Soru 1
- Basınç ve kaldırma kuvveti
- Orta
- Öncüllü soru
- I.
A cisminin kaba bırakılması tartı okumasını değiştirmez.
- II.
B cisminin kaba bırakılması kaptan dışarı 50 g su taşırır.
- III.
B cisminin kaba bırakılmasıyla tartı okuması 200 g yükselir.
Taşmaya kadar suyla doldurulmuş bir kap, üzerinde duran bir tartıya yerleştirilmiş durumda. Hacmi 100 cm³ ve özkütlesi 0,6 g/cm³ olan A cismi ile hacmi 50 cm³ ve özkütlesi 4 g/cm³ olan B cismi, sırayla kabın içine bırakılıyor. Cisim hareketsiz kaldıktan sonra tartı okunup bırakılmadan önceki okumayla kıyaslanıyor. Suyun özkütlesi 1 g/cm³ alınacaktır.
Bu düzenekte yapılan ölçümlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
- ADoğru cevap
I ve II
- B
Yalnız I
- C
Yalnız II
- D
II ve III
- E
I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm
Birinci adım: A cisminin özkütlesi 0,6 g/cm³ olup suyunkinden küçük olduğundan cisim yüzer. Yüzen cismin kaldırma kuvveti ağırlığına eşit olduğu için taşan suyun kütlesi A'nın kütlesine eşittir: 100 cm³ × 0,6 g/cm³ = 60 g. Kabın ağırlaşması taşan suyun kütlesi ile cismin ağırlığının farkıdır: 60 − 60 = 0 g. Tartının gösterdiği değer değişmez; I. yargı doğrudur.
İkinci adım: B cisminin özkütlesi 4 g/cm³ olup suyunkinden büyük olduğundan cisim batar ve taşan suyun hacmi cismin hacmine, yani 50 cm³'e eşit olur. Taşan su kütlesi 50 cm³ × 1 g/cm³ = 50 g olur; II. yargı doğrudur.
Üçüncü adım: B için kabın ağırlaşması 200 − 50 = 150 g'dır, 200 g değildir; III. yargı yanlıştır. Doğru yargılar I ve II olduğundan cevap bu ikilidir.
Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, taşan suyun kütlesini her durumda cismin kütlesine eşit almaktan çıkar; bu hatada B için taşan su 200 g olur ve II yanlış görünür. 'Yalnız II' seçeneği, yüzen A cisminde de cismin tüm hacmi kadar suyun taştığını sanmaktan çıkar; bu hatada A için ağırlaşma negatif çıkar ve I yanlış görünür. 'II ve III' seçeneği, kaptaki ağırlaşmanın her cisim için cismin ağırlığına eşit alınmasından gelir; A için 60 g çıkar ve I yanlış sayılır. 'I, II ve III' seçeneği ise yalnız batan B cismi için aynı hatanın yapılmasından gelir; B için ağırlaşma 200 g çıkar ve III doğru görünür.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.