40 soru · YKS

TYT Türkçe Deneme 1 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Türkçe Deneme 1 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Cümle veya parçada boş bırakılan yere sözcük/ifade seçimi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yeni açılan kütüphanenin girişinde kimse bağırmaz, herkes kısık sesle konuşur ve yavaş adımlarla yürür. Bu düzen, masalarda oturanların uzun saatler boyunca ...... bir ortam hazırlamıştır; çünkü hiçbir şey dikkatleri dağıtmaz ve herkes kendi okumasına gömülür.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    dağınık

  2. B

    verimli

    Doğru cevap
  3. C

    ürkütücü

  4. D

    verimlilik

  5. E

    kısık

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Parçanın konusu, kütüphanenin sessiz ve düzenli bir ortam olduğunu ve okuyucuların bu düzen içinde dikkatlerini koruyabildiğini anlatır. Boşluk bu olumlu ortamın niteliğini söylemelidir.

İkinci adım: Boşluktan sonra gelen "bir ortam" ibaresi bir sıfat ister; boşluktaki sözcük ortamı niteleyen bir sıfat olarak kurulmalıdır.

Üçüncü adım: "Çünkü hiçbir şey dikkatleri dağıtmaz" cümlesi ortamın okumayı kolaylaştırdığını söyler. Bu anlamı karşılayan ve cümlenin yapısına uyan tek sözcük "verimli"dir.

Çeldiriciler: "dağınık" parçanın başındaki düzen vurgusuyla çelişir. "ürkütücü" sessizlikle ilgili görünse de olumsuz bir ton taşır, oysa parça olumlu bir ortamı anlatır. "verimlilik" anlamca uygun görünse de isim olduğu için "bir ortam" ibaresinin sıfat ihtiyacını karşılamaz. "kısık" parçada geçen bir sözcüğü tekrar eder, ama "kısık bir ortam" bu bağlamda anlam taşımaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Annesi hastalandığından beri genç kızın omuzlarında ağır (I) bir sorumluluk vardı. Kapıda beliren komşusu, gözlerinde umut (II) ışıltısıyla yardım etmek istediğini söyledi. Mutfakta buharı tüten sıcak (III) bir çorba hazırlanmıştı. Geçen kışın karanlık (IV) günleri hâlâ aklındaydı; fakat bu dostluk (V) ona yeniden güç verdi.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi soyut anlamda kullanılmamıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, numaralı sözcüklerin temel anlamlarını ayırmaktır: ağır ve sıcak duyularla algılanan fiziksel özellikleri, karanlık ışığın yokluğunu anlatır; umut ve dostluk ise doğrudan bir duygu ya da ilişki kavramıdır. İkinci adım, cümlede hangilerinin somut anlamdan uzaklaştığını sınamaktır: ağır bir sorumluluk, umut ışıltısı, karanlık günler ve bu dostluk ifadelerinde sözcükler soyut bir kavrama işaret eder. Üçüncü adım, soyut anlam kazanmamış tek sözcüğü bulmaktır: buharı tüten bir çorbanın sıcaklığı duyu ile algılanır. Doğru yanıt sıcak sözcüğüdür.

Çeldiriciler: ağır, sorumluluk anlamında soyut kullanılmıştır. umut, temel anlamı soyut olan bir sözcüktür ve parçada da soyut kullanılmıştır. karanlık, mecaz yoluyla kötü dönem anlamına geçmiştir. dostluk, dost sözcüğünden türetilmiş soyut bir kavram adıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yabancı dil kursunun sonunda yapılan sınavda Selin'in aldığı yüksek puan sabah açıklandı. Haberi telefonda öğrenen annesi ağzı kulağına vararak herkese bu sevinci anlatmaya başladı. Akşam yemeğinde bile kızının başarısından söz etmeden duramadı. Komşuları da kapıya gelip tebrik ettiler.

Bu parçadaki altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çok sevinerek mutluluğunu çevresine belli etmek

    Doğru cevap
  2. B

    Bir sırrı ağzından kaçırarak herkese duyurmak

  3. C

    Büyük bir üzüntüye kapılıp kederini gizlemek

  4. D

    Ağzını kulağına kadar açarak yüksek sesle gülmek

  5. E

    Akşam yemeğinde ailesiyle uzun uzun sohbet etmek

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda altı çizili sözün bağlamı belirlenir: Selin'in yüksek puan aldığı haberini telefonda öğrenen anne, bu sevinci herkese anlatmaya başlamıştır. Söz, annenin çok sevindiğini anlatmak için kullanılmıştır. İkinci adımda deyimin kalıp anlamı bu bağlama uygulanır: ağzı kulağına varmak, aşırı sevinmek ve bu sevinci çevreye belli etmek demektir. Bu anlamla eşleşen açıklama, çok sevinerek mutluluğunu çevresine belli etmek ifadesidir.

Çeldiriciler: Büyük bir üzüntüye kapılıp kederini gizlemek, deyimin zıt duygusunu verir. Bir sırrı ağzından kaçırarak herkese duyurmak, deyimi başka bir kalıpla karıştırır. Ağzını kulağına kadar açarak yüksek sesle gülmek, sözcüklerin ilk anlamını veren fiziksel bir tanımdır; deyim ise bir duyguyu anlatır. Akşam yemeğinde ailesiyle uzun uzun sohbet etmek, parçanın genel olayına uyar ama deyimin anlamını karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ferit, maaşından her ay küçük bir miktar ayırarak bir tasarruf defteri tutmaya başladı. Yıllar sonra bu küçük birikimler, ailesinin evini yenilemesine yetti. Hiçbir zaman büyük bir servete sahip olmadı; sabırla sürdürdüğü küçük adımlar onu hedefine ulaştırdı.

Bu parçada anlatılanlarla aşağıdaki atasözlerinden hangisi arasında anlamca en güçlü ilişki vardır?

  1. A

    Dünya kimseye kalmaz.

  2. B

    Parayı veren düdüğü çalar.

  3. C

    Acele işe şeytan karışır.

  4. D

    Söz uçar, yazı kalır.

  5. E

    Damlaya damlaya göl olur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda parçanın anlattığı olay ve vardığı yargı belirlenir: Ferit her ay küçük tutarlar ayırıp sabırla sürdürmüş, bu birikimler yıllar sonra büyük bir hedefe yetmiştir. Parçanın yargısı, büyük sonuçların küçük ama sürekli adımlarla elde edilebileceğidir. İkinci adımda her atasözünün öğüdü çıkarılır: parayı veren düdüğü çalar gücü, dünya kimseye kalmaz geçiciliği, acele işe şeytan karışır aceleden kaçınmayı, söz uçar yazı kalır ise sözün geçiciliğini ve yazının kalıcılığını anlatır. Üçüncü adımda yargıyla örtüşen atasözü seçilir: sürekli küçük katkıların büyük sonuç doğurduğunu söyleyen damlaya damlaya göl olur.

Çeldiriciler: Dünya kimseye kalmaz, parçanın kalıcı birikim anlatısıyla çelişen genel bir düşünceyi verir. Parayı veren düdüğü çalar, parayla gücü ilişkilendirir; parçadaki ayrıntıya uyar ama yargıyı karşılamaz. Acele işe şeytan karışır, aceleden kaçınmayı öğütler; parçada sabırla sürdürülen küçük adımlar anlatıldığı için farklı bir öğüttür. Söz uçar, yazı kalır, sözün ve yazının kalıcılığına değinir; parçanın birikim sonucuyla ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yazın kasabaya dönen bir öğrenci, dağın boğazından (I) esen serin rüzgârı içine çekti. Meydandaki bakır çaydanlığın kulağına (II) takılı zincir gözüne ilişti. Dedesi, her sözcüğün kökünü (III) bulup anlamını açıklamaktan hoşlanırdı. Akşam olunca bütün aile masanın (IV) çevresinde toplanır, sohbet uzardı. Dedesinin anlatımında keskin (V) bir zekâ parlardı.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi mecaz anlamda kullanılmıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, altı çizili her sözcüğün sözlükteki temel anlamını hatırlamaktır: boğaz yutağın dar kısmıdır, kulak işitme organıdır, kök bitkinin toprağa bağlanan kısmıdır, masa üzerinde yazılan ve oturulan bir eşyadır, keskin ise kesici olan anlamını taşır. İkinci adım, cümlede bu temel anlamdan uzaklaşılıp uzaklaşılmadığını ve bir benzerlik ilişkisi olup olmadığını belirlemektir. Üçüncü adım, gerçek ve yan anlamlıları ayıklamaktır: boğaz dağın dar geçidine, kulak çaydanlığın tutamağına benzediği için yan anlam kazanmıştır; masa somut, kök ise dilbilgisinde terim olarak kullanılmıştır. Keskin, kesme özelliğinden zekânın hızlı ve isabetli olmasına geçmiş bir mecazdır. Doğru yanıt keskin.

Çeldiriciler: boğaz, dağ geçidi anlamıyla şekil benzerliğinden yan anlam kazanmıştır. kulak, çaydanlığın tutamağı anlamıyla işlev benzerliğinden yan anlam kazanmıştır. kök, sözcüğün ana parçası anlamında bir terimdir. masa, temel anlamında somut bir kullanımdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Sınav sonuçları açıklandığı için öğrenciler sabahtan beri okulun önünde toplanmıştı. (II) Bu yılki kayısı hasadı geçen yıldakinden daha bereketli oldu. (III) Yağmur yağarsa pazar kurulmayacak. (IV) Ormanın büyük bölümü kesildiğinden toprak her yağmurda kayıyor. (V) Kütüphanenin kapısı hâlâ kilitli olduğuna göre bu sabah kimse içeri girmemiş olmalı.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    I. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.

  2. B

    II. cümlede karşılaştırma ilişkisi vardır.

  3. C

    III. cümlede koşul-sonuç ilişkisi vardır.

  4. D

    IV. cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır.

    Doğru cevap
  5. E

    V. cümlede çıkarım ilişkisi vardır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda her numaralı cümlenin yargısını ayırıyoruz. İkinci adımda her cümlenin anlam ilişkisini belirliyoruz. I. cümlede sonuçların açıklanması, öğrencilerin toplanmasının nedenidir; neden-sonuç ilişkisi vardır. II. cümlede bu yılın hasadı geçen yılınkiyle kıyaslanır; karşılaştırma vardır. III. cümlede yağmurun yağması bir koşul bildirir ve sonucu pazarın kurulmamasıdır; koşul-sonuç ilişkisi vardır. IV. cümlede kesilen ağaçlar toprağın kaymasının nedenidir; yani neden-sonuç vardır, amaç bildiren bir ilişki yoktur. V. cümlede kapının kilitli olmasına dayanarak bir yargı çıkarılır; çıkarım vardır. Üçüncü adımda seçeneklerdeki eşleştirmelerden yanlış olanı arıyoruz. IV. cümlenin ilişkisi neden-sonuç olduğu için "IV. cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır." ifadesi yanlıştır; doğru cevap budur.

Çeldiriciler: "I. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır." doğrudur. "II. cümlede karşılaştırma ilişkisi vardır." doğrudur. "III. cümlede koşul-sonuç ilişkisi vardır." doğrudur. "V. cümlede çıkarım ilişkisi vardır." doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Fırtınalı bir ömrün ardından kıyıya vuran bu adam, nihayet huzurlu günlerine kavuşmuştu.

Bu cümlede altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Sakin ve düzenli geçen bir yaşam

  2. B

    Zorluklarla dolu, sıkıntılı geçen bir ömür

    Doğru cevap
  3. C

    Rüzgârın ve yağmurun sert estiği bir hava

  4. D

    Kıyıya vuran adamın yeni bir hayata başlaması

  5. E

    Adamın öfkeli ve huzursuz bir mizacı olması

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda altı çizili söz olan "fırtınalı bir ömür" sözcüklerinin sözlükteki temel anlamının hava olayı olduğunu hatırlıyoruz. İkinci adımda cümlenin bütününe bakıyoruz: kıyıya vuran adam için bu sözcükler gerçek bir fırtınayı değil, zor ve sıkıntılı geçen bir yaşamı anlatır; söz mecaz anlamda kullanılmıştır. Cümlede anlatılmak isteyen, zorluklarla dolu, sıkıntılı geçen bir ömürdür; doğru cevap budur.

Çeldiriciler: "Sakin ve düzenli geçen bir yaşam" sözün tersini anlatır. "Rüzgârın ve yağmurun sert estiği bir hava" sözün gerçek anlamını verir. "Kıyıya vuran adamın yeni bir hayata başlaması" cümlenin başka bir bölümünün anlamıdır. "Adamın öfkeli ve huzursuz bir mizacı olması" cümleyle ilgili genel bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Sözcükte yapı: kök, ek (yapım/çekim), türemiş-birleşik-basit sözcük
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir dilbilgisi çalışmasında “kitapçılarımızdan” sözcüğünün yapısıyla ilgili şu yargılar verilmiştir. I. Kökü “kitap” sözcüğüdür. II. Kökü “kitapçı” sözcüğüdür. III. Sözcükte önce yapım eki, sonra çekim ekleri gelmiştir.

Bu sözcükle ilgili I, II ve III numaralı yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve II

  4. D

    I ve III

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda sözcüğü köklerine ayıralım: kitapçılarımızdan = kitap (kök) + çı (yapım eki) + lar (çekim eki) + ımız (çekim eki) + dan (çekim eki). İkinci adımda yargıları bu çözümlemeyle sınayalım. I. yargı doğrudur, çünkü tüm ekler ayrıldığında geriye kalan anlamlı en küçük parça “kitap”tır. II. yargı yanlıştır, çünkü yapım eki almış “kitapçı” biçimi gövdedir; kök değildir. III. yargı doğrudur, çünkü sözcükte önce yapım eki (-çı), sonra çekim ekleri (-lar, -ımız, -dan) gelmiştir. Üçüncü adımda doğru öncülleri birleştiren seçenek “I ve III”tür.

Çeldiriciler: “Yalnız I” seçeneği III yargısının doğru olduğunu gözden kaçırır. “Yalnız III” seçeneği I yargısındaki kökün tanımını yanlış uygular. “I ve II” ile “II ve III” seçenekleri, gövdeyi kök sayan yanlış II yargısını doğru kabul eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Fiiller: kip, kişi, çatı, fiilimsi, ek-fiil
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Bu eski kasabanın en büyük sorunu, yazın bile sulanmayan tarlaların kurak kalmasıydı. (II) Babaannem, her sabah çaydan önce pencereyi açıp kuşlara yem serpen, sevecen bir kadındı. (III) Kapıyı çaldığımızda komşumuz hâlâ bahçede çiçek ekiyordu. (IV) Geçen yılki festivalin en çok beğenilen ödülü, yerel bir ressamın eseriydi. (V) Yolculuğun son durağı, şehrin en eski hanıydı.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ek-fiil, ötekilerden farklı bir görevle kullanılmıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Ek-fiil (idi, imiş, ise, -dir) iki görevde kullanılır: ad soylu bir sözcüğe gelip onu yüklem yapar ya da basit zamanlı bir fiile gelip onu birleşik zamanlı hâle getirir. Birinci adım: her cümlede ek-fiilin hangi sözcükte bulunduğunu belirlemek. I. cümlede “kalmasıydı” sözcüğüne, II. cümlede “kadındı” sözcüğüne, IV. cümlede “eseriydi” sözcüğüne ve V. cümlede “hanıydı” sözcüğüne ek-fiil gelmiştir. Bu dört sözcük ad soylu sözcüklerdir ve ek-fiil onları yüklem yapar. İkinci adım: III. cümlede ek-fiil “ekiyor” fiiline gelmiş ve “ekiyordu” biçimini vermiştir; yani ek-fiil burada fiili birleşik zamanlı yapar. Görevi ötekilerden farklı olan tek cümle III. cümledir; doğru cevap III'tür.

Çeldiriciler: I: “kalmasıydı” sözcüğündeki ek-fiil (kalması + idi) ad soylu yüklemi kurar; buradaki ek-fiil görev farkı sayılmaz. II: “serpen” bir fiilimsidir ve yüklemin ek-fiili “kadındı”dır; fiilimsi eki ile ek-fiil karıştırılmamalıdır. IV: “beğenilen” bir fiilimsidir; yüklemi kuran ek-fiil “eseriydi”dir ve görevi ad soylu yüklem yapmaktır. V: “hanıydı” ad soylu yüklemdir; ek-fiil yalnızca adı yükleme dönüştürür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Cümle ögeleri ve söz öbekleri (tamlama, öbek)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kitap kulübünün toplantısında üyeler, okudukları romanlardaki cümle yapılarını tartıştı. Konuşmanın sonunda her üyeden, seçtiği bir cümlenin ögelerini sırasıyla söylemesi istendi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) yoktur?

  1. A

    Tatilde ders kitaplarını yeniden okudu.

    Doğru cevap
  2. B

    Yaşlı adam her sabah parkta gazete okurdu.

  3. C

    Ahmet sınıftan erken çıktı.

  4. D

    Kardeşim, mektubu dün akşam postaya bıraktı.

  5. E

    Dün akşam kütüphanede ders çalıştı.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda her seçenekte yüklemi buluruz; bu cümlelerde yüklemler sırasıyla “bıraktı”, “okurdu”, “çıktı”, “okudu” ve “çalıştı”dır. İkinci adımda -e, -de, -den eki almış her sözcüğe yükleme “neye, nerede, nereden” gibi sorular sorarız. Yer tamlayıcısı yüklemin anlamını yönelme, kalma ya da ayrılma yoluyla bütünler; zaman bildiren -de eki ise zarf tümlecidir. İkinci adımın sonunda üçüncü adıma geçeriz: yer tamlayıcısı bulunmayan cümleyi seçeriz. “Tatilde ders kitaplarını yeniden okudu.” cümlesinde “Tatilde” sözcüğü “ne zaman?” sorusunun cevabıdır, yani zaman bildirir ve zarf tümlecidir. “ders kitaplarını” belirtili nesnedir, “yeniden” ise nasıl sorusunun cevabı olan zarf tümlecidir. Bu cümlede yüklemin anlamını bütünleyen bir yer tamlayıcısı yoktur; doğru cevap bu cümledir.

Çeldiriciler: “Kardeşim, mektubu dün akşam postaya bıraktı.” cümlesinde “postaya” yönelme durumlu yer tamlayıcısıdır. “Yaşlı adam her sabah parkta gazete okurdu.” cümlesinde “parkta” kalma durumlu yer tamlayıcısıdır. “Ahmet sınıftan erken çıktı.” cümlesinde “sınıftan” ayrılma durumlu yer tamlayıcısıdır. “Dün akşam kütüphanede ders çalıştı.” cümlesinde “dün akşam” zarf tümlecidir, ama “kütüphanede” kalma durumlu yer tamlayıcısını birlikte taşıdığı için bu cümlede de yer tamlayıcısı vardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' sözcüğünün yazımı doğru olarak yapılmıştır?

  1. A

    Bilirimki bu sınav bu yıl kolay geçmeyecek.

  2. B

    Yarınki toplantıya gelemeyeceğini söylemişti ki kimse şaşırmadı.

    Doğru cevap
  3. C

    Dün ki maçı izleyenler hakemin kararını eleştirdi.

  4. D

    Geçen yıl ki sınavda bu konudan soru çıkmıştı.

  5. E

    Sabahki denemeyi çözdük, hocamız bilirimki bunu bekliyordu.

Doğru cevap: B

Çözüm

Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır: “söylemişti ki kimse şaşırmadı”. Sıfat yapan “-ki” eki bitişik yazılır: “yarınki”. Bu cümlede yazım yanlışı yoktur.

Çeldiriciler: “Bilirimki bu sınav…” cümlesinde bağlaç “ki” bitişik yazılmıştır; bağlaç ayrı yazılır. “Dün ki maçı…” cümlesinde sıfat yapan “-ki” ayrı yazılmıştır; “dünkü” biçiminde bitişik yazılır. “Geçen yıl ki sınavda…” cümlesinde zaman bildiren “-ki” ayrı yazılmıştır; “geçen yılki” biçiminde bitişik yazılır. “Sabahki denemeyi…” cümlesinde “-ki” eki doğrudur, ancak “bilirimki” bağlacı bitişik yazıldığı için cümle yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Yazım (imla) kuralları
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Mahallemizdeki (I) kitabevi, bu yıl (II) 1980'li yılların dergilerini sergiledi. Açılışta salon kalabalıklaştı; (III) dışarıda uzun kuyruklar oluştu. Görevliler, (IV) birkaçgün içinde (V) tekrarlanacağını duyurdu.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda numaralanmış sözcüklerin türü belirlenir: “kitabevi” birleşik sözcük, “1980'li” kesme işaretiyle ayrılan sayı eki, “dışarıda” bulunma hâli eki taşıyan sözcük, “birkaçgün” ise sayı sıfatı ile isimden oluşan bir öbektir, “tekrarlanacağını” ise fiildir. İkinci adımda her sözcüğe ilgili kural uygulanır. Üçüncü adımda kurala aykırı tek sözcük bulunur: sayı sıfatı ile isim olan “birkaç gün” ayrı yazılmalıdır; “birkaçgün” biçimi yanlıştır.

Çeldiriciler: “kitabevi” birleşik sözcüktür ve bitişik yazılması doğrudur. “1980'li” sayının kesme işaretiyle ayrılan ekidir; ek, ünlü uyumuna uygun biçimiyle yazılmıştır. “dışarıda” bulunma hâli eki bitişik yazılır. “tekrarlanacağını” fiilin doğru yazılmış biçimidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sokakta çocuklar top oynuyor, bahçedeki ağaçlar yeni yapraklanmıştı. Mehmet, yaz tatilinin ilk haftasında annesinin verdiği kısa listeyi cebine koyup mahalledeki bakkala yürüdü ve listeyi bir kez daha okudu (I) süt, yumurta ve peynir (II) Hepsi zaten buzdolabında vardı (III) bakkal ise ona şaşkın bir bakış atıp bu kadar az şey için buraya kadar gelmesinin nedenini sordu (IV)

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    , . ; .

  2. B

    : , ; .

  3. C

    : . , .

  4. D

    : . ; .

    Doğru cevap
  5. E

    : . ; ?

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Birinci yerden önce bir liste gelir ve liste, Mehmet'in okuduğu şeyin içeriğini açıklar; açıklama ya da sıralama bu biçimde başladığında önüne iki nokta konur. İkinci adım: Liste bittikten sonra yeni bir cümle başlar; bu nedenle ikinci yerde cümle sonu işareti, yani nokta gelir. Üçüncü adım: "Hepsi zaten buzdolabında vardı" ve "bakkal ise ona ... sordu" iki bağımsız cümledir ve anlam olarak birbirine sıkı bağlıdır; bu durumda aralarına noktalı virgül konur. Dördüncü adım: Dolaylı soru, soru eki taşımadan anlatılan bir sorudur ve sonunda soru işareti değil nokta alır. Doğru dizi: iki nokta, nokta, noktalı virgül, nokta.

Çeldiriciler: ", . ; ." dizisi birinci yere virgül koyar; açıklama öncesinde iki nokta yerine virgül kullanmak yanlıştır. ": , ; ." dizisi ikinci yerde cümle sonu yerine virgül koyar; liste bittikten sonra yeni cümle başladığı için bu yanlıştır. ": . , ." dizisi üçüncü yerde noktalı virgül yerine virgül koyar; iki bağımsız cümleyi virgülle bağlamak yetersizdir. ": . ; ?" dizisi dördüncü yerde dolaylı soruya soru işareti koyar; dolaylı soru soru işareti almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Noktalama işaretleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Öğretmenimiz sınıfa girer girmez elindeki kitabı gösterdi ve heyecanla şunları söyledi ( ) Ne güzel bir kitap ( ) Bu kitabın yazarını biliyor musunuz ( ) Kitabı okumamış olan varsa yazarın hayatından ve ( )

Bu parçada ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    : ! ? ...

    Doğru cevap
  2. B

    : . ? ...

  3. C

    : ! ? .

  4. D

    , ! ? ...

  5. E

    : ! . ...

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Öğretmen heyecanla bir şey söylemeye başlamıştır; sözleri tanıtan ifadeden sonra iki nokta gelir. İkinci adım: "Ne güzel bir kitap" bir duygu bildiren cümledir; duygu bildiren cümlenin sonuna ünlem işareti konur. Üçüncü adım: "Bu kitabın yazarını biliyor musunuz" bir sorudur ve soru cümlesi soru işaretiyle biter. Dördüncü adım: Öğretmenin sözü bağlaçla biter ve cümle tamamlanmadan kesilmiştir; eksik kalan söz nokta ile kapatılmaz, üç nokta ile gösterilir. Doğru dizi: iki nokta, ünlem, soru işareti, üç nokta.

Çeldiriciler: ", ! ? ..." dizisi ilk yerde iki nokta yerine virgül koyar; tanıtıcı ifadeden sonra virgül kullanılmaz. ": . ? ..." dizisi duygu bildiren cümleye nokta koyar; duygu bildiren cümle nokta ile bitmez. ": ! . ..." dizisi soru cümlesine nokta koyar; soru cümlesi soru işaretiyle biter. ": ! ? ." dizisi yarım kalan anlatıma nokta koyar; yarım kalan anlatım üç nokta ile gösterilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Anlatım biçimleri/teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı/üslup, söz sanatları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kütüphane, belirli bir düzene göre sıralanmış kitap ve belgelerin okuyucuya sunulduğu kültür kurumudur. Materyaller konularına ve yazarlarına göre sınıflandırılır; böylece aranan bir kaynağa kısa sürede ulaşılabilir. Kataloglar, her eserin adını, türünü ve yayın yılını gösteren kayıtları barındırır. Eski kitapların kokusu ve sessiz salonları bu mekânı özel kılar. Geçen hafta bir öğrenci, tarih ödevi için rafları tek tek dolaşmak zorunda kalmadan kaynağı buldu. Peki bu düzen neden önemlidir? Çünkü bilgiye erişimi kolaylaştırarak öğrenmenin hızını artırır. Kütüphane bilimi uzmanları, araştırmacılar için bu düzenin vazgeçilmez olduğunu belirtir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

  1. A

    betimleme

  2. B

    öyküleme

  3. C

    tartışma

  4. D

    açıklama

    Doğru cevap
  5. E

    tanık gösterme

Doğru cevap: D

Çözüm

Parçada kütüphanenin ne olduğu tanımlanıyor, düzenin nasıl işlediği ve neden önemli olduğu açıklanıyor. Birinci adımda amaca bakılır: metin bir kavramı tanıtıp işleyişini ve nedenini anlattığı için bilgi vermeyi amaçlar. İkinci adımda dil göstergeleri incelenir: tanım cümlesi, “Çünkü” ile kurulan neden-sonuç ilişkisi ve açıklayıcı akış bu amacı destekler. Üçüncü adımda ağır basan biçim seçilir: metnin çoğunluğunu oluşturan açıklamadır.

Çeldiriciler: “betimleme” yalnızca “kokusu ve sessiz salonları” gibi tek bir duyu ayrıntısından doğar; metnin genel akışını belirlemez. “öyküleme” bir öğrencinin kısa bir olayıyla ilgilidir, ancak bu olay tek bir örnektir. “tartışma” soru cümlesinden kaynaklanır; soru bir tartışma yürütmez, hemen ardından açıklamayla yanıtlanır. “tanık gösterme” bir uzman görüşüne dayanır, ama bu görüş yalnızca tek bir cümlede geçer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Paragraf yapısı: parçayı bölme, giriş-gelişme-sonuç, cümlenin işlevi, numaralanmış cümleler
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Kavakdere köyünün hayatı, yüzyıllardır yeraltından gelen küçük kanallara bağlıydı. (II) Kanalların her biri, yağmur sularını dağ eteğinden bahçelere taşıyacak biçimde eğimli bir hatta açılmıştı. (III) Bu hattın bakımı, bir yılı aşkın bir süre boyunca tek bir ailenin değil, bütün hanelerin ortak sorumluluğundaydı. (IV) Sistemi ayakta tutan asıl unsur, kanalların teknik yapısından çok köylülerin birbirine duyduğu güvendi. (V) Güvenin en somut hâli, nöbetleşe bakım yapan ailelerin her sonbahar tıkanan kesimleri birlikte açmasıydı. (VI) Bu sayede köy, kuraklık yıllarında bile suyunu paylaşabilmiş ve bu dayanışma kuşaktan kuşağa taşınmıştır.

Parça, anlamca iki paragrafa bölünecek olursa ikinci paragraf numaralanmış cümlelerden hangisiyle başlar?

  1. A

    II

  2. B

    III

  3. C

    IV

    Doğru cevap
  4. D

    V

  5. E

    VI

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçadaki iki alt konuyu ayırmaktır: ilk alt konu kanal sisteminin teknik yapısı ve bakımıdır, ikinci alt konu ise bu sistemi ayakta tutan toplumsal güvendir. İkinci adım, her numaralı cümlenin önceki cümleye bağlanıp bağlanmadığını sınamaktır. II. cümle yalnızca kanalların yapısını anlatır; III. cümle "Bu hattın" gönderimiyle II. cümleye bağlanır. Bu iki cümle birinci paragrafın parçasıdır. Üçüncü adım, yeni bir genel yargıyla açılan ilk cümleyi bulmaktır. IV. cümle, sistemi ayakta tutan unsurun teknik yapı değil güven olduğunu söyleyen yeni bir genel yargı getirir ve önceki cümlelere bağlı değildir. Bu nedenle ikinci paragraf IV. cümleyle başlar.

Çeldiriciler: II: kanalların yapısını örnekleyen, birinci alt konuya ait bir cümledir. III: "Bu hattın" gönderimiyle önceki cümleye bağlandığı için paragraf başı olamaz. V: IV. cümlede ortaya konan güveni somutlaştıran açıklayıcı bir cümledir; yeni bir paragraf başlatmaz. VI: "Bu sayede" ifadesiyle sonuç bildiren son cümledir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Düzenli kitap okuyan insanların dikkat süresi, zamanla ve küçük adımlarla belirgin biçimde uzar. (II) Bir metni baştan sona izlemek, her cümlenin öncekiyle kurduğu bağı sürekli takip etmeyi ve anlamı parça parça birleştirmeyi gerektirir. (III) Bu alışkanlık, yalnızca edebi metinlerde değil, günlük hayatta karşılaşılan uzun yazılı metinleri anlamada da işe yarar. (IV) Kütüphane raflarındaki eski ciltler, restorasyon uzmanlarınca büyük bir özenle onarılmaktadır. (V) Sonuçta sabırla okumayı öğrenen kişi, karmaşık düşünceleri de daha rahat çözümler.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, parçanın konusunu belirlemektir: düzenli okumanın dikkat süresini uzatması. İkinci adım, her cümlenin önceki ve sonraki cümleyle bağını kurmaktır. II. cümle dikkat konusunu okuma pratiğine bağlar, III. cümle bu alışkanlığın kullanıldığı alanı genişletir ve V. cümle sabır ve düşünme sonucuyla parçayı bağlar. Üçüncü adım, konudan kopan cümleyi bulmaktır: IV. cümle kütüphane raflarındaki eski ciltlerin restorasyonundan söz eder; okuma alışkanlığı ve dikkat süresiyle bağı kopuktur. Bu nedenle düşüncenin akışını bozan cümle IV. cümledir.

Çeldiriciler: “Düzenli kitap okuyan insanların dikkat süresi...” cümlesi konuyu açan giriş cümlesidir, akışı bozmaz. “Bir metni baştan sona izlemek...” cümlesi giriş yargısını açıklar ve konuya bağlıdır. “Bu alışkanlık, yalnızca edebi metinlerde...” cümlesi alışkanlığın kullanım alanını genişletir. “Sonuçta sabırla okumayı öğrenen kişi...” cümlesi parçayı sonuç niteliğiyle bağlar; üçü de akışa uyar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Eski kasabalarda her ev, kendi bahçesindeki meyve ağaçlarından yıl boyu yararlanmayı bilirdi ve her ürünü en uygun zamanında toplardı. Bu alışkanlık, sebze ve meyvenin mevsiminde değerlendirilmesini zorunlu kılardı. ---- Bu yüzden mutfaklarda reçel, turşu ve kurutulmuş meyveler hiç eksik olmazdı. Bugün ise market raflarında her mevsim her ürünü bulmak mümkün hâle gelmiştir, bu da mutfakların kışlık hazırlığını gereksiz kılmıştır.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    Kasabanın bağ evlerinde büyüyen çocuklar yaz tatilini ağaçların gölgesinde geçirirdi.

  2. B

    Mevsimi geçen ürünü saklamak için kurutma, kavanozlama ve tuzlama gibi yöntemlere başvurulurdu.

    Doğru cevap
  3. C

    Eski kasabalarda her ev, bahçesindeki ağaçlardan yıl boyu yararlanmayı bilirdi.

  4. D

    Reçel, turşu ve kurutulmuş meyveler kasabanın en önemli kışlık yiyecekleri sayılırdı.

  5. E

    Kışın kasabada taze meyve bulmak neredeyse imkânsız olduğundan, yaz ürünleri saklanmazdı.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, parçanın konusunu ve yargı yönünü belirlemektir: eski kasabada evlerin bahçe ürünüyle geçinmesi ve kışlık hazırlık. İkinci adım, boşluktan önceki cümlenin mevsiminde değerlendirme zorunluluğunu, boşluktan sonraki “Bu yüzden” bağlacının ise bu zorunluluğun sonucunu kurduğunu görmektir. Üçüncü adım, boşluğa gelecek cümlenin mevsimi geçen ürünü saklama yöntemini söylemesi gerektiğini bulmaktır. Doğru seçenek bu köprüyü kurar: mevsimi geçen ürünü saklamak için kurutma, kavanozlama ve tuzlama gibi yöntemlere başvurulurdu; böylece reçel ve turşu cümlesi bu yöntemlerin sonucu olarak anlam kazanır.

Çeldiriciler: “Eski kasabalarda her ev, bahçesindeki ağaçlardan yıl boyu yararlanmayı bilirdi.” cümlesi parçanın giriş cümlesini yineler. “Reçel, turşu ve kurutulmuş meyveler kasabanın en önemli kışlık yiyecekleri sayılırdı.” cümlesi bir sonraki cümlenin içeriğini önceden söyleyip akışı yineler. “Kışın kasabada taze meyve bulmak neredeyse imkânsız olduğundan, yaz ürünleri saklanmazdı.” cümlesi, “Bu yüzden ... hiç eksik olmazdı” ifadesiyle çelişir. “Kasabanın bağ evlerinde büyüyen çocuklar...” cümlesi konudan başka bir yöne sapar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Eski mahallelerde insanlar, birbirinin evindeki sevinci ve acıyı ortak bir sorumluluk gibi paylaşırdı. Bir şehrin kimliği, sokaklarında dolaşan insanlarla değil, o insanların birbirine ne kadar değer verdiğiyle ölçülür. Komşusunun kapısını çalmayı bilen mahallelerde küçük sorunlar büyümeden çözülür. Yardımlaşmanın olduğu yerde güven duygusu da kendiliğinden gelişir. ----

Bu parça aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanabilir?

  1. A

    Mahallelerdeki küçük dükkânlar, akşamları müşterileriyle sohbet etmeyi severdi.

  2. B

    Şehirlerdeki trafik sorunu, yeni yapılacak metro hatlarıyla büyük ölçüde çözülebilir.

  3. C

    Demek ki bir şehri yaşanır kılan, binaların büyüklüğü değil insanların birbirine tutunma isteğidir.

    Doğru cevap
  4. D

    Büyük şehirlerde komşuluk ilişkileri zayıfladığı için yardımlaşma kendiliğinden ortadan kalkar.

  5. E

    Her şehrin tarihi, kuruluş yıllarına uzanan efsanelerle ve eski yapılarla doludur.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçanın giriş ve gelişme bölümlerindeki yargıyı belirlemektir: bir şehri yaşanır kılan şey, insanların birbirine değer vermesidir. İkinci adım, parçanın sonuna gelecek cümlenin bu yargıyı özetleyip parçayı bitirmesi gerektiğini görmektir. Doğru seçenek, bu yargıyı “demek ki” ile özetleyerek parçayı tamamlar.

Çeldiriciler: “Mahallelerdeki küçük dükkânlar...” cümlesi parçadaki bir ayrıntıyı yineler. “Şehirlerdeki trafik sorunu...” cümlesi konuyu yeni bir yöne açar. “Büyük şehirlerde komşuluk ilişkileri zayıfladığı için...” cümlesi parçadaki yargının tersini savunur. “Her şehrin tarihi...” cümlesi konuyla ilgili genel bir sözdür, ancak parçanın vardığı sonuca bağlanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kütüphaneler yalnızca kitap ödünç verilen yerler değildir. Bir mahallede kütüphane bulunması, çocukların okuma alışkanlığı kazanmasını kolaylaştırır; çünkü kitaba ulaşmanın en az maliyetli yolu budur. Ayrıca kütüphaneler, farklı yaş ve meslekten insanların aynı masayı paylaşabildiği nadir kamusal alanlardan biridir. Bu ortak kullanım, komşular arasında sessiz ama kalıcı bir bağ kurar. Buna karşın kütüphanelerin bütçesi çoğu zaman sınırlı kalmakta, bu da hizmetlerin kısıtlanmasına yol açmaktadır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine yer verilmiştir?

  1. A

    Kütüphanelerde kitap seçimi, okurların yaşına göre uzman görevliler tarafından yapılmalıdır.

  2. B

    Kütüphanelerde düzenlenen etkinliklerin, çocukların okul başarısını doğrudan ve kısa sürede artırdığı görülmüştür.

  3. C

    Kamusal kütüphaneler, farklı kesimlerden insanların bir arada bulunduğu ortak alanlar sunmaktadır.

    Doğru cevap
  4. D

    Mahallede kütüphane bulunan bütün çocuklar, kitap satın almaya ihtiyaç duymamaktadır.

  5. E

    Kütüphanelerin sadece kitap ödünç veren kurumlar olması, bu yerlerin en değerli yanıdır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: parçanın ana yargısını bulmak; kütüphane yalnızca kitap ödünç veren bir yer değildir. İkinci adım: ana yargıyı destekleyen yardımcı düşünceleri ayırmak; kitaba ulaşmanın kolaylığı, farklı kesimlerin ortak kullanımı ve bütçe sorunu bunlardır. Üçüncü adım: seçeneklerde bu yardımcı düşüncelerden birinin yeniden ifadesini aramak. Doğru seçenek, farklı yaş ve meslekten insanların bir arada bulunduğu ortak alan düşüncesidir (C). Çeldiriciler: Kitap seçiminin uzman görevlilerce yapılması gerektiği, parçada söylenmeyen bir öneridir. Kütüphanelerde düzenlenen etkinliklerin okul başarısını doğrudan artırdığı, parçada hiç ele alınmayan konuyla ilgili bir iddiadır. Mahallede kütüphane bulunan bütün çocukların kitap satın almadığı, parçadaki kitaba ulaşım örneğinin aşırı genellemesidir. Kütüphanelerin sadece kitap ödünç veren kurumlar olmasının en değerli yanı olduğu, yazarın karşı çıktığı görüşün yazarın kendi düşüncesi gibi sunulmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Hızlı tren hatları, yolculuk süresini saatlerden dakikalara indirerek insanların şehirler arasında çok daha sık gidip gelmesini sağlamıştır. Yine de sık sık duyulan bir itiraz vardır: hız, yolun kendisini ortadan kaldırmaktadır. Oysa bu itiraz, yolculuğu yalnızca varılacak noktaya giden bir araç olarak görmekten doğar. Bence yol, başlı başına bir deneyimdir ve bu deneyimi belirleyen şey, yolcunun çevreye ne kadar dikkatle baktığıdır. Dikkatli bir göz, camdan izlenen sıradan bir ovada bile yeni ayrıntılar fark edebilir. Bu yüzden hızın, yolculuğun değerini tek başına belirlediğini söylemek yanlıştır.

Yazarın hızlı ulaşımla ilgili görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Yolculuğun değerini hız tek başına belirlemez; önemli olan yolcunun çevreye bakışıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Hızlı tren hatları, yolcunun pencereden manzara izleme fırsatını ortadan kaldırmaktadır.

  3. C

    Yolculuğun süresi kısaldıkça, yolculuktan alınan keyfin değeri azalmaktadır.

  4. D

    Hızlı tren hatlarının kurulum maliyetleri, devletin bütçesini ciddi biçimde zorlamaktadır.

  5. E

    Yolculuğun asıl amacı, varılan şehrin uzaklığını en kısa sürede aşmaktır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: yazarın kendi sesiyle söylediği yargıyı bulmak; sık duyulan itiraz aktarılan bir görüştür, yazarın kendi görüşü ise Oysa ifadesinden sonra gelir. İkinci adım: yazarın görüşünü seçeneklerle eşlemek; hız tek başına belirleyici değildir, deneyimin değeri yolcunun bakışına bağlıdır. Doğru seçenek bu görüşü karşılar (A). Çeldiriciler: Hızlı trenlerin manzarayı ortadan kaldırdığı, yazarın karşı çıktığı itirazdır. Süre kısaldıkça keyfin azaldığı görüşü parçada genelleştirilmemiştir. Kurulum maliyetleri parçada hiç ele alınmamıştır. Varış noktasının uzaklığının asıl amaç olduğu bakış, parçada savunulmayan yaygın bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabası, balıkçılığı sayesinde yüzyıllardır aynı ritimle yaşar. Sabahın erken saatlerinde tekneler limana döner ve pazar yeri ağırlıklı olarak bu ilk avla şekillenir. Kasabanın en yaşlı esnafı, ağları elle onarmayı hâlâ bir meslek onuru sayar. Yazın turizmin artmasıyla nüfus yükselmekte, ev kiraları da bu nedenle yükselmektedir. Kış aylarında ise kasaba sessizliğe bürünür; yerel halk ortak bir bahçede sebze yetiştirerek geçimini destekler.

Bu parçada kasabayla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Balıkçılık, kasabanın günlük yaşamını büyük ölçüde belirleyen temel bir etkinliktir.

  2. B

    Yazın gelen ziyaretçiler, konutların kira bedellerini yükseltmektedir.

  3. C

    Ağ onarımı, yaşlı esnaf için hâlâ mesleki bir onur sayılmaktadır.

  4. D

    Kış aylarında kasabanın durgunlaştığı, halkın ortak bahçeyle geçimini desteklediği belirtilmektedir.

  5. E

    Kasabada son yıllarda bir liman genişletme çalışmasının yapıldığı belirtilmektedir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: parçadaki bilgileri listelemek; balıkçılık ve ilk av, ağ onarımı, yazın turizm ve kira artışı, kış sessizliği ve ortak bahçe. İkinci adım: seçenekleri tek tek metinle karşılaştırmak; dört seçenek parçada açıkça ya da yeniden ifadeyle bulunur. Üçüncü adım: karşılığı olmayanı bulmak; liman genişletme çalışması parçada yoktur (E). Çeldiriciler: Günlük yaşamın balıkçılıkla belirlenmesi, parçanın ilk cümlesindeki ritmin yeniden ifadesidir. Yazın gelen ziyaretçilerin kiraları artırması, turizm ve kira bilgisinin yeniden ifadesidir. Ağ onarımının bir onur sayılması, en yaşlı esnafla ilgili cümlenin karşılığıdır. Kış durgunluğu ve ortak bahçe, parçanın son cümlesindeki bilgilerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Göl kıyılarındaki kamışlıklar, birçok kuş türü için hem yuva yapılabilecek hem de avcılardan korunabilecek nadir alanlardır. Kamışların sık yapısı, yavruların dış tehlikelerden uzak büyümesini sağlar. Son yıllarda tarım arazisi açmak amacıyla bu kamışlıkların bir kısmı kurutulmuş, göçmen türlerin bölgeye dönüşü zorlaşmıştır. Kıyı şeridinin yalnızca bir bölümünün korunması, bu dengeyi yeniden kurmaya yetmemektedir. Uzmanlar, kamışlıkların yeniden canlandırılmasının bölgedeki yaşamı toparlayabileceğini belirtmektedir.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Göl kıyılarındaki bütün kuş türleri, kamışlıklarda yuva yapmak zorundadır.

  2. B

    Kamışlıklar, göl kıyısında yaşayan balıkların en güvenli barınağı olarak öne çıkmaktadır.

  3. C

    Kuşların göçü, kamışlıkların yoğunluğundan bağımsız olarak her mevsim gerçekleşmektedir.

  4. D

    Kamışlıkların azalması, bazı kuşların yavrularını koruyabileceği alanların daralmasına yol açmıştır.

    Doğru cevap
  5. E

    Kamışlıkların kurutulması, bölgedeki kuş sayısını artırarak dengeyi güçlendirmiştir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: konuyu ve yazarın temel yargısını belirlemek; kamışlıklar kuşlar için değerlidir ve kurutulmaları sorun yaratmaktadır. İkinci adım: iki ayrı cümleyi birlikte okumak; sık kamışlar yavruları korur, kamışların bir kısmı kurutulmuştur. Bu iki bilgiden, kamışlık azaldığında yavruların korunabileceği alanın daralacağı sonucu çıkar. Üçüncü adım: seçenekleri parçadaki somut bilgilerle eşlemek; doğru seçenek bu sonuçtur (D). Çeldiriciler: Bütün kuş türlerinin kamışlıkta yuva yapmak zorunda olduğu, birçok kuş türü diyen parçanın genelleştirilmesidir. Kamışlığın balıkların barınağı olduğu parçada yoktur. Kuşların her mevsim göç ettiği bilgisi parçada geçmez. Kurutmanın kuş sayısını artırdığı ise parçanın tersidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir şehrin kütüphanesi, raflarındaki kitap sayısıyla değerlendirilecek bir depo değildir. Çocuklara yönelik okuma saatleri, hafta sonu açık çalışma salonları ve semt sakinlerinin katıldığı söyleşiler, kütüphaneyi insanların bir araya geldiği bir merkeze dönüştürür. Bu etkinlikler bilgiye erişimi kolaylaştırırken komşuluk bağlarını da güçlendirir. Kütüphane, okuma alışkanlığı kazandıran bir kurum olmanın ötesinde toplumsal dayanışmayı besleyen bir yerdir.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çocuklar için düzenlenen okuma saatleri, kütüphanelerin en çok ilgi gören hizmetidir.

  2. B

    Şehir kütüphanelerinin sunduğu çeşitli etkinlikler ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır.

  3. C

    Kütüphaneler, bilgiye erişimi kolaylaştırırken toplumsal dayanışmayı da besleyen kurumlardır.

    Doğru cevap
  4. D

    Kütüphaneler, okuma etkinliklerini azalttıkları için toplumsal işlevlerini yitirmektedir.

  5. E

    Kamu kurumları, vatandaşların bilgiye ücretsiz erişmesini sağlamakla yükümlüdür.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, parçanın konusunun şehir kütüphanesi olduğunu belirlemektir. İkinci adım, okuma saatleri, çalışma salonları ve söyleşilerin kütüphaneyi bir buluşma merkezine dönüştürdüğünü görmektir. Üçüncü adım, bu örneklerin tek bir yargıda toplandığını fark etmektir: kütüphane bilgiye erişimi kolaylaştırırken toplumsal dayanışmayı da besler. Doğru yargı, kütüphanenin bu iki işlevi birlikte taşıdığını söyleyen seçenektir.

Çeldiriciler: Çocuklar için düzenlenen okuma saatlerinin en çok ilgi gören hizmet olduğu yargısı, tek bir etkinliği bütün kütüphanelere genelleyen bir çeldiricidir. Şehir kütüphanelerinin sunduğu etkinliklerin anlatıldığı seçenek konuyu verir ama bir yargı kurmaz. Kütüphanelerin okuma etkinliklerini azalttığı için toplumsal işlevini yitirdiği yargısı, parçanın tersine çevrilmiş bir çeldiricidir. Kamu kurumlarının bilgiye ücretsiz erişim yükümlülüğü ise parçanın sınırlarının dışına taşan genel bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Şehirlerde bisiklet yollarının artırılması, yalnız ulaşımı rahatlatmakla kalmaz. Yollar yaygınlaştıkça kentteki trafik yoğunluğu azalmakta ve hava kirliliği belirgin biçimde düşmektedir. Bisiklete binen insanların fiziksel etkinliği artar, gündelik stres ve kaygı azalır. Bu yararların sürmesi ise yolların kesintisiz, güvenli ve iyi işaretlenmiş biçimde tasarlanmasına bağlıdır; kopuk bir ağ kullanıcıları yeniden araçlara yöneltir. O hâlde bisiklet yolu planlaması, çevre, sağlık ve ulaşım sorunlarını birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kesintisiz ve güvenli olmayan bir bisiklet ağı, kullanıcıları yeniden araçlara yöneltmektedir.

  2. B

    Bisiklet yolu planlaması, çevre, sağlık ve ulaşım sorunlarını birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

    Doğru cevap
  3. C

    Bisiklet yollarının artırılması, ulaşımı rahatlatmakla birlikte başka yararlar da sağlamaktadır.

  4. D

    Bisiklet yolları, kentlerdeki hava kirliliği ve trafik sorununu tek başına çözmektedir.

  5. E

    Bisiklete binen insanların gündelik stresi azalmakta, fiziksel etkinlikleri artmaktadır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, parçadaki yargıları tek tek belirlemektir: bisiklet yollarının ulaşımı rahatlatması, trafik ve hava kirliliğini azaltması, fiziksel etkinliği artırması ve bu yararların yolların kesintisiz tasarlanmasına bağlı olması. İkinci adım, her seçeneğin bu yargıların tamamını mı yoksa bir bölümünü mü kapsadığını sınamaktır. Üçüncü adım, yardımcı düşünceleri içine alan en kapsamlı yargıyı seçmektir: bisiklet yolu planlamasının çevre, sağlık ve ulaşım sorunlarını birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirmesi. Doğru yargı budur.

Çeldiriciler: Kesintisiz ve güvenli olmayan bir bisiklet ağının kullanıcıları araçlara yönelttiği yargısı, yalnızca gelişme bölümündeki bir yardımcı düşünceyi verir. Bisiklet yollarının ulaşımı rahatlatmakla birlikte başka yararlar da sağladığı yargısı, yalnızca giriş cümlesinin söylediğini tekrarlar. Bisiklet yollarının hava kirliliğini ve trafik sorununu tek başına çözdüğü ifadesi, parçanın sınırlarını aşan bir abartıdır. Bisiklete binenlerin gündelik stresinin azalması ise doğru ama dar kapsamlı bir ayrıntıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kapıyı açtığımda adamın hâlâ aynı yerde durduğunu gördüm. Yanındaki çanta yere konmuştu, gözleri ise karşı kaldırımdaki eski pastanenin camına dikilmişti. Ne içeri girmek ne de uzaklaşmak istediği belliydi. Yanına gidip bir şey sormadım; yalnızca bakışlarının çantayla pastane arasında gidip geldiğini izledim. Sonra eğilip çantayı kaldırdı. Bunu yaparken onu bir yük gibi değil, dikkatle taşınması gereken bir şey gibi tuttu. Bir süre sonra pastanenin kapısına doğru yürüdü, ama adımları eşikte yavaşladı ve durdu.

Anlatılanlardan hareketle adamın durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Adam, yıllar önce pastanede yaşadığı bir kavgadan dolayı oradan uzak durmaktadır.

  2. B

    Adam, pastaneye girmekten çekinmekte, bu yerle ilgili duygusal bir bağ taşıdığı anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap
  3. C

    Adam, çantasında pastaneye bırakacağı bir hediye olduğu için büyük bir heyecan duymaktadır.

  4. D

    Adam, pastanenin kapısından güvenle girip çantasını bir masaya bıraktığı için rahatlamış görünmektedir.

  5. E

    Pastanenin sahibi, adamın yeniden geleceğini umduğu için kapıyı açık tutmaktadır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: anlatıdaki kişinin davranışlarını belirlemek; adam yerinde durur, pastaneye bakar, çantayı dikkatle kaldırır ve kapıda durur. İkinci adım: ortam ayrıntılarından kişinin tutumunu çıkarmak; bu tutum açıkça söylenmez, ama kapıda duraksaması ve bakışları pastaneye girmekten çekindiğine ve bu yerle bir bağı olduğuna işaret eder. Üçüncü adım: çıkarımı en iyi karşılayan seçeneği aşırı yorumlardan ayırmak; doğru seçenek budur (B). Çeldiriciler: Anlatıda olmayan bir kavga geçmiş olayı varsayımdır. Çantadaki hediye yorumu tek bir ayrıntıdan aşırı çıkarımdır. Güvenle girip rahatlamak anlatılan davranışın tersidir. Pastanenin sahibinin beklentisi, anlatıcının değil başka bir kişinin duygusunu veren bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabasındaki tuzlu göl, son yirmi yılda yaklaşık üçte bir oranında küçüldü. Uzmanlar bunun temel nedenini, göle dökülen tatlı su miktarının azalmasında görüyor. Kuraklık sürerken çevredeki tarlalar için açılan yeni kuyular da su dengesini bozuyor. Göl kıyısındaki kuş türlerinin bir kısmı artık yuvalanmak için bu alanı tercih etmiyor.

Bu parçada, tuzlu gölün küçülmesinin nedenlerinden biri olarak hangisi sözü edilmiştir?

  1. A

    Göl kıyısına yeni sanayi tesislerinin kurulması.

  2. B

    Göl kıyısındaki kuşların göç yollarının değişmesi.

  3. C

    Göle dökülen tatlı su miktarının azalması.

    Doğru cevap
  4. D

    Tuzlu göllerin çoğunun yağmur suyuyla beslenmesi.

  5. E

    Göle dökülen tatlı su miktarının artması.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçanın ikinci cümlesinde gölün küçülmesinin temel nedeni açıkça belirtilir: uzmanlara göre göle dökülen tatlı su miktarı azalmıştır. Birinci adımda gölün küçülmesinin nedenleri aranır; ikinci adımda her seçenek parçadaki bir ifadeyle eşleştirilir. Yalnızca tatlı su miktarının azalmasına dair seçenek parçada karşılık bulur. Doğru cevap, göle dökülen tatlı su miktarının azalmasıdır.

Çeldiriciler: Sanayi tesislerinin kurulmasından parçada söz edilmez. Kuşların göç yollarının değişmesi parçada yoktur; yalnızca kuşların bu alanı tercih etmediği anlatılır. Yağmur suyuyla beslenen tuzlu göl bilgisi genel bir doğrudur, parçada geçmez. Tatlı su miktarının artması ise parçadaki bilginin tersidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir kasabada yapılan araştırmaya göre, halk kütüphanesini sık kullanan gençlerin okul başarısı belirgin biçimde yüksekti. Ancak araştırmacılar bu tabloyu ilk bakışta sanıldığı gibi yorumlamadı. Onlara göre kütüphaneye düzenli gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu, zaten ev ortamında kitaba ve derse ilgi gösteren ailelerin çocuklarıydı. Bu nedenle kütüphanenin başarıyı doğrudan artırdığı, şimdilik kanıtlanmış sayılmaz. Araştırma iki okul ve bir yıllık veriye dayanıyor. Kasaba yönetimi ise sonucun kütüphanenin yeni kitaplarla zenginleştirilmesi için bir gerekçe olduğunu düşünüyor. Üstelik kütüphanenin o yıl yeni bir bilgisayar salonu açtığı da bu tabloya ekleniyor.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Kütüphaneyi sık kullanan gençlerin okul başarısının yüksek olduğu gözlenmiştir.

  2. B

    Düzenli gelen öğrencilerin çoğunun kitaba ilgili ailelerin çocukları olduğu anlaşılır.

  3. C

    Araştırmanın sonuçları iki okul ve bir yıllık veriyle sınırlıdır.

  4. D

    Araştırmacılar, kütüphanenin başarıyı doğrudan artırdığı sonucuna henüz varmamıştır.

  5. E

    Kütüphanenin, kasabadaki öğrencilerin okul başarısını doğrudan yükselttiği kanıtlanmıştır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada üç ayrı yargı vardır: gençlerin okul başarısı yüksektir; düzenli gelenlerin çoğu zaten ilgili ailelerin çocuklarıdır; kütüphanenin başarıyı doğrudan artırdığı henüz kanıtlanmış değildir. Birinci adımda her seçenek parçadaki bir cümleyle ya da iki cümlenin birleşimiyle sınanır. İkinci adımda, kanıtlanmamış bir ilişkiyi kesin bir sonuç gibi sunan seçenek ayıklanır. Parçadan çıkarılamayan tek seçenek, kütüphanenin başarıyı doğrudan yükselttiğinin kanıtlanmış olduğunu söyleyen seçenektir.

Çeldiriciler: Gençlerin yüksek başarısı parçada doğrudan yazılıdır. Ailelerin kitaba ilgisi ikinci yargıdan çıkar. İki okul ve bir yıllık veri parçada açıkça geçer. Araştırmacıların nedensellik kurmadığı ise parçada açıkça söylenen bir tutumdur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bazıları, okul bahçelerinin asfalt yerine çimle kaplanmasının çocukların yalnızca eğlenmesi için gerekli bir lüks olduğunu düşünüyor. Oysa çimli alanlarda geçen teneffüsler, öğrencilerin sınıfa dönüşte daha sakin ve odaklı olmasını sağlıyor. Ben de bu görüşü paylaşıyorum; çünkü okul bahçesi, dersin dışında da öğrenmenin yapıldığı bir yerdir. Yine de bahçe düzenlemesinin, sınıf derslikleri için ayrılan bütçeden kısılarak yapılmasına karşıyım. Bu konuda okul yönetimleri arasında henüz ortak bir karar bulunmuyor.

Yazarın okul bahçelerinin çimle kaplanmasıyla ilgili görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çimli bahçelerin öğrencilerin dikkatine olumlu katkı sağladığını, fakat bunun derslik bütçesinden yapılmamasını savunmaktadır.

    Doğru cevap
  2. B

    Çimli bahçelerin eğlence için yapılan bir lüks olduğunu savunmaktadır.

  3. C

    Bahçe düzenlemesinin derslik bütçesinden kısılarak hızla tamamlanmasını uygun bulmaktadır.

  4. D

    Okul bahçelerinin, dersliklerden daha önemli bir öğrenme alanı olduğunu savunmaktadır.

  5. E

    Okul bahçelerinde spor malzemelerinin çimden daha önemli olduğu görüşünü savunmaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Yazar, çimli bahçelerin öğrencilerin dikkatine yararlı olduğunu söyler; ancak bunun derslik bütçesinden yapılmasına karşı çıkar. Birinci adımda yazarın kendi yargısı, aktardığı görüşten ayrılır. İkinci adımda seçenekler bu yargıyla karşılaştırılır. Yalnızca dikkate olumlu katkıyı ve bütçeden yapılmama vurgusunu birlikte taşıyan seçenek yazarın görüşünü karşılar.

Çeldiriciler: Yazarın aktarıp karşı çıktığı görüş, çimli bahçenin lüks sayılmasıdır. Bütçeden kısarak hızlı yapma tutumu görüşün tersidir. Bahçelerin dersliklerden önemli olduğu yargısı yazarın görüşünün aşırı genellenmiş hâlidir. Spor malzemesinin çimden önemli sayılması ise parçada savunulmayan yaygın bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kıyıdaki küçük balıkçı köyünde her sabah ilk tekneler limandan açılır. Köyün yaşlı balıkçısı, denizin rengine bakarak havanın nasıl olacağını önceden kestirdiğini söyler. Gençler bu bilgiyi, ustalardan öğrendikleri gibi, defterlere yazmaya başlamış; böylece sezonlar arasında karşılaştırma yapabilmişlerdir. Bu defterler bugün köyün en değerli kaynağı sayılmaktadır. Köyde her yıl ağlar onarılır ve yeni sezona hazırlık yapılır. Bu hazırlıklar, köy halkının uzun yıllardır süren bir geleneğidir.

Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?

  1. A

    Tekneler sabahları hangi yerden açılmaktadır?

  2. B

    Yaşlı balıkçı havayı neye bakarak kestirmektedir?

  3. C

    Gençler bu bilgileri neden defterlere yazmaya başlamıştır?

  4. D

    Bugün köyün en değerli kaynağı nedir?

  5. E

    Defterlere bilgi yazmaya ilk hangi ayda başlanmıştır?

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda her soru parçadaki bir cümleyle eşleştirilir: tekneler limandan açılır, yaşlı balıkçı denizin rengine bakar, gençler sezonlar arasında karşılaştırma için yazar, en değerli kaynak bu defterlerdir. İkinci adımda parçada hiçbir cümlenin yanıtlamadığı soru ayıklanır. Yanıtı bulunmayan soru, defterlere ilk hangi ayda başlandığını soran sorudur. Doğru cevap, defterlere ilk hangi ayda başlanmış olduğu sorusudur.

Çeldiriciler: Tekneler sabahları limandan açılır, ilk cümlede yazılıdır. Yaşlı balıkçının havayı denizin rengine bakarak kestirdiği ikinci cümlede anlatılır. Gençlerin karşılaştırma yapabilmek için yazdığı, iki cümlenin birleşiminden çıkar. En değerli kaynağın bu defterler olduğu son cümlede söylenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bisiklet yollarının genişletildiği bir kentte, ulaşımın büyük bölümü artık pedallı araçlarla sağlanıyor. Yeni yollar; ayrı bir şerit, gölgelik duraklar ve bisiklet park alanlarından oluşuyor. Belediye, yolların yaya kaldırımlarıyla karışmaması için kırmızı renkli bir zemin kullandı. Kentin merkezindeki eski pazar yeri de bu sayede daha az kalabalık oldu. Kent yönetiminin açıklamasına göre projenin maliyeti tahminlerin altında kaldı. Sonuç olarak kazalar belirgin biçimde azaldı. Yeni yollar, kentin kuzeyindeki sanayi bölgesine kadar uzatıldı. Yolun inşası için iki yıl boyunca çalışıldığı da belirtiliyor.

Bu parçada bisiklet yollarının özelliklerinden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Yolların yaya kaldırımlarıyla karışmaması için kırmızı renkli bir zemin kullanıldığı.

  2. B

    Yolların kenarlarına bisiklet kiralama büroları yerleştirildiği ve bu büroların hafta sonları açık tutulduğu.

    Doğru cevap
  3. C

    Ulaşım duraklarında yolcuları güneşten ve sıcaktan koruyan gölgelik yapıldığı.

  4. D

    Bisiklet yollarının yakınında, bisikletlerin bırakılabileceği ayrı park alanlarının yapıldığı.

  5. E

    Kazaların belirgin biçimde azaldığı ve kentin merkezindeki pazar yerinin daha sakin hâle geldiği.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada bisiklet yollarının ayrı şerit, gölgelik duraklar, park alanları ve kırmızı zemin gibi özellikleri sayılır; son cümlede kazaların azaldığı belirtilir. Birinci adımda parçadaki özellikler tek tek listelenir. İkinci adımda her seçenek bu listeyle karşılaştırılır. Parçada bulunmayan tek özellik, yolların kenarlarına bisiklet kiralama büroları yerleştirildiğidir. Doğru cevap, kenarlara bisiklet kiralama büroları yerleştirildiği özelliğidir.

Çeldiriciler: Kırmızı renkli zemin parçada farklı sözcüklerle anlatılmıştır. Gölgelik duraklar parçada örnekle verilir. Bisiklet park alanları parçanın ikinci cümlesinde açıkça sayılır. Kazaların azalması ve pazar yerinin sakinleşmesi, parçanın son cümlelerinde sonuç olarak söylenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabamızdaki balıkçılar, son yıllarda sabah erken saatlerde denize açılmanın kazançlarını artırdığını söylüyor. Bunun nedeni, güneş doğmadan ağlara takılan balıkların pazara daha taze ulaşması. Ancak bu uygulama, geceleri yapılan kısa seferlerde küçük teknelerin güvenliğini tehlikeye atabiliyor. Yetkililer, sabah seferleri için bir saat sınırı getirmeyi düşündüklerini açıkladı. Balıkçıların bir kısmı ise bu sınırın gelirlerini düşüreceğinden kaygı duyuyor. Kasabanın balık pazarında bu tartışma, satıcıların sabah saatlerindeki alışverişini de etkilemeye başladı.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Sabah seferlerinde yakalanan balıkların pazara daha taze ulaşabildiği.

  2. B

    Geceki kısa seferlerin küçük teknelerin güvenliğini riske atabildiği.

  3. C

    Sabah seferlerinin, geceleri yapılan seferlerden daha az kazanç sağladığı.

    Doğru cevap
  4. D

    Yetkililerin sabah seferlerine bir saat sınırı koymayı düşündüğü.

  5. E

    Balıkçıların bir kısmının yeni sınırın gelirlerini azaltacağından kaygılandığı.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: parçada sabah erken yapılan seferlerin kazancı artırdığı söylenir ve nedeni taze balıktır. İkinci adım: geceki kısa seferlerin güvenlik riski, saat sınırı düşüncesi ve gelir kaygısı açıkça verilir. Üçüncü adım: parçada sabah seferleriyle geceki seferlerin kazançları karşılaştırılmaz. Bu nedenle sabah seferlerinin geceki seferlerden daha az kazanç sağladığı parçadan çıkarılamaz (C).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Okuma alışkanlığı çoğu zaman kaç kitap okunduğuyla ölçülür, oysa asıl belirleyici olan okunanların nasıl anlaşıldığıdır. Kısa sürede çok kitap bitiren bir okurun metinler arasındaki bağı kurmadan ilerlemesi, bilgiyi kalıcı kılmaz. Bu nedenle öğretmenler, öğrencilerden her kitaptan sonra kendi cümleleriyle kısa bir özet yazmalarını isteyebilir. Böyle bir çalışma, okurun metni kendi düşüncesiyle yeniden kurmasına yardımcı olur. Okuma sürecinde metnin ana fikrini bulmak, ayrıntılarla bağ kurmak ve yazarın amacını sezmek gibi beceriler birlikte gelişir. Öğrencinin metni anlaması, onu başkalarına anlatabilmesiyle de ölçülür. Anlamayı önceleyen okumanın, hızlı okumadan daha uzun vadede yararlı olduğunu düşünüyorum.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmiştir?

  1. A

    Okul kütüphanelerinin, öğrenci sayısına göre okuma saatlerini bölgelere ayırarak uzatması gerektiği.

  2. B

    Kısa sürede çok kitap bitiren her okurun metinler arasındaki bağı kurabildiği.

  3. C

    Okuma alışkanlığının, okunan kitabın kalınlığı, sayfa sayısı ve baskı yılı arttıkça değiştiği.

  4. D

    Her kitaptan sonra kısa bir özet yazmanın, okurun metni kendi düşüncesiyle yeniden kurmasına yardımcı olduğu.

    Doğru cevap
  5. E

    Hızlı okumanın, anlamayı önceleyen okumadan daha uzun vadede yararlı olduğu ve tercih edilmesi gerektiği.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçanın ana yargısı, okumanın asıl değerinin anlamada olduğudur. İkinci adım: bu yargıyı destekleyen yardımcı düşünce, kendi cümlelerle özet yazmanın metni yeniden kurmaya yardım ettiğidir. Bu yardımcı düşünceyi karşılayan seçenek, her kitaptan sonra özet yazmanın okurun metni kendi düşüncesiyle yeniden kurmasına yardımcı olduğudur (D).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Şehirlerdeki hava kirliliğinin önemli bir kısmı, trafik yoğunluğunun en yüksek olduğu saatlerde ortaya çıkıyor. Ölçümler, sabah ve akşam saatlerinde ince tozların havada en yüksek değerlere ulaştığını gösteriyor. Bisiklet yollarının genişletildiği bazı kentlerde bu değerlerin düştüğü gözlemlendi. Ancak uzmanlar, bisiklet yollarının tek başına yeterli olmayacağını, toplu taşımanın da desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu uygulamanın bazı mahallelerde henüz denenmediği de belirtiliyor. Yerel yönetimlerin hazırladığı raporlarda bu konu ayrıntılı biçimde ele alınıyor. Bu nedenle hava kalitesinin iyileşmesi, birden fazla önlemin birlikte uygulanmasına bağlı görünüyor.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Toplu taşımanın, şehirlerdeki hava kirliliğini tek başına ortadan kaldırdığı.

  2. B

    Bisiklet yollarının hava kalitesine olumlu katkı sağladığı, ancak tek başına yeterli görülmediği.

    Doğru cevap
  3. C

    Sabah ve akşam saatlerinde ince tozların ölçülmesinin bisiklet kullanımını artırdığı.

  4. D

    Hava kirliliği ölçümlerinin gece saatlerinde hiç yapılmadığı ve bu nedenle gece verisinin bulunmadığı.

  5. E

    Hava kalitesinin korunması için sağlık kurumlarının kent planlamasına dahil edilmesi gerektiği.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: parçada trafik yoğunluğunun kirliliği artırdığı ve bisiklet yollarının bazı kentlerde tozu düşürdüğü söylenir. İkinci adım: uzmanlar bisiklet yollarının tek başına yeterli olmadığını vurgular. Bu iki cümlenin birleşiminden, bisiklet yollarının olumlu katkı sağladığı ama tek başına yeterli görülmediği çıkar (B).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

35 - 36. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Dağ köyündeki arıcılık kooperatifi, on yıl önce yedi üyeyle kurulmuştu. Bugün üye sayısı kırkı geçti ve ürünlerini kendi adıyla satan küçük bir mağazaya sahip. Kooperatifin başarısında en çok etkili olan şey, bal üretiminde uygulanan ortak kurallar oldu. Her üye, arılıklarını aynı dönemde denetletiyor ve kovanların bakımını yazılı bir takvime göre yapıyor. Bu düzen, farklı kovanlardan gelen ballar arasındaki kalite farkını belirgin biçimde azalttı. Yöneticiler, ilk yıllarda hastalıklı kovanların başka üyelere bulaşmasından çekindiklerini, bu nedenle denetimi ilk şart olarak koyduklarını söylüyor. Kooperatif bugün, üretimini artırmak için çiçek sezonunda ek arılık kiralamayı planlıyor.

Soru 35

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçaya göre kooperatifle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Kooperatifin, kuruluşundan bu yana ürünlerini başka bir kentte satan bir depo kurduğu.

  2. B

    Denetimin ilk şart olarak konmasının asıl nedeninin kovanların bakım takvimini değiştirmek olduğu.

  3. C

    Kovanların bakımının her üyede farklı zamanlarda, kendi seçtiği bir takvime göre yapıldığı.

  4. D

    Her üyenin arılıklarını aynı dönemde denetlettiği ve ortak bir kurala bağlı olduğu.

    Doğru cevap
  5. E

    Arıların, bal üretmek için çiçeklerden topladığı nektarı kovanda olgunlaştırdığı.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçada her üyenin arılıklarını aynı dönemde denetlettiği açıkça yazılıdır. İkinci adım: bu denetim, bal üretimindeki ortak kuralların bir parçasıdır. Bu nedenle parçaya göre her üyenin arılıklarını aynı dönemde denetlettiği söylenebilir (D).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçadan hareketle, kooperatifin bal kalitesi hakkında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Ortak kuralların, farklı kovanlardan gelen ballar arasındaki kalite farkını azalttığı.

    Doğru cevap
  2. B

    Yöneticilerin hastalıklı kovanlardan çekinmelerinin bugün de denetimin tek gerekçesi olduğu.

  3. C

    Kooperatifin çiçek sezonunda ek arılık kiralamasının kesin olarak gerçekleşeceği.

  4. D

    Kooperatifin ürettiği balın, üretim artışından bağımsız olarak en yüksek kalitede kaldığı.

  5. E

    Kooperatifin üye sayısındaki büyümenin, ürünlerini kendi adıyla satan mağazasının açılmasına bağlı olduğu.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: parçada ortak kuralların ve yazılı denetimin, farklı kovanlardan gelen ballar arasındaki kalite farkını belirgin biçimde azalttığı yazılır. İkinci adım: bu iki bilgi birlikte, ortak kuralların bal kalitesinin tutarlılığını artırdığı sonucunu verir. Bu nedenle ortak kuralların kalite farkını azalttığı parçadan çıkarılabilir (A).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

37 - 38. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Mahallemizdeki küçük kütüphane, yıllar önce bir emekli öğretmenin evinin salonunda kurulmuştu. Bugün aynı ev, kapısından her hafta yüzlerce kişinin geçtiği bir buluşma yerine dönüşmüş durumda. Kitap ödünç almak için gelenler, çoğu zaman raflarda sadece bir roman değil, bir komşuyla konuşacakları bir konu da buluyor. Çocuklar için düzenlenen okuma saatleri, anne babaların da aynı sofrada oturup birbirini tanımasını sağlıyor. Üyeler, ödünç aldıkları kitapları birbirine önererek bu bağı her ay biraz daha güçlendiriyor. Bu durum, kütüphanenin yalnızca kitap saklayan bir yer olmadığını gösteriyor. Kütüphane, ortak bir alışkanlığın etrafında insanları bir araya getirerek mahallenin dayanışmasını besliyor. Okuma, kişisel bir uğraş olmaktan çıkıp toplumsal bir paylaşıma dönüşüyor.

Soru 37

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Mahallenin kütüphanesi, bir emekli öğretmenin evinde kurulmuş küçük bir okuma odasıdır.

  2. B

    Kütüphane, kitap ödünç vermenin ötesinde insanları bir araya getirip mahalle dayanışmasını güçlendiren bir yer olmuştur.

    Doğru cevap
  3. C

    Çocuklara yönelik okuma saatleri, bütün mahallelerde anne babaların birbirini tanımasını sağlamaktadır.

  4. D

    Mahallemizdeki kütüphane, kitap ve okuma alışkanlığı üzerine konuşulan bir yer olmuştur.

  5. E

    Kitap okumak, insanların yalnız kalma duygusunu gidermenin en iyi yollarından biridir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda parçanın konusunun mahalledeki kütüphane olduğu belirlenir. İkinci adımda yazar, kütüphanenin kitap ödünç vermenin ötesinde insanları bir araya getiren bir yer olduğunu, okuma saatleri ve ortak sohbetlerle mahallenin dayanışmasını beslediğini anlatır. Üçüncü adımda bu ayrıntıların hepsini kapsayan yargının, kütüphanenin mahalle dayanışmasını güçlendirdiği olduğu görülür. Doğru cevap B'dir.

Çeldiriciler: kütüphanenin bir emekli öğretmenin evinde kurulduğu bilgisi yalnızca parçanın ilk bölümündeki bir ayrıntıdır. Çocuklara yönelik okuma saatlerinin bütün mahallelerdeki etkisi parçada genellenmemiştir. Konuyu yineleyen cümle bir yargı içermez. Kitap okumanın yalnızlığı giderdiği ise parçada savunulmayan genel bir görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadaki bilgilerden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A

    Kütüphane, emekli bir öğretmenin evinde kurulduktan sonra bugünkü işlevini kazanmıştır.

  2. B

    Çocuklara ayrılan okuma saatleri, yetişkinlerin de birbiriyle tanışmasına katkı sağlamaktadır.

  3. C

    Kitap ödünç almaya gelenlerin çoğu komşusuyla konuşacak bir konu bulur.

  4. D

    Kütüphanenin bütün okuyucularının mahallede doğup büyüdüğü anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap
  5. E

    Okumanın kişisel bir uğraştan toplumsal bir paylaşıma dönüştüğü anlaşılmaktadır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda parçadaki yargılar ayrı ayrı belirlenir: kütüphanenin emekli bir öğretmenin evinde kurulması, bugün bir buluşma yerine dönüşmesi, çocuklara yönelik okuma saatleri, okuyucuların bir komşusuyla konuşacak konu bulması ve okumanın toplumsal bir paylaşıma dönüşmesi. İkinci adımda dört seçenek bu yargılarla eşlenir. Üçüncü adımda, okuyucuların tümünün mahallede doğup büyüdüğüne dair hiçbir bilgi bulunmadığı görülür; bu yargı parçada dayanağı olmayan bir aşırı genellemedir ve parçadan ulaşılamaz. Doğru cevap D'dir.

Çeldiriciler: kütüphanenin bir öğretmenin evinde kurulup bugünkü işlevini kazanması iki cümlenin birleşiminden çıkar. Okuma saatlerinin yetişkinleri tanıştırması parçadaki ifadenin farklı sözcüklerle anlatımıdır. Komşusuyla konuşacak bir konu bulma yargısı bir cümleden doğrudan çıkar. Okumanın toplumsal bir paylaşıma dönüşmesi ise son cümlenin sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kıyı kasabamızdaki balıkçılar yıllardır kendi tekneleriyle av yapıyordu. Son yıllarda avlanan balıkların küçüldüğünü fark eden kooperatif, ilkbahar aylarında belirli kıyı şeritlerinde avlanmayı üç ay boyunca yasakladı. Kararın ilk yılında bazı üyeler gelirlerinin düştüğünü söyleyerek itiraz etti. Ancak yasak sürdükçe kıyıda yumurtlayan türlerin sayısı arttı. İkinci yılın sonunda ağlara giren balıkların çoğu, daha önce görülmeyen genç bireylerden oluşuyordu. Kooperatif yönetimi, bu değişimin yalnızca havadaki sıcaklık farkıyla açıklanamayacağını, uygulamanın sürekliliğinin etkili olduğunu belirtiyor. Balıkçılar ise ağlarının yeniden dolmaya başladığını, kıyıdaki yaşamın canlandığını anlatıyor.

Soru 39

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadaki bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Avlanma yasaklarının bütün kıyılarda balık sayısını kısa sürede artırdığı anlaşılmaktadır.

  2. B

    Kooperatif yönetiminin, dış etkenlerin stoklardaki artışta hiçbir rol oynamadığını savunduğu anlaşılmaktadır.

  3. C

    Kıyıdaki balıkçıların kendi tekneleriyle av yapmayı bıraktıkları anlaşılmaktadır.

  4. D

    Denizlerdeki balık stoklarının dünyanın her yerinde aynı hızda azaldığı anlaşılmaktadır.

  5. E

    Avlanma yasağının, balık stoklarının yenilenmesine katkı sağladığı anlaşılmaktadır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda parçanın konusunun kıyıdaki balıkçılığın yasakla yeniden düzenlenmesi olduğu ve yazarın yasağın etkisini anlattığı belirlenir. İkinci adımda, yasak sürdükçe yumurtlayan türlerin arttığı ile ikinci yılda genç balıkların ağlara girmeye başladığı cümleleri birlikte okunur. Kooperatif yönetimi de değişimin uygulamanın sürekliliğinden kaynaklandığını belirtir. Bu iki bilgi birlikte, avlanma yasağının balık stoklarının yenilenmesine katkı sağladığı sonucunu verir. Doğru cevap E'dir.

Çeldiriciler: yasağın her kıyıda kısa sürede etkili olduğu genellemesi parçadaki sınırlı bir gözleme dayanır. Yönetimin dış etkenleri tümüyle reddettiği ifadesi, parçadaki sınırlamayı tersine çevirir. Balıkçıların av yapmayı bıraktığı parçada yer almaz. Dünyadaki balık stoklarının her yerde aynı hızla azaldığı bilgisi parçanın dışındadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçada, aşağıdakilerden hangisine ilişkin bir bilgi açıkça yer almaktadır?

  1. A

    Kooperatifin yasağı uygulamak için devlet desteği aldığı belirtilmektedir.

  2. B

    Kararın ilk yılında gelirlerin arttığı, yasağın da yıl boyu sürdüğü belirtilmektedir.

  3. C

    Yasağın, ilkbahar aylarında belirli kıyı şeritlerinde üç ay uygulandığı belirtilmektedir.

    Doğru cevap
  4. D

    Yasağın ilk yıl herkesin desteğiyle kabul edildiği belirtilmektedir.

  5. E

    Denizlerde balık stoklarının korunmasının önemli olduğu belirtilmektedir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda parçadaki bilgiler taranır: yasağın ilkbahar aylarında belirli kıyı şeritlerinde üç ay uygulanması, ilk yıl bazı üyelerin itirazı ve ikinci yılda genç balıkların ağlara girmesi. İkinci adımda seçeneklerden yalnızca birinin bu bilgilerle birebir eşleştiği görülür. Doğru cevap C'dir.

Çeldiriciler: kooperatifin devlet desteği aldığına dair bilgi parçada geçmez. İlk yılda gelirlerin arttığı ifadesi parçadaki gelir düşüşüyle çelişir. İlk yıl yasağın herkesin desteğiyle kabul edildiği ifadesi itirazla çelişir. Denizlerdeki stokların korunmasının önemi genel bir bilgidir ve parçada yer almaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by