ülke 36° ile 42° kuzey enlemleri arasında yer alır.

  2. II.

    Ülkenin doğusunda ve batısında birer komşu devlet bulunur.

  3. III.

    Ülkenin güneyi bir denizin kıyısındadır.

  4. IV.

    Ülkenin doğu ucu 45° doğu boylamı üzerindedir.

Bir coğrafya öğretmeni, sınıfta kurgusal Ardavya Cumhuriyeti'nin konumunu anlatırken, öğrencilerinin ülkenin haritadaki yerini doğru bulabilmesi amacıyla aşağıdaki dört öncülü paylaşıyor. Öncüller şöyledir:

Buna göre, bu öncüllerden hangileri ülkenin mutlak konumuyla ilgilidir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    I, II ve IV

  4. D

    I, III ve IV

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Mutlak konum, bir yerin enlem ve boylam değerleriyle belirlenen konumudur; göreceli konum ise komşu devletler, denizler ve kıyılar gibi çevre unsurlarına göre tanımlanır. Birinci adım, her öncülün hangi başlangıç çizgisine ya da çevre unsuruna dayandığını belirlemektir. İkinci adım, mutlak konumla ilgili olanları göreceli konumdan ayırmaktır. I. Enlem aralığı yerin kuzey-güney konumunu koordinatla verdiği için mutlak konumla ilgilidir. II. Komşu devletler ülkenin konumunu başka bir ülkeye göre tanımladığı için göreceli konumla ilgilidir. III. Bir denizin kıyısında olmak çevre unsuruna dayandığı için göreceli konumla ilgilidir. IV. Boylam aralığı yerin doğu-batı konumunu koordinatla verdiği için mutlak konumla ilgilidir. Buna göre mutlak konumla ilgili öncüller I ve IV'tür; doğru seçenek I ve IV'tür.

Çeldiriciler: Yalnız I seçeneği, boylam bilgisini göreceli sayan ve IV'ü dışarıda bırakan düşünceden doğar. I, II ve IV seçeneği, komşu devlet bilgisini mutlak konum saymanın sonucudur. I, III ve IV seçeneği, kıyı olma bilgisini mutlak konum saymanın sonucudur. II ve III seçeneği ise iki göreceli öncülün birlikte seçilmesinden doğar; bu öncüller mutlak konumla ilgili değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Nüfus, göç, yerleşme, şehirleşme
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    2000-2010 döneminde nüfus artış oranındaki azalma, doğum oranındaki azalmadan daha küçüktür.

  2. II.

    2010-2020 döneminde nüfus artış oranı azalmıştır.

  3. III.

    Doğum oranı, grafikteki kesikli yatay çizginin üzerinde kaldığı yılların sayısı, ölüm oranının bu çizginin altında kaldığı yılların sayısından fazladır.

Şekilde, kurgusal bir ülkenin 2000-2020 yılları arasındaki binde doğum oranı ve binde ölüm oranı çizgi grafikle gösterilmiştir. Buna göre, bu ülkenin nüfus artışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Kurgusal ülkenin 2000-2020 binde doğum ve binde ölüm oranı çizgi grafiği. Doğum: 2000'de 26, 2005'te 23, 2010'da 20, 2015'te 19, 2020'de 17. Ölüm: 2000'de 9, 2005'te 8, 2010'da 8, 2015'te 10, 2020'de 12. Kesikli yatay çizgi binde 18.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, her yıl için nüfus artış oranını bulmaktır: artış oranı, binde doğum oranı eksi binde ölüm oranına eşittir. Grafikten doğum oranları 2000, 2010 ve 2020 yıllarında sırasıyla 26, 20 ve 17; ölüm oranları 9, 8 ve 12 binde okunur. Böylece artış oranları 17, 12 ve 5 binde olur. İkinci adım, birinci yargıyı sınamaktır: 2000-2010 arasında artış oranı 17 binden 12 binde, yani 5 binde düşmüştür. Aynı dönemde doğum oranı 26 binden 20 binde, yani 6 binde düşmüştür. Artış oranındaki azalma daha küçük olduğundan birinci yargı doğrudur. Üçüncü adım, ikinci yargıyı sınamaktır: 2010'da 12, 2020'de 5 binde olan artış oranı bu dönemde azalmıştır; ikinci yargı doğrudur. Dördüncü adım, üçüncü yargıyı sınamaktır: şekildeki kesikli yatay çizgi binde 18 düzeyindedir. Doğum oranı bu çizginin üzerinde 2000 (26), 2005 (23), 2010 (20) ve 2015 (19) yıllarında, 2020'de ise (17) altında kalır; yani 4 yıl. Ölüm oranı beş yılın hepsinde çizginin altındadır; yani 5 yıl. 4 yıl, 5 yıldan fazla olmadığından üçüncü yargı yanlıştır. Doğru yargılar I ve II olduğundan doğru seçenek I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I seçeneği, doğru olan II. yargıyı dışarıda bıraktığı için yanlıştır. Yalnız II seçeneği, doğru olan I. yargıyı dışarıda bıraktığı için yanlıştır. I ve III seçeneği, üçüncü yargıdaki yıl sayılarını karıştırarak onu doğru kabul ettiği için yanlıştır. II ve III seçeneği, üçüncü yargının yanlış olması nedeniyle yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Bölgeler, ülkeler, jeopolitik, kültür bölgeleri, örgütler
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Coğrafyada bölge, belirli bir ölçüte göre sınırları çizilen yer parçası olarak tanımlanır. Bölgeler doğal, beşerî ve işlevsel özelliklerine göre farklı biçimlerde sınıflandırılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi işlevsel bölge türlerinden biri değildir?

  1. A

    Bitki örtüsü bölgesi

    Doğru cevap
  2. B

    İstatistik amaçlı bölge

  3. C

    Hizmet sektörü bölgesi

  4. D

    Yönetsel bölge birimi

  5. E

    Kalkınma projesi bölgesi

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, işlevsel bölge türlerini hatırlamaktır. Bu türler; tarım, sanayi, hizmet, turizm ve ulaşım gibi belirli bir işlevin esas alındığı bölgeler ile yönetsel, istatistik ve kalkınma projesi bölgeleridir. İkinci adım, seçenekleri bu listeyle karşılaştırmaktır. Hizmet sektörü bölgesi, istatistik amaçlı bölge, yönetsel bölge birimi ve kalkınma projesi bölgesi işlevsel bölge türleridir. Bitki örtüsü bölgesi ise doğal bölge türüdür; bitki topluluklarının yayılışına göre ayrılır. Bu nedenle aranan seçenek bitki örtüsü bölgesidir.

Çeldiriciler: Hizmet sektörü bölgesi, hizmet işlevine göre ayrılan işlevsel bölgedir. İstatistik amaçlı bölge, veri derlemek için oluşturulan işlevsel bölgedir. Yönetsel bölge birimi, yönetim işlevine göre ayrılan işlevsel bölgedir. Kalkınma projesi bölgesi, bir kalkınma projesinin uygulandığı işlevsel bölgedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Çevre sorunları, afetler, sürdürülebilirlik
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Fosil yakıtların kullanımı okyanusların asitlenmesine yol açmaktadır.

  2. II.

    Ozon tabakasının onarılmasında uluslararası iş birliği etkili olmuştur.

  3. III.

    Fosil yakıtların başlıca sonucu yalnızca yerel hava kirliliğidir.

Bilim insanlarına göre kömür ve petrol yakmak, iklimi ısıtmanın yanında okyanusları da asitleştirir. Ozon tabakasının onarılması ise ülkeler arası anlaşmalarla mümkün olmuştur.

Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda metin, kömür ve petrol yakmanın okyanusları asitleştirdiğini söyler; I. yargı bu bilgiyle doğrudan örtüşür, bu yüzden çıkarılabilir. İkinci adımda metnin ozon tabakasının onarılmasını ülkeler arası anlaşmalara bağlaması II. yargıyı çıkarılabilir kılar. Üçüncü adımda III. yargının etkiyi yalnızca yerel hava kirliliğiyle sınırlayan bir okuma olduğu, metnin ise asitlenme ve iklim etkisini andığı görülür; III. yargı çıkarılamaz. Çıkarılabilen yargılar I ve II olduğundan doğru seçenek I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I, II. yargının ozon ve iş birliği bağlantısını kurmayı atlar. Yalnız II, I. yargıyı dışarıda bırakır. I ve III, metinle çelişen III. yargının kabul edilmesidir. I, II ve III, III. yargıyı da doğru saymaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Felsefe dersinde öğretmen, bir tartışmada öne sürülen iki yargıyı tahtaya yazdı: “Her insan doğuştan özgürdür.” ve “Bazı insanlar doğuştan özgür değildir.” Öğrencilerden biri bu yargıların birlikte savunulabileceğini ileri sürdü. Öğretmen ise, felsefi tartışmada kavramların ve yargıların kesin biçimde ayrılması gerektiğini hatırlattı ve iki yargının aynı anda doğru olamayacağını, ikisinin birden yanlış da olamayacağını söyledi. Ona göre bu iki yargıdan biri doğru olduğunda diğeri mutlaka yanlış olmaktadır.

Bu parçada anlatılan iki yargı arasındaki ilişkiyi en doğru karşılayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Karşıt önermeler

  2. B

    Çelişik önermeler

    Doğru cevap
  3. C

    Temellendirme ilişkisi

  4. D

    Analoji ilişkisi

  5. E

    Bağdaşık önermeler

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada iki yargı vardır: “Her insan doğuştan özgürdür.” ve “Bazı insanlar doğuştan özgür değildir.” Birinci adımda iki yargının niteliğini belirledik: birincisi tümel olumlu, ikincisi tikel olumsuzdur. İkinci adımda bu ikisinin aynı anda doğru olamayacağını sınadık: birinci yargı doğruysa ikinci yargı yanlış olur; ikinci yargı doğruysa birinci yargı yanlış olur. Üçüncü adımda ikisinin birden yanlış da olamayacağını gördük. Bu, iki yargının birbirinin tam karşıtı olduğu, biri doğru olduğunda diğerinin yanlış, biri yanlış olduğunda diğerinin doğru olduğu ilişkidir ve adı çelişikliktir. Doğru seçenek çelişik önermelerdir.

Çeldiriciler: Karşıt önermeler, ikisinin birlikte doğru olamadığı ama birlikte yanlış olabildiği ilişkidir; bu parçadaki yargılar birlikte yanlış olamaz. Temellendirme ilişkisi, bir yargının diğerine gerekçe oluşturmasıdır; burada böyle bir gerekçe bağı yoktur. Analoji ilişkisi, benzerlik yoluyla akıl yürütmedir; parçada iki yargı arasında bir benzetme yapılmaz. Bağdaşık önermeler, birlikte doğru olabilen yargılardır; bu parçadaki yargılar birlikte doğru olamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Din, siyaset ve sanat felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kurgusal bir ressamın atölye notlarında şöyle bir satır yer alıyor: "Bir tablonun değeri, gözün doğada gördüğünü olduğu gibi yeniden kurabilmesinde saklıdır. Fırçamın görevi ağaçların, dağların ve ışığın gerçek düzenini sadakatle aktarmaktır. Doğanın yerine kendi hayalimden yeni bir dünya kurmaya çalışmak bana gereksiz görünüyor. Asıl ustalık, var olanın aynasını titizlikle tutabilmekte yatar. Ona göre bir resmin başarısı, izleyicinin resimdeki manzarayı gerçek hâliyle tanıyabilmesine bağlıdır. Bu yüzden her resmi, önümdeki manzaraya bakarak değerlendiriyorum."

Bu ressamın görüşü hangi sanat anlayışını yansıtır?

  1. A

    Sanatı kurallar içinde serbest ve amacı olmayan bir oyun saymak

  2. B

    Sanatçının yaratıcı gücünü reddeden, eseri ölçülebilir bir kurala bağlayan anlayış

  3. C

    Sanatı doğada gözlenen düzeni sadakatle yansıtma çabası sayan taklit anlayışı

    Doğru cevap
  4. D

    Güzelliği duyular ötesinde bir ideanın yansıması olarak gören idealist anlayış

  5. E

    Sanatın toplumu eğitip dönüştürmesi gerektiğini ve ahlaki bir işlevi bulunduğunu savunan anlayış

Doğru cevap: C

Çözüm

Ressam, tablonun değerini doğadaki gerçek düzeni sadakatle aktarmakta buluyor; hayal gücüyle yeni bir dünya kurmayı gereksiz görüyor. Demek ki eser, gözlemlenen dünyanın yeniden kurulmasıdır ve sanatçının asıl işi var olanı titizlikle yansıtmaktır. Bu tutum, sanatı doğanın yansıtılması olarak gören taklit anlayışıyla örtüşür. Çeldiriciler: Sanatı kurallar içinde serbest bir oyun saymak, ressamın gözlem ve sadakat vurgusuyla çelişir. Yaratıcı gücü reddetmek, parçada ressamın hayal gücünü değil doğayı gözlemeyi önemsediği yönündeki vurguyla bağdaşmaz. Güzelliği duyular ötesi bir ideaya bağlamak, parçanın görünen dünyaya yönelik tutumuyla ilgisizdir. Toplumsal eğitim işlevini savunmak ise parçada hiç geçmeyen bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Ahlak felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci, kulüp başkanlığı seçimi öncesinde bir arkadaşına yardım etmeyi kabul etmişti. Yardım, öğrencinin hiç ilgi duymadığı ve sonucunda kimseye somut bir yarar sağlamayacağı bir etkinlik için gerekiyordu. Arkadaşı, öğrenci gelmese bunun kimsenin dikkatini çekmeyeceğini ve küçük fedakârlığın boşa gideceğini söyledi. Öğrenci ise şöyle yanıtladı: "Sonucun ne olacağı beni ilgilendirmez. Verdiğim sözü tutmak zorundayım, çünkü herkes aynı durumda olsa aynı şeyi yapmalıdır. Ahlaki olan, bu kuralın kendi aklımca belirlenmiş bir görev olarak yerine getirilmesidir." Arkadaşının ısrarına rağmen öğrenci bu tutumundan vazgeçmedi.

Öğrencinin bu tutumu, aşağıdaki ahlak anlayışlarından hangisinin ölçütüne uygundur?

  1. A

    Bir eylemin ahlaki değerinin, kişiye sağladığı yararın en çok olmasına göre belirlendiği görüşü.

  2. B

    Bir eylemin ahlaki değerinin, kişiye verdiği hazzın süresi ve yoğunluğuyla ölçüldüğü görüşü.

  3. C

    Bir eylemin ahlaki değerinin, sonuçlarından bağımsız olarak akıl yoluyla konan evrensel bir görevi yerine getirmeye dayandığı görüşü.

    Doğru cevap
  4. D

    Bir eylemin ahlaki değerinin, akıl ile kavranan mutlak iyi ideasına ne ölçüde uyduğuna bağlı olduğu görüşü.

  5. E

    Bir insanın yaptığı her eylemin önceden belirlenmiş bir kaderin parçası olduğu ve sorumluluk taşımadığı görüşü.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda öğrencinin gerekçesi belirlenir: öğrenci, sözünü tutmanın sonucuna bakmadan yapılacağını söylüyor. Bu gerekçe, herkes aynı durumda olsa aynı şeyi yapmalıdır ilkesine dayanıyor; yani eylemin değeri sonuçtan değil, evrensel bir kuralın gereği olarak yerine getirilen bir görevden geliyor. İkinci adımda bu gerekçe ahlak ölçütleriyle eşleştirilir. Ahlaki değeri sonuçlardan bağımsız, akılla konan evrensel bir göreve bağlayan görüş ödev ahlakının ölçütüdür; öğrencinin tutumu tam olarak bu ölçüte uyar.

Çeldiriciler: Kişiye sağlanan yararın en çok olmasını ölçüt alan görüş, öğrencinin sonucu hesaba katmadığı bu tutumla çelişir. Hazzın süresi ve yoğunluğunu ölçüt alan görüş, öğrencinin gerekçesinde haz yerine görev bulunduğu için uymaz. Akılla kavranan mutlak iyi ideasına uygunluğu ölçüt alan görüş, öğrencinin dayandığı kural bir ideaya değil kendi aklının koyduğu bir göreve bağlı olduğu için uymaz. Her eylemin önceden belirlenmiş bir kaderin parçası olduğunu ve sorumluluk taşımadığını söyleyen görüş ise öğrencinin kendi kuralını koyup sorumluluk üstlenmesiyle tamamen çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • MS 2. - 15. yy felsefesi (Ortaçağ Hristiyan ve İslam felsefesi)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir devletin kendisini iyi bir yaşam için kurulmuş bir bedene benzetmek mümkündür. Sağlıklı bir bedende her organ kendi işini yerine getirir ve bütünün uyumu bozulmaz; erdemli bir toplumda da her kesim görevini bilir ve başkasının alanına karışmaz. Beden hastalandığında bunun nedeni organların düzenini yitirmesidir; toplum da yöneticilerin erdemden uzaklaşmasıyla bozulur. Bu yüzden ideal toplumun temelinde erdem yer alır ve yönetenlerin en önemli niteliği bilgi ile adalettir.

Bu görüşler hangi düşünüre aittir?

  1. A

    Ebu Zeyd İbn Haldun

  2. B

    Ebu Hamid el-Gazali

  3. C

    Ebu Yusuf el-Kindi

  4. D

    Ebu Ali İbn Sina

  5. E

    Ebu Nasr el-Farabi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada erdemli toplum sağlıklı bir bedene benzetilmekte; ideal toplumun temelinin erdem olduğu ve her kesimin kendi işini yaparak bütünün uyumunu sağladığı anlatılmaktadır. Birinci adımda bu benzetme ve erdem vurgusu belirlenir. İkinci adımda bu görüşün, erdemli devlet anlayışını İslam felsefesinde ayrıntılı biçimde işleyen ve ideal devleti merkeze alan Ebu Nasr el-Farabi'ye ait olduğu bulunur. Doğru seçenek E'dir.

Çeldiriciler: Ebu Zeyd İbn Haldun toplumsal dayanışma ve asabiyye kavramlarıyla toplum tarihini inceleyen bir düşünürdür; erdemli toplum benzetmesi onun görüşü değildir. Ebu Hamid el-Gazali felsefeyi eleştiren ve ahlakı dinî bir çerçevede ele alan bir düşünürdür; erdemli toplum benzetmesi bu tartışmanın konusu değildir. Ebu Ali İbn Sina tıp ve doğa bilimlerindeki eserleriyle tanınır; bedenle toplumu karşılaştıran bu görüş ona ait değildir. Ebu Yusuf el-Kindi Arap kökenli ilk filozof olarak anılır ve matematik, optik gibi alanlarda çalışmıştır; bu parçadaki siyasal görüş onun değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Bilgi felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir felsefe öğretmeni, sınıfta disiplinleri karşılaştırırken şunu söyledi: Matematik, fizik ve tarih kendi yöntemleriyle bilgi üretir; ancak bu bilgilerin dayandığı kabulleri çoğu zaman yalnızca kendi içlerinden sorgulayamazlar. Bilgi kuramı tam bu noktada devreye girer; hangi bilginin mümkün olduğunu, neyin doğru sayılacağını ve ilkelerin nereye dayandığını inceler. Öğretmene göre epistemoloji, öteki disiplinlerin bilgi iddialarını inceleyip ilkelerinin dayanağını gösterdiği için felsefenin temel disiplini sayılmalıdır. Bir öğrenci ise bu düşünceye karşı çıkarak her bilginin yalnızca gözleme dayanarak doğrulanabileceğini savundu.

Bu parçaya göre epistemolojinin felsefenin temel disiplini sayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    En eski disiplin olduğu ve bütün bilimlerin ilk ortaya çıktığı alan olduğu için.

  2. B

    Bilgiye ancak deneyle ulaşılabildiği ve sonuçlarının ölçülebildiği için.

  3. C

    Diğer disiplinlerden bağımsız bir bilgi alanı olduğu ve kendi konusunu kendisinin belirlediği için.

  4. D

    Diğer disiplinlerin bilgi iddialarını eleştirel biçimde sorgulayıp ilkelerinin dayanağını gösterdiği için.

    Doğru cevap
  5. E

    Felsefe tarihindeki bütün akımların ortak yöntemini kurduğu ve tek başına bilimsel doğruyu belirlediği için.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçada epistemolojinin, öteki disiplinlerin bilgi iddialarını inceleyip ilkelerinin dayanağını gösterdiği belirtiliyor. İkinci adım: bu işlev, epistemolojiyi diğer disiplinlerin üstünde ve onlara temel sağlayan bir disiplin yapar; bu yüzden felsefenin temel disiplini sayılır. Doğru yanıt, diğer disiplinlerin bilgi iddialarını sorgulayıp ilkelerini temellendirdiği için yargısıdır (D).

Çeldiriciler: "En eski disiplin olduğu" gerekçesi parçada yer almaz; epistemolojinin temel sayılması tarihsel önceliğe değil işlevine dayanır. "Bilgiye ancak deneyle ulaşılabildiği" gerekçesi öğrencinin savunusuna aittir, parçanın ana görüşü değildir. "Diğer disiplinlerden bağımsız bir bilgi alanı olduğu" yargısı parçanın tersini söyler; epistemoloji diğer disiplinlerle ilişki içinde işler. "Felsefe tarihindeki bütün akımların ortak yöntemini kurduğu" iddiası parçada geçmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Hz. Muhammed: hayatı, örnekliği, Kur'an'a göre Hz. Muhammed
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Hz. Muhammed'in Mekke'yi fethettiği gün, yıllarca kendisine ve ashabına eziyet eden kişiler artık tamamen onun elindeydi. Şehir halkı, bu kişilere ne yapılacağını merakla bekliyordu. Hz. Muhammed ise bu insanların hiçbirini yakalatıp cezalandırmadı. Kâbe'nin yanında toplanan bu kişilere, geçmişte yaşananların artık geride kaldığını bildirdi ve evlerine dönmelerine izin verdi.

Buna göre, bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Hz. Muhammed, kendisine eziyet eden kişilerden öç almayı Mekke'nin fethinin temel amacı olarak belirlemiş ve bunu sürdürmüştür.

  2. B

    Hz. Muhammed, Mekke'nin fethiyle şehrin ticaret yollarını denetim altına alarak ekonomik çıkar sağlamayı hedeflemiş ve bu amaca ulaşmıştır.

  3. C

    Hz. Muhammed'in, kendisine zarar vermiş kişilere güç elinde olduğunda bile kişisel öfkesini bir kenara bırakarak davrandığı anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap
  4. D

    Hz. Muhammed, fetihten sonra kendisine eziyet eden kişilerin tek tek yargılanmasını sağlayarak her birine ayrı ayrı ceza uygulatmıştır.

  5. E

    Hz. Muhammed'in eziyet görenlere karşı tutumu, geçmişte yaşanan haksızlıkların görmezden gelinip kabul edilmesi anlamına gelmektedir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda parçada, Mekke'nin fethinde Hz. Muhammed'e yıllarca eziyet eden kişilerin artık onun elinde olduğu, buna rağmen hiçbirinin cezalandırılmadığı ve geçmişin geride bırakıldığının bildirildiği anlatılır. İkinci adımda bu davranışın, gücün kendisinde olduğu hâlde öfkeye kapılmayan bir tutumu gösterdiği görülür. Üçüncü adımda bu iki bilgiden çıkan yargı şudur: Hz. Muhammed, gücü eline geçtiğinde bile kişisel öfkesini bir kenara bırakarak davranmıştır. Doğru seçenek bu yargıyı ifade eder.

Çeldiriciler: Mekke'yi öç almak amacıyla fethettiğini söyleyen seçenek, eziyet edenlere karşılık verilmediğini anlatan metinle çelişir. Fethi ticaret yollarını denetleme amacına bağlayan seçenek, metinde fethin nedenine dair bilgi bulunmadığı hâlde bunu bilgi gibi sunar. Eziyet edenlere tek tek ceza uygulatıldığını söyleyen seçenek, metnin cezalandırmama bilgisine aykırıdır. Tutumu geçmiş haksızlıkların görmezden gelinmesi olarak yorumlayan seçenek ise metnin anlattığı olaylardan çıkmayan bir sonuç taşır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Bilgi ve inanç; din ve İslam; inanç esasları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Din kültürü dersinde bilgi kaynakları işlenirken öğretmen, İslam'ın bilgiye ulaşmada kaynağın güvenilirliğine özel önem verdiğini ve bilgi kaynaklarının doğru kullanılmasını öğütlediğini hatırlattı. Sınıftan bir öğrenci bunu bir örnekle ilişkilendirdi: Bir arkadaşı, adı belirsiz bir hesabın paylaştığı tek bir görüntüye bakarak bir komşusu hakkında kesin bir hüküm vermiş ve bu hükmü sınıf grubuna göndermişti.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, öğretmenin aktardığı ilkeyle bağdaşmaz?

  1. A

    Bir paylaşımdaki iddiayı kaynağına bakmadan, çok kişi beğendi diye doğru kabul edip yaymak.

    Doğru cevap
  2. B

    Bir konudaki farklı kaynakları karşılaştırıp ortak noktalara bakarak sonuca ulaşmaya çalışmak.

  3. C

    Yaşadığı bir olayı kendi gözlemi olarak, kişisel bir izlenim olduğunu belirterek anlatmak.

  4. D

    Paylaşmadan önce haberin kaynağını resmî ve güvenilir bir yayın üzerinden doğrulamak.

  5. E

    Kaynağı belli olmayan bir bilgiyi, doğruluğu anlaşılana kadar paylaşmadan bekletmek.

Doğru cevap: A

Çözüm

Metinde İslam'ın bilgi kaynağının güvenilirliğine özel önem verdiği ve bilgi kaynaklarının doğru kullanılmasının öğütlendiği belirtiliyor. Birinci adım: Bu ilke, bilginin doğrulanmadan kabul edilmemesini ve bilgiye ulaşırken güvenilir kaynağa dayanılmasını gerektirir. İkinci adım: Sınıftaki örnekte bir kişi, adı belirsiz bir hesabın tek bir görüntüsüne dayanarak kesin bir hüküm vermiş ve bunu yaymıştır. Bu davranış, kaynağa bakılmadan iddianın kabul edilmesi anlamına gelir ve ilkeyle bağdaşmaz. Doğru seçenek, kaynağına bakmadan bir iddiayı doğru kabul edip yaymaktır.

Çeldiriciler: Paylaşmadan önce haberin kaynağını resmî ve güvenilir bir yayın üzerinden doğrulamak ilkenin gereğidir, ilkeye aykırı değildir. Farklı kaynakları karşılaştırmak bilginin güvenilirliğini artırır. Kişisel bir gözlemi, bunun kişisel olduğunu belirterek anlatmak dürüst bir davranıştır. Kaynağı belli olmayan bir bilgiyi doğruluğu anlaşılana kadar paylaşmadan bekletmek de ilkeyle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Gençlik ve değerler; Allah-insan ilişkisi; ahlaki tutum ve davranışlar
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Harçlığını aylık bir plan çerçevesinde yöneten Selin, paranın hepsini bir anda harcamaz. Gereksiz alışverişlerden kaçınır. Buna karşılık ihtiyacı olan bir arkadaşına destek olmaktan da geri durmaz. Ayın sonunda hem kendi ihtiyaçlarını karşılamış hem de başkalarına yardım etmiş olur.

Buna göre Selin'in tutumunu en iyi açıklayan yargı hangisidir?

  1. A

    Tutumu, her şeyi harcamak anlamına gelen cömertliktir.

  2. B

    Tutumu, tutumlulukla cimriliğin aynı davranış olduğunu gösterir.

  3. C

    Tutumu, israfın cömertliğin en üst derecesi olduğunu gösterir.

  4. D

    Tutumu, cimrilik ile israf arasındaki orta yol olan cömertliktir.

    Doğru cevap
  5. E

    Tutumu, harcamalarda kayıtsız kalmanın bir erdem olduğunu gösterir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Metinde Selin'in harçlığını bir anda tüketmediği ve gereksiz alışverişlerden kaçındığı belirtiliyor; bu, israf etmediğini gösterir. İkinci adım: Aynı metinde ihtiyacı olan bir arkadaşına destek olduğu da anlatılıyor; bu, parasını kendine saklayan bir cimrilik olmadığını gösterir. Üçüncü adım: İki uç davranış arasında kalan, hem kendi ihtiyacını karşılayıp hem de başkalarına yardım eden tutum, iki uç arasındaki orta yol olan cömertliktir. Buna göre Selin'in tutumu cimrilik ile israf arasındaki orta yol olan cömertliktir. Çeldiriciler: Cömertliğin her şeyi harcamak anlamına geldiğini söyleyen yargı, Selin'in parasının hepsini bir anda harcamadığı bilgisiyle çelişir. Tutumluluk ile cimriliğin aynı şey olduğunu söyleyen yargı, Selin'in arkadaşına destek olmasını açıklayamaz. İsrafın cömertliğin en üst derecesi olduğunu söyleyen yargı, metinde anlatılan ölçülü harcamayla bağdaşmaz. Harcamalarda kayıtsız kalmanın erdem olduğunu söyleyen yargı ise orta yolu kayıtsızlıkla karıştırır; Selin'in bilinçli ve dengeli bir tutum izlediği metinde açıkça görülür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • İslam düşüncesinde itikadi, siyasi, fıkhi ve tasavvufi yorumlar; mezhepler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Din kültürü dersinde bir öğrenci, mezhepleri anlatan kısa bir metni dikkatle okuyor: 'Caferilik, altıncı imam Cafer-i Sadık'ın adına bağlı bir Şia fıkıh ekolüdür. Hüküm çıkarılırken Kur'an'a ve Sünnet'e başvurulur; icmaya ve akla da yer verilir. Uygulamada ise Kerbela toprağından yapılmış bir taşa alın konulması bu geleneğin dikkat çeken özelliğidir.'

Metne göre Caferilik için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Akıl, Caferilikte delil olarak kullanılır.

  2. B

    Kerbela toprağına secde edilir.

  3. C

    Caferilik, Cafer-i Sadık'a dayanan bir Şia mezhebidir.

  4. D

    İcma, Caferilikte delil olarak kullanılır.

  5. E

    Caferilik, Sünnî fıkıh mezheplerinden biridir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda metinde Caferiliğin dayanaklarını belirliyoruz: Caferilik, altıncı imam Cafer-i Sadık'a bağlanan bir Şia fıkıh ekolüdür; hüküm çıkarılırken Kur'an ve Sünnet'in yanında icma ve akıl da kullanılır; uygulamada Kerbela toprağından yapılmış bir taşa alın konulur. İkinci adımda bu bilgilerle çelişen ifadeyi arıyoruz. Metin Caferiliği Şia'nın fıkhî ekolü olarak tanımladığına göre Sünnî fıkıh mezheplerinden biri olduğu söylenemez. Söylenemeyen ifade, Caferilik, Sünnî fıkıh mezheplerinden biridir. ifadesidir.

Çeldiriciler: Akıl, Caferilikte delil olarak kullanılır. ifadesi metinde akla da yer verildiği için doğrudur. Kerbela toprağına secde edilir. ifadesi metindeki Kerbela toprağı uygulamasıyla örtüşür. Caferilik, Cafer-i Sadık'a dayanan bir Şia mezhebidir. ifadesi metindeki tanımın aynısıdır. İcma, Caferilikte delil olarak kullanılır. ifadesi metinde icmaya yer verildiği için doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Gençlik ve değerler; Allah-insan ilişkisi; ahlaki tutum ve davranışlar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir lise gençlik kulübü, dönem sonunda bir yardımlaşma etkinliği düzenledi. Öğrenciler topladıkları kitap ve kırtasiye malzemelerini ihtiyacı olan bir köy okuluna götürdü. Etkinlik boyunca üyeler birbirlerine sabırla davrandı, görevlerini dürüstçe yerine getirdi ve paylaşmanın getirdiği mutluluğu birlikte yaşadı. Etkinlikteki kitaplar ve malzemeler gözle görülen varlıklardır; sabır, dürüstlük ve paylaşma ise insanın iç dünyasına ait niteliklerdir.

Bu betimde yer alan ögeler dikkate alındığında değer kavramı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Değer, yalnızca somut ve ölçülebilir maddi varlıkların bir toplumdaki toplam değeridir; manevi nitelikler bu kavramın dışında kalır.

  2. B

    Değer; bir toplumun sosyal, kültürel, ekonomik ve bilimsel alanlarında sahip olduğu maddi ve manevi varlıkların tümüdür.

    Doğru cevap
  3. C

    Değer, her bireyin kendi zevkine ve isteğine göre belirlediği, toplumsal bir ölçüt taşımayan kişisel tercihlerin bütünüdür.

  4. D

    Değer, yalnızca devletin koyduğu yasal kurallar ve bunlara uyulmasını sağlayan yaptırımlar çerçevesinde belirlenen zorunlulukların bütünüdür.

  5. E

    Değer, bir toplumda uzun süredir kuşaktan kuşağa aktarılan ve herkesin benimsediği geleneksel davranış kalıplarıdır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Betimde kitap ve kırtasiye malzemelerinin gözle görülen, somut varlıklar olduğu belirtiliyor; bunlar maddi ögelerdir. İkinci adım: Sabır, dürüstlük ve paylaşmanın insanın iç dünyasına ait manevi ögeler olduğu görülüyor. Üçüncü adım: Bu iki tür ögeyi birlikte kapsayan tanım, değerin bir toplumun sahip olduğu maddi ve manevi ögelerin bütünü olduğunu gösterir. Çeldiriciler: Değeri yalnızca maddi varlıklar sayan yargı, betimdeki sabır, dürüstlük ve paylaşma örneklerini dışarıda bırakır. Değeri bireysel zevk olarak tanımlayan yargı, etkinliğin toplumsal bir amaç taşıdığı gerçeğiyle çelişir. Değeri yalnızca yasal kurallar sayan yargı, betimdeki yardımlaşmanın bir yasa maddesinden değil, insanî bir değerden doğduğunu göz ardı eder. Geleneksel davranış kalıpları olarak tanımlanan yargı ise bu betimdeki örneği örf ile karıştırır; etkinlik bir âdet değil, bir yardımlaşma çalışmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by