120 soru · YKS

TYT Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Deneme 1 cevap anahtarı ve 120 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Cümle veya parçada boş bırakılan yere sözcük/ifade seçimi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yeni açılan kütüphanenin girişinde kimse bağırmaz, herkes kısık sesle konuşur ve yavaş adımlarla yürür. Bu düzen, masalarda oturanların uzun saatler boyunca ...... bir ortam hazırlamıştır; çünkü hiçbir şey dikkatleri dağıtmaz ve herkes kendi okumasına gömülür.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    dağınık

  2. B

    verimli

    Doğru cevap
  3. C

    ürkütücü

  4. D

    verimlilik

  5. E

    kısık

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Parçanın konusu, kütüphanenin sessiz ve düzenli bir ortam olduğunu ve okuyucuların bu düzen içinde dikkatlerini koruyabildiğini anlatır. Boşluk bu olumlu ortamın niteliğini söylemelidir.

İkinci adım: Boşluktan sonra gelen "bir ortam" ibaresi bir sıfat ister; boşluktaki sözcük ortamı niteleyen bir sıfat olarak kurulmalıdır.

Üçüncü adım: "Çünkü hiçbir şey dikkatleri dağıtmaz" cümlesi ortamın okumayı kolaylaştırdığını söyler. Bu anlamı karşılayan ve cümlenin yapısına uyan tek sözcük "verimli"dir.

Çeldiriciler: "dağınık" parçanın başındaki düzen vurgusuyla çelişir. "ürkütücü" sessizlikle ilgili görünse de olumsuz bir ton taşır, oysa parça olumlu bir ortamı anlatır. "verimlilik" anlamca uygun görünse de isim olduğu için "bir ortam" ibaresinin sıfat ihtiyacını karşılamaz. "kısık" parçada geçen bir sözcüğü tekrar eder, ama "kısık bir ortam" bu bağlamda anlam taşımaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Annesi hastalandığından beri genç kızın omuzlarında ağır (I) bir sorumluluk vardı. Kapıda beliren komşusu, gözlerinde umut (II) ışıltısıyla yardım etmek istediğini söyledi. Mutfakta buharı tüten sıcak (III) bir çorba hazırlanmıştı. Geçen kışın karanlık (IV) günleri hâlâ aklındaydı; fakat bu dostluk (V) ona yeniden güç verdi.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi soyut anlamda kullanılmamıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, numaralı sözcüklerin temel anlamlarını ayırmaktır: ağır ve sıcak duyularla algılanan fiziksel özellikleri, karanlık ışığın yokluğunu anlatır; umut ve dostluk ise doğrudan bir duygu ya da ilişki kavramıdır. İkinci adım, cümlede hangilerinin somut anlamdan uzaklaştığını sınamaktır: ağır bir sorumluluk, umut ışıltısı, karanlık günler ve bu dostluk ifadelerinde sözcükler soyut bir kavrama işaret eder. Üçüncü adım, soyut anlam kazanmamış tek sözcüğü bulmaktır: buharı tüten bir çorbanın sıcaklığı duyu ile algılanır. Doğru yanıt sıcak sözcüğüdür.

Çeldiriciler: ağır, sorumluluk anlamında soyut kullanılmıştır. umut, temel anlamı soyut olan bir sözcüktür ve parçada da soyut kullanılmıştır. karanlık, mecaz yoluyla kötü dönem anlamına geçmiştir. dostluk, dost sözcüğünden türetilmiş soyut bir kavram adıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yabancı dil kursunun sonunda yapılan sınavda Selin'in aldığı yüksek puan sabah açıklandı. Haberi telefonda öğrenen annesi ağzı kulağına vararak herkese bu sevinci anlatmaya başladı. Akşam yemeğinde bile kızının başarısından söz etmeden duramadı. Komşuları da kapıya gelip tebrik ettiler.

Bu parçadaki altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çok sevinerek mutluluğunu çevresine belli etmek

    Doğru cevap
  2. B

    Bir sırrı ağzından kaçırarak herkese duyurmak

  3. C

    Büyük bir üzüntüye kapılıp kederini gizlemek

  4. D

    Ağzını kulağına kadar açarak yüksek sesle gülmek

  5. E

    Akşam yemeğinde ailesiyle uzun uzun sohbet etmek

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda altı çizili sözün bağlamı belirlenir: Selin'in yüksek puan aldığı haberini telefonda öğrenen anne, bu sevinci herkese anlatmaya başlamıştır. Söz, annenin çok sevindiğini anlatmak için kullanılmıştır. İkinci adımda deyimin kalıp anlamı bu bağlama uygulanır: ağzı kulağına varmak, aşırı sevinmek ve bu sevinci çevreye belli etmek demektir. Bu anlamla eşleşen açıklama, çok sevinerek mutluluğunu çevresine belli etmek ifadesidir.

Çeldiriciler: Büyük bir üzüntüye kapılıp kederini gizlemek, deyimin zıt duygusunu verir. Bir sırrı ağzından kaçırarak herkese duyurmak, deyimi başka bir kalıpla karıştırır. Ağzını kulağına kadar açarak yüksek sesle gülmek, sözcüklerin ilk anlamını veren fiziksel bir tanımdır; deyim ise bir duyguyu anlatır. Akşam yemeğinde ailesiyle uzun uzun sohbet etmek, parçanın genel olayına uyar ama deyimin anlamını karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ferit, maaşından her ay küçük bir miktar ayırarak bir tasarruf defteri tutmaya başladı. Yıllar sonra bu küçük birikimler, ailesinin evini yenilemesine yetti. Hiçbir zaman büyük bir servete sahip olmadı; sabırla sürdürdüğü küçük adımlar onu hedefine ulaştırdı.

Bu parçada anlatılanlarla aşağıdaki atasözlerinden hangisi arasında anlamca en güçlü ilişki vardır?

  1. A

    Dünya kimseye kalmaz.

  2. B

    Parayı veren düdüğü çalar.

  3. C

    Acele işe şeytan karışır.

  4. D

    Söz uçar, yazı kalır.

  5. E

    Damlaya damlaya göl olur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda parçanın anlattığı olay ve vardığı yargı belirlenir: Ferit her ay küçük tutarlar ayırıp sabırla sürdürmüş, bu birikimler yıllar sonra büyük bir hedefe yetmiştir. Parçanın yargısı, büyük sonuçların küçük ama sürekli adımlarla elde edilebileceğidir. İkinci adımda her atasözünün öğüdü çıkarılır: parayı veren düdüğü çalar gücü, dünya kimseye kalmaz geçiciliği, acele işe şeytan karışır aceleden kaçınmayı, söz uçar yazı kalır ise sözün geçiciliğini ve yazının kalıcılığını anlatır. Üçüncü adımda yargıyla örtüşen atasözü seçilir: sürekli küçük katkıların büyük sonuç doğurduğunu söyleyen damlaya damlaya göl olur.

Çeldiriciler: Dünya kimseye kalmaz, parçanın kalıcı birikim anlatısıyla çelişen genel bir düşünceyi verir. Parayı veren düdüğü çalar, parayla gücü ilişkilendirir; parçadaki ayrıntıya uyar ama yargıyı karşılamaz. Acele işe şeytan karışır, aceleden kaçınmayı öğütler; parçada sabırla sürdürülen küçük adımlar anlatıldığı için farklı bir öğüttür. Söz uçar, yazı kalır, sözün ve yazının kalıcılığına değinir; parçanın birikim sonucuyla ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yazın kasabaya dönen bir öğrenci, dağın boğazından (I) esen serin rüzgârı içine çekti. Meydandaki bakır çaydanlığın kulağına (II) takılı zincir gözüne ilişti. Dedesi, her sözcüğün kökünü (III) bulup anlamını açıklamaktan hoşlanırdı. Akşam olunca bütün aile masanın (IV) çevresinde toplanır, sohbet uzardı. Dedesinin anlatımında keskin (V) bir zekâ parlardı.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi mecaz anlamda kullanılmıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, altı çizili her sözcüğün sözlükteki temel anlamını hatırlamaktır: boğaz yutağın dar kısmıdır, kulak işitme organıdır, kök bitkinin toprağa bağlanan kısmıdır, masa üzerinde yazılan ve oturulan bir eşyadır, keskin ise kesici olan anlamını taşır. İkinci adım, cümlede bu temel anlamdan uzaklaşılıp uzaklaşılmadığını ve bir benzerlik ilişkisi olup olmadığını belirlemektir. Üçüncü adım, gerçek ve yan anlamlıları ayıklamaktır: boğaz dağın dar geçidine, kulak çaydanlığın tutamağına benzediği için yan anlam kazanmıştır; masa somut, kök ise dilbilgisinde terim olarak kullanılmıştır. Keskin, kesme özelliğinden zekânın hızlı ve isabetli olmasına geçmiş bir mecazdır. Doğru yanıt keskin.

Çeldiriciler: boğaz, dağ geçidi anlamıyla şekil benzerliğinden yan anlam kazanmıştır. kulak, çaydanlığın tutamağı anlamıyla işlev benzerliğinden yan anlam kazanmıştır. kök, sözcüğün ana parçası anlamında bir terimdir. masa, temel anlamında somut bir kullanımdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Sınav sonuçları açıklandığı için öğrenciler sabahtan beri okulun önünde toplanmıştı. (II) Bu yılki kayısı hasadı geçen yıldakinden daha bereketli oldu. (III) Yağmur yağarsa pazar kurulmayacak. (IV) Ormanın büyük bölümü kesildiğinden toprak her yağmurda kayıyor. (V) Kütüphanenin kapısı hâlâ kilitli olduğuna göre bu sabah kimse içeri girmemiş olmalı.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    I. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.

  2. B

    II. cümlede karşılaştırma ilişkisi vardır.

  3. C

    III. cümlede koşul-sonuç ilişkisi vardır.

  4. D

    IV. cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır.

    Doğru cevap
  5. E

    V. cümlede çıkarım ilişkisi vardır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda her numaralı cümlenin yargısını ayırıyoruz. İkinci adımda her cümlenin anlam ilişkisini belirliyoruz. I. cümlede sonuçların açıklanması, öğrencilerin toplanmasının nedenidir; neden-sonuç ilişkisi vardır. II. cümlede bu yılın hasadı geçen yılınkiyle kıyaslanır; karşılaştırma vardır. III. cümlede yağmurun yağması bir koşul bildirir ve sonucu pazarın kurulmamasıdır; koşul-sonuç ilişkisi vardır. IV. cümlede kesilen ağaçlar toprağın kaymasının nedenidir; yani neden-sonuç vardır, amaç bildiren bir ilişki yoktur. V. cümlede kapının kilitli olmasına dayanarak bir yargı çıkarılır; çıkarım vardır. Üçüncü adımda seçeneklerdeki eşleştirmelerden yanlış olanı arıyoruz. IV. cümlenin ilişkisi neden-sonuç olduğu için "IV. cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır." ifadesi yanlıştır; doğru cevap budur.

Çeldiriciler: "I. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır." doğrudur. "II. cümlede karşılaştırma ilişkisi vardır." doğrudur. "III. cümlede koşul-sonuç ilişkisi vardır." doğrudur. "V. cümlede çıkarım ilişkisi vardır." doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Fırtınalı bir ömrün ardından kıyıya vuran bu adam, nihayet huzurlu günlerine kavuşmuştu.

Bu cümlede altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sakin ve düzenli geçen bir yaşam

  2. B

    Zorluklarla dolu, sıkıntılı geçen bir ömür

    Doğru cevap
  3. C

    Rüzgârın ve yağmurun sert estiği bir hava

  4. D

    Kıyıya vuran adamın yeni bir hayata başlaması

  5. E

    Adamın öfkeli ve huzursuz bir mizacı olması

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda altı çizili söz olan "fırtınalı bir ömür" sözcüklerinin sözlükteki temel anlamının hava olayı olduğunu hatırlıyoruz. İkinci adımda cümlenin bütününe bakıyoruz: kıyıya vuran adam için bu sözcükler gerçek bir fırtınayı değil, zor ve sıkıntılı geçen bir yaşamı anlatır; söz mecaz anlamda kullanılmıştır. Cümlede anlatılmak isteyen, zorluklarla dolu, sıkıntılı geçen bir ömürdür; doğru cevap budur.

Çeldiriciler: "Sakin ve düzenli geçen bir yaşam" sözün tersini anlatır. "Rüzgârın ve yağmurun sert estiği bir hava" sözün gerçek anlamını verir. "Kıyıya vuran adamın yeni bir hayata başlaması" cümlenin başka bir bölümünün anlamıdır. "Adamın öfkeli ve huzursuz bir mizacı olması" cümleyle ilgili genel bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Sözcükte yapı: kök, ek (yapım/çekim), türemiş-birleşik-basit sözcük
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir dilbilgisi çalışmasında “kitapçılarımızdan” sözcüğünün yapısıyla ilgili şu yargılar verilmiştir. I. Kökü “kitap” sözcüğüdür. II. Kökü “kitapçı” sözcüğüdür. III. Sözcükte önce yapım eki, sonra çekim ekleri gelmiştir.

Bu sözcükle ilgili I, II ve III numaralı yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda sözcüğü köklerine ayıralım: kitapçılarımızdan = kitap (kök) + çı (yapım eki) + lar (çekim eki) + ımız (çekim eki) + dan (çekim eki). İkinci adımda yargıları bu çözümlemeyle sınayalım. I. yargı doğrudur, çünkü tüm ekler ayrıldığında geriye kalan anlamlı en küçük parça “kitap”tır. II. yargı yanlıştır, çünkü yapım eki almış “kitapçı” biçimi gövdedir; kök değildir. III. yargı doğrudur, çünkü sözcükte önce yapım eki (-çı), sonra çekim ekleri (-lar, -ımız, -dan) gelmiştir. Üçüncü adımda doğru öncülleri birleştiren seçenek “I ve III”tür.

Çeldiriciler: “Yalnız I” seçeneği III yargısının doğru olduğunu gözden kaçırır. “Yalnız III” seçeneği I yargısındaki kökün tanımını yanlış uygular. “I ve II” ile “II ve III” seçenekleri, gövdeyi kök sayan yanlış II yargısını doğru kabul eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Fiiller: kip, kişi, çatı, fiilimsi, ek-fiil
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Bu eski kasabanın en büyük sorunu, yazın bile sulanmayan tarlaların kurak kalmasıydı. (II) Babaannem, her sabah çaydan önce pencereyi açıp kuşlara yem serpen, sevecen bir kadındı. (III) Kapıyı çaldığımızda komşumuz hâlâ bahçede çiçek ekiyordu. (IV) Geçen yılki festivalin en çok beğenilen ödülü, yerel bir ressamın eseriydi. (V) Yolculuğun son durağı, şehrin en eski hanıydı.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ek-fiil, ötekilerden farklı bir görevle kullanılmıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Ek-fiil (idi, imiş, ise, -dir) iki görevde kullanılır: ad soylu bir sözcüğe gelip onu yüklem yapar ya da basit zamanlı bir fiile gelip onu birleşik zamanlı hâle getirir. Birinci adım: her cümlede ek-fiilin hangi sözcükte bulunduğunu belirlemek. I. cümlede “kalmasıydı” sözcüğüne, II. cümlede “kadındı” sözcüğüne, IV. cümlede “eseriydi” sözcüğüne ve V. cümlede “hanıydı” sözcüğüne ek-fiil gelmiştir. Bu dört sözcük ad soylu sözcüklerdir ve ek-fiil onları yüklem yapar. İkinci adım: III. cümlede ek-fiil “ekiyor” fiiline gelmiş ve “ekiyordu” biçimini vermiştir; yani ek-fiil burada fiili birleşik zamanlı yapar. Görevi ötekilerden farklı olan tek cümle III. cümledir; doğru cevap III'tür.

Çeldiriciler: I: “kalmasıydı” sözcüğündeki ek-fiil (kalması + idi) ad soylu yüklemi kurar; buradaki ek-fiil görev farkı sayılmaz. II: “serpen” bir fiilimsidir ve yüklemin ek-fiili “kadındı”dır; fiilimsi eki ile ek-fiil karıştırılmamalıdır. IV: “beğenilen” bir fiilimsidir; yüklemi kuran ek-fiil “eseriydi”dir ve görevi ad soylu yüklem yapmaktır. V: “hanıydı” ad soylu yüklemdir; ek-fiil yalnızca adı yükleme dönüştürür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Cümle ögeleri ve söz öbekleri (tamlama, öbek)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kitap kulübünün toplantısında üyeler, okudukları romanlardaki cümle yapılarını tartıştı. Konuşmanın sonunda her üyeden, seçtiği bir cümlenin ögelerini sırasıyla söylemesi istendi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) yoktur?

  1. A

    Tatilde ders kitaplarını yeniden okudu.

    Doğru cevap
  2. B

    Yaşlı adam her sabah parkta gazete okurdu.

  3. C

    Ahmet sınıftan erken çıktı.

  4. D

    Kardeşim, mektubu dün akşam postaya bıraktı.

  5. E

    Dün akşam kütüphanede ders çalıştı.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda her seçenekte yüklemi buluruz; bu cümlelerde yüklemler sırasıyla “bıraktı”, “okurdu”, “çıktı”, “okudu” ve “çalıştı”dır. İkinci adımda -e, -de, -den eki almış her sözcüğe yükleme “neye, nerede, nereden” gibi sorular sorarız. Yer tamlayıcısı yüklemin anlamını yönelme, kalma ya da ayrılma yoluyla bütünler; zaman bildiren -de eki ise zarf tümlecidir. İkinci adımın sonunda üçüncü adıma geçeriz: yer tamlayıcısı bulunmayan cümleyi seçeriz. “Tatilde ders kitaplarını yeniden okudu.” cümlesinde “Tatilde” sözcüğü “ne zaman?” sorusunun cevabıdır, yani zaman bildirir ve zarf tümlecidir. “ders kitaplarını” belirtili nesnedir, “yeniden” ise nasıl sorusunun cevabı olan zarf tümlecidir. Bu cümlede yüklemin anlamını bütünleyen bir yer tamlayıcısı yoktur; doğru cevap bu cümledir.

Çeldiriciler: “Kardeşim, mektubu dün akşam postaya bıraktı.” cümlesinde “postaya” yönelme durumlu yer tamlayıcısıdır. “Yaşlı adam her sabah parkta gazete okurdu.” cümlesinde “parkta” kalma durumlu yer tamlayıcısıdır. “Ahmet sınıftan erken çıktı.” cümlesinde “sınıftan” ayrılma durumlu yer tamlayıcısıdır. “Dün akşam kütüphanede ders çalıştı.” cümlesinde “dün akşam” zarf tümlecidir, ama “kütüphanede” kalma durumlu yer tamlayıcısını birlikte taşıdığı için bu cümlede de yer tamlayıcısı vardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' sözcüğünün yazımı doğru olarak yapılmıştır?

  1. A

    Bilirimki bu sınav bu yıl kolay geçmeyecek.

  2. B

    Yarınki toplantıya gelemeyeceğini söylemişti ki kimse şaşırmadı.

    Doğru cevap
  3. C

    Dün ki maçı izleyenler hakemin kararını eleştirdi.

  4. D

    Geçen yıl ki sınavda bu konudan soru çıkmıştı.

  5. E

    Sabahki denemeyi çözdük, hocamız bilirimki bunu bekliyordu.

Doğru cevap: B

Çözüm

Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır: “söylemişti ki kimse şaşırmadı”. Sıfat yapan “-ki” eki bitişik yazılır: “yarınki”. Bu cümlede yazım yanlışı yoktur.

Çeldiriciler: “Bilirimki bu sınav…” cümlesinde bağlaç “ki” bitişik yazılmıştır; bağlaç ayrı yazılır. “Dün ki maçı…” cümlesinde sıfat yapan “-ki” ayrı yazılmıştır; “dünkü” biçiminde bitişik yazılır. “Geçen yıl ki sınavda…” cümlesinde zaman bildiren “-ki” ayrı yazılmıştır; “geçen yılki” biçiminde bitişik yazılır. “Sabahki denemeyi…” cümlesinde “-ki” eki doğrudur, ancak “bilirimki” bağlacı bitişik yazıldığı için cümle yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Yazım (imla) kuralları
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Mahallemizdeki (I) kitabevi, bu yıl (II) 1980'li yılların dergilerini sergiledi. Açılışta salon kalabalıklaştı; (III) dışarıda uzun kuyruklar oluştu. Görevliler, (IV) birkaçgün içinde (V) tekrarlanacağını duyurdu.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda numaralanmış sözcüklerin türü belirlenir: “kitabevi” birleşik sözcük, “1980'li” kesme işaretiyle ayrılan sayı eki, “dışarıda” bulunma hâli eki taşıyan sözcük, “birkaçgün” ise sayı sıfatı ile isimden oluşan bir öbektir, “tekrarlanacağını” ise fiildir. İkinci adımda her sözcüğe ilgili kural uygulanır. Üçüncü adımda kurala aykırı tek sözcük bulunur: sayı sıfatı ile isim olan “birkaç gün” ayrı yazılmalıdır; “birkaçgün” biçimi yanlıştır.

Çeldiriciler: “kitabevi” birleşik sözcüktür ve bitişik yazılması doğrudur. “1980'li” sayının kesme işaretiyle ayrılan ekidir; ek, ünlü uyumuna uygun biçimiyle yazılmıştır. “dışarıda” bulunma hâli eki bitişik yazılır. “tekrarlanacağını” fiilin doğru yazılmış biçimidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sokakta çocuklar top oynuyor, bahçedeki ağaçlar yeni yapraklanmıştı. Mehmet, yaz tatilinin ilk haftasında annesinin verdiği kısa listeyi cebine koyup mahalledeki bakkala yürüdü ve listeyi bir kez daha okudu (I) süt, yumurta ve peynir (II) Hepsi zaten buzdolabında vardı (III) bakkal ise ona şaşkın bir bakış atıp bu kadar az şey için buraya kadar gelmesinin nedenini sordu (IV)

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    , . ; .

  2. B

    : , ; .

  3. C

    : . , .

  4. D

    : . ; .

    Doğru cevap
  5. E

    : . ; ?

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Birinci yerden önce bir liste gelir ve liste, Mehmet'in okuduğu şeyin içeriğini açıklar; açıklama ya da sıralama bu biçimde başladığında önüne iki nokta konur. İkinci adım: Liste bittikten sonra yeni bir cümle başlar; bu nedenle ikinci yerde cümle sonu işareti, yani nokta gelir. Üçüncü adım: "Hepsi zaten buzdolabında vardı" ve "bakkal ise ona ... sordu" iki bağımsız cümledir ve anlam olarak birbirine sıkı bağlıdır; bu durumda aralarına noktalı virgül konur. Dördüncü adım: Dolaylı soru, soru eki taşımadan anlatılan bir sorudur ve sonunda soru işareti değil nokta alır. Doğru dizi: iki nokta, nokta, noktalı virgül, nokta.

Çeldiriciler: ", . ; ." dizisi birinci yere virgül koyar; açıklama öncesinde iki nokta yerine virgül kullanmak yanlıştır. ": , ; ." dizisi ikinci yerde cümle sonu yerine virgül koyar; liste bittikten sonra yeni cümle başladığı için bu yanlıştır. ": . , ." dizisi üçüncü yerde noktalı virgül yerine virgül koyar; iki bağımsız cümleyi virgülle bağlamak yetersizdir. ": . ; ?" dizisi dördüncü yerde dolaylı soruya soru işareti koyar; dolaylı soru soru işareti almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Noktalama işaretleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Öğretmenimiz sınıfa girer girmez elindeki kitabı gösterdi ve heyecanla şunları söyledi ( ) Ne güzel bir kitap ( ) Bu kitabın yazarını biliyor musunuz ( ) Kitabı okumamış olan varsa yazarın hayatından ve ( )

Bu parçada ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    : ! ? ...

    Doğru cevap
  2. B

    : . ? ...

  3. C

    : ! ? .

  4. D

    , ! ? ...

  5. E

    : ! . ...

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Öğretmen heyecanla bir şey söylemeye başlamıştır; sözleri tanıtan ifadeden sonra iki nokta gelir. İkinci adım: "Ne güzel bir kitap" bir duygu bildiren cümledir; duygu bildiren cümlenin sonuna ünlem işareti konur. Üçüncü adım: "Bu kitabın yazarını biliyor musunuz" bir sorudur ve soru cümlesi soru işaretiyle biter. Dördüncü adım: Öğretmenin sözü bağlaçla biter ve cümle tamamlanmadan kesilmiştir; eksik kalan söz nokta ile kapatılmaz, üç nokta ile gösterilir. Doğru dizi: iki nokta, ünlem, soru işareti, üç nokta.

Çeldiriciler: ", ! ? ..." dizisi ilk yerde iki nokta yerine virgül koyar; tanıtıcı ifadeden sonra virgül kullanılmaz. ": . ? ..." dizisi duygu bildiren cümleye nokta koyar; duygu bildiren cümle nokta ile bitmez. ": ! . ..." dizisi soru cümlesine nokta koyar; soru cümlesi soru işaretiyle biter. ": ! ? ." dizisi yarım kalan anlatıma nokta koyar; yarım kalan anlatım üç nokta ile gösterilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Anlatım biçimleri/teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı/üslup, söz sanatları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kütüphane, belirli bir düzene göre sıralanmış kitap ve belgelerin okuyucuya sunulduğu kültür kurumudur. Materyaller konularına ve yazarlarına göre sınıflandırılır; böylece aranan bir kaynağa kısa sürede ulaşılabilir. Kataloglar, her eserin adını, türünü ve yayın yılını gösteren kayıtları barındırır. Eski kitapların kokusu ve sessiz salonları bu mekânı özel kılar. Geçen hafta bir öğrenci, tarih ödevi için rafları tek tek dolaşmak zorunda kalmadan kaynağı buldu. Peki bu düzen neden önemlidir? Çünkü bilgiye erişimi kolaylaştırarak öğrenmenin hızını artırır. Kütüphane bilimi uzmanları, araştırmacılar için bu düzenin vazgeçilmez olduğunu belirtir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

  1. A

    betimleme

  2. B

    öyküleme

  3. C

    tartışma

  4. D

    açıklama

    Doğru cevap
  5. E

    tanık gösterme

Doğru cevap: D

Çözüm

Parçada kütüphanenin ne olduğu tanımlanıyor, düzenin nasıl işlediği ve neden önemli olduğu açıklanıyor. Birinci adımda amaca bakılır: metin bir kavramı tanıtıp işleyişini ve nedenini anlattığı için bilgi vermeyi amaçlar. İkinci adımda dil göstergeleri incelenir: tanım cümlesi, “Çünkü” ile kurulan neden-sonuç ilişkisi ve açıklayıcı akış bu amacı destekler. Üçüncü adımda ağır basan biçim seçilir: metnin çoğunluğunu oluşturan açıklamadır.

Çeldiriciler: “betimleme” yalnızca “kokusu ve sessiz salonları” gibi tek bir duyu ayrıntısından doğar; metnin genel akışını belirlemez. “öyküleme” bir öğrencinin kısa bir olayıyla ilgilidir, ancak bu olay tek bir örnektir. “tartışma” soru cümlesinden kaynaklanır; soru bir tartışma yürütmez, hemen ardından açıklamayla yanıtlanır. “tanık gösterme” bir uzman görüşüne dayanır, ama bu görüş yalnızca tek bir cümlede geçer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Paragraf yapısı: parçayı bölme, giriş-gelişme-sonuç, cümlenin işlevi, numaralanmış cümleler
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Kavakdere köyünün hayatı, yüzyıllardır yeraltından gelen küçük kanallara bağlıydı. (II) Kanalların her biri, yağmur sularını dağ eteğinden bahçelere taşıyacak biçimde eğimli bir hatta açılmıştı. (III) Bu hattın bakımı, bir yılı aşkın bir süre boyunca tek bir ailenin değil, bütün hanelerin ortak sorumluluğundaydı. (IV) Sistemi ayakta tutan asıl unsur, kanalların teknik yapısından çok köylülerin birbirine duyduğu güvendi. (V) Güvenin en somut hâli, nöbetleşe bakım yapan ailelerin her sonbahar tıkanan kesimleri birlikte açmasıydı. (VI) Bu sayede köy, kuraklık yıllarında bile suyunu paylaşabilmiş ve bu dayanışma kuşaktan kuşağa taşınmıştır.

Parça, anlamca iki paragrafa bölünecek olursa ikinci paragraf numaralanmış cümlelerden hangisiyle başlar?

  1. A

    II

  2. B

    III

  3. C

    IV

    Doğru cevap
  4. D

    V

  5. E

    VI

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçadaki iki alt konuyu ayırmaktır: ilk alt konu kanal sisteminin teknik yapısı ve bakımıdır, ikinci alt konu ise bu sistemi ayakta tutan toplumsal güvendir. İkinci adım, her numaralı cümlenin önceki cümleye bağlanıp bağlanmadığını sınamaktır. II. cümle yalnızca kanalların yapısını anlatır; III. cümle "Bu hattın" gönderimiyle II. cümleye bağlanır. Bu iki cümle birinci paragrafın parçasıdır. Üçüncü adım, yeni bir genel yargıyla açılan ilk cümleyi bulmaktır. IV. cümle, sistemi ayakta tutan unsurun teknik yapı değil güven olduğunu söyleyen yeni bir genel yargı getirir ve önceki cümlelere bağlı değildir. Bu nedenle ikinci paragraf IV. cümleyle başlar.

Çeldiriciler: II: kanalların yapısını örnekleyen, birinci alt konuya ait bir cümledir. III: "Bu hattın" gönderimiyle önceki cümleye bağlandığı için paragraf başı olamaz. V: IV. cümlede ortaya konan güveni somutlaştıran açıklayıcı bir cümledir; yeni bir paragraf başlatmaz. VI: "Bu sayede" ifadesiyle sonuç bildiren son cümledir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Düzenli kitap okuyan insanların dikkat süresi, zamanla ve küçük adımlarla belirgin biçimde uzar. (II) Bir metni baştan sona izlemek, her cümlenin öncekiyle kurduğu bağı sürekli takip etmeyi ve anlamı parça parça birleştirmeyi gerektirir. (III) Bu alışkanlık, yalnızca edebi metinlerde değil, günlük hayatta karşılaşılan uzun yazılı metinleri anlamada da işe yarar. (IV) Kütüphane raflarındaki eski ciltler, restorasyon uzmanlarınca büyük bir özenle onarılmaktadır. (V) Sonuçta sabırla okumayı öğrenen kişi, karmaşık düşünceleri de daha rahat çözümler.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, parçanın konusunu belirlemektir: düzenli okumanın dikkat süresini uzatması. İkinci adım, her cümlenin önceki ve sonraki cümleyle bağını kurmaktır. II. cümle dikkat konusunu okuma pratiğine bağlar, III. cümle bu alışkanlığın kullanıldığı alanı genişletir ve V. cümle sabır ve düşünme sonucuyla parçayı bağlar. Üçüncü adım, konudan kopan cümleyi bulmaktır: IV. cümle kütüphane raflarındaki eski ciltlerin restorasyonundan söz eder; okuma alışkanlığı ve dikkat süresiyle bağı kopuktur. Bu nedenle düşüncenin akışını bozan cümle IV. cümledir.

Çeldiriciler: “Düzenli kitap okuyan insanların dikkat süresi...” cümlesi konuyu açan giriş cümlesidir, akışı bozmaz. “Bir metni baştan sona izlemek...” cümlesi giriş yargısını açıklar ve konuya bağlıdır. “Bu alışkanlık, yalnızca edebi metinlerde...” cümlesi alışkanlığın kullanım alanını genişletir. “Sonuçta sabırla okumayı öğrenen kişi...” cümlesi parçayı sonuç niteliğiyle bağlar; üçü de akışa uyar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Eski kasabalarda her ev, kendi bahçesindeki meyve ağaçlarından yıl boyu yararlanmayı bilirdi ve her ürünü en uygun zamanında toplardı. Bu alışkanlık, sebze ve meyvenin mevsiminde değerlendirilmesini zorunlu kılardı. ---- Bu yüzden mutfaklarda reçel, turşu ve kurutulmuş meyveler hiç eksik olmazdı. Bugün ise market raflarında her mevsim her ürünü bulmak mümkün hâle gelmiştir, bu da mutfakların kışlık hazırlığını gereksiz kılmıştır.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    Kasabanın bağ evlerinde büyüyen çocuklar yaz tatilini ağaçların gölgesinde geçirirdi.

  2. B

    Mevsimi geçen ürünü saklamak için kurutma, kavanozlama ve tuzlama gibi yöntemlere başvurulurdu.

    Doğru cevap
  3. C

    Eski kasabalarda her ev, bahçesindeki ağaçlardan yıl boyu yararlanmayı bilirdi.

  4. D

    Reçel, turşu ve kurutulmuş meyveler kasabanın en önemli kışlık yiyecekleri sayılırdı.

  5. E

    Kışın kasabada taze meyve bulmak neredeyse imkânsız olduğundan, yaz ürünleri saklanmazdı.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, parçanın konusunu ve yargı yönünü belirlemektir: eski kasabada evlerin bahçe ürünüyle geçinmesi ve kışlık hazırlık. İkinci adım, boşluktan önceki cümlenin mevsiminde değerlendirme zorunluluğunu, boşluktan sonraki “Bu yüzden” bağlacının ise bu zorunluluğun sonucunu kurduğunu görmektir. Üçüncü adım, boşluğa gelecek cümlenin mevsimi geçen ürünü saklama yöntemini söylemesi gerektiğini bulmaktır. Doğru seçenek bu köprüyü kurar: mevsimi geçen ürünü saklamak için kurutma, kavanozlama ve tuzlama gibi yöntemlere başvurulurdu; böylece reçel ve turşu cümlesi bu yöntemlerin sonucu olarak anlam kazanır.

Çeldiriciler: “Eski kasabalarda her ev, bahçesindeki ağaçlardan yıl boyu yararlanmayı bilirdi.” cümlesi parçanın giriş cümlesini yineler. “Reçel, turşu ve kurutulmuş meyveler kasabanın en önemli kışlık yiyecekleri sayılırdı.” cümlesi bir sonraki cümlenin içeriğini önceden söyleyip akışı yineler. “Kışın kasabada taze meyve bulmak neredeyse imkânsız olduğundan, yaz ürünleri saklanmazdı.” cümlesi, “Bu yüzden ... hiç eksik olmazdı” ifadesiyle çelişir. “Kasabanın bağ evlerinde büyüyen çocuklar...” cümlesi konudan başka bir yöne sapar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Eski mahallelerde insanlar, birbirinin evindeki sevinci ve acıyı ortak bir sorumluluk gibi paylaşırdı. Bir şehrin kimliği, sokaklarında dolaşan insanlarla değil, o insanların birbirine ne kadar değer verdiğiyle ölçülür. Komşusunun kapısını çalmayı bilen mahallelerde küçük sorunlar büyümeden çözülür. Yardımlaşmanın olduğu yerde güven duygusu da kendiliğinden gelişir. ----

Bu parça aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanabilir?

  1. A

    Mahallelerdeki küçük dükkânlar, akşamları müşterileriyle sohbet etmeyi severdi.

  2. B

    Şehirlerdeki trafik sorunu, yeni yapılacak metro hatlarıyla büyük ölçüde çözülebilir.

  3. C

    Demek ki bir şehri yaşanır kılan, binaların büyüklüğü değil insanların birbirine tutunma isteğidir.

    Doğru cevap
  4. D

    Büyük şehirlerde komşuluk ilişkileri zayıfladığı için yardımlaşma kendiliğinden ortadan kalkar.

  5. E

    Her şehrin tarihi, kuruluş yıllarına uzanan efsanelerle ve eski yapılarla doludur.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçanın giriş ve gelişme bölümlerindeki yargıyı belirlemektir: bir şehri yaşanır kılan şey, insanların birbirine değer vermesidir. İkinci adım, parçanın sonuna gelecek cümlenin bu yargıyı özetleyip parçayı bitirmesi gerektiğini görmektir. Doğru seçenek, bu yargıyı “demek ki” ile özetleyerek parçayı tamamlar.

Çeldiriciler: “Mahallelerdeki küçük dükkânlar...” cümlesi parçadaki bir ayrıntıyı yineler. “Şehirlerdeki trafik sorunu...” cümlesi konuyu yeni bir yöne açar. “Büyük şehirlerde komşuluk ilişkileri zayıfladığı için...” cümlesi parçadaki yargının tersini savunur. “Her şehrin tarihi...” cümlesi konuyla ilgili genel bir sözdür, ancak parçanın vardığı sonuca bağlanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kütüphaneler yalnızca kitap ödünç verilen yerler değildir. Bir mahallede kütüphane bulunması, çocukların okuma alışkanlığı kazanmasını kolaylaştırır; çünkü kitaba ulaşmanın en az maliyetli yolu budur. Ayrıca kütüphaneler, farklı yaş ve meslekten insanların aynı masayı paylaşabildiği nadir kamusal alanlardan biridir. Bu ortak kullanım, komşular arasında sessiz ama kalıcı bir bağ kurar. Buna karşın kütüphanelerin bütçesi çoğu zaman sınırlı kalmakta, bu da hizmetlerin kısıtlanmasına yol açmaktadır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine yer verilmiştir?

  1. A

    Kütüphanelerde kitap seçimi, okurların yaşına göre uzman görevliler tarafından yapılmalıdır.

  2. B

    Kütüphanelerde düzenlenen etkinliklerin, çocukların okul başarısını doğrudan ve kısa sürede artırdığı görülmüştür.

  3. C

    Kamusal kütüphaneler, farklı kesimlerden insanların bir arada bulunduğu ortak alanlar sunmaktadır.

    Doğru cevap
  4. D

    Mahallede kütüphane bulunan bütün çocuklar, kitap satın almaya ihtiyaç duymamaktadır.

  5. E

    Kütüphanelerin sadece kitap ödünç veren kurumlar olması, bu yerlerin en değerli yanıdır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: parçanın ana yargısını bulmak; kütüphane yalnızca kitap ödünç veren bir yer değildir. İkinci adım: ana yargıyı destekleyen yardımcı düşünceleri ayırmak; kitaba ulaşmanın kolaylığı, farklı kesimlerin ortak kullanımı ve bütçe sorunu bunlardır. Üçüncü adım: seçeneklerde bu yardımcı düşüncelerden birinin yeniden ifadesini aramak. Doğru seçenek, farklı yaş ve meslekten insanların bir arada bulunduğu ortak alan düşüncesidir (C). Çeldiriciler: Kitap seçiminin uzman görevlilerce yapılması gerektiği, parçada söylenmeyen bir öneridir. Kütüphanelerde düzenlenen etkinliklerin okul başarısını doğrudan artırdığı, parçada hiç ele alınmayan konuyla ilgili bir iddiadır. Mahallede kütüphane bulunan bütün çocukların kitap satın almadığı, parçadaki kitaba ulaşım örneğinin aşırı genellemesidir. Kütüphanelerin sadece kitap ödünç veren kurumlar olmasının en değerli yanı olduğu, yazarın karşı çıktığı görüşün yazarın kendi düşüncesi gibi sunulmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Hızlı tren hatları, yolculuk süresini saatlerden dakikalara indirerek insanların şehirler arasında çok daha sık gidip gelmesini sağlamıştır. Yine de sık sık duyulan bir itiraz vardır: hız, yolun kendisini ortadan kaldırmaktadır. Oysa bu itiraz, yolculuğu yalnızca varılacak noktaya giden bir araç olarak görmekten doğar. Bence yol, başlı başına bir deneyimdir ve bu deneyimi belirleyen şey, yolcunun çevreye ne kadar dikkatle baktığıdır. Dikkatli bir göz, camdan izlenen sıradan bir ovada bile yeni ayrıntılar fark edebilir. Bu yüzden hızın, yolculuğun değerini tek başına belirlediğini söylemek yanlıştır.

Yazarın hızlı ulaşımla ilgili görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Yolculuğun değerini hız tek başına belirlemez; önemli olan yolcunun çevreye bakışıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Hızlı tren hatları, yolcunun pencereden manzara izleme fırsatını ortadan kaldırmaktadır.

  3. C

    Yolculuğun süresi kısaldıkça, yolculuktan alınan keyfin değeri azalmaktadır.

  4. D

    Hızlı tren hatlarının kurulum maliyetleri, devletin bütçesini ciddi biçimde zorlamaktadır.

  5. E

    Yolculuğun asıl amacı, varılan şehrin uzaklığını en kısa sürede aşmaktır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: yazarın kendi sesiyle söylediği yargıyı bulmak; sık duyulan itiraz aktarılan bir görüştür, yazarın kendi görüşü ise Oysa ifadesinden sonra gelir. İkinci adım: yazarın görüşünü seçeneklerle eşlemek; hız tek başına belirleyici değildir, deneyimin değeri yolcunun bakışına bağlıdır. Doğru seçenek bu görüşü karşılar (A). Çeldiriciler: Hızlı trenlerin manzarayı ortadan kaldırdığı, yazarın karşı çıktığı itirazdır. Süre kısaldıkça keyfin azaldığı görüşü parçada genelleştirilmemiştir. Kurulum maliyetleri parçada hiç ele alınmamıştır. Varış noktasının uzaklığının asıl amaç olduğu bakış, parçada savunulmayan yaygın bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabası, balıkçılığı sayesinde yüzyıllardır aynı ritimle yaşar. Sabahın erken saatlerinde tekneler limana döner ve pazar yeri ağırlıklı olarak bu ilk avla şekillenir. Kasabanın en yaşlı esnafı, ağları elle onarmayı hâlâ bir meslek onuru sayar. Yazın turizmin artmasıyla nüfus yükselmekte, ev kiraları da bu nedenle yükselmektedir. Kış aylarında ise kasaba sessizliğe bürünür; yerel halk ortak bir bahçede sebze yetiştirerek geçimini destekler.

Bu parçada kasabayla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Balıkçılık, kasabanın günlük yaşamını büyük ölçüde belirleyen temel bir etkinliktir.

  2. B

    Yazın gelen ziyaretçiler, konutların kira bedellerini yükseltmektedir.

  3. C

    Ağ onarımı, yaşlı esnaf için hâlâ mesleki bir onur sayılmaktadır.

  4. D

    Kış aylarında kasabanın durgunlaştığı, halkın ortak bahçeyle geçimini desteklediği belirtilmektedir.

  5. E

    Kasabada son yıllarda bir liman genişletme çalışmasının yapıldığı belirtilmektedir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: parçadaki bilgileri listelemek; balıkçılık ve ilk av, ağ onarımı, yazın turizm ve kira artışı, kış sessizliği ve ortak bahçe. İkinci adım: seçenekleri tek tek metinle karşılaştırmak; dört seçenek parçada açıkça ya da yeniden ifadeyle bulunur. Üçüncü adım: karşılığı olmayanı bulmak; liman genişletme çalışması parçada yoktur (E). Çeldiriciler: Günlük yaşamın balıkçılıkla belirlenmesi, parçanın ilk cümlesindeki ritmin yeniden ifadesidir. Yazın gelen ziyaretçilerin kiraları artırması, turizm ve kira bilgisinin yeniden ifadesidir. Ağ onarımının bir onur sayılması, en yaşlı esnafla ilgili cümlenin karşılığıdır. Kış durgunluğu ve ortak bahçe, parçanın son cümlesindeki bilgilerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Göl kıyılarındaki kamışlıklar, birçok kuş türü için hem yuva yapılabilecek hem de avcılardan korunabilecek nadir alanlardır. Kamışların sık yapısı, yavruların dış tehlikelerden uzak büyümesini sağlar. Son yıllarda tarım arazisi açmak amacıyla bu kamışlıkların bir kısmı kurutulmuş, göçmen türlerin bölgeye dönüşü zorlaşmıştır. Kıyı şeridinin yalnızca bir bölümünün korunması, bu dengeyi yeniden kurmaya yetmemektedir. Uzmanlar, kamışlıkların yeniden canlandırılmasının bölgedeki yaşamı toparlayabileceğini belirtmektedir.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Göl kıyılarındaki bütün kuş türleri, kamışlıklarda yuva yapmak zorundadır.

  2. B

    Kamışlıklar, göl kıyısında yaşayan balıkların en güvenli barınağı olarak öne çıkmaktadır.

  3. C

    Kuşların göçü, kamışlıkların yoğunluğundan bağımsız olarak her mevsim gerçekleşmektedir.

  4. D

    Kamışlıkların azalması, bazı kuşların yavrularını koruyabileceği alanların daralmasına yol açmıştır.

    Doğru cevap
  5. E

    Kamışlıkların kurutulması, bölgedeki kuş sayısını artırarak dengeyi güçlendirmiştir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: konuyu ve yazarın temel yargısını belirlemek; kamışlıklar kuşlar için değerlidir ve kurutulmaları sorun yaratmaktadır. İkinci adım: iki ayrı cümleyi birlikte okumak; sık kamışlar yavruları korur, kamışların bir kısmı kurutulmuştur. Bu iki bilgiden, kamışlık azaldığında yavruların korunabileceği alanın daralacağı sonucu çıkar. Üçüncü adım: seçenekleri parçadaki somut bilgilerle eşlemek; doğru seçenek bu sonuçtur (D). Çeldiriciler: Bütün kuş türlerinin kamışlıkta yuva yapmak zorunda olduğu, birçok kuş türü diyen parçanın genelleştirilmesidir. Kamışlığın balıkların barınağı olduğu parçada yoktur. Kuşların her mevsim göç ettiği bilgisi parçada geçmez. Kurutmanın kuş sayısını artırdığı ise parçanın tersidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir şehrin kütüphanesi, raflarındaki kitap sayısıyla değerlendirilecek bir depo değildir. Çocuklara yönelik okuma saatleri, hafta sonu açık çalışma salonları ve semt sakinlerinin katıldığı söyleşiler, kütüphaneyi insanların bir araya geldiği bir merkeze dönüştürür. Bu etkinlikler bilgiye erişimi kolaylaştırırken komşuluk bağlarını da güçlendirir. Kütüphane, okuma alışkanlığı kazandıran bir kurum olmanın ötesinde toplumsal dayanışmayı besleyen bir yerdir.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çocuklar için düzenlenen okuma saatleri, kütüphanelerin en çok ilgi gören hizmetidir.

  2. B

    Şehir kütüphanelerinin sunduğu çeşitli etkinlikler ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır.

  3. C

    Kütüphaneler, bilgiye erişimi kolaylaştırırken toplumsal dayanışmayı da besleyen kurumlardır.

    Doğru cevap
  4. D

    Kütüphaneler, okuma etkinliklerini azalttıkları için toplumsal işlevlerini yitirmektedir.

  5. E

    Kamu kurumları, vatandaşların bilgiye ücretsiz erişmesini sağlamakla yükümlüdür.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçanın konusunun şehir kütüphanesi olduğunu belirlemektir. İkinci adım, okuma saatleri, çalışma salonları ve söyleşilerin kütüphaneyi bir buluşma merkezine dönüştürdüğünü görmektir. Üçüncü adım, bu örneklerin tek bir yargıda toplandığını fark etmektir: kütüphane bilgiye erişimi kolaylaştırırken toplumsal dayanışmayı da besler. Doğru yargı, kütüphanenin bu iki işlevi birlikte taşıdığını söyleyen seçenektir.

Çeldiriciler: Çocuklar için düzenlenen okuma saatlerinin en çok ilgi gören hizmet olduğu yargısı, tek bir etkinliği bütün kütüphanelere genelleyen bir çeldiricidir. Şehir kütüphanelerinin sunduğu etkinliklerin anlatıldığı seçenek konuyu verir ama bir yargı kurmaz. Kütüphanelerin okuma etkinliklerini azalttığı için toplumsal işlevini yitirdiği yargısı, parçanın tersine çevrilmiş bir çeldiricidir. Kamu kurumlarının bilgiye ücretsiz erişim yükümlülüğü ise parçanın sınırlarının dışına taşan genel bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Şehirlerde bisiklet yollarının artırılması, yalnız ulaşımı rahatlatmakla kalmaz. Yollar yaygınlaştıkça kentteki trafik yoğunluğu azalmakta ve hava kirliliği belirgin biçimde düşmektedir. Bisiklete binen insanların fiziksel etkinliği artar, gündelik stres ve kaygı azalır. Bu yararların sürmesi ise yolların kesintisiz, güvenli ve iyi işaretlenmiş biçimde tasarlanmasına bağlıdır; kopuk bir ağ kullanıcıları yeniden araçlara yöneltir. O hâlde bisiklet yolu planlaması, çevre, sağlık ve ulaşım sorunlarını birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kesintisiz ve güvenli olmayan bir bisiklet ağı, kullanıcıları yeniden araçlara yöneltmektedir.

  2. B

    Bisiklet yolu planlaması, çevre, sağlık ve ulaşım sorunlarını birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

    Doğru cevap
  3. C

    Bisiklet yollarının artırılması, ulaşımı rahatlatmakla birlikte başka yararlar da sağlamaktadır.

  4. D

    Bisiklet yolları, kentlerdeki hava kirliliği ve trafik sorununu tek başına çözmektedir.

  5. E

    Bisiklete binen insanların gündelik stresi azalmakta, fiziksel etkinlikleri artmaktadır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, parçadaki yargıları tek tek belirlemektir: bisiklet yollarının ulaşımı rahatlatması, trafik ve hava kirliliğini azaltması, fiziksel etkinliği artırması ve bu yararların yolların kesintisiz tasarlanmasına bağlı olması. İkinci adım, her seçeneğin bu yargıların tamamını mı yoksa bir bölümünü mü kapsadığını sınamaktır. Üçüncü adım, yardımcı düşünceleri içine alan en kapsamlı yargıyı seçmektir: bisiklet yolu planlamasının çevre, sağlık ve ulaşım sorunlarını birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirmesi. Doğru yargı budur.

Çeldiriciler: Kesintisiz ve güvenli olmayan bir bisiklet ağının kullanıcıları araçlara yönelttiği yargısı, yalnızca gelişme bölümündeki bir yardımcı düşünceyi verir. Bisiklet yollarının ulaşımı rahatlatmakla birlikte başka yararlar da sağladığı yargısı, yalnızca giriş cümlesinin söylediğini tekrarlar. Bisiklet yollarının hava kirliliğini ve trafik sorununu tek başına çözdüğü ifadesi, parçanın sınırlarını aşan bir abartıdır. Bisiklete binenlerin gündelik stresinin azalması ise doğru ama dar kapsamlı bir ayrıntıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kapıyı açtığımda adamın hâlâ aynı yerde durduğunu gördüm. Yanındaki çanta yere konmuştu, gözleri ise karşı kaldırımdaki eski pastanenin camına dikilmişti. Ne içeri girmek ne de uzaklaşmak istediği belliydi. Yanına gidip bir şey sormadım; yalnızca bakışlarının çantayla pastane arasında gidip geldiğini izledim. Sonra eğilip çantayı kaldırdı. Bunu yaparken onu bir yük gibi değil, dikkatle taşınması gereken bir şey gibi tuttu. Bir süre sonra pastanenin kapısına doğru yürüdü, ama adımları eşikte yavaşladı ve durdu.

Anlatılanlardan hareketle adamın durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Adam, yıllar önce pastanede yaşadığı bir kavgadan dolayı oradan uzak durmaktadır.

  2. B

    Adam, pastaneye girmekten çekinmekte, bu yerle ilgili duygusal bir bağ taşıdığı anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap
  3. C

    Adam, çantasında pastaneye bırakacağı bir hediye olduğu için büyük bir heyecan duymaktadır.

  4. D

    Adam, pastanenin kapısından güvenle girip çantasını bir masaya bıraktığı için rahatlamış görünmektedir.

  5. E

    Pastanenin sahibi, adamın yeniden geleceğini umduğu için kapıyı açık tutmaktadır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: anlatıdaki kişinin davranışlarını belirlemek; adam yerinde durur, pastaneye bakar, çantayı dikkatle kaldırır ve kapıda durur. İkinci adım: ortam ayrıntılarından kişinin tutumunu çıkarmak; bu tutum açıkça söylenmez, ama kapıda duraksaması ve bakışları pastaneye girmekten çekindiğine ve bu yerle bir bağı olduğuna işaret eder. Üçüncü adım: çıkarımı en iyi karşılayan seçeneği aşırı yorumlardan ayırmak; doğru seçenek budur (B). Çeldiriciler: Anlatıda olmayan bir kavga geçmiş olayı varsayımdır. Çantadaki hediye yorumu tek bir ayrıntıdan aşırı çıkarımdır. Güvenle girip rahatlamak anlatılan davranışın tersidir. Pastanenin sahibinin beklentisi, anlatıcının değil başka bir kişinin duygusunu veren bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabasındaki tuzlu göl, son yirmi yılda yaklaşık üçte bir oranında küçüldü. Uzmanlar bunun temel nedenini, göle dökülen tatlı su miktarının azalmasında görüyor. Kuraklık sürerken çevredeki tarlalar için açılan yeni kuyular da su dengesini bozuyor. Göl kıyısındaki kuş türlerinin bir kısmı artık yuvalanmak için bu alanı tercih etmiyor.

Bu parçada, tuzlu gölün küçülmesinin nedenlerinden biri olarak hangisi sözü edilmiştir?

  1. A

    Göl kıyısına yeni sanayi tesislerinin kurulması.

  2. B

    Göl kıyısındaki kuşların göç yollarının değişmesi.

  3. C

    Göle dökülen tatlı su miktarının azalması.

    Doğru cevap
  4. D

    Tuzlu göllerin çoğunun yağmur suyuyla beslenmesi.

  5. E

    Göle dökülen tatlı su miktarının artması.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçanın ikinci cümlesinde gölün küçülmesinin temel nedeni açıkça belirtilir: uzmanlara göre göle dökülen tatlı su miktarı azalmıştır. Birinci adımda gölün küçülmesinin nedenleri aranır; ikinci adımda her seçenek parçadaki bir ifadeyle eşleştirilir. Yalnızca tatlı su miktarının azalmasına dair seçenek parçada karşılık bulur. Doğru cevap, göle dökülen tatlı su miktarının azalmasıdır.

Çeldiriciler: Sanayi tesislerinin kurulmasından parçada söz edilmez. Kuşların göç yollarının değişmesi parçada yoktur; yalnızca kuşların bu alanı tercih etmediği anlatılır. Yağmur suyuyla beslenen tuzlu göl bilgisi genel bir doğrudur, parçada geçmez. Tatlı su miktarının artması ise parçadaki bilginin tersidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir kasabada yapılan araştırmaya göre, halk kütüphanesini sık kullanan gençlerin okul başarısı belirgin biçimde yüksekti. Ancak araştırmacılar bu tabloyu ilk bakışta sanıldığı gibi yorumlamadı. Onlara göre kütüphaneye düzenli gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu, zaten ev ortamında kitaba ve derse ilgi gösteren ailelerin çocuklarıydı. Bu nedenle kütüphanenin başarıyı doğrudan artırdığı, şimdilik kanıtlanmış sayılmaz. Araştırma iki okul ve bir yıllık veriye dayanıyor. Kasaba yönetimi ise sonucun kütüphanenin yeni kitaplarla zenginleştirilmesi için bir gerekçe olduğunu düşünüyor. Üstelik kütüphanenin o yıl yeni bir bilgisayar salonu açtığı da bu tabloya ekleniyor.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Kütüphaneyi sık kullanan gençlerin okul başarısının yüksek olduğu gözlenmiştir.

  2. B

    Düzenli gelen öğrencilerin çoğunun kitaba ilgili ailelerin çocukları olduğu anlaşılır.

  3. C

    Araştırmanın sonuçları iki okul ve bir yıllık veriyle sınırlıdır.

  4. D

    Araştırmacılar, kütüphanenin başarıyı doğrudan artırdığı sonucuna henüz varmamıştır.

  5. E

    Kütüphanenin, kasabadaki öğrencilerin okul başarısını doğrudan yükselttiği kanıtlanmıştır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada üç ayrı yargı vardır: gençlerin okul başarısı yüksektir; düzenli gelenlerin çoğu zaten ilgili ailelerin çocuklarıdır; kütüphanenin başarıyı doğrudan artırdığı henüz kanıtlanmış değildir. Birinci adımda her seçenek parçadaki bir cümleyle ya da iki cümlenin birleşimiyle sınanır. İkinci adımda, kanıtlanmamış bir ilişkiyi kesin bir sonuç gibi sunan seçenek ayıklanır. Parçadan çıkarılamayan tek seçenek, kütüphanenin başarıyı doğrudan yükselttiğinin kanıtlanmış olduğunu söyleyen seçenektir.

Çeldiriciler: Gençlerin yüksek başarısı parçada doğrudan yazılıdır. Ailelerin kitaba ilgisi ikinci yargıdan çıkar. İki okul ve bir yıllık veri parçada açıkça geçer. Araştırmacıların nedensellik kurmadığı ise parçada açıkça söylenen bir tutumdur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bazıları, okul bahçelerinin asfalt yerine çimle kaplanmasının çocukların yalnızca eğlenmesi için gerekli bir lüks olduğunu düşünüyor. Oysa çimli alanlarda geçen teneffüsler, öğrencilerin sınıfa dönüşte daha sakin ve odaklı olmasını sağlıyor. Ben de bu görüşü paylaşıyorum; çünkü okul bahçesi, dersin dışında da öğrenmenin yapıldığı bir yerdir. Yine de bahçe düzenlemesinin, sınıf derslikleri için ayrılan bütçeden kısılarak yapılmasına karşıyım. Bu konuda okul yönetimleri arasında henüz ortak bir karar bulunmuyor.

Yazarın okul bahçelerinin çimle kaplanmasıyla ilgili görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çimli bahçelerin öğrencilerin dikkatine olumlu katkı sağladığını, fakat bunun derslik bütçesinden yapılmamasını savunmaktadır.

    Doğru cevap
  2. B

    Çimli bahçelerin eğlence için yapılan bir lüks olduğunu savunmaktadır.

  3. C

    Bahçe düzenlemesinin derslik bütçesinden kısılarak hızla tamamlanmasını uygun bulmaktadır.

  4. D

    Okul bahçelerinin, dersliklerden daha önemli bir öğrenme alanı olduğunu savunmaktadır.

  5. E

    Okul bahçelerinde spor malzemelerinin çimden daha önemli olduğu görüşünü savunmaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Yazar, çimli bahçelerin öğrencilerin dikkatine yararlı olduğunu söyler; ancak bunun derslik bütçesinden yapılmasına karşı çıkar. Birinci adımda yazarın kendi yargısı, aktardığı görüşten ayrılır. İkinci adımda seçenekler bu yargıyla karşılaştırılır. Yalnızca dikkate olumlu katkıyı ve bütçeden yapılmama vurgusunu birlikte taşıyan seçenek yazarın görüşünü karşılar.

Çeldiriciler: Yazarın aktarıp karşı çıktığı görüş, çimli bahçenin lüks sayılmasıdır. Bütçeden kısarak hızlı yapma tutumu görüşün tersidir. Bahçelerin dersliklerden önemli olduğu yargısı yazarın görüşünün aşırı genellenmiş hâlidir. Spor malzemesinin çimden önemli sayılması ise parçada savunulmayan yaygın bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kıyıdaki küçük balıkçı köyünde her sabah ilk tekneler limandan açılır. Köyün yaşlı balıkçısı, denizin rengine bakarak havanın nasıl olacağını önceden kestirdiğini söyler. Gençler bu bilgiyi, ustalardan öğrendikleri gibi, defterlere yazmaya başlamış; böylece sezonlar arasında karşılaştırma yapabilmişlerdir. Bu defterler bugün köyün en değerli kaynağı sayılmaktadır. Köyde her yıl ağlar onarılır ve yeni sezona hazırlık yapılır. Bu hazırlıklar, köy halkının uzun yıllardır süren bir geleneğidir.

Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?

  1. A

    Tekneler sabahları hangi yerden açılmaktadır?

  2. B

    Yaşlı balıkçı havayı neye bakarak kestirmektedir?

  3. C

    Gençler bu bilgileri neden defterlere yazmaya başlamıştır?

  4. D

    Bugün köyün en değerli kaynağı nedir?

  5. E

    Defterlere bilgi yazmaya ilk hangi ayda başlanmıştır?

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda her soru parçadaki bir cümleyle eşleştirilir: tekneler limandan açılır, yaşlı balıkçı denizin rengine bakar, gençler sezonlar arasında karşılaştırma için yazar, en değerli kaynak bu defterlerdir. İkinci adımda parçada hiçbir cümlenin yanıtlamadığı soru ayıklanır. Yanıtı bulunmayan soru, defterlere ilk hangi ayda başlandığını soran sorudur. Doğru cevap, defterlere ilk hangi ayda başlanmış olduğu sorusudur.

Çeldiriciler: Tekneler sabahları limandan açılır, ilk cümlede yazılıdır. Yaşlı balıkçının havayı denizin rengine bakarak kestirdiği ikinci cümlede anlatılır. Gençlerin karşılaştırma yapabilmek için yazdığı, iki cümlenin birleşiminden çıkar. En değerli kaynağın bu defterler olduğu son cümlede söylenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bisiklet yollarının genişletildiği bir kentte, ulaşımın büyük bölümü artık pedallı araçlarla sağlanıyor. Yeni yollar; ayrı bir şerit, gölgelik duraklar ve bisiklet park alanlarından oluşuyor. Belediye, yolların yaya kaldırımlarıyla karışmaması için kırmızı renkli bir zemin kullandı. Kentin merkezindeki eski pazar yeri de bu sayede daha az kalabalık oldu. Kent yönetiminin açıklamasına göre projenin maliyeti tahminlerin altında kaldı. Sonuç olarak kazalar belirgin biçimde azaldı. Yeni yollar, kentin kuzeyindeki sanayi bölgesine kadar uzatıldı. Yolun inşası için iki yıl boyunca çalışıldığı da belirtiliyor.

Bu parçada bisiklet yollarının özelliklerinden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Yolların yaya kaldırımlarıyla karışmaması için kırmızı renkli bir zemin kullanıldığı.

  2. B

    Yolların kenarlarına bisiklet kiralama büroları yerleştirildiği ve bu büroların hafta sonları açık tutulduğu.

    Doğru cevap
  3. C

    Ulaşım duraklarında yolcuları güneşten ve sıcaktan koruyan gölgelik yapıldığı.

  4. D

    Bisiklet yollarının yakınında, bisikletlerin bırakılabileceği ayrı park alanlarının yapıldığı.

  5. E

    Kazaların belirgin biçimde azaldığı ve kentin merkezindeki pazar yerinin daha sakin hâle geldiği.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada bisiklet yollarının ayrı şerit, gölgelik duraklar, park alanları ve kırmızı zemin gibi özellikleri sayılır; son cümlede kazaların azaldığı belirtilir. Birinci adımda parçadaki özellikler tek tek listelenir. İkinci adımda her seçenek bu listeyle karşılaştırılır. Parçada bulunmayan tek özellik, yolların kenarlarına bisiklet kiralama büroları yerleştirildiğidir. Doğru cevap, kenarlara bisiklet kiralama büroları yerleştirildiği özelliğidir.

Çeldiriciler: Kırmızı renkli zemin parçada farklı sözcüklerle anlatılmıştır. Gölgelik duraklar parçada örnekle verilir. Bisiklet park alanları parçanın ikinci cümlesinde açıkça sayılır. Kazaların azalması ve pazar yerinin sakinleşmesi, parçanın son cümlelerinde sonuç olarak söylenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabamızdaki balıkçılar, son yıllarda sabah erken saatlerde denize açılmanın kazançlarını artırdığını söylüyor. Bunun nedeni, güneş doğmadan ağlara takılan balıkların pazara daha taze ulaşması. Ancak bu uygulama, geceleri yapılan kısa seferlerde küçük teknelerin güvenliğini tehlikeye atabiliyor. Yetkililer, sabah seferleri için bir saat sınırı getirmeyi düşündüklerini açıkladı. Balıkçıların bir kısmı ise bu sınırın gelirlerini düşüreceğinden kaygı duyuyor. Kasabanın balık pazarında bu tartışma, satıcıların sabah saatlerindeki alışverişini de etkilemeye başladı.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Sabah seferlerinde yakalanan balıkların pazara daha taze ulaşabildiği.

  2. B

    Geceki kısa seferlerin küçük teknelerin güvenliğini riske atabildiği.

  3. C

    Sabah seferlerinin, geceleri yapılan seferlerden daha az kazanç sağladığı.

    Doğru cevap
  4. D

    Yetkililerin sabah seferlerine bir saat sınırı koymayı düşündüğü.

  5. E

    Balıkçıların bir kısmının yeni sınırın gelirlerini azaltacağından kaygılandığı.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: parçada sabah erken yapılan seferlerin kazancı artırdığı söylenir ve nedeni taze balıktır. İkinci adım: geceki kısa seferlerin güvenlik riski, saat sınırı düşüncesi ve gelir kaygısı açıkça verilir. Üçüncü adım: parçada sabah seferleriyle geceki seferlerin kazançları karşılaştırılmaz. Bu nedenle sabah seferlerinin geceki seferlerden daha az kazanç sağladığı parçadan çıkarılamaz (C).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Okuma alışkanlığı çoğu zaman kaç kitap okunduğuyla ölçülür, oysa asıl belirleyici olan okunanların nasıl anlaşıldığıdır. Kısa sürede çok kitap bitiren bir okurun metinler arasındaki bağı kurmadan ilerlemesi, bilgiyi kalıcı kılmaz. Bu nedenle öğretmenler, öğrencilerden her kitaptan sonra kendi cümleleriyle kısa bir özet yazmalarını isteyebilir. Böyle bir çalışma, okurun metni kendi düşüncesiyle yeniden kurmasına yardımcı olur. Okuma sürecinde metnin ana fikrini bulmak, ayrıntılarla bağ kurmak ve yazarın amacını sezmek gibi beceriler birlikte gelişir. Öğrencinin metni anlaması, onu başkalarına anlatabilmesiyle de ölçülür. Anlamayı önceleyen okumanın, hızlı okumadan daha uzun vadede yararlı olduğunu düşünüyorum.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmiştir?

  1. A

    Okul kütüphanelerinin, öğrenci sayısına göre okuma saatlerini bölgelere ayırarak uzatması gerektiği.

  2. B

    Kısa sürede çok kitap bitiren her okurun metinler arasındaki bağı kurabildiği.

  3. C

    Okuma alışkanlığının, okunan kitabın kalınlığı, sayfa sayısı ve baskı yılı arttıkça değiştiği.

  4. D

    Her kitaptan sonra kısa bir özet yazmanın, okurun metni kendi düşüncesiyle yeniden kurmasına yardımcı olduğu.

    Doğru cevap
  5. E

    Hızlı okumanın, anlamayı önceleyen okumadan daha uzun vadede yararlı olduğu ve tercih edilmesi gerektiği.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçanın ana yargısı, okumanın asıl değerinin anlamada olduğudur. İkinci adım: bu yargıyı destekleyen yardımcı düşünce, kendi cümlelerle özet yazmanın metni yeniden kurmaya yardım ettiğidir. Bu yardımcı düşünceyi karşılayan seçenek, her kitaptan sonra özet yazmanın okurun metni kendi düşüncesiyle yeniden kurmasına yardımcı olduğudur (D).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Şehirlerdeki hava kirliliğinin önemli bir kısmı, trafik yoğunluğunun en yüksek olduğu saatlerde ortaya çıkıyor. Ölçümler, sabah ve akşam saatlerinde ince tozların havada en yüksek değerlere ulaştığını gösteriyor. Bisiklet yollarının genişletildiği bazı kentlerde bu değerlerin düştüğü gözlemlendi. Ancak uzmanlar, bisiklet yollarının tek başına yeterli olmayacağını, toplu taşımanın da desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu uygulamanın bazı mahallelerde henüz denenmediği de belirtiliyor. Yerel yönetimlerin hazırladığı raporlarda bu konu ayrıntılı biçimde ele alınıyor. Bu nedenle hava kalitesinin iyileşmesi, birden fazla önlemin birlikte uygulanmasına bağlı görünüyor.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Toplu taşımanın, şehirlerdeki hava kirliliğini tek başına ortadan kaldırdığı.

  2. B

    Bisiklet yollarının hava kalitesine olumlu katkı sağladığı, ancak tek başına yeterli görülmediği.

    Doğru cevap
  3. C

    Sabah ve akşam saatlerinde ince tozların ölçülmesinin bisiklet kullanımını artırdığı.

  4. D

    Hava kirliliği ölçümlerinin gece saatlerinde hiç yapılmadığı ve bu nedenle gece verisinin bulunmadığı.

  5. E

    Hava kalitesinin korunması için sağlık kurumlarının kent planlamasına dahil edilmesi gerektiği.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: parçada trafik yoğunluğunun kirliliği artırdığı ve bisiklet yollarının bazı kentlerde tozu düşürdüğü söylenir. İkinci adım: uzmanlar bisiklet yollarının tek başına yeterli olmadığını vurgular. Bu iki cümlenin birleşiminden, bisiklet yollarının olumlu katkı sağladığı ama tek başına yeterli görülmediği çıkar (B).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

35 - 36. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Dağ köyündeki arıcılık kooperatifi, on yıl önce yedi üyeyle kurulmuştu. Bugün üye sayısı kırkı geçti ve ürünlerini kendi adıyla satan küçük bir mağazaya sahip. Kooperatifin başarısında en çok etkili olan şey, bal üretiminde uygulanan ortak kurallar oldu. Her üye, arılıklarını aynı dönemde denetletiyor ve kovanların bakımını yazılı bir takvime göre yapıyor. Bu düzen, farklı kovanlardan gelen ballar arasındaki kalite farkını belirgin biçimde azalttı. Yöneticiler, ilk yıllarda hastalıklı kovanların başka üyelere bulaşmasından çekindiklerini, bu nedenle denetimi ilk şart olarak koyduklarını söylüyor. Kooperatif bugün, üretimini artırmak için çiçek sezonunda ek arılık kiralamayı planlıyor.

Soru 35

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçaya göre kooperatifle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Kooperatifin, kuruluşundan bu yana ürünlerini başka bir kentte satan bir depo kurduğu.

  2. B

    Denetimin ilk şart olarak konmasının asıl nedeninin kovanların bakım takvimini değiştirmek olduğu.

  3. C

    Kovanların bakımının her üyede farklı zamanlarda, kendi seçtiği bir takvime göre yapıldığı.

  4. D

    Her üyenin arılıklarını aynı dönemde denetlettiği ve ortak bir kurala bağlı olduğu.

    Doğru cevap
  5. E

    Arıların, bal üretmek için çiçeklerden topladığı nektarı kovanda olgunlaştırdığı.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçada her üyenin arılıklarını aynı dönemde denetlettiği açıkça yazılıdır. İkinci adım: bu denetim, bal üretimindeki ortak kuralların bir parçasıdır. Bu nedenle parçaya göre her üyenin arılıklarını aynı dönemde denetlettiği söylenebilir (D).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçadan hareketle, kooperatifin bal kalitesi hakkında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Ortak kuralların, farklı kovanlardan gelen ballar arasındaki kalite farkını azalttığı.

    Doğru cevap
  2. B

    Yöneticilerin hastalıklı kovanlardan çekinmelerinin bugün de denetimin tek gerekçesi olduğu.

  3. C

    Kooperatifin çiçek sezonunda ek arılık kiralamasının kesin olarak gerçekleşeceği.

  4. D

    Kooperatifin ürettiği balın, üretim artışından bağımsız olarak en yüksek kalitede kaldığı.

  5. E

    Kooperatifin üye sayısındaki büyümenin, ürünlerini kendi adıyla satan mağazasının açılmasına bağlı olduğu.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: parçada ortak kuralların ve yazılı denetimin, farklı kovanlardan gelen ballar arasındaki kalite farkını belirgin biçimde azalttığı yazılır. İkinci adım: bu iki bilgi birlikte, ortak kuralların bal kalitesinin tutarlılığını artırdığı sonucunu verir. Bu nedenle ortak kuralların kalite farkını azalttığı parçadan çıkarılabilir (A).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

37 - 38. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Mahallemizdeki küçük kütüphane, yıllar önce bir emekli öğretmenin evinin salonunda kurulmuştu. Bugün aynı ev, kapısından her hafta yüzlerce kişinin geçtiği bir buluşma yerine dönüşmüş durumda. Kitap ödünç almak için gelenler, çoğu zaman raflarda sadece bir roman değil, bir komşuyla konuşacakları bir konu da buluyor. Çocuklar için düzenlenen okuma saatleri, anne babaların da aynı sofrada oturup birbirini tanımasını sağlıyor. Üyeler, ödünç aldıkları kitapları birbirine önererek bu bağı her ay biraz daha güçlendiriyor. Bu durum, kütüphanenin yalnızca kitap saklayan bir yer olmadığını gösteriyor. Kütüphane, ortak bir alışkanlığın etrafında insanları bir araya getirerek mahallenin dayanışmasını besliyor. Okuma, kişisel bir uğraş olmaktan çıkıp toplumsal bir paylaşıma dönüşüyor.

Soru 37

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Mahallenin kütüphanesi, bir emekli öğretmenin evinde kurulmuş küçük bir okuma odasıdır.

  2. B

    Kütüphane, kitap ödünç vermenin ötesinde insanları bir araya getirip mahalle dayanışmasını güçlendiren bir yer olmuştur.

    Doğru cevap
  3. C

    Çocuklara yönelik okuma saatleri, bütün mahallelerde anne babaların birbirini tanımasını sağlamaktadır.

  4. D

    Mahallemizdeki kütüphane, kitap ve okuma alışkanlığı üzerine konuşulan bir yer olmuştur.

  5. E

    Kitap okumak, insanların yalnız kalma duygusunu gidermenin en iyi yollarından biridir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda parçanın konusunun mahalledeki kütüphane olduğu belirlenir. İkinci adımda yazar, kütüphanenin kitap ödünç vermenin ötesinde insanları bir araya getiren bir yer olduğunu, okuma saatleri ve ortak sohbetlerle mahallenin dayanışmasını beslediğini anlatır. Üçüncü adımda bu ayrıntıların hepsini kapsayan yargının, kütüphanenin mahalle dayanışmasını güçlendirdiği olduğu görülür. Doğru cevap B'dir.

Çeldiriciler: kütüphanenin bir emekli öğretmenin evinde kurulduğu bilgisi yalnızca parçanın ilk bölümündeki bir ayrıntıdır. Çocuklara yönelik okuma saatlerinin bütün mahallelerdeki etkisi parçada genellenmemiştir. Konuyu yineleyen cümle bir yargı içermez. Kitap okumanın yalnızlığı giderdiği ise parçada savunulmayan genel bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadaki bilgilerden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A

    Kütüphane, emekli bir öğretmenin evinde kurulduktan sonra bugünkü işlevini kazanmıştır.

  2. B

    Çocuklara ayrılan okuma saatleri, yetişkinlerin de birbiriyle tanışmasına katkı sağlamaktadır.

  3. C

    Kitap ödünç almaya gelenlerin çoğu komşusuyla konuşacak bir konu bulur.

  4. D

    Kütüphanenin bütün okuyucularının mahallede doğup büyüdüğü anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap
  5. E

    Okumanın kişisel bir uğraştan toplumsal bir paylaşıma dönüştüğü anlaşılmaktadır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda parçadaki yargılar ayrı ayrı belirlenir: kütüphanenin emekli bir öğretmenin evinde kurulması, bugün bir buluşma yerine dönüşmesi, çocuklara yönelik okuma saatleri, okuyucuların bir komşusuyla konuşacak konu bulması ve okumanın toplumsal bir paylaşıma dönüşmesi. İkinci adımda dört seçenek bu yargılarla eşlenir. Üçüncü adımda, okuyucuların tümünün mahallede doğup büyüdüğüne dair hiçbir bilgi bulunmadığı görülür; bu yargı parçada dayanağı olmayan bir aşırı genellemedir ve parçadan ulaşılamaz. Doğru cevap D'dir.

Çeldiriciler: kütüphanenin bir öğretmenin evinde kurulup bugünkü işlevini kazanması iki cümlenin birleşiminden çıkar. Okuma saatlerinin yetişkinleri tanıştırması parçadaki ifadenin farklı sözcüklerle anlatımıdır. Komşusuyla konuşacak bir konu bulma yargısı bir cümleden doğrudan çıkar. Okumanın toplumsal bir paylaşıma dönüşmesi ise son cümlenin sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kıyı kasabamızdaki balıkçılar yıllardır kendi tekneleriyle av yapıyordu. Son yıllarda avlanan balıkların küçüldüğünü fark eden kooperatif, ilkbahar aylarında belirli kıyı şeritlerinde avlanmayı üç ay boyunca yasakladı. Kararın ilk yılında bazı üyeler gelirlerinin düştüğünü söyleyerek itiraz etti. Ancak yasak sürdükçe kıyıda yumurtlayan türlerin sayısı arttı. İkinci yılın sonunda ağlara giren balıkların çoğu, daha önce görülmeyen genç bireylerden oluşuyordu. Kooperatif yönetimi, bu değişimin yalnızca havadaki sıcaklık farkıyla açıklanamayacağını, uygulamanın sürekliliğinin etkili olduğunu belirtiyor. Balıkçılar ise ağlarının yeniden dolmaya başladığını, kıyıdaki yaşamın canlandığını anlatıyor.

Soru 39

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadaki bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Avlanma yasaklarının bütün kıyılarda balık sayısını kısa sürede artırdığı anlaşılmaktadır.

  2. B

    Kooperatif yönetiminin, dış etkenlerin stoklardaki artışta hiçbir rol oynamadığını savunduğu anlaşılmaktadır.

  3. C

    Kıyıdaki balıkçıların kendi tekneleriyle av yapmayı bıraktıkları anlaşılmaktadır.

  4. D

    Denizlerdeki balık stoklarının dünyanın her yerinde aynı hızda azaldığı anlaşılmaktadır.

  5. E

    Avlanma yasağının, balık stoklarının yenilenmesine katkı sağladığı anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda parçanın konusunun kıyıdaki balıkçılığın yasakla yeniden düzenlenmesi olduğu ve yazarın yasağın etkisini anlattığı belirlenir. İkinci adımda, yasak sürdükçe yumurtlayan türlerin arttığı ile ikinci yılda genç balıkların ağlara girmeye başladığı cümleleri birlikte okunur. Kooperatif yönetimi de değişimin uygulamanın sürekliliğinden kaynaklandığını belirtir. Bu iki bilgi birlikte, avlanma yasağının balık stoklarının yenilenmesine katkı sağladığı sonucunu verir. Doğru cevap E'dir.

Çeldiriciler: yasağın her kıyıda kısa sürede etkili olduğu genellemesi parçadaki sınırlı bir gözleme dayanır. Yönetimin dış etkenleri tümüyle reddettiği ifadesi, parçadaki sınırlamayı tersine çevirir. Balıkçıların av yapmayı bıraktığı parçada yer almaz. Dünyadaki balık stoklarının her yerde aynı hızla azaldığı bilgisi parçanın dışındadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçada, aşağıdakilerden hangisine ilişkin bir bilgi açıkça yer almaktadır?

  1. A

    Kooperatifin yasağı uygulamak için devlet desteği aldığı belirtilmektedir.

  2. B

    Kararın ilk yılında gelirlerin arttığı, yasağın da yıl boyu sürdüğü belirtilmektedir.

  3. C

    Yasağın, ilkbahar aylarında belirli kıyı şeritlerinde üç ay uygulandığı belirtilmektedir.

    Doğru cevap
  4. D

    Yasağın ilk yıl herkesin desteğiyle kabul edildiği belirtilmektedir.

  5. E

    Denizlerde balık stoklarının korunmasının önemli olduğu belirtilmektedir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda parçadaki bilgiler taranır: yasağın ilkbahar aylarında belirli kıyı şeritlerinde üç ay uygulanması, ilk yıl bazı üyelerin itirazı ve ikinci yılda genç balıkların ağlara girmesi. İkinci adımda seçeneklerden yalnızca birinin bu bilgilerle birebir eşleştiği görülür. Doğru cevap C'dir.

Çeldiriciler: kooperatifin devlet desteği aldığına dair bilgi parçada geçmez. İlk yılda gelirlerin arttığı ifadesi parçadaki gelir düşüşüyle çelişir. İlk yıl yasağın herkesin desteğiyle kabul edildiği ifadesi itirazla çelişir. Denizlerdeki stokların korunmasının önemi genel bir bilgidir ve parçada yer almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 41

  • Orta Çağ'da dünya; ilk Türk devletleri ve İslamiyet öncesi Türk tarihi
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Hun Devleti, Göktürk Devleti'nin kuruluşundan sonra ortaya çıkmıştır.

  2. II.

    Göktürk Devleti, 6. yüzyılın ikinci yarısında Doğu ve Batı Göktürk olmak üzere iki kola ayrılmıştır.

  3. III.

    Göktürk hükümdarları, yetkilerini Tanrı'dan gelen kut anlayışıyla meşrulaştırmıştır.

Bir tarih kulübünün İslamiyet öncesi Türk devletleri hakkındaki sunumu için bir öğrenci üç cümle seçmiştir. Sunumdan önce bu cümlelerin doğruluğunu denetlemek isteyen öğrenci, her cümleyi ilgili devletin kuruluş sırasına, bölünme sürecine ya da hükümdarlık anlayışına göre inceler.

Buna göre, öğrencinin seçtiği cümlelerden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

  3. C

    Yalnız II

  4. D

    II ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda I. cümleyi değerlendiriyoruz: Hun Devleti MÖ 3. yüzyılda kurulmuştur, Göktürk Devleti ise 6. yüzyılın ortasında ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Hunların Göktürklerin kuruluşundan sonra ortaya çıktığı ifadesi yanlıştır.

İkinci adımda II. cümleyi inceliyoruz: Göktürk Devleti, 6. yüzyılın ikinci yarısında Doğu ve Batı Göktürk olarak iki kola ayrılmıştır; bu cümle doğrudur.

Üçüncü adımda III. cümleyi değerlendiriyoruz: Göktürk hükümdarlarının yönetim yetkisini Tanrı'dan gelen kut anlayışıyla açıklaması, Orhun yazıtlarında da görülen bir anlayıştır; bu cümle doğrudur.

Doğru cümleler II ve III olduğundan doğru seçenek II ve III'tür.

Çeldiriciler: Yalnız I seçeneği, I. cümlenin yanlış olan kronolojisinin kabul edilmesinden ve doğru iki cümlenin dışarıda bırakılmasından doğar. I ve II seçeneği, I. cümlenin yanlış kronolojisinin doğru sayılmasından doğar. Yalnız II seçeneği, III. cümlenin doğru olan kut bilgisinin atlanmasından doğar. I, II ve III seçeneği ise I. cümlenin yanlış kronolojisinin doğru kabul edilmesinden doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 42

  • İslam medeniyetinin doğuşu, Türklerin İslam'ı kabulü, Türk-İslam devletleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Abbasi Devleti'nde yönetimin merkezi Bağdat'tı ve uzak bölgelere de valiler gönderiliyordu. Suriye, Mısır ve Yemen'in yanı sıra Kûfe'ye de Türk kökenli valiler atanmıştı. Halife zamanla fiilî gücünü kaybederek sembolik bir yönetici konumuna geldi. Merkezî otoritenin zayıflamasıyla bazı bölgelerde yerel hanedanlar kendi devletçiklerini kurdu.

Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Abbasi halifeleri son döneme kadar siyasi gücü fiilen elinde tutmuştur.

    Doğru cevap
  2. B

    Merkezî otoritenin zayıflamasıyla bölgelerde yerel devletçikler ortaya çıkmıştır.

  3. C

    Halife, zamanla fiilî yetkisini kaybederek sembolik bir konuma gelmiştir.

  4. D

    Kûfe gibi şehirlere de Türk kökenli valiler atanmıştır.

  5. E

    Abbasi yönetimi, uzak bölgelere de valiler göndererek topraklarını idare etmiştir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda metni sıralıyoruz: yönetimin merkezi Bağdat'tır, uzak bölgelere valiler gönderilmiştir ve Kûfe'ye de Türk kökenli valiler atanmıştır. Halife zamanla fiilî gücünü kaybetmiş, sembolik bir yönetici konumuna gelmiştir. Merkezî otorite zayıflayınca bazı bölgelerde yerel hanedanlar kendi devletçiklerini kurmuştur.

İkinci adımda Türk valilerin ve halifenin konumunu metinle karşılaştırıyoruz. Türk valiler atanmıştır; halife ise zamanla fiilî gücünü yitirerek sembolik bir yönetici olmuştur.

Üçüncü adımda metinle desteklenmeyen yargıyı arıyoruz. Halifelerin son döneme kadar siyasi gücü fiilen elinde tuttuğu iddiası, metnin halifenin gücünü zamanla kaybettiğini söylemesiyle çelişir. Bu nedenle aranan yargı budur; metne göre söylenemez.

Çeldiriciler: "Kûfe gibi şehirlere de Türk kökenli valiler atanmıştır." metinde açıkça yer alır; metinle desteklenen bir yargıdır. "Merkezî otoritenin zayıflamasıyla bölgelerde yerel devletçikler ortaya çıkmıştır." metnin son cümlesiyle örtüşür. "Halife, zamanla fiilî yetkisini kaybederek sembolik bir konuma gelmiştir." metinle uyumludur. "Abbasi yönetimi, uzak bölgelere de valiler göndererek topraklarını idare etmiştir." metindeki valiler bilgisiyle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 43

  • Osmanlı'da değişim çağı (1595-1914): duraklama, gerileme, yenileşme, uluslararası ilişkiler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kavala'da doğan bir asker, 1804'te Mısır'da Osmanlı yönetimine karşı çıkan karışıklıkların bastırılmasında görev aldı ve bölgede güçlü bir konuma yükseldi. Sonraki yıllarda oğlunu Filistin'e göndererek bu topraklara el koydurdu. Anadolu'daki işgal üzerine Kütahya'da bir anlaşma yapıldı; bu kriz sırasında Osmanlı Devleti, Rusya ile Hünkâr İskelesi Antlaşması'nı imzaladı.

Parçada anlatılan gelişmelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Mehmet Ali Paşa, oğlu İbrahim Paşa aracılığıyla Filistin'i işgal ettirmiştir.

  2. B

    Mehmet Ali Paşa, 1804'te Mısır'daki Osmanlı karşıtı karışıklıkların bastırılmasında rol oynamıştır.

  3. C

    Mısır, Kütahya Anlaşması ile dış işlerinde Osmanlı'dan bağımsız hâle gelmiştir.

    Doğru cevap
  4. D

    Kütahya Anlaşması, Anadolu'daki işgal üzerine yapılmış bir düzenlemedir.

  5. E

    Mısır meselesi sırasında Osmanlı Devleti, Rusya ile bir antlaşma imzalamıştır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Parçada Mehmet Ali Paşa'nın 1804'te Mısır'daki karışıklıkları bastırdığı, oğlu aracılığıyla Filistin'i ele geçirdiği ve Anadolu'daki işgal üzerine Kütahya Anlaşması'nın yapıldığı anlatılır.

İkinci adım: Parçada Kütahya Anlaşması yalnızca Anadolu'daki işgal üzerine yapılmış bir düzenleme olarak geçer; Mısır'ın dış işlerinin Osmanlı'dan bağımsız hâle geldiğine dair bir bilgi yoktur.

Üçüncü adım: Metinde geçmeyen ve Kütahya Anlaşması ile bağdaştırılamayan yargı, Mısır'ın dış işlerinde bağımsız hâle geldiğini söyleyen seçenektir. Bu nedenle sorunun cevabı bu yargıdır; parçada söylenemeyen gelişme budur.

Çeldiriciler: Filistin'in ele geçirilmesini anlatan yargı ve Mehmet Ali Paşa'nın karışıklıkların bastırılmasındaki rolünü belirten yargı metinde açıkça yer alır. Kütahya Anlaşması'nın Anadolu'daki işgal üzerine yapıldığını söyleyen yargı metinle uyumludur. Krizde Osmanlı Devleti'nin Rusya ile bir antlaşma imzaladığını söyleyen yargı da metinde açıkça geçer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 44

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir tarih ödevinde şu bilgi yer almaktadır: Türkiye Büyük Millet Meclisi, 12 Temmuz 1920'de toplanarak düzenli bir ordunun kurulmasına karar vermiş ve savaşa elverişli yaştaki halkın askere alınmasını da kararlaştırmıştır.

Bu karar, Millî Mücadele'nin ilerleyen dönemlerinde aşağıdakilerden hangisini sağlamıştır?

  1. A

    Güney Cephesi'ndeki çatışmaların Sakarya Savaşı'yla kesin olarak bitmesi

  2. B

    Ordunun yerel çete birliklerine dönüştürülerek askerî yapıdan uzaklaştırılması

  3. C

    Askerlik çağındaki gençlerin askerlikten muaf tutularak sivil hayata dönmesi

  4. D

    Sevr Antlaşması'nın Meclis tarafından resmen kabul edilmesi

  5. E

    Ordunun düzenli bir yapıya kavuşarak cephelere sürekli asker sevk edilebilmesi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, metindeki kararın içeriğini belirlemektir: Türkiye Büyük Millet Meclisi 12 Temmuz 1920'de düzenli bir ordunun kurulmasına karar vermiş ve savaşa elverişli yaştaki halkın askere alınmasını kararlaştırmıştır. İkinci adım, bu kararın sağladığı sonucu düşünmektir: halkın askere alınması ve ordunun düzenli bir yapıya kavuşması, cephelere sürekli ve planlı biçimde asker sevk edilmesini mümkün kılar. Bu nedenle doğru seçenek, ordunun düzenli bir yapıya kavuşarak cephelere sürekli asker sevk edilebilmesini söyler.

Çeldiriciler: Güney Cephesi'ndeki çatışmaların Sakarya Savaşı ile kesin olarak bittiğini söylemek yanlıştır; bu cephedeki mücadeleler Ankara Anlaşması ile sona ermiştir. Ordunun yerel çete birliklerine dönüştürülmesi, kararın amacı olan düzenli orduya ters düşer. Sevr Antlaşması'nın Meclis tarafından resmen kabul edildiğini söylemek yanlıştır; Meclis bu antlaşmayı reddetmiştir. Askerlik çağındaki gençlerin muaf tutularak sivil hayata dönmesi, kararın halkı askere alma hükmüne aykırıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 45

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Millî Mücadele'nin kritik bir döneminde, bir komutan birliklerine şu kısa yazılı emri vermiştir: “Düşmanı yalnız tek bir hat üzerinde durdurmaya çalışmayın; her karış toprağı, bütün halkıyla birlikte savunun.” Emrin ardından birlikler yeni mevzilerine yerleştirilmiştir.

Bu emirde savunulan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Geri çekilmenin yasaklandığı, her mevzinin sabit bir hatta tutulduğu savunma anlayışı

  2. B

    Vatanın her yerinde halkın da katıldığı topyekûn savunma anlayışı

    Doğru cevap
  3. C

    Düşmanla müzakere edilerek diplomatik çözüm aranması anlayışı

  4. D

    Büyük Taarruz ile düşmanın kesin bozguna uğratılması anlayışı

  5. E

    Bir şehrin tek başına savunulup diğer yerlerin bırakılması anlayışı

Doğru cevap: B

Çözüm

Alıntıda düşmanı tek bir hat üzerinde durdurmaya karşı çıkılıyor; her karış toprağın bütün halkla birlikte savunulması isteniyor. Birinci adım, bu çağrının hat savunmasından vazgeçip bütün vatanı ve halkı kapsayan bir savunma anlayışı istediğini fark etmektir. İkinci adım, bu anlayışın karşılığını seçeneklerde aramaktır. Doğru seçenek, vatanın her yerinde halkın da katıldığı topyekûn savunmayı anlatır.

Çeldiriciler: Geri çekilmenin yasaklandığı ve sabit bir hatta tutulan savunma, alıntının tam karşısındadır; alıntı tek hat üzerinde durmayı reddeder. Müzakere çağrısı alıntıda yoktur; alıntı savunmaya çağırır. Büyük Taarruz, düşmanı bozguna uğratmak için yapılmış bir taarruz harekâtıdır; alıntı ise savunmaya çağırır. Alıntı yalnızca bir şehri değil, vatanın her karışını savunmayı ister.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 46

  • Atmosfer, iklim elemanları ve tipleri, Türkiye iklimi
  • Orta
  • Şekilli soru

Tabloda dört istasyonun sıcaklık (°C) ve maksimum nem (g/m³) değerleri verilmiştir. Maksimum nem, havanın belirli bir sıcaklıkta içerebileceği en yüksek su buharı miktarıdır. Tabloya göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dört istasyonun sıcaklık ve maksimum nem tablosu: K 4 °C ve 6 g/m³; L 14 °C ve 12 g/m³; M 22 °C ve 19 g/m³; N 28 °C ve 27 g/m³.
  1. A

    K istasyonunun maksimum nemi, L istasyonununkinden düşüktür.

  2. B

    M istasyonunun sıcaklığı, K istasyonununkinden 18 °C fazladır.

  3. C

    Sıcaklığı en yüksek olan istasyonun maksimum nemi en düşüktür.

    Doğru cevap
  4. D

    Tablodaki istasyonlarda sıcaklık arttıkça maksimum nem de artmaktadır.

  5. E

    N istasyonunun maksimum nemi, K ile L'nin maksimum nemleri toplamından fazladır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Tablodaki değerler sıcaklığa göre sıralandığında sıcaklık 4 °C'den 28 °C'ye çıktıkça maksimum nemin 6 g/m³'ten 27 g/m³'e yükseldiği görülür.

İkinci adım: Her yargı tablodaki değerlerle tek tek karşılaştırılır. En yüksek sıcaklık N istasyonundadır (28 °C) ve bu istasyonun maksimum nemi 27 g/m³ ile de en yüksek değerdir. Dolayısıyla sıcaklığı en yüksek olan istasyonun maksimum nemi en düşüktür yargısı tabloyla çelişir.

Sonuç: Tablodan söylenemeyen yargı, sıcaklığı en yüksek olan istasyonun maksimum nemi en düşüktür yargısıdır (C).

Çeldiriciler: "K istasyonunun maksimum nemi, L istasyonununkinden düşüktür" yargısı doğrudur (6 g/m³ < 12 g/m³). "M istasyonunun sıcaklığı, K istasyonununkinden 18 °C fazladır" yargısı doğrudur (22 - 4 = 18). "Tablodaki istasyonlarda sıcaklık arttıkça maksimum nem de artmaktadır" yargısı doğrudur; sıcaklık arttıkça maksimum nemin azaldığını sanan öğrenci bu doğru yargıyı yanlış işaretler. "N istasyonunun maksimum nemi, K ile L'nin maksimum nemleri toplamından fazladır" yargısı doğrudur (27 > 6 + 12 = 18).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 47

  • Dünya'nın şekli ve hareketleri, konum, harita bilgisi, yerel saat
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Ülke 36° ile 42° kuzey enlemleri arasında yer alır.

  2. II.

    Ülkenin doğusunda ve batısında birer komşu devlet bulunur.

  3. III.

    Ülkenin güneyi bir denizin kıyısındadır.

  4. IV.

    Ülkenin doğu ucu 45° doğu boylamı üzerindedir.

Bir coğrafya öğretmeni, sınıfta kurgusal Ardavya Cumhuriyeti'nin konumunu anlatırken, öğrencilerinin ülkenin haritadaki yerini doğru bulabilmesi amacıyla aşağıdaki dört öncülü paylaşıyor. Öncüller şöyledir:

Buna göre, bu öncüllerden hangileri ülkenin mutlak konumuyla ilgilidir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    I, II ve IV

  4. D

    I, III ve IV

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Mutlak konum, bir yerin enlem ve boylam değerleriyle belirlenen konumudur; göreceli konum ise komşu devletler, denizler ve kıyılar gibi çevre unsurlarına göre tanımlanır. Birinci adım, her öncülün hangi başlangıç çizgisine ya da çevre unsuruna dayandığını belirlemektir. İkinci adım, mutlak konumla ilgili olanları göreceli konumdan ayırmaktır. I. Enlem aralığı yerin kuzey-güney konumunu koordinatla verdiği için mutlak konumla ilgilidir. II. Komşu devletler ülkenin konumunu başka bir ülkeye göre tanımladığı için göreceli konumla ilgilidir. III. Bir denizin kıyısında olmak çevre unsuruna dayandığı için göreceli konumla ilgilidir. IV. Boylam aralığı yerin doğu-batı konumunu koordinatla verdiği için mutlak konumla ilgilidir. Buna göre mutlak konumla ilgili öncüller I ve IV'tür; doğru seçenek I ve IV'tür.

Çeldiriciler: Yalnız I seçeneği, boylam bilgisini göreceli sayan ve IV'ü dışarıda bırakan düşünceden doğar. I, II ve IV seçeneği, komşu devlet bilgisini mutlak konum saymanın sonucudur. I, III ve IV seçeneği, kıyı olma bilgisini mutlak konum saymanın sonucudur. II ve III seçeneği ise iki göreceli öncülün birlikte seçilmesinden doğar; bu öncüller mutlak konumla ilgili değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 48

  • Nüfus, göç, yerleşme, şehirleşme
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    2000-2010 döneminde nüfus artış oranındaki azalma, doğum oranındaki azalmadan daha küçüktür.

  2. II.

    2010-2020 döneminde nüfus artış oranı azalmıştır.

  3. III.

    Doğum oranı, grafikteki kesikli yatay çizginin üzerinde kaldığı yılların sayısı, ölüm oranının bu çizginin altında kaldığı yılların sayısından fazladır.

Şekilde, kurgusal bir ülkenin 2000-2020 yılları arasındaki binde doğum oranı ve binde ölüm oranı çizgi grafikle gösterilmiştir. Buna göre, bu ülkenin nüfus artışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Kurgusal ülkenin 2000-2020 binde doğum ve binde ölüm oranı çizgi grafiği. Doğum: 2000'de 26, 2005'te 23, 2010'da 20, 2015'te 19, 2020'de 17. Ölüm: 2000'de 9, 2005'te 8, 2010'da 8, 2015'te 10, 2020'de 12. Kesikli yatay çizgi binde 18.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, her yıl için nüfus artış oranını bulmaktır: artış oranı, binde doğum oranı eksi binde ölüm oranına eşittir. Grafikten doğum oranları 2000, 2010 ve 2020 yıllarında sırasıyla 26, 20 ve 17; ölüm oranları 9, 8 ve 12 binde okunur. Böylece artış oranları 17, 12 ve 5 binde olur. İkinci adım, birinci yargıyı sınamaktır: 2000-2010 arasında artış oranı 17 binden 12 binde, yani 5 binde düşmüştür. Aynı dönemde doğum oranı 26 binden 20 binde, yani 6 binde düşmüştür. Artış oranındaki azalma daha küçük olduğundan birinci yargı doğrudur. Üçüncü adım, ikinci yargıyı sınamaktır: 2010'da 12, 2020'de 5 binde olan artış oranı bu dönemde azalmıştır; ikinci yargı doğrudur. Dördüncü adım, üçüncü yargıyı sınamaktır: şekildeki kesikli yatay çizgi binde 18 düzeyindedir. Doğum oranı bu çizginin üzerinde 2000 (26), 2005 (23), 2010 (20) ve 2015 (19) yıllarında, 2020'de ise (17) altında kalır; yani 4 yıl. Ölüm oranı beş yılın hepsinde çizginin altındadır; yani 5 yıl. 4 yıl, 5 yıldan fazla olmadığından üçüncü yargı yanlıştır. Doğru yargılar I ve II olduğundan doğru seçenek I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I seçeneği, doğru olan II. yargıyı dışarıda bıraktığı için yanlıştır. Yalnız II seçeneği, doğru olan I. yargıyı dışarıda bıraktığı için yanlıştır. I ve III seçeneği, üçüncü yargıdaki yıl sayılarını karıştırarak onu doğru kabul ettiği için yanlıştır. II ve III seçeneği, üçüncü yargının yanlış olması nedeniyle yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 49

  • Bölgeler, ülkeler, jeopolitik, kültür bölgeleri, örgütler
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Coğrafyada bölge, belirli bir ölçüte göre sınırları çizilen yer parçası olarak tanımlanır. Bölgeler doğal, beşerî ve işlevsel özelliklerine göre farklı biçimlerde sınıflandırılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi işlevsel bölge türlerinden biri değildir?

  1. A

    Bitki örtüsü bölgesi

    Doğru cevap
  2. B

    İstatistik amaçlı bölge

  3. C

    Hizmet sektörü bölgesi

  4. D

    Yönetsel bölge birimi

  5. E

    Kalkınma projesi bölgesi

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, işlevsel bölge türlerini hatırlamaktır. Bu türler; tarım, sanayi, hizmet, turizm ve ulaşım gibi belirli bir işlevin esas alındığı bölgeler ile yönetsel, istatistik ve kalkınma projesi bölgeleridir. İkinci adım, seçenekleri bu listeyle karşılaştırmaktır. Hizmet sektörü bölgesi, istatistik amaçlı bölge, yönetsel bölge birimi ve kalkınma projesi bölgesi işlevsel bölge türleridir. Bitki örtüsü bölgesi ise doğal bölge türüdür; bitki topluluklarının yayılışına göre ayrılır. Bu nedenle aranan seçenek bitki örtüsü bölgesidir.

Çeldiriciler: Hizmet sektörü bölgesi, hizmet işlevine göre ayrılan işlevsel bölgedir. İstatistik amaçlı bölge, veri derlemek için oluşturulan işlevsel bölgedir. Yönetsel bölge birimi, yönetim işlevine göre ayrılan işlevsel bölgedir. Kalkınma projesi bölgesi, bir kalkınma projesinin uygulandığı işlevsel bölgedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 50

  • Çevre sorunları, afetler, sürdürülebilirlik
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Fosil yakıtların kullanımı okyanusların asitlenmesine yol açmaktadır.

  2. II.

    Ozon tabakasının onarılmasında uluslararası iş birliği etkili olmuştur.

  3. III.

    Fosil yakıtların başlıca sonucu yalnızca yerel hava kirliliğidir.

Bilim insanlarına göre kömür ve petrol yakmak, iklimi ısıtmanın yanında okyanusları da asitleştirir. Ozon tabakasının onarılması ise ülkeler arası anlaşmalarla mümkün olmuştur.

Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda metin, kömür ve petrol yakmanın okyanusları asitleştirdiğini söyler; I. yargı bu bilgiyle doğrudan örtüşür, bu yüzden çıkarılabilir. İkinci adımda metnin ozon tabakasının onarılmasını ülkeler arası anlaşmalara bağlaması II. yargıyı çıkarılabilir kılar. Üçüncü adımda III. yargının etkiyi yalnızca yerel hava kirliliğiyle sınırlayan bir okuma olduğu, metnin ise asitlenme ve iklim etkisini andığı görülür; III. yargı çıkarılamaz. Çıkarılabilen yargılar I ve II olduğundan doğru seçenek I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I, II. yargının ozon ve iş birliği bağlantısını kurmayı atlar. Yalnız II, I. yargıyı dışarıda bırakır. I ve III, metinle çelişen III. yargının kabul edilmesidir. I, II ve III, III. yargıyı da doğru saymaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 51

  • Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Felsefe dersinde öğretmen, bir tartışmada öne sürülen iki yargıyı tahtaya yazdı: “Her insan doğuştan özgürdür.” ve “Bazı insanlar doğuştan özgür değildir.” Öğrencilerden biri bu yargıların birlikte savunulabileceğini ileri sürdü. Öğretmen ise, felsefi tartışmada kavramların ve yargıların kesin biçimde ayrılması gerektiğini hatırlattı ve iki yargının aynı anda doğru olamayacağını, ikisinin birden yanlış da olamayacağını söyledi. Ona göre bu iki yargıdan biri doğru olduğunda diğeri mutlaka yanlış olmaktadır.

Bu parçada anlatılan iki yargı arasındaki ilişkiyi en doğru karşılayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Karşıt önermeler

  2. B

    Çelişik önermeler

    Doğru cevap
  3. C

    Temellendirme ilişkisi

  4. D

    Analoji ilişkisi

  5. E

    Bağdaşık önermeler

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada iki yargı vardır: “Her insan doğuştan özgürdür.” ve “Bazı insanlar doğuştan özgür değildir.” Birinci adımda iki yargının niteliğini belirledik: birincisi tümel olumlu, ikincisi tikel olumsuzdur. İkinci adımda bu ikisinin aynı anda doğru olamayacağını sınadık: birinci yargı doğruysa ikinci yargı yanlış olur; ikinci yargı doğruysa birinci yargı yanlış olur. Üçüncü adımda ikisinin birden yanlış da olamayacağını gördük. Bu, iki yargının birbirinin tam karşıtı olduğu, biri doğru olduğunda diğerinin yanlış, biri yanlış olduğunda diğerinin doğru olduğu ilişkidir ve adı çelişikliktir. Doğru seçenek çelişik önermelerdir.

Çeldiriciler: Karşıt önermeler, ikisinin birlikte doğru olamadığı ama birlikte yanlış olabildiği ilişkidir; bu parçadaki yargılar birlikte yanlış olamaz. Temellendirme ilişkisi, bir yargının diğerine gerekçe oluşturmasıdır; burada böyle bir gerekçe bağı yoktur. Analoji ilişkisi, benzerlik yoluyla akıl yürütmedir; parçada iki yargı arasında bir benzetme yapılmaz. Bağdaşık önermeler, birlikte doğru olabilen yargılardır; bu parçadaki yargılar birlikte doğru olamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 52

  • Din, siyaset ve sanat felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kurgusal bir ressamın atölye notlarında şöyle bir satır yer alıyor: "Bir tablonun değeri, gözün doğada gördüğünü olduğu gibi yeniden kurabilmesinde saklıdır. Fırçamın görevi ağaçların, dağların ve ışığın gerçek düzenini sadakatle aktarmaktır. Doğanın yerine kendi hayalimden yeni bir dünya kurmaya çalışmak bana gereksiz görünüyor. Asıl ustalık, var olanın aynasını titizlikle tutabilmekte yatar. Ona göre bir resmin başarısı, izleyicinin resimdeki manzarayı gerçek hâliyle tanıyabilmesine bağlıdır. Bu yüzden her resmi, önümdeki manzaraya bakarak değerlendiriyorum."

Bu ressamın görüşü hangi sanat anlayışını yansıtır?

  1. A

    Sanatı kurallar içinde serbest ve amacı olmayan bir oyun saymak

  2. B

    Sanatçının yaratıcı gücünü reddeden, eseri ölçülebilir bir kurala bağlayan anlayış

  3. C

    Sanatı doğada gözlenen düzeni sadakatle yansıtma çabası sayan taklit anlayışı

    Doğru cevap
  4. D

    Güzelliği duyular ötesinde bir ideanın yansıması olarak gören idealist anlayış

  5. E

    Sanatın toplumu eğitip dönüştürmesi gerektiğini ve ahlaki bir işlevi bulunduğunu savunan anlayış

Doğru cevap: C

Çözüm

Ressam, tablonun değerini doğadaki gerçek düzeni sadakatle aktarmakta buluyor; hayal gücüyle yeni bir dünya kurmayı gereksiz görüyor. Demek ki eser, gözlemlenen dünyanın yeniden kurulmasıdır ve sanatçının asıl işi var olanı titizlikle yansıtmaktır. Bu tutum, sanatı doğanın yansıtılması olarak gören taklit anlayışıyla örtüşür. Çeldiriciler: Sanatı kurallar içinde serbest bir oyun saymak, ressamın gözlem ve sadakat vurgusuyla çelişir. Yaratıcı gücü reddetmek, parçada ressamın hayal gücünü değil doğayı gözlemeyi önemsediği yönündeki vurguyla bağdaşmaz. Güzelliği duyular ötesi bir ideaya bağlamak, parçanın görünen dünyaya yönelik tutumuyla ilgisizdir. Toplumsal eğitim işlevini savunmak ise parçada hiç geçmeyen bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 53

  • Ahlak felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci, kulüp başkanlığı seçimi öncesinde bir arkadaşına yardım etmeyi kabul etmişti. Yardım, öğrencinin hiç ilgi duymadığı ve sonucunda kimseye somut bir yarar sağlamayacağı bir etkinlik için gerekiyordu. Arkadaşı, öğrenci gelmese bunun kimsenin dikkatini çekmeyeceğini ve küçük fedakârlığın boşa gideceğini söyledi. Öğrenci ise şöyle yanıtladı: "Sonucun ne olacağı beni ilgilendirmez. Verdiğim sözü tutmak zorundayım, çünkü herkes aynı durumda olsa aynı şeyi yapmalıdır. Ahlaki olan, bu kuralın kendi aklımca belirlenmiş bir görev olarak yerine getirilmesidir." Arkadaşının ısrarına rağmen öğrenci bu tutumundan vazgeçmedi.

Öğrencinin bu tutumu, aşağıdaki ahlak anlayışlarından hangisinin ölçütüne uygundur?

  1. A

    Bir eylemin ahlaki değerinin, kişiye sağladığı yararın en çok olmasına göre belirlendiği görüşü.

  2. B

    Bir eylemin ahlaki değerinin, kişiye verdiği hazzın süresi ve yoğunluğuyla ölçüldüğü görüşü.

  3. C

    Bir eylemin ahlaki değerinin, sonuçlarından bağımsız olarak akıl yoluyla konan evrensel bir görevi yerine getirmeye dayandığı görüşü.

    Doğru cevap
  4. D

    Bir eylemin ahlaki değerinin, akıl ile kavranan mutlak iyi ideasına ne ölçüde uyduğuna bağlı olduğu görüşü.

  5. E

    Bir insanın yaptığı her eylemin önceden belirlenmiş bir kaderin parçası olduğu ve sorumluluk taşımadığı görüşü.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda öğrencinin gerekçesi belirlenir: öğrenci, sözünü tutmanın sonucuna bakmadan yapılacağını söylüyor. Bu gerekçe, herkes aynı durumda olsa aynı şeyi yapmalıdır ilkesine dayanıyor; yani eylemin değeri sonuçtan değil, evrensel bir kuralın gereği olarak yerine getirilen bir görevden geliyor. İkinci adımda bu gerekçe ahlak ölçütleriyle eşleştirilir. Ahlaki değeri sonuçlardan bağımsız, akılla konan evrensel bir göreve bağlayan görüş ödev ahlakının ölçütüdür; öğrencinin tutumu tam olarak bu ölçüte uyar.

Çeldiriciler: Kişiye sağlanan yararın en çok olmasını ölçüt alan görüş, öğrencinin sonucu hesaba katmadığı bu tutumla çelişir. Hazzın süresi ve yoğunluğunu ölçüt alan görüş, öğrencinin gerekçesinde haz yerine görev bulunduğu için uymaz. Akılla kavranan mutlak iyi ideasına uygunluğu ölçüt alan görüş, öğrencinin dayandığı kural bir ideaya değil kendi aklının koyduğu bir göreve bağlı olduğu için uymaz. Her eylemin önceden belirlenmiş bir kaderin parçası olduğunu ve sorumluluk taşımadığını söyleyen görüş ise öğrencinin kendi kuralını koyup sorumluluk üstlenmesiyle tamamen çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 54

  • MS 2. - 15. yy felsefesi (Ortaçağ Hristiyan ve İslam felsefesi)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir devletin kendisini iyi bir yaşam için kurulmuş bir bedene benzetmek mümkündür. Sağlıklı bir bedende her organ kendi işini yerine getirir ve bütünün uyumu bozulmaz; erdemli bir toplumda da her kesim görevini bilir ve başkasının alanına karışmaz. Beden hastalandığında bunun nedeni organların düzenini yitirmesidir; toplum da yöneticilerin erdemden uzaklaşmasıyla bozulur. Bu yüzden ideal toplumun temelinde erdem yer alır ve yönetenlerin en önemli niteliği bilgi ile adalettir.

Bu görüşler hangi düşünüre aittir?

  1. A

    Ebu Zeyd İbn Haldun

  2. B

    Ebu Hamid el-Gazali

  3. C

    Ebu Yusuf el-Kindi

  4. D

    Ebu Ali İbn Sina

  5. E

    Ebu Nasr el-Farabi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada erdemli toplum sağlıklı bir bedene benzetilmekte; ideal toplumun temelinin erdem olduğu ve her kesimin kendi işini yaparak bütünün uyumunu sağladığı anlatılmaktadır. Birinci adımda bu benzetme ve erdem vurgusu belirlenir. İkinci adımda bu görüşün, erdemli devlet anlayışını İslam felsefesinde ayrıntılı biçimde işleyen ve ideal devleti merkeze alan Ebu Nasr el-Farabi'ye ait olduğu bulunur. Doğru seçenek E'dir.

Çeldiriciler: Ebu Zeyd İbn Haldun toplumsal dayanışma ve asabiyye kavramlarıyla toplum tarihini inceleyen bir düşünürdür; erdemli toplum benzetmesi onun görüşü değildir. Ebu Hamid el-Gazali felsefeyi eleştiren ve ahlakı dinî bir çerçevede ele alan bir düşünürdür; erdemli toplum benzetmesi bu tartışmanın konusu değildir. Ebu Ali İbn Sina tıp ve doğa bilimlerindeki eserleriyle tanınır; bedenle toplumu karşılaştıran bu görüş ona ait değildir. Ebu Yusuf el-Kindi Arap kökenli ilk filozof olarak anılır ve matematik, optik gibi alanlarda çalışmıştır; bu parçadaki siyasal görüş onun değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 55

  • Bilgi felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir felsefe öğretmeni, sınıfta disiplinleri karşılaştırırken şunu söyledi: Matematik, fizik ve tarih kendi yöntemleriyle bilgi üretir; ancak bu bilgilerin dayandığı kabulleri çoğu zaman yalnızca kendi içlerinden sorgulayamazlar. Bilgi kuramı tam bu noktada devreye girer; hangi bilginin mümkün olduğunu, neyin doğru sayılacağını ve ilkelerin nereye dayandığını inceler. Öğretmene göre epistemoloji, öteki disiplinlerin bilgi iddialarını inceleyip ilkelerinin dayanağını gösterdiği için felsefenin temel disiplini sayılmalıdır. Bir öğrenci ise bu düşünceye karşı çıkarak her bilginin yalnızca gözleme dayanarak doğrulanabileceğini savundu.

Bu parçaya göre epistemolojinin felsefenin temel disiplini sayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    En eski disiplin olduğu ve bütün bilimlerin ilk ortaya çıktığı alan olduğu için.

  2. B

    Bilgiye ancak deneyle ulaşılabildiği ve sonuçlarının ölçülebildiği için.

  3. C

    Diğer disiplinlerden bağımsız bir bilgi alanı olduğu ve kendi konusunu kendisinin belirlediği için.

  4. D

    Diğer disiplinlerin bilgi iddialarını eleştirel biçimde sorgulayıp ilkelerinin dayanağını gösterdiği için.

    Doğru cevap
  5. E

    Felsefe tarihindeki bütün akımların ortak yöntemini kurduğu ve tek başına bilimsel doğruyu belirlediği için.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçada epistemolojinin, öteki disiplinlerin bilgi iddialarını inceleyip ilkelerinin dayanağını gösterdiği belirtiliyor. İkinci adım: bu işlev, epistemolojiyi diğer disiplinlerin üstünde ve onlara temel sağlayan bir disiplin yapar; bu yüzden felsefenin temel disiplini sayılır. Doğru yanıt, diğer disiplinlerin bilgi iddialarını sorgulayıp ilkelerini temellendirdiği için yargısıdır (D).

Çeldiriciler: "En eski disiplin olduğu" gerekçesi parçada yer almaz; epistemolojinin temel sayılması tarihsel önceliğe değil işlevine dayanır. "Bilgiye ancak deneyle ulaşılabildiği" gerekçesi öğrencinin savunusuna aittir, parçanın ana görüşü değildir. "Diğer disiplinlerden bağımsız bir bilgi alanı olduğu" yargısı parçanın tersini söyler; epistemoloji diğer disiplinlerle ilişki içinde işler. "Felsefe tarihindeki bütün akımların ortak yöntemini kurduğu" iddiası parçada geçmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 56

  • Hz. Muhammed: hayatı, örnekliği, Kur'an'a göre Hz. Muhammed
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Hz. Muhammed'in Mekke'yi fethettiği gün, yıllarca kendisine ve ashabına eziyet eden kişiler artık tamamen onun elindeydi. Şehir halkı, bu kişilere ne yapılacağını merakla bekliyordu. Hz. Muhammed ise bu insanların hiçbirini yakalatıp cezalandırmadı. Kâbe'nin yanında toplanan bu kişilere, geçmişte yaşananların artık geride kaldığını bildirdi ve evlerine dönmelerine izin verdi.

Buna göre, bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Hz. Muhammed, kendisine eziyet eden kişilerden öç almayı Mekke'nin fethinin temel amacı olarak belirlemiş ve bunu sürdürmüştür.

  2. B

    Hz. Muhammed, Mekke'nin fethiyle şehrin ticaret yollarını denetim altına alarak ekonomik çıkar sağlamayı hedeflemiş ve bu amaca ulaşmıştır.

  3. C

    Hz. Muhammed'in, kendisine zarar vermiş kişilere güç elinde olduğunda bile kişisel öfkesini bir kenara bırakarak davrandığı anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap
  4. D

    Hz. Muhammed, fetihten sonra kendisine eziyet eden kişilerin tek tek yargılanmasını sağlayarak her birine ayrı ayrı ceza uygulatmıştır.

  5. E

    Hz. Muhammed'in eziyet görenlere karşı tutumu, geçmişte yaşanan haksızlıkların görmezden gelinip kabul edilmesi anlamına gelmektedir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda parçada, Mekke'nin fethinde Hz. Muhammed'e yıllarca eziyet eden kişilerin artık onun elinde olduğu, buna rağmen hiçbirinin cezalandırılmadığı ve geçmişin geride bırakıldığının bildirildiği anlatılır. İkinci adımda bu davranışın, gücün kendisinde olduğu hâlde öfkeye kapılmayan bir tutumu gösterdiği görülür. Üçüncü adımda bu iki bilgiden çıkan yargı şudur: Hz. Muhammed, gücü eline geçtiğinde bile kişisel öfkesini bir kenara bırakarak davranmıştır. Doğru seçenek bu yargıyı ifade eder.

Çeldiriciler: Mekke'yi öç almak amacıyla fethettiğini söyleyen seçenek, eziyet edenlere karşılık verilmediğini anlatan metinle çelişir. Fethi ticaret yollarını denetleme amacına bağlayan seçenek, metinde fethin nedenine dair bilgi bulunmadığı hâlde bunu bilgi gibi sunar. Eziyet edenlere tek tek ceza uygulatıldığını söyleyen seçenek, metnin cezalandırmama bilgisine aykırıdır. Tutumu geçmiş haksızlıkların görmezden gelinmesi olarak yorumlayan seçenek ise metnin anlattığı olaylardan çıkmayan bir sonuç taşır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 57

  • Bilgi ve inanç; din ve İslam; inanç esasları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Din kültürü dersinde bilgi kaynakları işlenirken öğretmen, İslam'ın bilgiye ulaşmada kaynağın güvenilirliğine özel önem verdiğini ve bilgi kaynaklarının doğru kullanılmasını öğütlediğini hatırlattı. Sınıftan bir öğrenci bunu bir örnekle ilişkilendirdi: Bir arkadaşı, adı belirsiz bir hesabın paylaştığı tek bir görüntüye bakarak bir komşusu hakkında kesin bir hüküm vermiş ve bu hükmü sınıf grubuna göndermişti.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, öğretmenin aktardığı ilkeyle bağdaşmaz?

  1. A

    Bir paylaşımdaki iddiayı kaynağına bakmadan, çok kişi beğendi diye doğru kabul edip yaymak.

    Doğru cevap
  2. B

    Bir konudaki farklı kaynakları karşılaştırıp ortak noktalara bakarak sonuca ulaşmaya çalışmak.

  3. C

    Yaşadığı bir olayı kendi gözlemi olarak, kişisel bir izlenim olduğunu belirterek anlatmak.

  4. D

    Paylaşmadan önce haberin kaynağını resmî ve güvenilir bir yayın üzerinden doğrulamak.

  5. E

    Kaynağı belli olmayan bir bilgiyi, doğruluğu anlaşılana kadar paylaşmadan bekletmek.

Doğru cevap: A

Çözüm

Metinde İslam'ın bilgi kaynağının güvenilirliğine özel önem verdiği ve bilgi kaynaklarının doğru kullanılmasının öğütlendiği belirtiliyor. Birinci adım: Bu ilke, bilginin doğrulanmadan kabul edilmemesini ve bilgiye ulaşırken güvenilir kaynağa dayanılmasını gerektirir. İkinci adım: Sınıftaki örnekte bir kişi, adı belirsiz bir hesabın tek bir görüntüsüne dayanarak kesin bir hüküm vermiş ve bunu yaymıştır. Bu davranış, kaynağa bakılmadan iddianın kabul edilmesi anlamına gelir ve ilkeyle bağdaşmaz. Doğru seçenek, kaynağına bakmadan bir iddiayı doğru kabul edip yaymaktır.

Çeldiriciler: Paylaşmadan önce haberin kaynağını resmî ve güvenilir bir yayın üzerinden doğrulamak ilkenin gereğidir, ilkeye aykırı değildir. Farklı kaynakları karşılaştırmak bilginin güvenilirliğini artırır. Kişisel bir gözlemi, bunun kişisel olduğunu belirterek anlatmak dürüst bir davranıştır. Kaynağı belli olmayan bir bilgiyi doğruluğu anlaşılana kadar paylaşmadan bekletmek de ilkeyle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 58

  • Gençlik ve değerler; Allah-insan ilişkisi; ahlaki tutum ve davranışlar
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Harçlığını aylık bir plan çerçevesinde yöneten Selin, paranın hepsini bir anda harcamaz. Gereksiz alışverişlerden kaçınır. Buna karşılık ihtiyacı olan bir arkadaşına destek olmaktan da geri durmaz. Ayın sonunda hem kendi ihtiyaçlarını karşılamış hem de başkalarına yardım etmiş olur.

Buna göre Selin'in tutumunu en iyi açıklayan yargı hangisidir?

  1. A

    Tutumu, her şeyi harcamak anlamına gelen cömertliktir.

  2. B

    Tutumu, tutumlulukla cimriliğin aynı davranış olduğunu gösterir.

  3. C

    Tutumu, israfın cömertliğin en üst derecesi olduğunu gösterir.

  4. D

    Tutumu, cimrilik ile israf arasındaki orta yol olan cömertliktir.

    Doğru cevap
  5. E

    Tutumu, harcamalarda kayıtsız kalmanın bir erdem olduğunu gösterir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Metinde Selin'in harçlığını bir anda tüketmediği ve gereksiz alışverişlerden kaçındığı belirtiliyor; bu, israf etmediğini gösterir. İkinci adım: Aynı metinde ihtiyacı olan bir arkadaşına destek olduğu da anlatılıyor; bu, parasını kendine saklayan bir cimrilik olmadığını gösterir. Üçüncü adım: İki uç davranış arasında kalan, hem kendi ihtiyacını karşılayıp hem de başkalarına yardım eden tutum, iki uç arasındaki orta yol olan cömertliktir. Buna göre Selin'in tutumu cimrilik ile israf arasındaki orta yol olan cömertliktir. Çeldiriciler: Cömertliğin her şeyi harcamak anlamına geldiğini söyleyen yargı, Selin'in parasının hepsini bir anda harcamadığı bilgisiyle çelişir. Tutumluluk ile cimriliğin aynı şey olduğunu söyleyen yargı, Selin'in arkadaşına destek olmasını açıklayamaz. İsrafın cömertliğin en üst derecesi olduğunu söyleyen yargı, metinde anlatılan ölçülü harcamayla bağdaşmaz. Harcamalarda kayıtsız kalmanın erdem olduğunu söyleyen yargı ise orta yolu kayıtsızlıkla karıştırır; Selin'in bilinçli ve dengeli bir tutum izlediği metinde açıkça görülür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 59

  • İslam düşüncesinde itikadi, siyasi, fıkhi ve tasavvufi yorumlar; mezhepler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Din kültürü dersinde bir öğrenci, mezhepleri anlatan kısa bir metni dikkatle okuyor: 'Caferilik, altıncı imam Cafer-i Sadık'ın adına bağlı bir Şia fıkıh ekolüdür. Hüküm çıkarılırken Kur'an'a ve Sünnet'e başvurulur; icmaya ve akla da yer verilir. Uygulamada ise Kerbela toprağından yapılmış bir taşa alın konulması bu geleneğin dikkat çeken özelliğidir.'

Metne göre Caferilik için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Akıl, Caferilikte delil olarak kullanılır.

  2. B

    Kerbela toprağına secde edilir.

  3. C

    Caferilik, Cafer-i Sadık'a dayanan bir Şia mezhebidir.

  4. D

    İcma, Caferilikte delil olarak kullanılır.

  5. E

    Caferilik, Sünnî fıkıh mezheplerinden biridir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda metinde Caferiliğin dayanaklarını belirliyoruz: Caferilik, altıncı imam Cafer-i Sadık'a bağlanan bir Şia fıkıh ekolüdür; hüküm çıkarılırken Kur'an ve Sünnet'in yanında icma ve akıl da kullanılır; uygulamada Kerbela toprağından yapılmış bir taşa alın konulur. İkinci adımda bu bilgilerle çelişen ifadeyi arıyoruz. Metin Caferiliği Şia'nın fıkhî ekolü olarak tanımladığına göre Sünnî fıkıh mezheplerinden biri olduğu söylenemez. Söylenemeyen ifade, Caferilik, Sünnî fıkıh mezheplerinden biridir. ifadesidir.

Çeldiriciler: Akıl, Caferilikte delil olarak kullanılır. ifadesi metinde akla da yer verildiği için doğrudur. Kerbela toprağına secde edilir. ifadesi metindeki Kerbela toprağı uygulamasıyla örtüşür. Caferilik, Cafer-i Sadık'a dayanan bir Şia mezhebidir. ifadesi metindeki tanımın aynısıdır. İcma, Caferilikte delil olarak kullanılır. ifadesi metinde icmaya yer verildiği için doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 60

  • Gençlik ve değerler; Allah-insan ilişkisi; ahlaki tutum ve davranışlar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir lise gençlik kulübü, dönem sonunda bir yardımlaşma etkinliği düzenledi. Öğrenciler topladıkları kitap ve kırtasiye malzemelerini ihtiyacı olan bir köy okuluna götürdü. Etkinlik boyunca üyeler birbirlerine sabırla davrandı, görevlerini dürüstçe yerine getirdi ve paylaşmanın getirdiği mutluluğu birlikte yaşadı. Etkinlikteki kitaplar ve malzemeler gözle görülen varlıklardır; sabır, dürüstlük ve paylaşma ise insanın iç dünyasına ait niteliklerdir.

Bu betimde yer alan ögeler dikkate alındığında değer kavramı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Değer, yalnızca somut ve ölçülebilir maddi varlıkların bir toplumdaki toplam değeridir; manevi nitelikler bu kavramın dışında kalır.

  2. B

    Değer; bir toplumun sosyal, kültürel, ekonomik ve bilimsel alanlarında sahip olduğu maddi ve manevi varlıkların tümüdür.

    Doğru cevap
  3. C

    Değer, her bireyin kendi zevkine ve isteğine göre belirlediği, toplumsal bir ölçüt taşımayan kişisel tercihlerin bütünüdür.

  4. D

    Değer, yalnızca devletin koyduğu yasal kurallar ve bunlara uyulmasını sağlayan yaptırımlar çerçevesinde belirlenen zorunlulukların bütünüdür.

  5. E

    Değer, bir toplumda uzun süredir kuşaktan kuşağa aktarılan ve herkesin benimsediği geleneksel davranış kalıplarıdır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Betimde kitap ve kırtasiye malzemelerinin gözle görülen, somut varlıklar olduğu belirtiliyor; bunlar maddi ögelerdir. İkinci adım: Sabır, dürüstlük ve paylaşmanın insanın iç dünyasına ait manevi ögeler olduğu görülüyor. Üçüncü adım: Bu iki tür ögeyi birlikte kapsayan tanım, değerin bir toplumun sahip olduğu maddi ve manevi ögelerin bütünü olduğunu gösterir. Çeldiriciler: Değeri yalnızca maddi varlıklar sayan yargı, betimdeki sabır, dürüstlük ve paylaşma örneklerini dışarıda bırakır. Değeri bireysel zevk olarak tanımlayan yargı, etkinliğin toplumsal bir amaç taşıdığı gerçeğiyle çelişir. Değeri yalnızca yasal kurallar sayan yargı, betimdeki yardımlaşmanın bir yasa maddesinden değil, insanî bir değerden doğduğunu göz ardı eder. Geleneksel davranış kalıpları olarak tanımlanan yargı ise bu betimdeki örneği örf ile karıştırır; etkinlik bir âdet değil, bir yardımlaşma çalışmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 61

  • Rasyonel sayılar, kesirler, ondalık gösterim
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir el işi dersinde kullanılacak kurdelenin tamamı, şekilde cetvelle birlikte gösterilmiştir. Öğrenci kurdelenin uzunluğunun 14\dfrac{1}{4} ünü kesip ayırıyor. Kalan kurdelenin 25\dfrac{2}{5} ini de ikinci kez kesiyor.

Buna göre, öğrencinin elinde kalan kurdele parçasının uzunluğu kaç santimetredir?

Cetvele hizalı bir kurdele; kurdelenin tamamı cetvelin 0 işaretinden 36 santimetre işaretine kadar uzanır.
  1. A

    10,8 cm

  2. B

    12,6 cm

  3. C

    16 cm

  4. D

    16,2 cm

    Doğru cevap
  5. E

    23,4 cm

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Şekilde kurdelenin tamamı cetvelin 0 işaretinden 36 cm işaretine kadar uzanmaktadır; toplam uzunluk 36 cm dir. İkinci adım: Önce 36⋅14=936\cdot\dfrac{1}{4}=9 cm kesilir; kalan kısım 36−9=2736-9=27 cm dir. Üçüncü adım: Kalan 27 cm nin 25\dfrac{2}{5} i kesilir: 27⋅25=10,827\cdot\dfrac{2}{5}=10{,}8 cm. Son durumda elde kalan parça 27−10,8=16,227-10{,}8=16{,}2 cm dir.

Çeldiriciler. 10,8 cm: kalan parça yerine ikinci kesilen parçayı vermek. 12,6 cm: ikinci kesmeyi kalan parça yerine ilk uzunluk olan 36 cm üzerinden almak; 36−9−14,4=12,636-9-14{,}4=12{,}6. 16 cm: ondalık 10,8 cm yi 11 cm ye yuvarlamak; 27−11=1627-11=16. 23,4 cm: kesirleri toplayıp 1 den çıkarmamak; 36⋅(14+25)=23,436\cdot\left(\dfrac{1}{4}+\dfrac{2}{5}\right)=23{,}4.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 62

  • Rasyonel sayılar, kesirler, ondalık gösterim
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir çiftlikte A ve B adlı iki su deposu bulunmaktadır. A deposunun kapasitesi 200 litre, B deposunun kapasitesi 160 litredir. Başlangıçta A deposunda bir miktar su vardır. Bu sudan 40 litre B deposuna aktarılıyor. Aktarma bittiğinde iki deponun doluluk oranı eşit oluyor; son durum şekilde gösterilmiştir.

Buna göre, başlangıçta A deposunda kaç litre su vardı?

Yan yana iki silindirik depo, A ve B; derecelendirme 60 santimetreye kadar ölçülür, 15 santimetrelik aralıklarla her işaret yazılıdır; iki depodaki su seviyesi aynı oranda doludur.
  1. A

    40 litre

  2. B

    90 litre

  3. C

    150 litre

  4. D

    160 litre

  5. E

    190 litre

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Şekilde iki deponun da su seviyesi, derecelendirmenin 45 cm çizgisindedir; yükseklik 60 cm olduğundan doluluk oranı 4560=34\dfrac{45}{60}=\dfrac{3}{4} tür. İkinci adım: Aktarma sonrası A deposunda 34⋅200=150\dfrac{3}{4}\cdot 200=150 litre su vardır. Üçüncü adım: 40 litre aktarıldığına göre başlangıçtaki miktar 150+40=190150+40=190 litredir.

Çeldiriciler. 40 litre: kalan su yerine aktarılan suyu vermek. 90 litre: dolu kısmı boş kısımla karıştırmak; 14⋅200+40=90\dfrac{1}{4}\cdot 200+40=90. 150 litre: aktarmadan sonraki miktarı başlangıç sanmak. 160 litre: iki deponun kapasitelerini eşit saymak; 34⋅160+40=160\dfrac{3}{4}\cdot 160+40=160.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 63

  • Üslü ve köklü sayılar
  • Kolay
  • Şekilli soru

Bir fen kulübünde deney malzemesi olarak kullanılmak üzere şekildeki A ve B kavanozları hazırlanmıştır. Her kavanozun üzerindeki etikette, içinde bulunan misket sayısı yazmaktadır.

Buna göre, A ve B kavanozlarındaki misketlerin toplam sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

İki dikdörtgen kavanoz yan yana. Solda A kavanozu, etiketinde 2 üzeri 7 misket yazar. Sağda B kavanozu, etiketinde 2 üzeri 5 misket yazar. Kavanozların üstünde A ve B harfleri vardır.
  1. A

    96

  2. B

    128

  3. C

    153

  4. D

    160

    Doğru cevap
  5. E

    4096

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, etiketlerdeki sayıların üslü yazılışını okumaktır: A kavanozunda 272^{7}, B kavanozunda 252^{5} misket vardır; ikisi de 2 tabanındadır.

İkinci adım, toplamı ortak çarpan parantezine almaktır: 27+25=25(22+1)2^{7}+2^{5}=2^{5}\left(2^{2}+1\right).

Üçüncü adım, parantezi hesaplayıp sonucu yazmaktır: 25⋅5=32⋅5=1602^{5}\cdot 5=32\cdot 5=160. Toplam misket sayısı 160'tır.

Çeldiriciler. 96: parantez içinde +1+1 yerine −1-1 almak, yani 25(22−1)2^{5}(2^{2}-1) yazmak. 128: parantezdeki +1+1 terimini atlayıp yalnız 25⋅222^{5}\cdot 2^{2} hesaplamak. 153: 252^{5} i taban ile üssü karıştırıp 52=255^{2}=25 sanmak, 128+25128+25 yapmak. 4096: sayıları toplamak yerine üsleri toplayıp 27+52^{7+5} yazmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 64

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir tiyatro salonunun A sırasındaki koltuklar, 14 numaralı koltuktan başlanarak her koltuk numarası bir öncekinden 4 fazla olacak biçimde numaralandırılmıştır. Bu sıradaki son koltuğun numarası 86'dır.

Buna göre, A sırasındaki bütün koltuk numaralarının toplamı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    50

  2. B

    900

  3. C

    950

    Doğru cevap
  4. D

    1900

  5. E

    3650

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda koltuk sayısı bulunur: son numara ile ilk numara arasındaki fark 86−14=7286-14=72'dir ve numaralar her seferinde 4 arttığından koltuk sayısı 724+1=19\dfrac{72}{4}+1=19'dur.

İkinci adımda toplam, ilk ve son numaranın toplamının koltuk sayısının yarısıyla çarpımı olarak bulunur: (14+86)⋅192=950.\dfrac{(14+86)\cdot 19}{2}=950.

Çeldiriciler. 50: ortanca koltuk numarasını toplam sanmak. 900: koltuk sayısına 1 eklememek ve 18 koltuk saymak. 1900: toplamı 2'ye bölmeyi unutmak. 3650: ortak farkı 1 alıp 73 terim saymak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 65

  • Mutlak değer ve eşitsizlikler, sayı doğrusu
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir ders kitabındaki alıştırma, gerçel sayılar kümesinde şu denklemi veriyor: ∣2x−1∣=5|2x-1|=5. Bir öğrenci bu denklemin çözüm kümesindeki bütün x değerlerini bulup toplamayı planlamaktadır.

Buna göre, denklemi sağlayan x gerçel sayılarının toplamı kaçtır?

  1. A

    -6

  2. B

    1

    Doğru cevap
  3. C

    2

  4. D

    3

  5. E

    6

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda mutlak değerin tanımına göre denklem iki duruma ayrılır: 2x−1=52x-1=5 veya 2x−1=−52x-1=-5. İkinci adımda birinci durumdan x=3x=3, ikinci durumdan x=−2x=-2 bulunur. Kökler toplamı 3+(−2)=13+(-2)=1 olur. Çeldiriciler. -6: iki kökün çarpımını vermek (3⋅(−2)3\cdot(-2)). 2: x yerine 2x i kök sanıp 6+(−4)6+(-4) toplamını almak. 3: yalnız pozitif durumu çözüp tek kökü sonuç saymak. 6: negatif durumda sağ tarafı −5 yerine 5 almak; böylece aynı denklem iki kez çözülüp 3+33+3 toplanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 66

  • Mutlak değer ve eşitsizlikler, sayı doğrusu
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir matematik kulübünde, üyelerin bir yarışma sorusu için hazırladığı bir kural, gerçel sayılar kümesinde şu eşitsizlikle verilmiştir: ∣x−5∣≤4|x-5|\le 4. Kulüp başkanı, bu kurala uyan x değerleri arasındaki tam sayıları toplayıp sonucu yarışma kâğıdına yazmak istemektedir.

Buna göre, bu tam sayıların toplamı kaçtır?

  1. A

    -45

  2. B

    9

  3. C

    35

  4. D

    36

  5. E

    45

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda mutlak değer eşitsizliği −4≤x−5≤4-4\le x-5\le 4 biçimine çevrilir. İkinci adımda her tarafa 5 eklenerek 1≤x≤91\le x\le 9 bulunur. Üçüncü adımda bu aralıktaki tam sayılar 1,2,…,91, 2, \ldots, 9 olur; toplamları 9⋅102=45\dfrac{9\cdot 10}{2}=45 eder. Çeldiriciler. -45: 5 i eklemek yerine çıkarmak (işaret hatası); böylece x∈[−9,−1]x\in[-9,-1] aralığı ve toplamı −45 çıkar. 9: yalnız x−5≤4x-5\le 4 tarafını çözüp tek bir sınır değerini sonuç saymak. 35: uç noktaları dahil etmemek, yani ≤\le yerine << kullanmak; 2 ile 8 arasındaki tam sayıların toplamı 35 olur. 36: aralıktaki tam sayıları sayarken 9'u atlayıp 1'den 8'e kadar toplamak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 67

  • Sayı kümeleri, temel kavramlar, işlem sırası, sayı basamakları, ardışık sayılar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kilidin şifresi, sıfırdan farklı iki rakamdan oluşan iki basamaklı bir sayıdır. Onlar basamağındaki rakam AA, birler basamağındaki rakam BB olsun. Şifrenin rakamları yer değiştirilerek elde edilen BABA sayısı, şifre olan ABAB sayısından 36 küçüktür.

Buna göre, bu koşulları sağlayan farklı şifrelerin sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    0

  2. B

    4

  3. C

    5

    Doğru cevap
  4. D

    6

  5. E

    10

Doğru cevap: C

Çözüm

Onlar basamağı AA, birler basamağı BB olan sayı 10A+B10A+B, rakamları yer değiştirilen sayı 10B+A10B+A'dır. Farkları (10A+B)−(10B+A)=9(A−B)(10A+B)-(10B+A)=9(A-B) olur.

Birinci adım: 9(A−B)=369(A-B)=36 eşitliğinden A−B=4A-B=4 bulunur.

İkinci adım: AA ve BB sıfırdan farklı rakamlar olduğundan B=A−4B=A-4 için A=5,6,7,8,9A=5,6,7,8,9 değerleri alınır. Eşleşmeler (5,1),(6,2),(7,3),(8,4),(9,5)(5,1),(6,2),(7,3),(8,4),(9,5) olup 5 şifre vardır.

Çeldiriciler. 0: farkı 11(A−B)11(A-B) sanmak; bu durumda 3636 tam sayı bir A−BA-B değeri vermez, şifre bulunamaz. 4: şifre sayısı yerine A−BA-B farkını vermek. 6: B=0B=0 durumunu da sayıp A=4,…,9A=4,\dots,9 için altı çift bulmak. 10: (A,B)(A,B) ve (B,A)(B,A) simetrik durumlarının ikisini de saymak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 68

  • Sayı kümeleri, temel kavramlar, işlem sırası, sayı basamakları, ardışık sayılar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir yarışmada katılımcılara üç basamaklı bir kod verilmektedir. Her kodun rakamları birbirinden farklıdır, birler basamağındaki rakam çifttir ve rakamlarının toplamı 10’dur.

Buna göre, bu koşulları sağlayan kodlardan en büyüğü ile en küçüğü arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    774

    Doğru cevap
  2. B

    792

  3. C

    808

  4. D

    882

  5. E

    1046

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: En büyük kod için yüzler basamağına 9 yazılır. Kalan iki rakamın toplamı 10−9=110-9=1 olur; birler basamağı çift olmalı ve rakamlar farklı olmalıdır. Bu nedenle en büyük kod 910910'dur.

İkinci adım: En küçük kod için yüzler basamağına 1 yazılır. Kalan iki rakamın toplamı 99 olur. Onlar basamağı 0, 2 veya 4 iken birler basamağı tek kalır; onlar basamağı 1 olursa rakam tekrarlanır. Onlar basamağı 3 seçildiğinde birler basamağı 6 olur ve en küçük kod 136136'dır.

Üçüncü adım: Fark 910−136=774910-136=774 olur.

Çeldiriciler. 792: rakamların farklı olma koşulunu unutup en küçük kodu 118 almak. 808: rakamlar toplamı koşulunu en küçük kodda aramamak; bu durumda en küçük kod 102 olur. 882: en küçük kodu üç basamaklı saymayıp 028 almak. 1046: farkı değil, en büyük ve en küçük kodun toplamını bulmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 69

  • Alan, çevre ve ölçme: birleşik şekiller, kaplama, katlama, yeni nesil geometri bağlamı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir bahçe planında 1 cm, gerçekte 2 metreye karşılık gelmektedir. Plandaki dikdörtgen biçimli bir bölgenin kenarları 6 cm ve 4 cm’dir. Bu bölgenin tamamına m² başına 150 TL fiyatlı kaplama yapılacaktır.

Buna göre, kaplama için ödenecek toplam tutar kaç TL’dir?

  1. A

    144 TL

  2. B

    3 600 TL

  3. C

    6 000 TL

  4. D

    7 200 TL

  5. E

    14 400 TL

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Ölçek gereği 6 cm gerçekte 12 m, 4 cm gerçekte 8 m eder. Gerçek alan 12 · 8 = 96 m²’dir. Ödenecek tutar 96 · 150 = 14 400 TL’dir.

Çeldiriciler. 144 TL: santimetreyi metreye yanlış çevirip 1 cm yi 0,2 m sanmak; bu durumda alan 0,96 m² olur. 3 600 TL: plandaki alanı (24 cm²) gerçek alan gibi fiyatlamak. 6 000 TL: alanı değil çevreyi fiyatlamak; çevre 2 · (12 + 8) = 40 m’dir. 7 200 TL: alan oranını doğrusal alıp alanı yalnız bir kez ölçekle çarpmak; 24 · 2 = 48 m² olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 70

  • Kümeler ve mantık (önermeler)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir sınıftaki 32 öğrencinin İngilizce ve Almanca kurslarına katılım durumu incelenmiştir. Öğrencilerin 6 tanesi bu iki kurstan hiçbirine gitmemektedir. İngilizce kursuna giden öğrenci sayısı 18, Almanca kursuna giden öğrenci sayısı 15’tir. Buna göre, yalnız bir kursa giden öğrenci sayısı kaçtır?

  1. A

    7

  2. B

    12

  3. C

    19

    Doğru cevap
  4. D

    25

  5. E

    26

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda sınıftaki 32 öğrenci evrensel küme olarak alınır. Kurslardan hiçbirine gitmeyen 6 öğrenci birleşimin dışında kaldığından, en az bir kursa giden öğrenci sayısı 32 − 6 = 26 olur.

İkinci adımda iki kursa birden giden öğrenci sayısı bulunur. s(A ∪ B) = s(A) + s(B) − s(A ∩ B) eşitliğinden 26 = 18 + 15 − s(A ∩ B) ve buradan s(A ∩ B) = 7 elde edilir.

Üçüncü adımda yalnız bir kursa giden öğrenciler, birleşim sayısından kesişim sayısı çıkarılarak bulunur: 26 − 7 = 19.

Bu nedenle doğru cevap 19 dur.

Çeldiriciler. 7: yalnız iki kursa giden, yani kesişimdeki öğrencileri vermek. 12: kesişimi iki kez çıkarmak (26 − 2 · 7 = 12). 25: hiçbirinde olmayan 6 öğrenciyi dikkate almadan evreni, yani 32 yi, birleşimin yerine almak (32 − 7 = 25). 26: s(A ∪ B) yerine s(A) + s(B) = 33 almak ve kesişimi çıkarmak (33 − 7 = 26).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 71

  • Kümeler ve mantık (önermeler)
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Evrensel küme E = {1, 2, 3, …, 14} olmak üzere, E kümesinin asal sayı olan elemanlarından oluşan küme A ile gösterilsin. E kümesinde A kümesine ait olmayan elemanların oluşturduğu küme A′ olduğuna göre, A′ kümesinin eleman sayısı kaçtır?

  1. A

    7

  2. B

    8

    Doğru cevap
  3. C

    9

  4. D

    14

  5. E

    64

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda evrensel küme E = {1, 2, 3, …, 14} ve A = {2, 3, 5, 7, 11, 13} liste yöntemiyle yazılır.

İkinci adımda A′, E içinde A da bulunmayan elemanlardan oluşur: A′ = {1, 4, 6, 8, 9, 10, 12, 14}. Bu kümenin eleman sayısı 8 dir.

Bu nedenle doğru cevap 8 dir.

Çeldiriciler. 7: evrensel kümenin sınır elemanı 14 ü atlamak; bu durumda A′ = {1, 4, 6, 8, 9, 10, 12} olur. 9: tümleyeni E yerine {1, 2, …, 15} kümesine göre almak; 15 − 6 = 9 olur. 14: A′ nın elemanlarına A nın 6 elemanını katmak (8 + 6 = 14). 64: eleman sayısı yerine A′ kümesindeki elemanların toplamını vermek (1 + 4 + 6 + 8 + 9 + 10 + 12 + 14 = 64).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 72

  • Fonksiyonlar (kavram, bileşke, ters, grafik, ikinci derece fonksiyon)
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekilde, bir aralıkta tanımlı f fonksiyonunun grafiği verilmiştir. Grafik üzerindeki işaretli noktaların koordinatları şekilde gösterilmiştir.

Buna göre, f(x) = k denkleminin tam olarak üç farklı gerçek kökü olmasını sağlayan tam sayı k değerlerinin sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Koordinat düzleminde, tanım aralığı −4 ile 3 arasında olan parçalı doğrusal f grafiği. Tepe A(−2, 5), dip B(1, −1); uç noktalar C(−4, 1) ve D(3, 3) dolu nokta ile işaretli.
  1. A

    1

  2. B

    2

  3. C

    3

    Doğru cevap
  4. D

    4

  5. E

    5

Doğru cevap: C

Çözüm

Yatay doğru y = k, grafiği kaç noktada keserse denklemin o kadar gerçek kökü vardır. Birinci adımda grafiği parça parça okuruz: soldaki uç noktadan C(−4, 1) noktasına, oradan tepe A(−2, 5) noktasına kadar f(x) yükselir; A noktasından dip B(1, −1) noktasına kadar alçalır; B noktasından sağdaki uç noktaya D(3, 3) kadar yeniden yükselir.

İkinci adımda k değerine göre kesişim sayısını belirleriz. −1<k<1-1 < k < 1 için iki kök vardır. k=1k = 1 için kesişim soldaki uç noktada da oluştuğundan üç kök vardır. 1<k<31 < k < 3 için üç kök vardır. k=3k = 3 için kesişim sağdaki uç noktada oluştuğundan üç kök vardır. 3<k<53 < k < 5 için iki kök vardır. k=5k = 5 ve k=−1k = -1 için tek kök vardır; k<−1k < -1 ve k>5k > 5 için kök yoktur.

Üçüncü adımda üç kök veren tam sayı değerlerini sayarız: k=1k = 1, k=2k = 2 ve k=3k = 3. Böylece üç değer vardır ve doğru seçenek C seçeneğidir.

Çeldiriciler. 1: Yalnızca k = 2 için üç kök saymak; k = 1 ve k = 3 değerlerinde uç noktadaki kesişimi atlamak. 2: Üç kök yerine iki kök veren k değerlerini (k = 0 ve k = 4) saymak. 4: Aralığın sınırını yanlış okuyup −1 < k ≤ 3 aralığındaki tam sayıları (0, 1, 2, 3) saymak. 5: Tepe ve dip değerlerine ait k = 5 ve k = −1 değerlerini de üç kökü olan değerlere eklemek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 73

  • Bölünebilme, asal çarpanlar, EBOB-EKOK, modüler aritmetik
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir fabrikada üç makine aynı gün bakıma alınıyor ve periyotları KK, LL ve MM gündür; tablo bu sayıların asal çarpan üslerini gösterir.

Bakımlar ilk kez tekrar aynı güne denk geldiğinde geçen gün sayısı, KK, LL ve MM'nin en büyük ortak bölenine bölünürse sonuç kaç olur?

Tablo: K, L ve M periyotlarının 2, 3, 5 ve 7 asal çarpanlarındaki üsleri. Asal çarpan 2 için üsler K de 2, L de 1, M de 3; asal çarpan 3 için K de 1, L de 0, M de 2; asal çarpan 5 için K de 0, L de 2, M de 1; asal çarpan 7 için K de 1, L de 1, M de 0.
  1. A

    1

  2. B

    4

  3. C

    900

  4. D

    6300

    Doğru cevap
  5. E

    12600

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: tablodaki üsleri okuyalım. K=22⋅3⋅7=84K = 2^2 \cdot 3 \cdot 7 = 84, L=2⋅52⋅7=350L = 2 \cdot 5^2 \cdot 7 = 350 ve M=23⋅32⋅5=360M = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5 = 360 olur.

İkinci adım: EBOB için her asal çarpanın en küçük üssünü alalım. 22 için en küçük üs 11, 33, 55 ve 77 için en küçük üs 00 dır; buna göre EBOB=2\mathrm{EBOB} = 2 olur.

Üçüncü adım: EKOK için her asal çarpanın en büyük üssünü alalım: 23⋅32⋅52⋅7=126002^3 \cdot 3^2 \cdot 5^2 \cdot 7 = 12600.

Dördüncü adım: oran 12600:2=630012600 : 2 = 6300 olur. Doğru seçenek 63006300 dür.

Çeldiriciler. 1: EBOB için büyük üsleri almanın sonucudur; bu durumda EBOB 1260012600 olur ve oran 11 çıkar. 4: EKOK için yalnız üç makinede birlikte bulunan 22 asalını almanın sonucudur; 23=82^3 = 8 ve 8:2=48 : 2 = 4. 900: 77 asalını EKOK hesabına katmamanın sonucudur; 8⋅9⋅25=18008 \cdot 9 \cdot 25 = 1800 ve 1800:2=9001800 : 2 = 900. 12600: oranı almadan doğrudan EKOK u vermenin sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 74

  • Bölünebilme, asal çarpanlar, EBOB-EKOK, modüler aritmetik
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir tarifte şekerin una oranı 6084\frac{60}{84} olarak yazılıyor ve bu kesir en sade biçimine indirgeniyor. Buna göre, en sade biçimdeki kesrin payı ile paydasının toplamı kaçtır?

  1. A

    12

    Doğru cevap
  2. B

    29

  3. C

    35

  4. D

    72

  5. E

    420

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: 6060 ve 8484 sayılarını asal çarpanlarına ayıralım: 60=22⋅3⋅560 = 2^2 \cdot 3 \cdot 5 ve 84=22⋅3⋅784 = 2^2 \cdot 3 \cdot 7.

İkinci adım: pay ve paydanın en büyük ortak bölenini bulalım: EBOB(60,84)=22⋅3=12\mathrm{EBOB}(60, 84) = 2^2 \cdot 3 = 12.

Üçüncü adım: pay ve paydayı 1212 ye bölelim: 60:12=560 : 12 = 5 ve 84:12=784 : 12 = 7; sadeleşmiş kesir 57\frac{5}{7} dir.

Dördüncü adım: payın ve paydanın toplamı 5+7=125 + 7 = 12 olur. Doğru seçenek 1212'dir.

Çeldiriciler. 29: payı ve paydayı farklı sayılara bölmenin sonucudur (60:4=1560 : 4 = 15, 84:6=1484 : 6 = 14, toplam 2929). 35: toplamak yerine çarpmanın sonucudur (5⋅7=355 \cdot 7 = 35). 72: pay ve paydayı yalnız 22 ye bölüp bırakmanın sonucudur (30+42=7230 + 42 = 72). 420: sadeleştirmede EBOB yerine EKOK'u kullanmanın sonucudur; EKOK(60,84)=420\mathrm{EKOK}(60, 84) = 420.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 75

  • Sayı kümeleri, temel kavramlar, işlem sırası, sayı basamakları, ardışık sayılar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir ders kitabında gerçek sayılar üzerinde a Δ b=a⋅b−a+ba \,\Delta\, b = a \cdot b - a + b biçiminde yeni bir işlem tanımlanmıştır.

Buna göre, 2 Δ (1 Δ (−3)2)2 \,\Delta\, (1 \,\Delta\, (-3)^2) işleminin sonucu kaçtır?

  1. A

    -59

  2. B

    17

  3. C

    19

  4. D

    49

    Doğru cevap
  5. E

    64

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: İç parantezdeki işlem (−3)2=9(-3)^2=9 ile başlar ve 1 Δ 9=1⋅9−1+9=171 \,\Delta\, 9 = 1\cdot 9 - 1 + 9 = 17 bulunur.

İkinci adım: Dış işlem 2 Δ 17=2⋅17−2+17=492 \,\Delta\, 17 = 2\cdot 17 - 2 + 17 = 49 olur ve sonuç budur.

Çeldiriciler. -59: (−3)2(-3)^2 yerine −32=−9-3^2=-9 almak; 1 Δ (−9)=−191 \,\Delta\, (-9) = -19 ve 2 Δ (−19)=−592 \,\Delta\, (-19) = -59 bulunur. 17: dış işlemi önce yapmak; (2 Δ 1) Δ 9=17(2 \,\Delta\, 1) \,\Delta\, 9 = 17 çıkar. 19: tanımdaki aa ile bb yerlerini değiştirmek; 17 Δ 2=1917 \,\Delta\, 2 = 19 bulunur. 64: çarpma yerine önce b−a+bb-a+b toplamını yapmak; 2⋅(17−2+17)=642\cdot(17-2+17)=64 çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 76

  • Veri, istatistik, merkezî eğilim, grafik ve tablo yorumu
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekildeki sütun grafik, bir kafenin Pazartesi'den Cuma'ya kadar olan beş iş gününde her gün sattığı ürün adedini göstermektedir. Bu beş günün satış adetlerinin aritmetik ortalaması hesaplanacak ve satış adedi bu ortalamadan fazla olan günler belirlenecektir.

Buna göre, ortalamanın üzerinde satış yapılan günlerdeki satış adetlerinin toplamı kaçtır?

Sütun grafik: bir kafenin beş iş günündeki satış adedi. Pazartesi 12, Salı 18, Çarşamba 9, Perşembe 21, Cuma 15 adet. Değer ekseni 0-24 adet, adım 3.
  1. A

    15

  2. B

    36

  3. C

    39

    Doğru cevap
  4. D

    42

  5. E

    75

Doğru cevap: C

Çözüm

Grafikten günlük satış adetleri okunur: Pazartesi 12, Salı 18, Çarşamba 9, Perşembe 21, Cuma 15.

Birinci adım: beş günün toplamı 12+18+9+21+15=7512+18+9+21+15=75 adettir.

İkinci adım: aritmetik ortalama 75÷5=1575 \div 5 = 15 adettir.

Üçüncü adım: ortalamadan fazla satış yapılan günler Salı (18) ve Perşembe (21) günleridir; bu iki günün toplamı 18+21=3918+21=39 adettir.

Çeldiriciler. 15: ortalamanın kendisi verilmiştir; sorulan toplam yerine ortalama alınmıştır. 36: Salı satış adedinin bir ölçek aralığı (3) aşağı okunmasıyla 15 alınıp 15+2115+21 yapılmıştır. 42: Perşembe satış adedinin bir ölçek aralığı yukarı okunmasıyla 24 alınıp 18+2418+24 yapılmıştır. 75: toplam beş güne bölünmek yerine en büyük değere (21) bölünerek eşik yaklaşık 3,6 bulunmuş; bu eşiğin üstünde tüm günler kaldığı için beş günün toplamı yazılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 77

  • Birinci ve ikinci dereceden denklemler, denklem sistemleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir kırtasiye dükkânında kalemler iki ayrı kutuda saklanmaktadır. Bu iki kutudaki kalem sayılarının toplamı 90 adettir. Birinci kutudaki kalem sayısının ikinci kutudaki kalem sayısına oranı 3 : 2 olduğuna göre, dükkân sahibi raf düzenini yaparken kutuların içeriğini yeniden saymak istemektedir.

Buna göre, birinci kutudaki kalem sayısının iki katından ikinci kutudaki kalem sayısı çıkarıldığında elde edilen değer kaçtır?

  1. A

    18

  2. B

    54

  3. C

    72

    Doğru cevap
  4. D

    360

  5. E

    720

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci kutudaki kalem sayısına xx, ikinci kutudakine yy diyelim. Toplam koşulundan x+y=90x+y=90, oran koşulundan 2x=3y2x=3y elde edilir.

Birinci adım: toplam denkleminden x=90−yx=90-y yazılır. İkinci adım: bu değer oran denkleminde yerine konur: 2(90−y)=3y2(90-y)=3y, buradan 180=5y180=5y, yani y=36y=36 ve x=54x=54 bulunur.

Üçüncü adım: sorulan ifade 2x−y=2⋅54−36=722x-y=2\cdot 54-36=72 olur.

Çeldiriciler. 18: iki sayının yerini değiştirmek (birinci kutu 36, ikinci kutu 54 alınır, 2⋅36−54=182\cdot 36-54=18). 54: sorulan ifade yerine yalnız birinci kutudaki kalem sayısını vermek. 360: toplam koşulunu fark koşulu gibi okuyup x−y=90x-y=90 yazmak; bu durumda y=180y=180, x=270x=270 ve 2⋅270−180=3602\cdot 270-180=360 çıkar. 720: 2(90−y)=3y2(90-y)=3y denkleminde −3y-3y terimini yanlış işaretle 2(90−y)=−3y2(90-y)=-3y gibi yazmak; bu durumda y=−180y=-180, x=270x=270 ve 540+180=720540+180=720 çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 78

  • Sayı, kesir ve yaş problemleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci, ay başında aldığı harçlığın yalnızca bir bölümünü aylık giderlerine ayırmaktadır. Harçlığının 25\dfrac{2}{5} kadarını kitap almak için harcamış, kalan paranın 13\dfrac{1}{3} kadarını ulaşıma ayırmıştır. Ay sonunda cüzdanında geriye kalan 480 TL'yi ise biriktirmeye karar vermiştir. Öğrenci bu dağılım dışında harçlığından başka bir harcama yapmamıştır.

Buna göre, öğrenci ulaşıma kaç TL harcamıştır?

  1. A

    240

    Doğru cevap
  2. B

    400

  3. C

    480

  4. D

    720

  5. E

    1200

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Harçlık HH olsun. Kitaba 25H\frac{2}{5}H harcanır, kalan 35H\frac{3}{5}H olur.

İkinci adım: Kalanın üçte biri ulaşıma gider: 13⋅35H=15H\frac{1}{3}\cdot\frac{3}{5}H=\frac{1}{5}H. Geriye 35H−15H=25H\frac{3}{5}H-\frac{1}{5}H=\frac{2}{5}H kalır.

Üçüncü adım: 25H=480\frac{2}{5}H=480 olduğundan H=1200H=1200 TL bulunur.

Dördüncü adım: Ulaşıma giden tutar 15⋅1200=240\frac{1}{5}\cdot 1200=240 TL'dir.

Çeldiriciler. 400: kalanın üçte birini değil bütünün üçte birini ulaşım saymaktır. 480: kitaba giden kısmı (25⋅1200\frac{2}{5}\cdot 1200) ulaşım saymaktır. 720: kitaptan sonra kalan parayı ulaşım saymaktır. 1200: sorulan ara tutarı değil bütün harçlığı vermektir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 79

  • Yüzde, kâr-zarar, faiz problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Üretim tesisinde her parti, bir önceki aşamanın çıktısı üzerinden ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Bir fabrikada ham maddeden ara ürün elde edilirken ham maddenin %10'u üretim sırasında kaybolmaktadır. Elde edilen ara ürünün kütlesi, katkı maddeleri eklenerek %40 artırılmakta ve son ürün elde edilmektedir.

Buna göre, 504 kg son ürün elde etmek için kaç kg ham madde kullanılmalıdır?

  1. A

    336 kg

  2. B

    360 kg

  3. C

    400 kg

    Doğru cevap
  4. D

    504 kg

  5. E

    560 kg

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda ham maddenin %10'unun kaybolduğunu okuyoruz; ara ürün ham maddenin 1−0,10=0,901-0{,}10=0{,}90'ıdır. İkinci adımda ara ürünün kütlesi %40 artırılıyor; son ürün ara ürünün 1,401{,}40 katıdır. Zincirin tamamında son ürün, ham maddenin 0,90⋅1,40=1,260{,}90\cdot 1{,}40=1{,}26 katıdır: 504=1,26⋅x504=1{,}26\cdot x. Üçüncü adımda ters işlemle x=504/1,26=400x=504/1{,}26=400 kg bulunur.

Çeldiriciler. 336 kg: kaybı ve artışı tek bir değişim gibi toplayıp son ürünü 1,5'e bölmek. 360 kg: ara ürün miktarını ham madde sanmak. 504 kg: kayıp ile artışın birbirini götürdüğünü düşünüp son ürün miktarını cevap vermek. 560 kg: yalnızca kaybı ters çevirip son ürünü 0,90'a bölmek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 80

  • Yüzde, kâr-zarar, faiz problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir esnaf, aldığı bir ürünü alış fiyatının %50 fazlasıyla etiketleyerek rafa koymuştur. Kampanya döneminde ürün, etiket fiyatı üzerinden %20 indirimle satılmıştır. Bu satış sonucunda esnaf, ürün başına 90 TL kâr elde etmiştir. Kâr, satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki farktır.

Buna göre, esnafın bu ürünü aldığı fiyat kaç TL'dir?

  1. A

    300 TL

  2. B

    375 TL

  3. C

    450 TL

    Doğru cevap
  4. D

    540 TL

  5. E

    675 TL

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda alış fiyatı aa alınır; etiket fiyatı 1,5a1{,}5a'dır. İkinci adımda bu etiket üzerinden %20 indirim uygulanır: satış fiyatı 0,8⋅1,5a=1,2a0{,}8\cdot 1{,}5a=1{,}2a'dır. Üçüncü adımda kâr, satış ile alış arasındaki fark olduğundan 1,2a−a=0,2a=901{,}2a-a=0{,}2a=90 bulunur ve a=450a=450 TL çıkar.

Çeldiriciler. 300 TL: indirimi alış fiyatı üzerinden almak; bu durumda kâr 1,5a−0,2a=0,3a1{,}5a-0{,}2a=0{,}3a olur. 375 TL: 90 TL'yi satış fiyatının %20'si saymak; bu durumda satış 450 TL olur ve alış fiyatı 450 / 1,2 çıkar. 540 TL: aranan alış fiyatı yerine satış fiyatını cevap sanmak. 675 TL: aranan alış fiyatı yerine etiket fiyatını cevap sanmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 81

  • Sayı, kesir ve yaş problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kırtasiyede iki kutu kalem bulunmaktadır. Kutulardaki kalem sayıları birbirinden farklı doğal sayılardır. Büyük olan kutudaki kalem sayısı, küçük olan kutudaki kalem sayısına bölündüğünde bölüm 3, kalan 5 olmaktadır. İki kutudaki kalem sayılarının toplamı 225 olduğuna göre, iki kutu arasındaki fark kaçtır?

Buna göre, iki kutudaki kalem sayıları arasındaki fark kaçtır?

  1. A

    55

  2. B

    115

    Doğru cevap
  3. C

    117

  4. D

    170

  5. E

    175

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Küçük sayıya ss, büyük sayıya bb diyelim. Büyüğün küçüğe bölümünden bölüm 3, kalan 5 olduğuna göre b=3s+5b=3s+5 yazılır.

İkinci adım: Toplam koşulundan b+s=225b+s=225 olur. Bu eşitlikte bb yerine 3s+53s+5 yazılırsa 4s+5=2254s+5=225 elde edilir.

Üçüncü adım: 4s=2204s=220 olduğundan s=55s=55 ve b=3⋅55+5=170b=3\cdot 55+5=170 bulunur.

Dördüncü adım: Sorulan fark 170−55=115170-55=115 tir.

Çeldiriciler. 55: küçük sayıyı sorulan fark sanmaktır. 117: kalanı bölmeden önce toplamdan düşmeyip 225÷4=56225\div 4=56 bulmak ve bu hatayla 173−56=117173-56=117 yazmaktır. 170: farkı değil büyük sayıyı vermektir. 175: kalanı bölüme eklemek, yani büyük sayıyı 8s8s sanıp 9s=2259s=225 den s=25s=25 bulmaktır; bu hatayla 200−25=175200-25=175 çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 82

  • Hareket problemleri
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir kent yolu K, L ve M noktalarından geçen düz bir doğru üzerindedir; noktalar arası uzaklıklar şekilde gösterilmiştir. Bir sabah, K noktasındaki bir otomobil saatte 90 km hızla, L noktasındaki bir kamyonet saatte 60 km hızla aynı anda M yönüne doğru harekete başlıyor. Her iki araç da bu hızlarını sabit tutuyor ve otomobil kamyoneti bir noktada yakalıyor.

Buna göre, otomobil kamyoneti yakaladığı ana kadar K noktasından kaç kilometre yol almıştır?

Düz bir yol üzerinde K, L ve M noktaları. K ile L arası 36 km, L ile M arası 96 km.
  1. A

    21,6 km

  2. B

    72 km

  3. C

    108 km

    Doğru cevap
  4. D

    132 km

  5. E

    1,2 saat

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Şekilden K ile L arasının 36 km, L ile M arasının 96 km olduğunu okuruz.

İkinci adım: Araçlar aynı yönde gittiği için otomobil, kamyonete hızların farkı kadar yaklaşır: 90−60=3090-60=30 km/sa.

Üçüncü adım: Yetişme süresi 36÷30=1,236 \div 30 = 1{,}2 saattir.

Dördüncü adım: Otomobilin K noktasından aldığı yol 90⋅1,2=10890 \cdot 1{,}2 = 108 km’dir. Bu nokta L’den 72 km ileridedir ve M’ye (K’dan 132 km) varmadan önce gerçekleşir.

Çeldiriciler. 21,6 km: hızları aynı yönlü harekette toplamak. 72 km: yavaş aracın L noktasından aldığı yolu sorulan yol sanmak. 132 km: yetişme noktası yerine tüm yol uzunluğunu (36 + 96) vermek. 1,2 saat: sorulan yol yerine yetişme süresini vermek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 83

  • Veri, istatistik, merkezî eğilim, grafik ve tablo yorumu
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki tabloda, bir spor salonunun üyelerinin bir hafta içinde yaptıkları antrenman sayıları ile bu sayıları yapan üye sayıları verilmiştir. Tablodaki üye sayılarının toplamı salondaki bütün üyeleri kapsamaktadır. Antrenman sayıları küçükten büyüğe dizildiğinde dağılımın merkezî değerini bulmak istenmektedir. Tablo, salonun haftalık antrenman düzenini tek bir dağılım olarak göstermektedir.

Buna göre, üyelerin haftalık antrenman sayılarının ortancası kaçtır?

Tablo: haftalık antrenman sayısı ve üye sayısı. 1 antrenman 2 üye; 3 antrenman 3 üye; 4 antrenman 5 üye; 7 antrenman 4 üye; 9 antrenman 6 üye.
  1. A

    4

  2. B

    5,5

    Doğru cevap
  3. C

    7

  4. D

    8

  5. E

    9

Doğru cevap: B

Çözüm

Tablodaki üye sayıları toplanır: 2+3+5+4+6=202+3+5+4+6=20 olur; salonda 20 üye vardır.

Birinci adım: veri sayısı 20 olduğundan çifttir; ortancayı oluşturan iki değer 10. ve 11. sıradaki değerlerdir.

İkinci adım: birikimli sayılara bakılır. 1 antrenman 1.-2. sıralarda, 3 antrenman 3.-5. sıralarda, 4 antrenman 6.-10. sıralarda, 7 antrenman 11.-14. sıralarda, 9 antrenman 15.-20. sıralardadır. Yani 10. sıradaki değer 4, 11. sıradaki değer 7'dir.

Üçüncü adım: ortanca (4+7)÷2=5,5(4+7) \div 2 = 5{,}5 bulunur.

Çeldiriciler. 4: tablonun ortadaki satırındaki değer medyan alınmış, sıra numarası hesaba katılmamıştır. 7: yalnız 11. sıradaki değer alınmış, iki ortadaki değerin ortalaması alınmamıştır. 8: birikimli sayımda sıra yanlış okunmuş, 14. ve 15. sıradaki değerlerin (7 ve 9) ortalaması alınmıştır. 9: en çok üyenin bulunduğu değer, yani 6 üyeli antrenman sayısı medyan seçilmiştir; frekansların sıra numarası sayılmamıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 84

  • Oran-orantı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir matbaada özdeş makineler, her gün belirli saat boyunca aynı hızda çalışarak kitap basmaktadır. Bu matbaada 3 makine günde 4 saat çalıştırıldığında 1200 kitap 10 günde basılmaktadır.

Aynı matbaada aynı hızla çalışan 6 makine günde 3 saat çalıştırıldığında 3600 kitabın basımı kaç gün sürer?

  1. A

    5

  2. B

    15

  3. C

    20

    Doğru cevap
  4. D

    40

  5. E

    80

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Bir makinenin bir saatte bastığı kitap sayısı sabittir. İlk durumda toplam iş 3 · 4 · 10 · x = 1200 eşitliğinden x = 10 kitap/makine-saat bulunur.

İkinci adım: İkinci durumda 6 · 3 · g · 10 = 3600 olmalıdır. Buradan 180g = 3600 ve g = 20 gün çıkar.

Çeldiriciler. 80: makine sayısını doğru orantılı alarak 10 · 3 · 2 · (4/3) hesabını yapmak. 15: saat çarpanını hiç kullanmayıp yalnızca kitap ve makine oranını almak. 5: sabitin çarpımsal tersini almak, yani 10 / 2 hesabı. 40: gün sayısını saat sayısıyla birleştirmeyip yalnızca 10 · 4 çarpımını yazmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 85

  • Oran-orantı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir fidanlıkta çam, ardıç ve sedir fidanları yetiştirilmektedir. Çam fidanlarının sayısının ardıç fidanlarının sayısına oranı 2 : 3, ardıç fidanlarının sayısının sedir fidanlarının sayısına oranı 4 : 5'tir.

Fidanlıktaki toplam fidan sayısı 350 olduğuna göre, sedir fidanlarının sayısı kaçtır?

  1. A

    10

  2. B

    80

  3. C

    125

  4. D

    150

    Doğru cevap
  5. E

    175

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Ardıç paylarını ortak yapmak için 2 : 3 oranı 8 : 12 olarak, 4 : 5 oranı 12 : 15 olarak genişletilir.

İkinci adım: Çam : ardıç : sedir = 8 : 12 : 15 olur ve toplam 35 paydır. Bir pay 350 / 35 = 10 fidana karşılık gelir.

Üçüncü adım: Sedir 15 paydır, yani 15 · 10 = 150 fidandır.

Çeldiriciler. 175: ardıç paylarını ortak yapmadan 2 : 3 : 5 alıp toplamı 10 pay saymak. 125: iki oranın terimlerinin toplamlarını (5 ve 9) birleştirip 14 pay saymak. 10: bir payın değerini cevap sanmak. 80: çam ile sedir oranını ters yazıp sedire 8 pay vermek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 86

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki tabloda 1'den 9'a kadar olan sayılar her biri yalnız bir kez kullanılarak üç satır ve üç sütundaki kutulara yerleştirilmiştir. Her satırdaki üç sayının toplamı ile her sütundaki üç sayının toplamı birbirine eşittir. Soru işaretiyle gösterilmeyen kutulardaki sayılar tabloda verilmiştir.

Buna göre, birinci satırın ikinci sütunundaki kutuya yazılabilecek en büyük sayı kaçtır?

Üç satır ve üç sütunluk tablo. Birinci satır birinci sütunda 1, ikinci satır ikinci sütunda 7 yazılıdır; diğer kutular soru işaretidir.
  1. A

    5

  2. B

    6

    Doğru cevap
  3. C

    7

  4. D

    8

  5. E

    9

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda satır toplamı bulunur: 1'den 9'a kadar sayıların toplamı 45'tir ve üç satır eşit toplamlıdır; her satırın toplamı 45/3=1545/3=15'tir. Aynı şey sütunlar için de geçerlidir.

İkinci adımda birinci satırın ikinci sütunundaki kutuya bb dersek, birinci satırdan b+c=14b+c=14 ve ikinci sütundan b+g=8b+g=8 çıkar; bb en çok 7 olabilir, ama 7 ortada zaten kullanıldığı için b=7b=7 olamaz.

Üçüncü adımda b=6b=6 denenir: g=2g=2, c=8c=8 ve kalan sayılar d=5d=5, e=3e=3, f=9f=9, h=4h=4 olur; bütün satır ve sütun toplamları 15'tir. Bu nedenle en büyük değer 6'dır.

Çeldiriciler. 5: soru kökünü ters okuyup en küçük uygun değeri vermek. 7: şekildeki aynı sütundaki 7'yi kutuya kopyalamak. 8: yalnız satır koşulunu sağlayan yerleşimi kabul etmek. 9: sütun koşulunu sağlamayan en büyük sayıyı kutuya koymak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 87

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki tabloda sayılar, yazılış sırası bozulmadan satırlara dizilmiştir ve her satırdaki sayı adedi bir önceki satırdan bir fazladır. Bu düzen aynı biçimde sürdürüldüğünde 10. satırda da sayılar bir önceki satırın son sayısından sonra gelir. Tablonun dördüncü satırının toplamı verilmemiştir; bu toplam satırdaki sayılar okunarak bulunabilir.

Buna göre, 10. satırdaki sayıların toplamı kaçtır?

Tablo: 1. satır 2, toplamı 2; 2. satır 5 ve 8, toplamı 13; 3. satır 11, 14 ve 17, toplamı 42; 4. satır 20, 23, 26 ve 29, toplamı bilinmiyor.
  1. A

    164

  2. B

    301

  3. C

    434

  4. D

    1098

  5. E

    1505

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda satırların düzeni okunur: sayılar 2, 5, 8, 11, … biçiminde 3'er artan kesintisiz bir dizinin terimleridir ve k. satırda k tane sayı vardır.

İkinci adımda 10. satırın ilk sayısı bulunur: önceki 9 satırda 1+2+⋯+9=451+2+\cdots+9=45 sayı vardır, bu nedenle ilk sayı 2+3⋅45=1372+3\cdot 45=137'dir. Satırdaki 10 sayı 137'den 164'e kadar uzanır.

Üçüncü adımda toplam bulunur: (137+164)⋅102=1505.\dfrac{(137+164)\cdot 10}{2}=1505.

Çeldiriciler. 164: satırdaki en büyük sayıyı toplam sanmak. 301: yalnız iki kenar sayısının toplamını vermek. 434: satır toplamlarını sabit artışla büyütmek (98+6⋅5698+6\cdot 56). 1098: satır numarasını bir eksik alıp 9. satırın toplamını vermek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 88

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Zor
  • Şekilli soru

İki ayrı nöbet çizelgesi bir apartmanda birinci günden başlayarak uygulanmaktadır. Her çizelgede, sıradaki ilk kişi birinci gün nöbet tutar; nöbet sırası tablodaki döngü uzunluğu kadar gün sonra başa döner ve her gün yalnızca sırası gelen kişi nöbet tutar.

Buna göre, Can ile İpek'in aynı gün nöbet tuttuğu ilk gün kaçıncı gündür?

Tablo: A çizelgesinde nöbet sırası Ali, Ayşe, Can, Deniz ve döngü uzunluğu 4 gün; B çizelgesinde nöbet sırası Ece, Fatma, Gül, Hasan, İpek, Kemal ve döngü uzunluğu 6 gün.
  1. A

    3

  2. B

    7

  3. C

    11

    Doğru cevap
  4. D

    12

  5. E

    24

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda döngü uzunlukları okunur: A çizelgesinde 4, B çizelgesinde 6 gündür. Can, A çizelgesinde üçüncü sıradadır; bu nedenle nöbeti d≡3(mod4)d\equiv 3 \pmod 4 olan günlerde, yani 3, 7, 11, … günlerindedir. İpek, B çizelgesinde beşinci sıradadır; nöbeti d≡5(mod6)d\equiv 5 \pmod 6 olan günlerde, yani 5, 11, 17, … günlerindedir.

İkinci adımda iki listede ilk ortak gün aranır: 3, 7 ve 11 listesinin ilki olan 11, İpek'in listesinde de yer alır. Ortak gün 11'dir.

Çeldiriciler. 3: yalnız A çizelgesindeki ilk nöbet gününü vermek. 7: Can'ın ikinci nöbet gününde durup İpek'i sınamamak. 12: başlangıç gününü bir kaydırmak. 24: iki döngü uzunluğunun çarpımını ortak döngü saymak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 89

  • Sayma ilkesi, permütasyon, kombinasyon
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir sinemaya giden beş kişilik bir grup, salonun aynı sırasında yan yana bulunan beş boş koltuğa oturacaktır. Grubun iki üyesi birbirlerinin yanında oturmak istemediğinden bu iki kişi yan yana gelmeyecek biçimde yerleşecektir.

Buna göre, bu beş kişi koltuklara oturuş biçimleri farklı sayılmak üzere kaç farklı biçimde oturabilir?

  1. A

    48

  2. B

    60

  3. C

    72

    Doğru cevap
  4. D

    96

  5. E

    120

Doğru cevap: C

Çözüm

Önce tüm oturuş biçimlerini bulalım. Beş kişi beş koltuğa 5!=1205!=120 farklı biçimde oturabilir.

İkinci adımda iki kişinin yan yana olduğu oturuşları sayalım. Bu iki kişiyi tek bir blok gibi düşünürsek blok ile diğer üç kişi toplam 44 birim olur ve bunlar 4!=244!=24 biçimde dizilir. Blok içinde iki kişi 22 biçimde sıralanabildiğinden yan yana oturuşlar 24⋅2=4824\cdot 2=48 tanedir.

Üçüncü adımda istenen oturuşları bulalım: 120−48=72120-48=72.

Buna göre beş kişi koltuklara 7272 farklı biçimde oturabilir.

Çeldiriciler. 48: kısıtlamayı uygulamayıp yan yana oturuşların sayısını cevap olarak vermek. 96: blok içindeki iki sıralamayı unutmak; bu durumda yan yana oturuş 2424 sayılır ve 120−24=96120-24=96 bulunur. 120: yan yana gelmeme kısıtını hiç dikkate almadan tüm oturuşları vermek. 60: bloğun beş farklı konumda başlayabileceğini sanmak; bu durumda yan yana oturuş 5⋅2⋅3!=605\cdot 2\cdot 3!=60 sayılır ve 120−60=60120-60=60 bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 90

  • Olasılık
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir oyun etkinliğinde kullanılan torbaya kırmızı, mavi ve sarı renkli toplar konulmuştur. Şekilde torbadaki her renkteki topun sayısı gösterilmiştir. Torbadan rastgele art arda iki top çekiliyor ve çekilen top torbaya geri konulmuyor.

Buna göre, çekilen iki topun renklerinin farklı olma olasılığı kaçtır?

Torba çizimi: içinde 9 top var. Yandaki açıklamada kırmızı 4, mavi 3 ve sarı 2 top yazılıdır.
  1. A

    518\dfrac{5}{18}

  2. B

    13\dfrac{1}{3}

  3. C

    1336\dfrac{13}{36}

  4. D

    5281\dfrac{52}{81}

  5. E

    1318\dfrac{13}{18}

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Şekilden torbada 4 kırmızı, 3 mavi ve 2 sarı top olduğu okunur; toplam top sayısı 4 + 3 + 2 = 9 dur.

Birinci adım: Çekilen top geri konulmadığı için ilk çekimden sonra torbada 8 top kalır. Aynı renkli iki top çekme olasılıkları yazılır.

İkinci adım: Kırmızı-kırmızı 49⋅38=1272\dfrac{4}{9}\cdot\dfrac{3}{8}=\dfrac{12}{72}, mavi-mavi 39⋅28=672\dfrac{3}{9}\cdot\dfrac{2}{8}=\dfrac{6}{72}, sarı-sarı 29⋅18=272\dfrac{2}{9}\cdot\dfrac{1}{8}=\dfrac{2}{72} dir. Toplamları 2072=518\dfrac{20}{72}=\dfrac{5}{18} eder.

Üçüncü adım: Renklerin farklı olma olayı, aynı renk olma olayının tümleyenidir. Bu nedenle 1−518=13181-\dfrac{5}{18}=\dfrac{13}{18} bulunur.

Çeldiriciler. 5/18: istenen olayın tümleyeninin olasılığını vermek, yani aynı renk olma olasılığını yazmak. 1/3: sarı içeren çiftleri saymamak, yalnız kırmızı-mavi çiftlerini 24/72 olarak almak. 13/36: sıralı ve sırasız sayımı karıştırmak; renkleri farklı çiftleri sırasız sayıp 72 sıralı çifte bölmek. 52/81: çekilen topu geri koyarak hesaplamak; her çekimde payda 9 alınır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 91

  • Doğruda ve üçgende açılar
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir belediye, birbirine paralel iki kaldırım arasına bisiklet yolu yapmıştır. Bu yol, alt kaldırımdaki A noktasından başlayıp K noktasında kırılarak üst kaldırımdaki B noktasına ulaşmaktadır. Şekilde, yolun A ve B noktalarında kaldırımlarla yaptığı açılar gösterilmiştir.

Buna göre, yolun K noktasındaki x açısı kaç derecedir?

İki paralel kaldırım arasında, K noktasında kırılan bir bisiklet yolu. A noktasındaki açı 37°, B noktasındaki açı 58°, K noktasındaki açı x.
  1. A

    21

  2. B

    37

  3. C

    85

  4. D

    95

    Doğru cevap
  5. E

    201

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: K noktasından iki kaldırıma paralel bir yardımcı doğru çizilir. Bu doğru x açısını iki parçaya ayırır.

İkinci adım: Yardımcı doğru ile alt kaldırım, A noktasındaki 37° açıyı iç ters açı olarak oluşturur; x açısının alt parçası 37° dir.

Üçüncü adım: Aynı biçimde üst kaldırım, B noktasındaki 58° açıyı iç ters açı olarak oluşturur; x açısının üst parçası 58° dir.

Dördüncü adım: x = 37 + 58 = 95 bulunur.

Çeldiriciler. 21: iki verilen açının farkını (58 − 37) almak. 37: x açısının yalnız bir parçasını vermek. 85: iki açının toplamını 180 dereceden çıkarmak (180 − 95). 201: açılardan birinin bütünlerini parça olarak almak ((180 − 37) + 58).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 92

  • Üçgenler: eşlik, benzerlik, özel üçgenler, kenarortay-açıortay, alan
  • Zor
  • Şekilli soru

ABC üçgen biçimindeki bir parkta iki yol bulunmaktadır. A köşesinden BC kenarının orta noktası D'ye, B köşesinden AC kenarının orta noktası E'ye çizilen yollar G noktasında kesişmektedir. Şekilde alanı verilen BDG bölgesi çiçek tarhına ayrılmıştır. Geri kalan DCEG bölgesine çim ekilecektir.

Buna göre çim ekilecek DCEG bölgesinin alanı kaç metrekaredir?

ABC üçgeni; A'dan BC'nin orta noktası D'ye ve B'den AC'nin orta noktası E'ye çizilen iki yol G'de kesişiyor; BDG bölgesinin alanı 14 m².
  1. A

    14 m²

  2. B

    28 m²

    Doğru cevap
  3. C

    42 m²

  4. D

    56 m²

  5. E

    84 m²

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: AD kenarortayı ABC üçgenini eşit alanlı ABD ve ADC üçgenlerine böler; ABD üçgeninin alanı ABC'nin yarısıdır.

İkinci adım: BE kenarortayı AD'yi G'de keser ve AG'yi GD'nin iki katı yapar; G ağırlık merkezidir. Bu nedenle BGD üçgeni ABD'nin üçte biridir, yani ABC'nin altıda biri kadardır.

Üçüncü adım: BDG = 14 m² olduğundan ABC = 6 · 14 = 84 m²'dir.

Dördüncü adım: DCEG bölgesi GDC ve GCE üçgenlerinin toplamıdır. GDC, ADC'nin üçte biri olduğundan ABC'nin altıda biridir; GCE de BEC'nin üçte biri olduğundan ABC'nin altıda biridir. Buna göre DCEG = 84 / 6 + 84 / 6 = 28 m²'dir.

Çeldiriciler: 14: yalnız BDG parçasının alanını vermek; DCEG iki parçadan oluştuğu için bir parçayı eksik toplamak. 42: kenarortayın yalnız kenarı böldüğünü sanıp alanı taban oranıyla bulmak. 56: bölgeyi üç eş parçadan ikisi saymak. 84: taralı bölge yerine tüm üçgenin alanını vermek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 93

  • Üçgenler: eşlik, benzerlik, özel üçgenler, kenarortay-açıortay, alan
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekilde iki üçgen ortak bir AC kenarıyla birleşmiştir. Çentiklerle işaretli kenarlar birbirine eşit uzunluktadır ve B, C, D noktaları aynı doğru üzerinde yer almaktadır. Şekilde ∠BAC açısının ölçüsü verilmiştir.

Buna göre şekilde x ile gösterilen ∠CAD açısının ölçüsü kaç derecedir?

B, C ve D aynı doğru üzerinde; ABC ve ACD üçgenleri AC kenarıyla bitişik; çentikli AB, AC ve CD kenarları eşit; BAC açısı 40°; CAD açısı x.
  1. A

    20°

  2. B

    35°

    Doğru cevap
  3. C

    55°

  4. D

    70°

  5. E

    110°

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: AB ve AC çentikli, yani eşit kenarlardır; ABC üçgeninde eş kenarların karşısındaki B ve C açıları birbirine eşittir. Tepe açısı BAC 40° olduğundan her biri (180° − 40°) : 2 = 70° olur.

İkinci adım: B, C, D aynı doğru üzerinde olduğundan ACB ile ACD açıları doğrusal bir çift oluşturur. Dış açı özelliğiyle ACD = 180° − 70° = 110° olur; bu açı bitişik ACD üçgenine taşınmıştır.

Üçüncü adım: CA ve CD çentikli, yani eşit kenarlardır; ACD üçgeni de ikizkenardır ve taban açıları eşittir. Her biri (180° − 110°) : 2 = 35° olur. Buna göre x = 35°'dir.

Çeldiriciler: 20°: BAC açısını taban açısı sanıp dış açıyı 140° almak. 55°: dış açıyı komşu iç açı olan 70° ile karıştırmak. 70°: ikinci üçgenin ikizkenarlığını kullanmayıp kalan iki açının toplamını x sanmak. 110°: ara adımda bulunan dış açıyı istenen açı diye vermek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 94

  • Üçgenler: eşlik, benzerlik, özel üçgenler, kenarortay-açıortay, alan
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir spor salonunun duvarına ABC üçgeni biçiminde bir pano yapılacaktır. Panonun tabanı BC kenarıdır ve pano, tabana paralel bir DE doğrusuyla iki bölgeye ayrılmıştır; D noktası AB, E noktası AC üzerindedir. Üstteki küçük ADE üçgeni beyaza boyanacak, alttaki taralı DBCE yamuk bölgeye ise kırmızı boya sürülecektir. Şekilde ADE üçgeninin alanı ve AB kenarının parçaları verilmiştir.

Buna göre kırmızı boya sürülecek taralı yamuk bölgenin alanı kaç dm²'dir?

ABC üçgeninde tabana paralel DE doğrusu; AD = 4 dm, DB = 8 dm; ADE üçgeninin alanı 12 dm²; DBCE bölgesi taralı.
  1. A

    12 dm²

  2. B

    24 dm²

  3. C

    36 dm²

  4. D

    96 dm²

    Doğru cevap
  5. E

    108 dm²

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: DE, tabana BC paralel olduğundan ADE ve ABC üçgenleri benzerdir.

İkinci adım: Şekilde AD = 4 dm ve DB = 8 dm verilmiştir; AB = 12 dm olduğundan benzerlik oranı AD / AB = 4 / 12 = 1/3'tür.

Üçüncü adım: Benzer üçgenlerde alanlar oranı benzerlik oranının karesidir; ADE / ABC = (1/3)² = 1/9. ADE alanı 12 dm² olduğundan ABC = 9 · 12 = 108 dm²'dir.

Dördüncü adım: Taralı yamuk DBCE, büyük ABC üçgeninden küçük ADE üçgeninin çıkarılmasıyla bulunur: 108 − 12 = 96 dm²'dir.

Çeldiriciler: 24 dm²: alan oranını benzerlik oranına eşit alıp büyük üçgeni 36 dm² bulmak; 36 − 12 = 24. 36 dm²: parça bölü parça oranı DB / AD = 2 kullanılıp alan oranını 4 almak; 48 − 12 = 36. 12 dm²: yamuk yerine küçük ADE üçgeninin alanını vermek. 108 dm²: yamuk yerine tüm ABC üçgeninin alanını vermek.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 95

  • Alan, çevre ve ölçme: birleşik şekiller, kaplama, katlama, yeni nesil geometri bağlamı
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki yamuk biçimli bahçenin alt ve üst kenarları birbirine paraleldir; bahçenin tüm ölçüleri şekilde verilmiştir. Bahçenin içinde boyalı olarak gösterilen yol, paralel kenarlar arasında uzanan bir paralelkenardır. Yolun dışında kalan kısmın tamamına m² başına 35 TL fiyatlı çim tohumu ekilecektir.

Buna göre, çim tohumu için ödenecek tutar kaç TL’dir?

Yamuk biçimli bahçe: alt kenar 30 m, üst kenar 18 m, paralel kenarlar arası yükseklik 12 m. Boyalı olarak gösterilen yol paralelkenar, alt kenarı 2 m.
  1. A

    840 TL

  2. B

    9 170 TL

  3. C

    9 240 TL

    Doğru cevap
  4. D

    10 080 TL

  5. E

    19 320 TL

Doğru cevap: C

Çözüm

Yamuğun alanı (30 + 18) · 12 / 2 = 288 m²’dir. Yol bir paralelkenardır; alanı taban ile paralel kenarlar arasındaki yüksekliğin çarpımıdır: 2 · 12 = 24 m². Yolun eğik kenarı alanda kullanılmaz. Çim ekilecek alan 288 − 24 = 264 m²’dir. Ödenecek tutar 264 · 35 = 9 240 TL’dir.

Çeldiriciler. 840 TL: yalnız yolun alanına fiyat vermek. 9 170 TL: yolun alanında taban yerine eğik kenarı kullanmak; yol 2 · 13 = 26 m² sayılır ve 288 − 26 = 262 m² olur. 10 080 TL: yolu alandan çıkarmamak; 288 · 35 hesaplanır. 19 320 TL: yamuk alanında yarıya bölmeyi unutmak; (30 + 18) · 12 = 576 m² ve 576 − 24 = 552 m² olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 96

  • Alan, çevre ve ölçme: birleşik şekiller, kaplama, katlama, yeni nesil geometri bağlamı
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki dikdörtgen biçimli sert karton, kenar uzunlukları gösterilecek biçimde yatay konumda yerleştirilmiştir. Kartonun R köşesi, alt kenar üzerindeki T noktasına gelecek biçimde kıvrılarak katlanmıştır ve kıvrım çizgisi sağ kenarı U noktasında kesmektedir.

Katlama sonrasında sağ kenar üzerinde kalan |UR| parçasının uzunluğu kaç cm’dir?

Dikdörtgen PQRS: |QR| = 10 cm, T noktası alt kenarda olup |QT| = 6 cm. R köşesi T noktasına katlanmıştır; katlama çizgisi sağ kenarı U noktasında keser.
  1. A

    2 cm

  2. B

    3,2 cm

  3. C

    3,6 cm

  4. D

    6,8 cm

    Doğru cevap
  5. E

    8 cm

Doğru cevap: D

Çözüm

Katlamada çakışan parçalar eştir: |UR| = |UT| olur. Şekle göre |QT| = 6 cm ve |QR| = 10 cm’dir. |UQ| = x alınırsa |UR| = 10 − x olur. UQT dik üçgeninde Pisagor bağıntısı |UT|² = x² + 6² = x² + 36 verir. |UT| = |UR| olduğundan (10 − x)² = x² + 36 yazılır. Birinci adımda açılım 100 − 20x + x² = x² + 36 olur; ikinci adımda 20x = 64 ve x = 3,2 cm bulunur. Son adımda |UR| = 10 − 3,2 = 6,8 cm’dir.

Çeldiriciler. 2 cm: 10 cm kenarını hipotenüs yerine dik kenar alıp x = √(10² − 6²) = 8 bulmak ve 10 − 8 yazmak. 3,2 cm: istenen |UR| yerine x değerini vermek. 3,6 cm: açılımda 2x çarpanını unutup x = 6,4 bulmak ve 10 − 6,4 yazmak. 8 cm: katlanan kenarı katlamadan önceki parçaya eşit almamak; 10 − x = x + 6 yazıp x = 2 bulmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 97

  • Çokgenler ve dörtgenler
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir marangoz, bir kafe için ikizkenar yamuk biçiminde bir masa camı hazırlamaktadır. Camın alt ve üst kenarlarının uzunlukları ile yan kenarlarından birinin uzunluğu şekilde verilmiştir; camın yüksekliği şekilde ayrıca ölçülendirilmemiştir. Buna göre masa camının alanı kaç santimetrekaredir?

ABCD ikizkenar yamuk: alt taban AB = 38 cm, üst taban CD = 22 cm, yan kenarlar AD = BC = 17 cm. Yükseklik DH kesikli çizgiyle gösterilir, ölçüsü yazılmamıştır. Şekil ölçekli değildir.
  1. A

    15 cm

  2. B

    240 cm²

  3. C

    450 cm²

    Doğru cevap
  4. D

    510 cm²

  5. E

    900 cm²

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Alt taban AB=38AB = 38 cm, üst taban CD=22CD = 22 cm, yan kenar AD=17AD = 17 cm'dir. Tabanlar farkı 38−22=1638 - 22 = 16 cm olduğundan, üst tabanın uçlarından inen yüksekliklerin alt tabanda ayırdığı her parça 16/2=816 / 2 = 8 cm'dir.

İkinci adım: Yükseklik, yan kenar ve 8 cm'lik parçadan oluşan dik üçgende Pisagor teoremi uygulanır: h2=172−82=289−64=225h^2 = 17^2 - 8^2 = 289 - 64 = 225, dolayısıyla h=15h = 15 cm'dir.

Üçüncü adım: Yamuğun alanı, tabanlar toplamının yarısı ile yüksekliğin çarpımıdır: A=38+222⋅15=30⋅15=450A = \frac{38 + 22}{2} \cdot 15 = 30 \cdot 15 = 450 cm2^2.

Çeldiriciler. 15 cm: alan yerine yüksekliğin verilmesi. 240 cm²: tabanlar toplamı yerine tabanlar farkının tamamının kullanılması (16 · 15). 510 cm²: yükseklik yerine yan kenarın (17) alanda kullanılması (30 · 17). 900 cm²: tabanlar toplamının ikiye bölünmeden kullanılması (60 · 15).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 98

  • Çokgenler ve dörtgenler
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir belediye, şekilde ölçüleri ve köşegenleri verilen dışbükey dörtgen biçimli bir parkın içinde, kenar orta noktalarını birleştiren koyu çizgi boyunca bir çit çekecektir. Parkın kenar ve köşegen ölçüleri şekilde gösterilmiştir. Çitin metre fiyatı 35 TL olduğuna göre, çitin toplam maliyeti kaç TL'dir?

ABCD dışbükey dörtgen arsa; köşegen AC = 24 m, köşegen BD = 20 m (kesikli). Kenarlar AB = 15 m, BC = 15 m, CD = 25 m, DA = 7 m. İç koyu dörtgen kenar orta noktalarını birleştirir ve çitin geçtiği yerdir.
  1. A

    420 TL

  2. B

    770 TL

  3. C

    840 TL

  4. D

    1085 TL

  5. E

    1540 TL

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Kenar orta noktalarını birleştiren dörtgenin her kenarı, ilgili köşegene paraleldir ve onun yarısı uzunluğundadır. AC=24AC = 24 m olduğundan iki kenarı 1212 m, BD=20BD = 20 m olduğundan diğer iki kenarı 1010 m'dir.

İkinci adım: Çitin uzunluğu bu dört kenarın toplamıdır: 12+10+12+10=4412 + 10 + 12 + 10 = 44 m. Bu, köşegenler toplamına 24+20=4424 + 20 = 44 m eşittir.

Üçüncü adım: Maliyet 44⋅35=154044 \cdot 35 = 1540 TL'dir.

Çeldiriciler. 420 TL: çevre yerine iç dörtgenin tek bir kenarını (12 m) almak. 770 TL: çevreyi köşegenler toplamının yarısı (22 m) sanmak. 840 TL: maliyeti yalnız bir köşegen (24 m) üzerinden hesaplamak. 1085 TL: çevreyi dış dörtgenin çevresinin yarısı (31 m) sanmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 99

  • Katı cisimler (prizma, silindir, koni, küre; hacim, alan, açınım)
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki gibi üst yüzü açık, dikdörtgenler prizması biçiminde bir akvaryumun içinde 8 cm yüksekliğinde su vardır. Ayrıtı 4 cm olan küp biçimindeki bir taş, su içinde tamamen batacak şekilde akvaryumun tabanına bırakılıyor ve su akvaryumdan taşmıyor.

Buna göre, taş suya bırakıldıktan sonra suyun yüksekliği kaç santimetre olur?

Üst yüzü açık dikdörtgenler prizması biçiminde akvaryum. Taban ayrıtları 20 cm ve 10 cm, yüksekliği 15 cm.
  1. A

    0,32

  2. B

    8,32

    Doğru cevap
  3. C

    8,48

  4. D

    11,2

  5. E

    12

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Akvaryumun taban alanı, şekilde verilen taban ayrıtlarıyla 20⋅10=20020 \cdot 10 = 200 cm² dir.

İkinci adım: Taşın hacmi 43=644^3 = 64 cm³ tür. Taş tamamen suyun altında kaldığı için su hacmi bu kadar artar.

Üçüncü adım: Suyun yükselme miktarı 64/200=0,3264 / 200 = 0{,}32 cm dir.

Dördüncü adım: Yeni su yüksekliği 8+0,32=8,328 + 0{,}32 = 8{,}32 cm dir. Kontrol olarak, başlangıç su hacmi 200⋅8=1600200 \cdot 8 = 1600 cm³ ve toplam hacim 1600+64=16641600 + 64 = 1664 cm³ tür; 1664/200=8,321664 / 200 = 8{,}32 cm.

Çeldiriciler. 0,32: yalnızca yükselme miktarını vermek; yeni yüksekliği hesaplamamak. 8,48: küpün hacmini 6⋅42=966 \cdot 4^2 = 96 almak; 96/200=0,4896 / 200 = 0{,}48 ve 8+0,48=8,488 + 0{,}48 = 8{,}48. 11,2: taban alanı yerine bir taban ayrıtına (20 cm) bölmek; 64/20=3,264 / 20 = 3{,}2 ve 8+3,2=11,28 + 3{,}2 = 11{,}2. 12: yükselmeyi küpün ayrıtına (4 cm) eşit almak; 8+4=128 + 4 = 12.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 100

  • Katı cisimler (prizma, silindir, koni, küre; hacim, alan, açınım)
  • Orta
  • Şekilli soru

Dış yüzeyleri kırmızıya boyanmış, şekildeki gibi büyük bir küp, ayrıtlarına paralel düzlemlerle kesilerek aynı boyda küçük birim küplere ayrılıyor. Şekilde, büyük küpün bir ayrıtı boyunca dizilen birim küp sayısı verilmiştir.

Buna göre, birim küplerden yalnızca bir yüzü boyalı olanların sayısı kaçtır?

Dış yüzeyleri boyalı küp. Bir ayrıtı 7 birim.
  1. A

    25

  2. B

    49

  3. C

    150

    Doğru cevap
  4. D

    158

  5. E

    294

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Büyük küpün bir ayrıtında 7 birim küp olduğundan küp toplam 7⋅7⋅7=3437 \cdot 7 \cdot 7 = 343 birim küpten oluşur.

İkinci adım: Yalnızca bir yüzü boyalı birim küpler, her yüzün kenarlarda kalmayan ortasındadır. Bir yüzde bu küpler (7−2)⋅(7−2)=25(7-2) \cdot (7-2) = 25 tanedir.

Üçüncü adım: Küpün altı yüzü olduğundan yalnızca bir yüzü boyalı birim küp sayısı 6⋅25=1506 \cdot 25 = 150 dir.

Çeldiriciler. 25: yalnızca bir yüzün değerini vermek, altı yüzü toplamamak. 49: iç birim küp sayısını (n−2)3(n-2)^3 yerine n3−6n2=343−294=49n^3 - 6n^2 = 343 - 294 = 49 olarak yazmak. 158: ayrıt üzerindeki birim küplere köşe küplerini de katmak: 150+8=158150 + 8 = 158. 294: yüz ortasındaki birim küp sayısını (n−2)2(n-2)^2 yerine n2n^2 almak: 6⋅49=2946 \cdot 49 = 294.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 101

  • Basınç ve kaldırma kuvveti
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K cismi bırakıldığında terazinin okuması değişmez.

  2. II.

    İki cisim bırakıldığında taşan sıvının toplam kütlesi 150 g'dan fazladır.

  3. III.

    İki cisim bırakıldıktan sonra terazinin okuması, başlangıçtaki okumaya göre 60 g'dan fazla artar.

Terazi kefesinin üzerindeki taşma kabı, özkütlesi 0,8 g/cm³ olan bir sıvıyla ağzına kadar doldurulmuştur. Hacimleri 100'er cm³, özkütleleri sırasıyla 0,6 g/cm³ ve 1,5 g/cm³ olan K ve L cisimleri, önce K sonra L olacak biçimde kaba bırakılıyor. Taşan sıvı kefeye düşmeden kabın dışına alınıyor ve cisimler dengeye geldiğinde terazi okunuyor.

Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    Yalnız III

  4. D

    I ve II

  5. E

    I ve III

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Cisimlerin kütleleri mK=0,6⋅100=60 gm_K = 0{,}6 \cdot 100 = 60\ \text{g} ve mL=1,5⋅100=150 gm_L = 1{,}5 \cdot 100 = 150\ \text{g} olur. K'nin özkütlesi sıvınınkinden küçük olduğu için K yüzer, L'nin özkütlesi büyük olduğu için L batar.

İkinci adım: Yüzen K, ağırlığı kadar sıvı taşırır; taşan sıvının kütlesi 60 g'dır. Batan L ise hacmi kadar sıvı taşırır: 0,8⋅100=80 g0{,}8 \cdot 100 = 80\ \text{g}.

Üçüncü adım: Kabın ağırlaşması, cismin kütlesi ile taşan sıvının kütlesi arasındaki farktır. K için 60−60=060 - 60 = 0, L için 150−80=70 g150 - 80 = 70\ \text{g} bulunur.

I. DOĞRU: K yüzdüğü için okuma değişmez. II. YANLIŞ: Toplam taşan sıvı 60+80=140 g60 + 80 = 140\ \text{g} olup 150 g'dan fazla değildir. III. DOĞRU: Toplam artış 0+70=70 g0 + 70 = 70\ \text{g} olup 60 g'dan fazladır.

Doğru yargılar I ve III'tür.

Çeldiriciler: Yalnız II, yüzen K için de hacmi kadar (80 g) sıvı taştığını sanmaktan çıkar; bu durumda I bozulur, II doğru görünür. Yalnız III, ağırlaşmayı cismin ağırlığı kadar almaktan çıkar; K için artış 60 g, L için 150 g bulunur ve I yanlış sanılır. Yalnız I, batan L için terazinin değişmediğini sanmaktan çıkar; toplam artış 0 olur ve III yanlış sanılır. I ve II, taşan sıvı kütlesini cismin kütlesine eşit alınca ortaya çıkar; taşan toplam 210 g olur ve II doğru, III yanlış görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 102

  • Kuvvet, Newton yasaları, sürtünme, denge
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Düz ve yatay bir yolda 1200 kg kütleli bir otomobil, sabit 20 m/s hızla doğrusal bir hareket yapmaktadır. Otomobile hareket yönünde 600 N büyüklüğünde bir motor kuvveti uygulanırken hareketin tersi yönde 600 N büyüklüğünde sürtünme ve hava direnci kuvvetleri etki etmektedir. Buna göre otomobile etki eden net kuvvetin büyüklüğü kaç newton'dur?

  1. A

    0 N

    Doğru cevap
  2. B

    600 N

  3. C

    1200 N

  4. D

    12000 N

  5. E

    24000 N

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda otomobile yatay doğrultuda iki kuvvetin etki ettiği görülür: hareket yönünde 600 N'luk motor kuvveti ve bunun tersi yönde 600 N'luk direnç kuvveti. İkinci adımda bu kuvvetler zıt yönlü olduğu için birbirinden çıkarılır: net kuvvet = 600 N − 600 N. Üçüncü adımda net kuvvetin sıfır olduğu görülür; Newton'un birinci yasasına göre net kuvveti sıfır olan cisim hızını korur, bu nedenle otomobil 20 m/s'lik sabit hızını sürdürür. Sonuç olarak net kuvvet 0 N'dur. Çeldiriciler: 600 N, yalnızca motor kuvvetinin net kuvvet olduğunu ve direnç kuvvetinin yok sayıldığını düşünmenin sonucudur. 1200 N, iki kuvvetin yönleri gözetilmeden toplanmasının sonucudur. 12000 N, otomobilin ağırlığının (kütle çarpı yerçekimi ivmesi) yatay hareketin net kuvveti sanılmasının sonucudur. 24000 N, kütle ile hızın çarpımının bir kuvvet gibi alınmasının sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 103

  • Isı, sıcaklık, hâl değişimi, ısıl denge, iletim, genleşme
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Katı hâlin öz ısısı, sıvı hâlin öz ısısından büyüktür.

  2. II.

    Buharlaşma ısısı, erime ısısının 4/3 katıdır.

  3. III.

    Grafikteki sıvı hâlin ısıtıldığı aralıkta maddeye verilen ısı, katı hâlin ısıtıldığı aralıkta verilen ısının altı katıdır.

Kütleleri eşit, saf bir X maddesi sabit güçlü bir ısıtıcıyla katı hâlden başlayarak ısıtılıyor. Isıtıcı eşit zaman aralıklarında eşit miktarda ısı verir; ısı kaybı ihmal edilmekte ve maddenin kütlesi ısıtma boyunca değişmemektedir. Isıtıcının verdiği ısının tamamı maddeye aktarılmaktadır. Maddenin sıcaklığının zamana bağlı değişimi şekildeki grafikte verilmiştir.

Buna göre, X maddesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Sıcaklık-zaman grafiği: 0. dakikada −20 °C; 2. dakikada 0 °C; 2. ile 8. dakika arasında 0 °C'de sabit; 8. dakikada 0 °C; 20. dakikada 100 °C; 20. ile 28. dakika arasında 100 °C'de sabit; 28. dakikada 100 °C; 30. dakikada 120 °C.
  1. A

    Yalnız II

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

  4. D

    II ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Grafikte sıcaklığın sabit kaldığı aralıklar hâl değişimidir: 2. ile 8. dakikalar arasında 0 °C'de erime, 20. ile 28. dakikalar arasında 100 °C'de buharlaşma (kaynama) gerçekleşir. Isıtıcı her dakika aynı miktarda ısı verdiğinden, bir dakikada verilen ısıyı birim olarak alalım.

Birinci adım: Katı aralığında sıcaklık 0. dakikadan 2. dakikaya kadar −20 °C'den 0 °C'ye çıkar. Bu aralıkta verilen ısı 2 birimdir ve sıcaklık değişimi 20 °C'dir. Buradan katının öz ısısı, kütleyle çarpımı olarak m⋅ckatı=220=0,1m \cdot c_{katı} = \dfrac{2}{20} = 0{,}1 bulunur.

İkinci adım: Sıvı aralığında sıcaklık 8. dakikadan 20. dakikaya kadar 0 °C'den 100 °C'ye çıkar. Bu aralıkta verilen ısı 12 birimdir ve sıcaklık değişimi 100 °C'dir. Buradan m⋅csıvı=12100=0,12m \cdot c_{sıvı} = \dfrac{12}{100} = 0{,}12 bulunur. Katının öz ısısı sıvınınkinden küçük olduğu için I. yargı yanlıştır.

Üçüncü adım: Erime aralığı 6 dakika, buharlaşma aralığı 8 dakikadır. Eşit sürede eşit ısı verildiğinden erime ısısı 6, buharlaşma ısısı 8 birimdir. Buharlaşma ısısının erime ısısına oranı 86=43\dfrac{8}{6} = \dfrac{4}{3} olur; II. yargı doğrudur.

Dördüncü adım: Sıvı aralığında verilen ısı 12 birim, katı aralığında verilen ısı 2 birimdir. Oran 122=6\dfrac{12}{2} = 6 olur; III. yargı doğrudur.

Doğru yargılar II ve III'tür.

Çeldiriciler: "Yalnız II" seçeneği, süre oranını ısı oranının tersi almanın sonucudur; sıvı aralığının ısı oranı 6 yerine 1/6 sanılınca III. yargı yanlış bulunur. "Yalnız III" seçeneği, erime ve buharlaşma aralıklarının karıştırılmasından gelir; bu durumda II. yargı yanlış görünür. "I ve II" seçeneği, düz aralıkta sıcaklığın arttığını sanan öğrencinin 0 °C'deki erime aralığını ısıtma aralığı saymasından doğar; I. yargı doğru, III. yargı yanlış çıkar. "I, II ve III" seçeneği, eğimin kütleyle doğru orantılı olduğunu sanarak eğimi büyük olan katının öz ısısının da büyük olacağını düşünmekten gelir; I. yargı doğru görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 104

  • Elektrostatik
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Çubuk tamamen uzaklaştırıldıktan sonra X küresinin yükü pozitif, Y küresinin yükü negatiftir.

  2. II.

    Kürelerin ayrılmasından ve çubuğun uzaklaştırılmasından sonra iki kürenin toplam yükü sıfırdır.

  3. III.

    Çubuk tamamen uzaklaştırıldıktan sonra iki kürenin yükü de −5 μC'dir.

Özdeş ve yalıtılmış iki iletken küre, birbirine değecek biçimde yüksüz olarak duruyor; kürelerden biri X, diğeri Y olarak adlandırılıyor. Yükü −5 μC olan negatif yüklü bir çubuk, kürelere hiç değdirilmeden X küresinin yanına getiriliyor. Çubuk bu konumdayken iki küre birbirinden ayrılıyor; ardından çubuk tamamen uzaklaştırılıyor. Deney boyunca ortamın kuru olduğu, yalıtımın eksiksiz olduğu ve kürelerin özdeş olduğu kabul edilmektedir.

Buna göre, kürelerle ilgili verilen yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Yüklü çubuk negatiftir ve kürelere değmediği için kürelerde yük aktarımı olmaz; yalnızca etki ile yüklenme gerçekleşir. Çubuğa yakın olan X küresinde çubuğun yükünün zıt işareti, uzaktaki Y küresinde ise çubuğun yükünün işareti birikir. Çubuk uzaklaştırıldığında bu yükler kürelerde kalır; X pozitif, Y negatif yüklüdür. I doğrudur.

İkinci adım: Kürelere başlangıçta yük verilmediği ve yalnızca yükler yer değiştirdiği için sistemin toplam yükü sıfır kalır. Kürelerin ayrılması ve çubuğun uzaklaştırılması bu toplamı değiştirmez. II doğrudur.

Üçüncü adım: Yükler zıt işaretlidir; iki kürenin de −5 μC olması, aynı işaretli yüklenmeyi gerektirir ve bu durum mümkün değildir. III yanlıştır.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I, II yargısının yanlış sayılmasından gelir; toplam yükün sıfır kalması unutulmuştur. Yalnız III, yakın kürenin çubukla aynı işaretli sanılmasından gelir; bu modelde III doğru görünür ama model yanlıştır. I ve III, II'nin yanlış sayılması ve III'ün doğru sanılmasından gelir. II ve III, I'in yanlış sayılması ve III'ün doğru sanılmasından gelir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 105

  • Elektrik akımı, direnç, devreler; mıknatıs ve manyetik alan
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir öğrenci, şekildeki devreyi bağlantı telleri ve ampermetreler ideal olacak biçimde kuruyor. Devredeki pilin gerilimi ile dirençlerin değerleri şekil üzerinde verilmiştir. Ampermetrelerden A1 ana kolda yer almakta, A2 ise paralel bağlı iki koldan sağdaki kolda bulunmaktadır. Öğrenci anahtarı kapatıp devrenin kararlı hâle geldiğini gözlemliyor.

Buna göre A2 ampermetresinin gösterdiği değer aşağıdakilerden hangisidir?

18 V'luk pil, ampermetre A1 ile birbirine paralel iki koldan oluşan devre. Paralel kollardan solda R1 = 4 Ω, sağda R2 = 12 Ω direnç vardır; A2 ampermetresi sağdaki R2 kolundadır. Paralel kolların ardından seri bağlı R3 = 2 Ω direnç bulunur.
  1. A

    0,9 A

    Doğru cevap
  2. B

    1,0 A

  3. C

    1,5 A

  4. D

    2,7 A

  5. E

    3,6 A

Doğru cevap: A

Çözüm

Ampermetrelerin iç dirençleri önemsiz kabul edildiğinden devrede yalnızca dirençler belirleyicidir. Pilin gerilimi V=18 VV = 18\ \mathrm{V}'tur.

Birinci adımda paralel bağlı kolların eşdeğer direncini buluruz: 1Rp=14+112=412\dfrac{1}{R_p} = \dfrac{1}{4} + \dfrac{1}{12} = \dfrac{4}{12}, buradan Rp=3 ΩR_p = 3\ \Omega bulunur.

İkinci adımda devrenin toplam direncini bulmak için paralel kolun direncini seri bağlı 2 Ω2\ \Omega'luk dirençle toplarız: Rtop=3+2=5 ΩR_{top} = 3 + 2 = 5\ \Omega.

Üçüncü adımda Ohm yasasıyla ana kol akımını buluruz: I=VRtop=185=3,6 AI = \dfrac{V}{R_{top}} = \dfrac{18}{5} = 3{,}6\ \mathrm{A}.

Dördüncü adımda ana kol akımını paralel kollara paylaştırırız. Paralel kollardaki akımlar dirençle ters orantılıdır. A2'nin bulunduğu kol 12 Ω12\ \Omega'luk dirençli koldur; bu koldaki akım I2=I⋅R1R1+R2=3,6⋅416=0,9 AI_2 = I \cdot \dfrac{R_1}{R_1 + R_2} = 3{,}6 \cdot \dfrac{4}{16} = 0{,}9\ \mathrm{A} olur.

Çeldiriciler: 1,0 A, paralel dirençleri seri gibi (4+12=16 Ω4 + 12 = 16\ \Omega) toplayıp toplam akımı 1816+2\dfrac{18}{16 + 2} olarak bulmanın sonucudur; paralel kollar arasındaki paylaşım hiç yapılmamıştır. 1,5 A, pilin gerilimini 12 Ω12\ \Omega'luk dirence ayrı ayrı uygulamanın sonucudur (18/1218 / 12). 2,7 A, ana kol akımını kollar arasında dirençle doğru orantılı paylaştırmanın sonucudur (3,6⋅12/163{,}6 \cdot 12 / 16). 3,6 A, ana kol akımının tamamının A2'den geçtiğini sanmanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 106

  • Dalgalar: yay, su, ses, deprem dalgaları
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir dalga leğeninde kaynağın ürettiği doğrusal dalgalar şekilde üstten görünüşüyle gösterilmiştir. Dalga kaynağı 8 saniye boyunca çalıştırıldığında bu sürede ortama 24 tam dalga yayılmaktadır. Buna göre, şekildeki λ ile gösterilen uzunluk dikkate alındığında, dalgaların bu ortamdaki yayılma hızı kaç cm/s'dir?

Dalga leğeninin üstten görünüşü: birbirine paralel, eşit aralıklı düz dalga cepheleri. Ardışık iki cephe arasındaki uzaklık, yani dalga boyu λ, 3 cm olarak gösterilmiştir.
  1. A

    1

  2. B

    9

    Doğru cevap
  3. C

    18

  4. D

    24

  5. E

    72

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: şekilde λ ile gösterilen uzunluk, ardışık iki dalga cephesi arasındaki uzaklıktır ve 3 cm olarak verilmiştir; yani dalga boyu λ = 3 cm'dir. İkinci adım: 8 saniyede 24 tam dalga oluştuğuna göre frekans f = 24 / 8 = 3 Hz'dir. Üçüncü adım: dalga hızı v = λ · f = 3 · 3 = 9 cm/s'dir.

Çeldiriciler: 1 cm/s dalga boyunu frekansa bölmenin sonucudur. 18 cm/s cephe aralığını dalga boyu sanıp iki katını almanın sonucudur. 24 cm/s dalga boyu ile süreyi çarpmanın sonucudur. 72 cm/s dalga boyu ile dalga sayısını çarpmanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 107

  • Optik: aydınlanma, gölge, ayna, kırılma, mercek, renk
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Görüntü, merceğin cismin bulunduğu tarafın karşısında oluşur.

  2. II.

    Görüntünün boyu, cismin boyundan küçük değildir.

  3. III.

    Görüntü, merceğin 2F noktası ile mercek arasında oluşur.

Şekilde, asal ekseni üzerinde bulunan ince kenarlı bir yakınsak mercek ve merceğin solunda asal eksene dik duran bir cisim gösterilmiştir. Merceğin odak uzaklığı, cismin mercekten uzaklığı ve cismin boyu şekildeki ölçekli çizim üzerinde verilmiştir. Mercek, bu cismin bir görüntüsünü oluşturmaktadır.

Buna göre, cismin merceğle oluşturduğu görüntü ile ilgili verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Asal eksen üzerinde ince kenarlı yakınsak mercek; odak uzaklığı 12 cm. Merceğin solunda 20 cm uzaklıkta, 4 cm boyunda dik bir cisim.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Merceğin odak uzaklığı 12 cm, cismin mercekten uzaklığı 20 cm'dir. Mercek denklemine göre 1/di = 1/f − 1/do = 1/12 − 1/20 = 5/60 − 3/60 = 2/60 olur; buradan görüntü uzaklığı di = 30 cm bulunur ve görüntü merceğin cisim tarafının karşısında oluşur.

İkinci adım: Büyütme m = −di/do = −30/20 = −1,5'tir. Negatif işaret görüntünün ters yüzlü olduğunu gösterir. Görüntünün boyu |m| · ho = 1,5 · 4 = 6 cm'dir.

Üçüncü adım: I. yargı doğrudur, çünkü görüntü merceğin karşı tarafında oluşur. II. yargı doğrudur, çünkü görüntünün boyu 6 cm olup cismin boyu olan 4 cm'den küçük değildir. III. yargı yanlıştır, çünkü 2F noktası merceğin 24 cm ötesindedir ve görüntü 30 cm'de olduğundan 2F ile mercek arasında kalmaz.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I: büyütmeyi uzaklıkların ters oranıyla almanın sonucudur; görüntü boyu 2,67 cm çıkar ve II yanlış görünür. Yalnız II: görüntüyü cisimle aynı yanda çizmenin sonucudur; bu durumda görüntü sanal olur ve I yanlış görünür. I ve III: odağı merceğin yalnız bir yanına koymanın sonucudur; görüntü 7,5 cm'de çıkar, II yanlış ve III doğru görünür. I, II ve III: paralel ışını kırılmadan geçirmenin sonucudur; görüntü cisim uzaklığında oluşur ve III doğru görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 108

  • Kimya bilimi, simyadan kimyaya, sembolik dil, laboratuvar güvenliği
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir laboratuvarda üç çalışma yürütülüyor: (I) bir su numunesinde iyon saptamak, (II) 100 mL kanda 0,1 g glikoz ölçmek, (III) bir bileşiğin karbon iskeletini incelemek.

Bu çalışmaların türü ve ilgili kimya alanı hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?

  1. A

    I nitel analiz - II nitel analiz - III organik kimya

  2. B

    I nitel analiz - II nicel analiz - III biyokimya

  3. C

    I nitel analiz - II nicel analiz - III organik kimya

    Doğru cevap
  4. D

    I nicel analiz - II nicel analiz - III organik kimya

  5. E

    I nitel analiz - II nicel analiz - III analitik kimya

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: (I) bir su numunesinde hangi iyonların bulunduğunu saptamak, maddenin bileşenini belirlemeye yöneliktir; bu nitel analizdir.

İkinci adım: (II) 100 mL kanda 0,1 g glikoz ölçülmesi bir miktarın sayısal olarak verilmesidir. 0,1 g, 100 mg olduğundan derişim 100 mg/100 mL olur; miktar belirlemesi nicel analizdir.

Üçüncü adım: (III) bir bileşiğin karbon iskeletinin incelenmesi molekülün yapısıyla ilgilidir ve organik kimyanın konusudur.

Sonuç: I nitel analiz - II nicel analiz - III organik kimya eşleştirmesi doğrudur.

Çeldiriciler: "I nicel analiz - II nicel analiz - III organik kimya" seçeneği bileşen belirlemeyi nicel analiz saymaktır; bileşen belirleme nitel analizdir. "I nitel analiz - II nitel analiz - III organik kimya" seçeneği miktar ölçümünü nitel analiz saymaktır; sayısal derişim verilen ölçüm nicel analizdir. "I nitel analiz - II nicel analiz - III biyokimya" seçeneği karbon içeren her çalışmayı biyokimyaya vermektir; karbon iskeleti organik kimyanın konusudur. "I nitel analiz - II nicel analiz - III analitik kimya" seçeneği yapı çalışmasını analitik kimyaya vermektir; yapı incelemesi organik kimyaya girer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 109

  • Atom modelleri, atomun yapısı, periyodik sistem ve özellikler
  • Zor
  • Şekilli soru

Periyodik tablonun 1.–3. periyotlarından alınan kesitte harflerle gösterilen kutular X, Y, Z ve T elementlerini temsil etmektedir.

Buna göre aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

Periyodik tablonun 1.–3. periyotlarının kesiti: X, Y, Z ve T harfleriyle gösterilen dört kutu vardır; bu kutuların elementleri ve atom numaraları gizlenmiştir.
  1. A

    Y'nin atom yarıçapı X'inkinden büyüktür.

  2. B

    Z'nin atom yarıçapı T'ninkinden küçüktür.

  3. C

    Y'nin birinci iyonlaşma enerjisi X'inkinden büyüktür.

  4. D

    X'in elektronegatifliği Y'ninkinden büyüktür.

  5. E

    X'in birinci iyonlaşma enerjisi Y'ninkinden büyüktür.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

X, Y, Z ve T'nin yerleri kesitten okunur: X ile Y ikinci periyotta, Z ile T üçüncü periyottadır. X ve Z ikinci grup (2A), Y ve T on üçüncü grup (3A) üzerindedir. Buna göre X berilyum, Y bor, Z magnezyum ve T alüminyumdur.

Birinci adım: Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı küçülür. X ile Y aynı periyotta olduğundan X'in yarıçapı Y'ninkinden büyüktür; Y'nin yarıçapı X'inkinden büyük değildir.

İkinci adım: Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe birinci iyonlaşma enerjisi genel olarak artar. Bu düzenin istisnası 2A ve 3A elementleridir: 2A elementinin iyonlaşma enerjisi, aynı periyottaki 3A elementinden büyüktür. X 2A, Y 3A olduğundan X'in birinci iyonlaşma enerjisi Y'ninkinden büyüktür.

Üçüncü adım: Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe elektronegatiflik artar. Y, X'in sağındadır; elektronegatifliği X'inkinden büyüktür.

Çeldiriciler: "Y'nin atom yarıçapı X'inkinden büyüktür." yanlıştır; periyotta sağa gidildikçe yarıçap arttığı sanılmıştır. "Z'nin atom yarıçapı T'ninkinden küçüktür." yanlıştır; magnezyumun yarıçapı alüminyumdan büyüktür, grup numarası büyüdükçe yarıçapın arttığı sanılmıştır. "X'in elektronegatifliği Y'ninkinden büyüktür." yanlıştır; periyotta sağa gidildikçe elektronegatifliğin azaldığı sanılmıştır. "Y'nin birinci iyonlaşma enerjisi X'inkinden büyüktür." yanlıştır; 2A-3A istisnası atlanmış, düzenli artış varsayılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 110

  • Kimyasal türler arası etkileşimler: bağlar, fiziksel-kimyasal değişim
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kimyada iyonik bileşikler, pozitif ve negatif yüklü iyonların toplam yükü sıfır olacak şekilde bir araya gelmesiyle oluşur. Bu bileşiklerin adlandırılmasında kullanılan Romen rakamları ile formüllerin yazımına ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Bakır(II) sülfat - Cu2SO4\mathrm{Cu_2SO_4}

  2. B

    Magnezyum oksit - Mg2O2\mathrm{Mg_2O_2}

  3. C

    Demir(III) oksit - Fe2O3\mathrm{Fe_2O_3}

    Doğru cevap
  4. D

    Kalsiyum hidroksit - CaOH2\mathrm{CaOH_2}

  5. E

    Alüminyum oksit - Al3O2\mathrm{Al_3O_2}

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: demir(III) oksitte Romen rakamı demir iyonunun yükünü verir; demir iyonu Fe³⁺, oksit iyonu O²⁻'dir.

İkinci adım: yükler çaprazlanır. Demirin indisi oksidin yükü olan 2, oksijenin indisi demirin yükü olan 3 olur ve formül Fe2O3\mathrm{Fe_2O_3} çıkar. Yükler eşit olmadığı için ortak bölenle sadeleştirme gerekmez; bu eşleştirme doğrudur.

Çeldiriciler: Cu2SO4\mathrm{Cu_2SO_4}: Romen rakamı iyon sayısı değildir. Bakır(II) iyonu Cu²⁺ ile sülfat SO₄²⁻ dengelendiğinde formül CuSO₄ olur. Mg2O2\mathrm{Mg_2O_2}: Mg²⁺ ile O²⁻ yükleri eşittir; indisler 2 ve 2 ortak bölenle sadeleşir, formül MgO'dur. CaOH2\mathrm{CaOH_2}: hidroksit çok atomlu bir iyondur; iki tane OH⁻ alındığını göstermek için parantez gerekir: Ca(OH)₂. Al3O2\mathrm{Al_3O_2}: indisler yer değiştirmiştir. Al³⁺ ile O²⁻ çaprazlanınca Al₂O₃ elde edilir; Al₃O₂ yükleri dengelemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 111

  • Maddenin hâlleri ve gazlar
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Dağ evinde saf su, kıyıdaki saf sudan daha düşük sıcaklıkta kaynar.

  2. II.

    Dağ evinde ocağın gücü artırıldığında suyun kaynama sıcaklığı yükselir.

  3. III.

    Deniz kıyısında saf suya tuz eklenirse karışımın kaynama sıcaklığı 100 °C'nin üzerine çıkar.

Bir öğrenci deniz seviyesinde, dış basıncın 760 mmHg olduğu bir kıyıda saf suyu bir tencerede ısıtıyor ve su 100 °C'de kaynıyor. Aynı öğrenci, dış basıncın 600 mmHg olduğu bir dağ evinde aynı tencereye saf su koyup ısıtıyor. Dağ evindeki ocağın gücü, kıyıdaki ocağın gücünün iki katıdır.

Buna göre, verilen yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I, II ve III

  3. C

    Yalnız III

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Bir sıvı, buhar basıncı dış basınca eşit olduğunda kaynar; dış basınç düştükçe kaynama sıcaklığı da düşer.

Birinci adım: Kıyıda dış basınç 760 mmHg, dağ evinde 600 mmHg'dir. Dış basınç azaldığı için dağ evinde saf su 100 °C'den düşük bir sıcaklıkta kaynar. I. yargı doğrudur.

İkinci adım: Ocağın gücü suyun ne kadar hızlı ısındığını ve birim sürede ne kadar ısı aldığını belirler; kaynama sıcaklığını değiştirmez. Ocak gücü iki katına çıksa bile su aynı sıcaklıkta kaynar. II. yargı yanlıştır.

Üçüncü adım: Saf suya tuz eklenmesi çözeltinin kaynama sıcaklığını yükseltir; karışım 100 °C'nin üzerinde kaynar. III. yargı doğrudur.

Doğru yargılar I ve III'tür.

Çeldiriciler: "Yalnız I" tuzun kaynama sıcaklığını düşürdüğünü sanmaktan gelir. "Yalnız III" yükseklerde suyun daha yüksek sıcaklıkta kaynadığını kabul etmekten gelir. "I, II ve III" ocağın gücünün kaynama sıcaklığını yükselttiğini sanmaktan gelir. "II ve III" ise hem yükseklik etkisini ters okumaktan hem de ocak gücünü etkili saymaktan gelir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 112

  • Kimyanın temel kanunları, mol, tepkime denklemleri ve hesaplamalar
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci, 2,7 g kütleli saf alüminyum şeridini seyreltik hidroklorik asit çözeltisine atarak tepkimeyi gerçekleştiriyor. Deneyde kullanılan asit fazla miktardadır ve alüminyumun tamamı tepkimeye girmektedir. Tepkime denklemi aşağıdaki gibidir:

2Al+6HCl→2AlCl3+3H22\mathrm{Al} + 6\mathrm{HCl} \rightarrow 2\mathrm{AlCl_3} + 3\mathrm{H_2}

Tepkime sonunda ölçülen hidrojen gazının kütlesi 0,27 g olduğuna göre, öğrencinin deneyindeki hidrojen gazının yüzde verimi kaçtır? (Al: 27 g/mol, H: 1 g/mol)

  1. A

    0,9

  2. B

    10

  3. C

    90

    Doğru cevap
  4. D

    111,1

  5. E

    135

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda alüminyumun mol sayısı bulunur: 2,7 g / 27 g/mol = 0,1 mol.

İkinci adımda denkleşmiş denklemdeki katsayı oranı kullanılır: 2 mol Al, 3 mol H₂ üretir. Bu durumda 0,1 mol Al, 0,15 mol H₂ üretir. Hidrojenin molar kütlesi 2 g/mol olduğundan teorik hidrojen kütlesi 0,15 × 2 = 0,30 g'dır.

Üçüncü adımda gerçek verim teorik verime bölünür ve yüzle çarpılır: (0,27 / 0,30) × 100 = 90.

Çeldiriciler: 111,1 değeri gerçek ve teorik verimin oranının ters çevrilmesinden çıkar. 135 değeri denklemdeki 2:3 katsayı oranının atlanıp 1:1 kabul edilmesinden çıkar; bu durumda teorik hidrojen 0,20 g olur. 10 değeri, alüminyumun kütlesi olan 2,7 g'ın mol yerine doğrudan teorik ürün gibi alınmasından çıkar. 0,9 değeri ise sonucun yüzle çarpılmayı unutulmasından çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 113

  • Karışımlar: homojen-heterojen, ayırma teknikleri, çözeltiler
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Demir tozu ile kumun karışımı, demirin manyetik olmasından yararlanılarak mıknatısla ayrılabilir.

  2. II.

    Su ile etil alkolün karışımı, kaynama noktaları arasındaki farktan yararlanılarak damıtma yöntemiyle ayrılabilir.

  3. III.

    Tuzun suda çözünmesiyle oluşan tuzlu su, ayırma hunisiyle ayrılabilir.

Bir öğrenci, aşağıdaki karışımları ayırmak için birer yöntem önermiştir. Öğrencinin her önerisi, karışımın bileşenleri arasındaki fiziksel özellik farkına ve karışımın kaç fazdan oluştuğuna dayanmaktadır. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

  5. E

    I ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her öncüldeki karışımın bileşenleri ve türü belirlenir. I. karışım demir tozu ve kumdan oluşan, birden çok fazlı bir karışımdır. II. karışım su ve etil alkolden oluşan, tek fazlı bir sıvı karışımdır. III. karışım tuzun suda çözünmesiyle oluşmuş tek fazlı bir çözeltidir.

İkinci adım: Eşleştirilen yöntemin dayandığı fiziksel özellik farkı aranır. Demir manyetiktir, kum değildir; bu nedenle mıknatısla ayırma uygundur. Suyun kaynama noktası yaklaşık 100 °C, etil alkolün ise yaklaşık 78,4 °C'dir; bu fark damıtmaya olanak tanır. Tuzlu su tek fazlıdır; ayırma hunisi ise yalnızca iki ayrı faz oluşturan karışımlar için kullanılır.

Üçüncü adım: Eşleştirmeler sınanır. I doğrudur, II doğrudur, III yanlıştır. Buna göre doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: Yalnız I: II'nin yanlış sayılmasıdır; damıtmanın kaynama noktası farkına dayandığı göz ardı edilmiştir. Yalnız III: I ve II'nin ikisinin de yanlış sayılması, tek fazlı tuzlu suyun ayırma hunisiyle ayrılabileceğinin kabul edilmesidir. II ve III: III'ün doğru kabul edilmesidir; tek fazlı çözeltinin ayırma hunisinde ayrılabileceği sanılmıştır. I ve III: II'nin yanlış, III'ün doğru kabul edilmesidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 114

  • Asitler, bazlar ve tuzlar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Evde temizlik yapan bir kişi, kapalı olmayan bir kovada 0,2 mol NaClO\mathrm{NaClO} içeren çamaşır suyuna yeterli miktarda HCl\mathrm{HCl} içeren tuz ruhu ekliyor. Karışımdan keskin kokulu bir gaz çıktığını fark eden kişi bir süre sonra boğazında yanma hissediyor.

Buna göre bu karışımla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    0,1 mol hidrojen gazı açığa çıkar ve bu gaz solunum yollarında hasara yol açmaz.

  2. B

    0,2 mol klor gazı açığa çıkar ve bu gaz solunum yollarında hasara yol açar.

    Doğru cevap
  3. C

    0,4 mol gaz oluşur ve iki temizlik maddesinin karışımı etkiyi güvenle artırır.

  4. D

    40 °C sıcaklıkta güneş alan bir yerde saklanabilir ve bu durum güvenlidir.

  5. E

    50 mL su derişik tuz ruhunun üzerine eklenirse güvenlidir ve bu işlem ısı açığa çıkarmaz.

Doğru cevap: B

Çözüm

Çamaşır suyunun etken maddesi NaClO\mathrm{NaClO}, tuz ruhu ise HCl\mathrm{HCl}'dir. Bu iki çözelti karıştırıldığında klor gazı açığa çıkar.

Birinci adımda senaryodaki maddeler tanınır: NaClO\mathrm{NaClO} bir hipokloritdir, HCl\mathrm{HCl} ise bir asittir.

İkinci adımda tepkime denklemi kurulur: NaClO+2HCl→NaCl+H2O+Cl2\mathrm{NaClO + 2HCl \rightarrow NaCl + H_2O + Cl_2}. Denkleme göre 1 mol NaClO\mathrm{NaClO} tepkimeye girerek 1 mol Cl2\mathrm{Cl_2} oluşturur. Tuz ruhu yeterli olduğundan 0,2 mol NaClO\mathrm{NaClO} tamamen tepkimeye girer ve 0,2 mol klor gazı açığa çıkar.

Üçüncü adımda gazın etkisi ve güvenlik kuralları değerlendirilir: klor gazı solunum yolunda hasara yol açar. Asitler güneş ışığından uzak, serin ve kuru bir yerde saklanmalı, asit üzerine su eklenmemelidir. Bu nedenle doğru ifade, 0,2 mol klor gazının açığa çıkmasıdır.

Çeldiriciler

0,1 mol hidrojen gazı: açığa çıkan gaz klordur, hidrojen değildir; denklemdeki katsayı oranı yanlış okunarak miktar yarıya indirilmiştir. Hidrojen de solunum yolunda hasara yol açmaz.

0,4 mol gaz: iki temizlik maddesinin karışımı etkiyi güvenle artırmaz; tepkimeye giren NaClO\mathrm{NaClO} miktarı kadar gaz oluşur, mol sayısı iki katına çıkmaz.

40 °C sıcaklıkta güneş alan bir yerde saklanabilir: asitler güneş ışığından uzak ve serin bir yerde saklanmalıdır.

50 mL su derişik tuz ruhunun üzerine eklenirse güvenlidir: asit üzerine su eklenmez; su eklemek asidin ısınmasına ve sıçramasına yol açar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 115

  • Hücre: organeller, zar yapısı, madde geçişleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci, bir bitki yaprağının homojenatına ultrasantrifüj uygulayarak iki farklı organel elde ediyor. Birinde hücresel solunum, diğerinde fotosentez gerçekleşmektedir. Buna göre bu iki organelin ortak özelliği olarak aşağıdakilerden hangisi değildir?

  1. A

    Enerji dönüşümünde ATP üretir.

  2. B

    İki katmanlı yapıya sahiptir.

  3. C

    Kendi kalıtsal bilgisini taşır.

  4. D

    Klorofil pigmenti içerir.

    Doğru cevap
  5. E

    İç bölmelerinde enzim bulunur.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda iki organelin kimliği belirlenir. Hücresel solunumun gerçekleştiği organel mitokondri, fotosentezin gerçekleştiği organel ise kloroplasttır.

İkinci adımda iki organelin özellikleri tek tek sınanır. İkisi de ATP üretir, ikisinin de iki katmanlı zarı vardır, ikisi de kendi kalıtsal molekülünü taşır ve ikisinin de iç bölmelerinde enzimler bulunur.

Üçüncü adımda sorunun istediği, yani ortak olmayan özellik seçilir. Klorofil pigmenti yalnızca kloroplastta bulunur; mitokondride bulunmaz. Bu nedenle doğru seçenek "Klorofil pigmenti içerir." ifadesidir.

Çeldiriciler: "Enerji dönüşümünde ATP üretir." ifadesi, ATP sentezinin yalnız mitokondriye özgü sanıldığında yanlış elenebilir; kloroplast da ATP üretir. "İki katmanlı yapıya sahiptir." ifadesi, çift katmanlılığın yalnız kloroplasta özgü sanıldığında yanlış elenebilir; mitokondri de iki katmanlı zarla çevrilidir. "Kendi kalıtsal bilgisini taşır." ifadesi, kalıtsal molekülün yalnız çekirdekte bulunduğu sanıldığında yanlış elenebilir; iki organelin de kendi DNA molekülü vardır. "İç bölmelerinde enzim bulunur." ifadesi, enzimlerin yalnız sitoplazmada bulunduğu sanıldığında yanlış elenebilir; her iki organelin iç bölmesinde enzim vardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 116

  • Canlıların ortak özellikleri, temel bileşikler (karbonhidrat, lipit, protein, vitamin, enzim)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir öğrenci lipitler hakkında aşağıdaki ifadeleri yazıyor.

Bu ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Lipitler, amino asitlerin peptit bağlarıyla birleşmesinden oluşan büyük moleküllerdir.

    Doğru cevap
  2. B

    Kolesterol, hücre zarının akışkanlığını ayarlamada rol oynayan bir lipittir.

  3. C

    Yağlar suda çözünmez ancak benzin ve eter gibi organik çözücülerde çözünür.

  4. D

    Steroit yapılı hormonlar, vücutta kimyasal düzenleme görevi üstlenen lipit türevleridir.

  5. E

    Mumlar, uzun zincirli yağ asitleri ile alkollerin birleşmesiyle oluşan lipitlerdir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda lipitlerin temel özelliklerini hatırlamak gerekir: yağlar suda çözünmez, organik çözücülerde çözünür ve lipitlerin yapısında peptit bağı bulunmaz. İkinci adımda lipitlerin düzenleyici rollerini sınamak gerekir: kolesterol hücre zarının akışkanlığını ayarlar, steroit yapılı hormonlar ise vücutta düzenleme görevi üstlenir. Amino asitlerin peptit bağlarıyla oluşan büyük moleküller proteinlerdir, lipitler değildir. Bu nedenle yanlış olan ifade, lipitlerin amino asitlerin peptit bağlarıyla birleşmesinden oluştuğunu söyleyen ifadedir.

Çeldiriciler: Yağların suda çözünmediğini söyleyen ifade doğrudur; yağları suda çözünür sanan öğrenci bu ifadeyi yanlış görür. Kolesterolün hücre zarının akışkanlığını ayarladığını söyleyen ifade doğrudur; lipitlere düzenleyici görev vermeyen öğrenci bu ifadeyi yanlış görür. Steroit yapılı hormonların lipit türevi olduğunu söyleyen ifade doğrudur; steroitleri lipit dışında sayan öğrenci bu ifadeyi yanlış görür. Mumların uzun zincirli yağ asitlerinden oluşan lipitler olduğunu söyleyen ifade doğrudur; mumları karbonhidrat sanan öğrenci bu ifadeyi yanlış görür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 117

  • Canlılar dünyası: çeşitlilik, sınıflandırma, âlemler
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir müzede iki örnek aynı cinse ait olarak etiketlenmiştir. Buna göre hangisi kesin değildir?

  1. A

    Bu iki örnek aynı âlemin üyesidir.

  2. B

    Bu iki örnek aynı şubeye bağlıdır.

  3. C

    Bu iki örnek aynı türe ait olmak zorundadır.

    Doğru cevap
  4. D

    Bu iki örnek aynı takıma dahil edilmiştir.

  5. E

    Bu iki örnek aynı sınıfın içinde yer alır.

Doğru cevap: C

Çözüm

İki canlı aynı cinse ait olduğunda, sistematikte cinsin üstündeki basamakların hepsi de ortaktır: şube, sınıf, takım, familya ve âlem.

Birinci adım: Cins, tür grubundan üst bir basamaktır ve içinde birden fazla tür barındırabilir.

İkinci adım: Aynı cinsteki iki örnek farklı türlere ait olabilir; bu durumda tür ortaklığı zorunlu değildir.

Sonuç: Üst basamaklardaki ortaklık kesindir, tür ortaklığı ise kesin değildir. Bu nedenle kesin olmayan ifade, iki örneğin aynı türe ait olmak zorunda olduğunu söyleyendir.

Çeldiriciler: "Bu iki örnek aynı âlemin üyesidir." ifadesi doğrudur, çünkü cinsin bağlı olduğu tüm üst basamaklar ortaktır. "Bu iki örnek aynı şubeye bağlıdır." ifadesi de doğrudur. "Bu iki örnek aynı takıma dahil edilmiştir." ve "Bu iki örnek aynı sınıfın içinde yer alır." ifadeleri, üst basamak ortaklığı nedeniyle doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 118

  • Hücre bölünmeleri (mitoz, mayoz) ve üreme
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki grafik, bir hücrenin bölünme sürecini göstermektedir. Grafikteki artış ve düşüşler dikkate alındığında hangisi doğrudur?

Çizgi grafik: bir hücrenin bölünme sürecinde DNA miktarı (bağıl birim). K noktasında 2, L noktasında 4, M noktasında 4, N noktasında 2, O noktasında 1 birim.
  1. A

    Grafik iki ayrı mitoz bölünmesini gösterir; her yarıya iniş bir mitozun sonuna denk gelir.

  2. B

    Eşlenme düz aralıkta, profaz evresinin başında, kromozomlar görünür hâle geldiğinde gerçekleşmiştir.

  3. C

    Grafik mayozu gösterir; birinci düşüş birinci bölünmenin, ikinci düşüş ikinci bölünmenin sonuna karşılık gelir.

    Doğru cevap
  4. D

    Son düşüşten sonraki hücreler, başlangıçtaki hücre gibi diploit kromozom sayısına sahiptir ve çift takım kromozom taşır.

  5. E

    Grafiğin ilk değeri, bu hücrenin bölünme öncesindeki haploit DNA miktarını ve kromozom sayısını gösterir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda soldaki ilk noktadan ikinci noktaya yükselen çizgiye bakılır; miktar 2 birimden 4 birime çıkmıştır. Bu artış bölünmeden önceki ara evrede gerçekleşen DNA eşlenmesidir ve K–L aralığına karşılık gelir.

İkinci adımda ikinci ile üçüncü nokta arasında miktar 4 birimde sabit kalır. Bu düz aralık, bölünmenin profaz, metafaz ve anafaz evrelerini kapsar (L–M aralığı).

Üçüncü adımda üçüncü ile dördüncü nokta arasında miktar 4 birimden 2 birime iner. Bu düşüş, ilk bölünmenin sonunda hücrenin ikiye ayrılmasıyla olur (M–N aralığı).

Dördüncü adımda dördüncü ile beşinci nokta arasında miktar 2 birimden 1 birime iner. Bu düşüş, ikinci bölünmenin sonunda kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla olur (N–O aralığı).

İki ardışık yarıya iniş ve yalnızca bir eşlenme birlikte gözlendiğine göre bölünme mayozdur ve doğru ifade, mayozu ve iki bölünmenin sonlarını doğru eşleyen seçenektir.

Çeldiriciler: İki yarıya inişi iki ayrı mitoz saymak hatalıdır; bu iki iniş iki ardışık bölünmenin sonudur ve tek bir eşlenme vardır. DNA artışını profaza yerleştirmek de hatalıdır; artış interfazda, bölünmeden önce olur ve düz aralıkta artış görülmez. Son aralıktaki hücreleri diploit saymak hatalıdır; ikinci bölünmenin sonunda hücreler haploit olur. Başlangıç değerini haploit miktar saymak hatalıdır; başlangıçtaki hücre diploittir ve grafikteki değer eşlenmiş DNA miktarını gösterir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 119

  • Kalıtımın genel ilkeleri
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Birinci kuşaktaki iki bireyin genotipi Aa'dır.

  2. II.

    4 numaralı bireyin genotipi AA olabilir.

  3. III.

    7 numaralı bireyin genotipi Aa'dır.

Şekildeki soyağacı, otozomal bir gen tarafından belirlenen bir karakterin üç kuşaktaki görünümünü göstermektedir. Soyağacında karakterin görünümü, simgelerin dolu olup olmamasıyla gösterilmiştir ve bireyler numaralandırılmıştır. Karakteri belirleyen alleller A ve a ile gösterilmektedir. Şekildeki soyağacına göre aşağıdaki öncüllerin doğruluğu inceleniyor. Buna göre, öncüllerden hangileri doğrudur?

Üç kuşaklı soyağacı. Birinci kuşakta iki normal birey. İkinci kuşakta etkilenmiş bir erkek, normal bir kız ve normal bir erkek; normal kızın eşi etkilenmiş bir erkek. Üçüncü kuşakta normal bir kız ve etkilenmiş bir erkek çocuk.
  1. A

    I ve II

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    Hiçbiri doğru değildir

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda simgeleri okuyoruz: dolu simge etkilenmiş bireyi, boş simge normal bireyi gösterir. Normal iki ebeveynden etkilenmiş bir erkek çocuk doğduğuna göre karakter çekiniktir; etkilenmiş birey aa genotipindedir ve ona her iki ebeveynden de a alleli geçmiştir. Birinci kuşaktaki iki birey normal olmakla birlikte birer a taşıyan Aa bireylerdir; I doğrudur. İkinci adımda, ikinci kuşaktaki normal kız ile etkilenmiş eşinden üçüncü kuşakta etkilenmiş bir erkek çocuk doğmuştur. Bu çocuk aa olduğu için kız bir a alleli vermiştir; kız normal olduğundan bir A alleli de taşımalıdır. Kızın genotipi kesin olarak Aa'dır, AA olamaz; II yanlıştır. Üçüncü adımda üçüncü kuşaktaki normal kız babasından bir a, normal olduğu için annesinden bir A almıştır; genotipi Aa'dır ve III doğrudur. Doğru öncüller I ve III'tür. Çeldiriciler: I ve II, ikinci kuşaktaki kızı AA sanmanın sonucudur. II ve III, birinci kuşaktaki ebeveynlerden yalnızca birinin taşıyıcı olduğunu düşünüp I'i reddederken II'yi kabul etmenin sonucudur. Hiçbiri doğru değildir, kesin genotipi olası genotipten ayırmadan I ve III'ü reddetmenin sonucudur. I, II ve III, olası ifadeyi kesin doğru saymanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 120

  • Ekosistem ekolojisi, çevre sorunları, biyoçeşitlilik; popülasyon
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Ayrıştırıcıların azalması, ölü organizma ve atıkların ayrışma hızını düşürerek madde döngüsünün yavaşlamasına yol açar.

  2. II.

    Toprakta bitkilerin kullanabileceği inorganik besin maddelerinin oluşumu azalır.

  3. III.

    Ayrıştırıcılar ekosistemde üretici olduğundan sayılarının azalması, ekosistemin toplam birincil üretimini doğrudan düşürür.

Kurgusal bir bölgede, tarım arazisinin toprağına uygulanan bir kimyasal madde, toprakta yaşayan bakteri ve mantarların sayısını belirgin biçimde azaltmaktadır.

Buna göre, bu durumun ekosistemle ilgili verilen yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, senaryodaki kimyasalın bakteri ve mantarları azaltmasıyla ayrıştırıcı sayısının düştüğünü belirlemektir. Bakteri ve mantarlar ölü organizma ve atıkları ayrıştıran canlılardır.

İkinci adım, madde döngüsüne etkisini düşünmektir. Ayrıştırıcılar azaldığında ölü organik maddelerin ayrışma hızı düşer ve madde döngüsü yavaşlar. Birinci yargı doğrudur.

Üçüncü adım, ayrışmanın bitkilere etkisini incelemektir. Ayrışma sırasında organik madde, bitkilerin alabileceği inorganik besin maddelerine dönüşür. Bu dönüşüm azaldığında toprakta kullanılabilir mineral miktarı düşer. İkinci yargı doğrudur.

Dördüncü adım, üçüncü yargıyı sınamaktır. Ayrıştırıcılar üretici değil, heterotrof canlılardır; kendi besinlerini üretemezler. Dolayısıyla sayılarındaki azalma birincil üretimi doğrudan düşüren bir etki yaratmaz. Üçüncü yargı yanlıştır.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: "Yalnız I" seçeneği ikinci yargıdaki mineral etkisini atlayarak birleşimi eksik kurar. "Yalnız III" seçeneği doğru yargıları yanlış bulur ve ayrıştırıcıları üretici sayar. "I ve III" seçeneği üçüncü yargının ayrıştırıcıyı üretici saymasını doğru kabul eder. "II ve III" seçeneği üçüncü yargıdaki üretici yanılgısını kabul eder ve birinci yargıyı dışarıda bırakır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by