5 soru · YKS

TYT Felsefe Deneme 3 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Felsefe Deneme 3 cevap anahtarı ve 5 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir sınıfta, bir iddia üzerine tartışılırken düşünür, karşı tarafın sert ve ısrarlı itirazlarına sakin bir dille şu yanıtı veriyor: “Bu iddianın doğru olduğunu yalnızca yinelemek bana yetmez. Sözümü dinleyenin neden bana katılması gerektiğini göstermeliyim: hangi öncüllerden yola çıktığımı, bu öncüllerin neden güvenilir olduğunu ve karşı çıkılabilecek noktalara nasıl yanıt verdiğimi açıkça ortaya koymalıyım.” Öfkeli bir tepkiye karşın konuşmasını sakin ve kararlı biçimde sürdüren düşünürün bu yanıtı, tartışmaya katılan öğrencilerin çoğunun dikkatini çekti.

Bu sözde anlatılan düşünce etkinliği, felsefi düşünmede hangi kavramla adlandırılır?

  1. A

    Görüş

  2. B

    Çelişiklik

  3. C

    Temellendirme

    Doğru cevap
  4. D

    Analoji

  5. E

    İddiayı yineleme

Doğru cevap: C

Çözüm

Düşünür iddiasını yalnızca tekrar etmekle yetinmiyor; iddiasının hangi öncüllere dayandığını, bu öncüllerin neden güvenilir olduğunu ve itirazlara nasıl yanıt verdiğini göstererek kabul ettirmeye çalışıyor. Bir yargının dayanaklarını ortaya koyup savunulabilir kılan bu etkinlik temellendirmedir. Görüş bir kişinin tutumunu bildirmesidir ve gerekçe gösterilmesini zorunlu kılmaz; analoji iki durumun benzerliğinden yapılan bir çıkarımdır; çelişiklik ise birbirini dışlayan iki yargının aynı anda doğru olamamasıdır. İddiayı yinelemek ise dayanak sunmadığı için temellendirme sayılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Din, siyaset ve sanat felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir siyaset dersinde öğretmen, bir apartmanın yönetim kurulunu örnek vererek konuyu açıklıyor. Kat malikleri kurulu oylarıyla seçer ve kurul binanın gücünü elinde tutar. Kurul, temizlik ve aidat işlerini düzenleyerek binayı idare eder. Kurulun kararlarını uygulatmak için kimseye tehdit ya da zor kullanmaz; kat malikleri kararlara gönüllü uyar. Kurulun bu yetkisi, kat maliklerinin verdiği oya dayanır ve seçim sona erdiğinde kurul görevini bırakır. Bir öğrenci ise kurulun kararlarını zor kullanmadan uygulatabilmesini egemenliğin tanımı sayıyor. Bu anlatıma göre hangisi söylenebilir?

  1. A

    İktidar ile egemenlik birbirinin aynı anlama gelen kavramlardır.

  2. B

    Yönetim, iktidarın kendisini meydana getiren kaynaktır.

  3. C

    Meşruiyet, iktidarın gücünü baskıyla sürdürebilmesidir.

  4. D

    Egemenlik, gücün baskı uygulanarak kullanılmasını ifade eder.

  5. E

    Kurul gücü elinde tutar; binayı idare etmesi yönetimdir, kararlarını zor kullanmadan rızaya dayanarak uygulatması ise meşruiyettir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Kurul, kat maliklerinin oylarıyla seçilir ve binanın gücünü elinde tutar; güç sahibi olmak iktidarın tanımıdır. Temizlik ve aidat işlerini düzenleyerek binayı idare etmesi ise yönetimdir, çünkü yönetim iktidarın günlük işlerinin yürütülmesini kapsar. Kurulun kararlarını zor kullanmadan, kat maliklerinin rızasına dayanarak uygulatması meşruiyetin özelliğidir: güç, toplumun onayıyla kabul edildiğinde meşru sayılır. Egemenlik ise en yüksek ve bağımsız karar yetkisidir; anlatılan kurulun bu yetkiye sahip olduğu söylenmediği için öğrencinin tanımı yanlıştır.

Çeldiriciler: 'İktidar ile egemenlik birbirinin aynı anlama gelen kavramlardır' yargısı iki kavramı eşitler; iktidar gücü elinde tutanı, egemenlik ise en üst karar yetkisini anlatır. 'Yönetim, iktidarın kendisini meydana getiren kaynaktır' yargısı yönetimi güç kaynağı sanar; kurul binayı idare eder, gücün dayanağı ise rızadır. 'Egemenlik, gücün baskı uygulanarak kullanılmasını ifade eder' yargısı, anlatılan kurulun zor kullanmadığıyla çelişir. 'Meşruiyet, iktidarın gücünü baskıyla sürdürebilmesidir' yargısı meşruiyeti zorlamayla tanımlar; oysa meşruiyet, gücün rızaya dayanmasıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Ahlak felsefesi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir genç, arkadaşının kırdığı bir vazoyu kendisinin kırdığını söylemek üzereyken içinden bir ses yükselir: Bu sözle hem arkadaşı suçlanacak hem de gerçek gizlenecektir. Genç bu sesi bir süre bastırıp sözünü tamamlar; ancak konuşma bittiğinde kimse fark etmemiş olsa bile içinde bir sıkıntı kalır. Bu sıkıntı ne ceza korkusundan ne de bir kuralın hatırlatılmasından kaynaklanır; genci kendi davranışını yeniden değerlendirmeye ve gerçeği anlatmaya iter.

Bu metinde vurgulanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Vicdan

    Doğru cevap
  2. B

    Fayda hesabı

  3. C

    Ahlak yasası

  4. D

    Toplumsal kural

  5. E

    Özgürlük

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada genç, yalan söylemeye yönelse de konuşmayı bitirdikten sonra kimse fark etmemiş olsa bile içinde bir sıkıntı duyar. Bu sıkıntının ceza korkusundan ya da dışarıdan hatırlatılan bir kuraldan gelmediği, kişinin kendi içinde doğru ile yanlışı ayırt eden bir iç sesten kaynaklandığı açıktır; bu iç ses, eylemi dışarıdan bir yaptırım olmadan değerlendiren vicdan kavramıdır.

Çeldiriciler: 'Ahlak yasası' evrensel ve akılla belirlenen bir ilkeye işaret eder; parçada anlatılan ise genel bir ilke değil, gencin kendi içinde yaşadığı sıkıntıdır. 'Fayda hesabı' eylemin getireceği yarar ile zarar üzerinden karar verir; parçadaki sıkıntı ise bir kazanç hesabından değil, gerçeği gizleme yükünden doğmaktadır. 'Toplumsal kural' toplumun beklentisine dayanır ve parçada bu tür bir kuralın hatırlatıldığı anlatılmaz. 'Özgürlük' seçim yapabilme gücüdür; parçanın konusu seçim yetisi değil, seçimden sonra duyulan iç rahatsızlıktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • MS 2. - 15. yy felsefesi (Ortaçağ Hristiyan ve İslam felsefesi)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir düşünür, kuzey ovalarında kurulan bir hanedanın yükseliş ve çöküşünü incelerken bu hanedanın seyrini bir varlığın yaşam öyküsüne benzetir. Ona göre hanedan doğar, gençlik çağında hızla büyür, olgunluğa erişir, sonra zayıflayarak yaşlanır ve yıkılır. Her aşamada sınırlar da değişir; genişleme döneminde yeni topraklar eklenir. Düşünür, hanedanın genişlemesini sağlayan asıl gücün asabiyet, yani bireylerin toplumsal dayanışması olduğunu söyler. Bu dayanışmanın hükümdarın kişisel becerisinden değil, halkın paylaştığı ortak bir ülkü ile ortak bir inançtan doğduğunu savunur. Hanedan bu bağı koruduğu sürece genişler; zenginlik ve konforun bağı zayıflatmasıyla çöküş başlar.

Parçada anlatılan görüşe göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Devlet bir makine gibi işler; parçaları onarıldıkça uzun süre varlığını sürdürür, bağ ortak bir ülküden doğar.

  2. B

    Bu görüşler Farabi'nin erdemli toplum anlayışına aittir; devlet sağlıklı bir bedene benzetilir ve bağ erdemle kurulur.

  3. C

    Devlet canlı bir varlık gibi doğar, ancak yıkılmaz; toplumsal bağ ortak bir ülkü ve inançtan doğar.

  4. D

    Devlet canlı bir varlık gibi doğar, büyür ve yaşlanır; toplumsal bağ ekonomik çıkarların ortaklığından doğar.

  5. E

    Devlet canlı bir varlık gibi doğar, büyür ve yaşlanır; toplumsal bağ ortak bir ülkü ve inançtan doğar.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Parçada hanedanın doğup büyüdüğü, yaşlanıp yıkıldığı anlatılır; bu yaşam döngüsü devleti canlı bir varlık gibi gören organizma anlayışıdır. İkinci adım: Genişlemeyi sağlayan asabiyetin kaynağı hükümdarın kişisel becerisi değil, halkın paylaştığı ortak bir ülkü ile ortak bir inançtır; doğru seçenek bu iki noktayı birlikte verir. Devleti bir makineye benzeten ve bağı ortak ülküden doğduğunu söyleyen seçenek, analojiyi yanlış kurduğu için yanlıştır. Bağı ekonomik çıkara dayandıran seçenek, parçadaki ortak ülkü ve inanç kaynağıyla çeliştiği için yanlıştır. Devleti yıkılmaz sayan seçenek, parçadaki doğuş, yaşlanma ve yıkılma anlatısına aykırıdır. Bağın kaynağını erdeme bağlayıp görüşü başka bir düşünüre yükleyen seçenek ise hem kaynağı hem de sahibini yanlış verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Bilgi felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

I. görüşe göre duyularımız sık sık yanılır; bardaktaki kaşığın suda kırık göründüğü bilinen bir örnektir. Bu nedenle insan aklı, değişmez ve kesin bir bilgiye hiçbir zaman ulaşamaz; bilgi, sürekli değişen ve göreceli bir yapıdadır.

II. görüşe göre zihin, evrenin ilk nedenleri hakkında nesnel bilgiye ulaşabilir. Duyularda görülen yanılmalar bu imkânı ortadan kaldırmaz; doğru bilginin ulaşılabilir olduğu açıktır.

Bu iki görüş, doğru bilginin imkânı konusunda hangi noktada ayrılmaktadır?

  1. A

    I, bilginin değerini sorgular; II, bilginin kaynağını sorgular.

  2. B

    Her iki görüş de doğru bilginin mümkün olduğunda uzlaşır, kaynak konusunda ayrılır.

  3. C

    I, doğru bilginin mümkün olmadığını; II, nesnel bilginin mümkün olduğunu savunur.

    Doğru cevap
  4. D

    I, dogmatizmin bir kolu olarak nesnel bilgiyi savunur; II, kuşkuculuğun temsilcisi olarak bilgiyi reddeder.

  5. E

    Her iki görüş de duyularla edinilen bilginin güvenilmez olduğunu savunur.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: I. görüş, duyuların yanıldığını ve bilginin değişken ve göreceli olduğunu öne sürerek kesin ve değişmez bir bilginin elde edilemeyeceğini savunur; bu, doğru bilginin mümkün olmadığı görüşüdür. İkinci adım: II. görüş, zihnin evrenin ilk nedenleri hakkında nesnel bilgiye ulaşabileceğini ve duyusal yanılmaların bu imkânı ortadan kaldırmadığını söyler; bu, doğru bilginin mümkün olduğu görüşüdür. Üçüncü adım: iki görüşün ayrıldığı nokta bilginin imkânıdır; I'in imkânsızlık savını ve II'nin nesnel bilginin imkânını birlikte veren yargı, sorunun istediği karşıtlığı tam olarak kurar.

Çeldiriciler: Bilginin değeri ile kaynağı arasındaki ayrım bu iki görüşün ayrıldığı nokta değildir; iki görüş de bilginin imkânı üzerinde ayrılır. Her iki görüşün uzlaştığı yargısı, II'nin doğru bilginin mümkün olduğunu savunmasıyla çelişir. Dogmatizmin kuşkuculuğun bir kolu olduğu yargısı iki akımı karıştırmaktır; dogmatizm kuşkuculuğun tam karşıtı olarak tanımlanır. Duyuların güvenilmez olduğu yargısı yalnızca I'in savında bulunur; II duyuların yanılabileceğini kabul eder ama bilginin imkânını korur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by