40 soru · YKS

TYT Türkçe Deneme 3 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Türkçe Deneme 3 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Cümle veya parçada boş bırakılan yere sözcük/ifade seçimi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kazı ekibi, toprağın altından çıkan çanak parçalarını tek tek temizledi. Bazı parçaların kenarları kırılmış olsa da üzerindeki desenlerin büyük kısmı ....... görünüyordu. Bu durum, kapların günlük kullanımda uzun süre özenle korunduğunu düşündürdü.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    kırık

  2. B

    dayanıklı

  3. C

    net

    Doğru cevap
  4. D

    silik

  5. E

    dağınık

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, boşluktan önceki ve sonraki cümlelerin ortak yargısını belirlemektir. 'Bazı parçaların kenarları kırılmış olsa da' ifadesi bir karşıtlık kurar: kırılmalara rağmen olumlu bir durum anlatılmaktadır. Son cümle de kapların özenle korunduğunu söylediğine göre boşluktaki sözcük desenlerin hâlâ okunabilir olduğunu bildirmelidir. İkinci adım, bu yargıya bağlamda ve anlamca uyan sözcüğü seçmektir. Desenlerin görünür ve ayırt edilebilir olduğunu anlatan 'net' sözcüğü hem cümledeki karşıtlığa hem de 'görünüyordu' yüklemine uyar, bu yüzden boşluğu doğru doldurur.

Çeldiriciler: 'silik' sözcüğü desenlerin görünürlüğünü tersine çevirir; 'olsa da' karşıtlığı ve son cümledeki özenli korunma düşüncesi olumlu bir yargı ister, bu yüzden silinmiş bir görünüm uymaz. 'kırık' sözcüğü cümlede geçen 'kırılmış' sözcüğünü tekrarlar ve çanağın bütünlüğünü anlatır, desenlerin durumunu anlatmaz. 'dayanıklı' sözcüğü malzemenin direncini anlatır; desenin görünürlüğü için kullanılamaz. 'dağınık' sözcüğü desenin düzenini ifade eder, cümlenin anlattığı görünürlükle ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Eski kütüphanenin raflarında (I) yüzlerce cilt duruyordu. Kâtip, ağır (II) bir sorumluluğu üstlenmiş gibi her kitabı titizlikle tozundan arındırırdı. Bu işi yıllardır aynı sabırla (III) sürdürüyor, ortaya çıkan her eskiyi tatlı (IV) bir dille anlatıyordu. Gençler ise onun derinliğine (V) hayran kalırdı.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi soyut anlamda kullanılmamıştır?

  1. A

    I

    Doğru cevap
  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Numaralı her sözcüğün cümledeki kullanımının somut mu soyut mu olduğuna bakılır. Somut anlam duyularla algılanan bir varlığa ya da yere, soyut anlam ise düşünce, duygu, nitelik ya da kavrama ait olur. İkinci adım: “raflarında” sözcüğü yüzlerce ciltin durduğu fiziksel bir yeri gösterdiği için somut anlamdadır. Üçüncü adım: “ağır” bir sorumluluk, “sabırla” bir çalışma biçimi, “tatlı” bir dil ve “derinliğine” bir bilginin niteliği olduğu için bu dört sözcük soyut anlam taşır. Soyut anlamda kullanılmayan tek sözcük “raflarında” olduğundan doğru cevap budur.

Çeldiriciler: “ağır” sözcüğü ağırlık bildiren somut temelinden gelir, ancak “sorumluluk” ile birlikte soyut anlam kazandığı için yanlıştır. “sabırla” sözcüğü temelden soyut bir kavram olan sabrın bir biçimini bildirir. “tatlı” sözcüğü tat duyusuna ait bir sözcüktür, fakat “dille” birlikte hoş ve yumuşak anlamına kayarak mecaz yoluyla soyutlaşmıştır. “derinliğine” sözcüğü “derin” kökünden türeyen, “derinlik” kavramını bildiren bir sözcüktür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Tatil için hazırlanan ekip, depoda eksik kalan malzemeleri son güne bırakmadan tamamlamıştı. Ertesi sabah hava durumuna bakıp rotayı yeniden planladılar. Yola çıktıklarında göz açıp kapayıncaya kadar kamp alanına ulaşmışlardı, çünkü yol boyunca gereksiz bir durak vermemişlerdi.

Bu parçadaki altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çok kısa bir sürede

    Doğru cevap
  2. B

    Gözleri uzun süre kapalı kalarak

  3. C

    Acele etmeden ağır ağır

  4. D

    Dikkatle göz kulak olarak

  5. E

    Bir olayı hiç fark etmeden

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: altı çizili "göz açıp kapayıncaya kadar" deyimi, bir işin ya da hareketin çok kısa sürede gerçekleştiğini anlatır. İkinci adım: parçada ekibin malzemeleri önceden tamamladığı, yolda gereksiz durmadığı ve bu sayede kampa hızla ulaştığı söylenir; bu durum deyimin anlamıyla birebir örtüşür. Çeldiriciler: "Gözleri uzun süre kapalı kalarak" sözü deyimi kelime anlamıyla okumaktan doğar, oysa deyim bir göz hareketini değil süreyi anlatır. "Acele etmeden ağır ağır" sözü bağlamın yargısını tersine çevirir, çünkü parçada hız vardır. "Dikkatle göz kulak olarak" sözü "göz kulak olmak" kalıbının anlamına aittir ve bu parçada geçmez. "Bir olayı hiç fark etmeden" sözü cümlenin genel akışına uysa da deyimin hız anlamını karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir ailenin küçük kızı harçlığının küçük bir kısmını her hafta kumbarasına atmaya başladı. Bir yıl sonra biriken para, bisiklet almaya yetecek tutara ulaştı. Parayı tek seferde harcamamış, her hafta azar azar biriktirmişti.

Bu parçada anlatılanlarla aşağıdaki atasözlerinden hangisi arasında anlamca en güçlü ilişki vardır?

  1. A

    Ağaç yaşken eğilir.

  2. B

    Acele işe şeytan karışır.

  3. C

    Ne ekersen onu biçersin.

  4. D

    Komşu komşunun külüne muhtaçtır.

  5. E

    Damlaya damlaya göl olur.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: parçada küçük tutarların düzenli olarak biriktirilmesinin zamanla büyük bir tutara ulaştığı anlatılır. İkinci adım: "Damlaya damlaya göl olur" atasözü, küçük şeylerin sabırla bir araya gelmesiyle büyük bir sonuç elde edildiğini öğütler; bu öğüt parçanın yargısıyla örtüşür. Çeldiriciler: "Ağaç yaşken eğilir" sözü çocuğun yaşına ve alışkanlık kazanmasına dikkat çeker, birikimin büyümesini anlatmaz. "Acele işe şeytan karışır" sözü parçanın tersine, hızlı ve plansız davranışı öğütler. "Ne ekersen onu biçersin" sözü bir davranışın sonucuna vurgu yapar, ama parçada asıl konu birikimin nasıl oluştuğudur. "Komşu komşunun külüne muhtaçtır" sözü dayanışmayı anlatır; parçada başka bir kimseye ihtiyaç duyulduğu söylenmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köyün eski dokuma atölyesinin kapısı her sabah açılır, sararmış ipliklerin kokusu içeri dolardı. Usta, tezgâhın başında çıraklarına ilk kez atkı ipliğinin nasıl geçirileceğini anlatırken sabırlı olmayı öğütlerdi. İğnenin gözünden geçen ip, kumaşın kenarına ince bir dikiş bırakıyordu. Makinenin dişi ilmekleri sıkıca tuttukça kumaş düzgünce ilerlerdi. Bu sözler, genç çırakların önüne bir ışık tutuyordu.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi mecaz anlamda kullanılmıştır?

  1. A

    kapısı

  2. B

    gözünden

  3. C

    ışık

    Doğru cevap
  4. D

    atkı

  5. E

    dişi

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Altı çizili her sözcüğün sözlükteki temel anlamı hatırlanır. “kapısı” bir yapının girişini kapatan kanat, “gözünden” iğnedeki delik, “dişi” bir makinenin kesici ya da tutucu çıkıntısı, “atkı” dokumada enine geçen iplik, “ışık” ise gözle görülmesini sağlayan aydınlıktır. İkinci adım: Her sözcüğün cümledeki kullanımının bu temel anlamdan uzaklaşıp uzaklaşmadığına bakılır. “ışık” burada aydınlıktan öğretinin yol göstermesine kaymıştır; iki anlam arasında benzetme ilgisi kurulduğu için bu bir mecazdır ve doğru cevap budur.

Çeldiriciler: “kapısı” temel anlamında, somut bir kapı için kullanılmıştır. “gözünden” iğnedeki deliği anlatır; şekil benzerliğiyle kazanılmış bir yan anlamdır, mecaz değildir. “dişi” makinenin çıkıntısını bildirir; işlev benzerliğiyle kazanılmış bir yan anlamdır. “atkı” dokumacılıkta bir teknik terimdir, terim anlamında kullanılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Fırtına çıktığı için balıkçılar teknelerini limana çekmek zorunda kaldı. (II) Yeni dalgakıran tamamlanırsa küçük tekneler bile limanda güvenle demirleyebilecek. (III) Teknelerini daha rahat bağlamak amacıyla limana ek bir iskele yaptırdılar. (IV) Bu yıl av, geçen yıla kıyasla daha bereketli geçti. (V) Demek ki balıkçılar, hava koşullarına karşı önlem almanın kazancını gördü.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    III. cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır.

  2. B

    V. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.

    Doğru cevap
  3. C

    I. cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.

  4. D

    IV. cümlede karşılaştırma ilişkisi vardır.

  5. E

    II. cümlede koşul-sonuç ilişkisi vardır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Neden-sonuç ilişkisi, bir olayın nedenini ile bu nedenin doğurduğu sonucu birbirine bağlar; I. cümlede "için" bağlacı fırtınayı neden, teknelerin limana çekilmesini sonuç olarak bağlar. III. cümlede "amacıyla" ile bildirilen şey bir hedeftir, bu yüzden amaç-sonuç ilişkisi vardır; II. cümlede "tamamlanırsa" bir koşul, IV. cümlede "kıyasla" bir karşılaştırma bildirir. V. cümlede "demek ki" bir sonuç gibi okunsa da bu, olaylar arasındaki bir nedenin doğurduğu sonuç değil, önceki yargılardan çıkarılan bir çıkarımdır; bu yüzden V. cümlede neden-sonuç ilişkisi bulunduğunu söyleyen seçenek yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yeni müdürün önerileri çok yerinde olsa da kurulların aldığı kararlar yıllardır kâğıt üzerinde kalıyor.

Bu cümlede altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kararların kâğıt türünden bir malzemeye yazıldığını anlatır.

  2. B

    Yeni müdürün önerilerinin çok yerinde olduğunu anlatır.

  3. C

    Alınan kararların hemen uygulamaya konulduğunu anlatır.

  4. D

    Alınan kararların uygulanmadan yazılı kaldığını anlatır.

    Doğru cevap
  5. E

    Kurulların görevini özenle yerine getirdiğini anlatır.

Doğru cevap: D

Çözüm

"Kâğıt üzerinde kalmak" söz öbeği, bir karar ya da planın uygulamaya geçirilmeden yalnızca yazılı olarak durmasını anlatan bir mecazdır. Cümlede kararların yıllardır hayata geçmediği söylendiği için altı çizili söz bu anlamda kullanılmıştır; sözün kelime anlamındaki kâğıda yazılma durumu ise bağlama uymaz. Bu nedenle uygulanmadan yazılı kaldığını anlatan seçenek doğrudur; yeni müdürün önerilerinin yerinde olduğunu anlatan seçenek ise cümlenin başka bir bölümünün anlamıdır ve altı çizili sözle ilgisi yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Sözcükte yapı: kök, ek (yapım/çekim), türemiş-birleşik-basit sözcük
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir yaz sabahı güneşli (I) bahçeye çıktık. Çardağın altında dayanıklı (II) bir masada kahve (III) içtik. Sohbetimiz biraz yavaşça (IV) ilerlerken arkadaşım kitaplık (V) denilen eski dolaptan bir kitap aldı.

Numaralanmış sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Numaralanmış her sözcüğü kök ve eklerine ayırarak yapısına bakalım. Birinci adım: 'güneşli' sözcüğünde güneş kökünden sonra gelen -li eki sıfat türettiği için yapım ekidir; sözcük bu ekle türemiştir. İkinci adım: 'dayanıklı' sözcüğünde dayan fiil kökünden -ık eki isim türettiği için bir yapım eki almış, ardından gelen -lı eki sıfat türeterek ikinci bir yapım eki daha eklemiştir; sözcük iki yapım eki taşıyan türemiş sözcüktür. Üçüncü adım: 'yavaşça' sözcüğündeki -ça ve 'kitaplık' sözcüğündeki -lık ekleri birer yapım eki olduğu için bu sözcükler de türemiştir. 'kahve' sözcüğü ise hiçbir yapım eki almadan yalnızca kökten oluşmuştur, yani basit sözcüktür. Dört sözcük türemiş olduğundan yapıca farklı olan tek sözcük 'kahve'dir. Çeldiriciler: 'güneşli' sözcüğünde -li ekinin yapım eki olduğu fark edilmezse sözcük basit sanılabilir; ancak bu ek sıfat türettiği için sözcük türemiştir. 'dayanıklı' sözcüğü iki yapım eki taşıdığı için türemiş sözcüktür; ekler ayrıştırılamazsa yapısı yanlış değerlendirilebilir. 'yavaşça' ve 'kitaplık' sözcükleri birer yapım eki aldıklarından 'kahve' sözcüğünden ayrılırlar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Fiiller: kip, kişi, çatı, fiilimsi, ek-fiil
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Pazardan dönerken, yolda eski bir arkadaşına rastladı. (II) Sabahın erken saatlerinde köye giden otobüs, yolcularıyla birlikte yola çıktı. (III) Her gün yürümek, ona hem sağlığını hem de moralini kazandırdı. (IV) Ağaçtan düşen yaprakları toplayıp torbaya koydu. (V) Mutfakta kurabiye kokusu yayılıyordu, ama annem pencereyi hiç açmamıştı.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde fiilimsi yoktur?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Her numaralı cümlede fiilimsi eklerini aramak gerekir; sıfat-fiil (-an/-en, -dık/-duk), isim-fiil (-mak/-mek) ve zarf-fiil (-ıp/-ip, -arak/-erek, -ken) bu eklerle anlaşılır. İkinci adım: -ıyor, -mış, -dı gibi kip ekleri ile -ma/-me olumsuzluk eki fiilimsi sayılmadan elenir, çünkü bunlar çekimli fiilin parçasıdır. Bu eleme sonunda yalnızca V. cümlede fiilimsi kalmadığı görülür: “yayılıyordu” ve “açmamıştı” çekimli fiillerdir, “kurabiye kokusu” ise bir isim tamlamasıdır. Doğru olan V. cümledir.

Çeldiriciler: I. cümlede “dönerken” zarf-fiildir; cümle başında durması fiilimsi taşımadığı anlamına gelmez, bu yüzden cümle yanlıştır. II. cümlede “giden” sıfat-fiildir ve tek fiilimsi olarak cümleyi dışarıda bırakmaz, bu yüzden yanlıştır. III. cümlede “yürümek” isim-fiildir ve cümlenin öznesi olarak görev yaptığı için yanlıştır. IV. cümlede “düşen” sıfat-fiil, “toplayıp” zarf-fiildir; iki fiilimsi taşıdığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Cümle ögeleri ve söz öbekleri (tamlama, öbek)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) yoktur?

  1. A

    Komşumuz çiçeklerin bakımını bahçıvana bıraktı.

  2. B

    Komşumuz uzun yıllar Antalya'da yaşadı.

  3. C

    Komşumuz hafta sonunda çiçekleri budadı.

    Doğru cevap
  4. D

    Kargocular paketleri depodan çıkardı.

  5. E

    Ressam yazın İzmir'e gitti.

Doğru cevap: C

Çözüm

Bu tür soruda önce her cümlenin yüklemi bulunur, ardından -e, -de, -den ekli sözcüklerin yer tamlayıcısı mı zarf tümleci mi olduğuna bakılır. Doğru cümlede yüklem 'budadı'dır ve 'hafta sonunda' öbeğindeki -da eki zaman bildirdiği için zarf tümlecidir; 'budamak' fiili de bir yön ya da yer istemediğinden bu cümlede yer tamlayıcısı yoktur. Diğer cümlelerde yer tamlayıcısı vardır: 'bahçıvana' bırakmak fiilinin istediği yönelme durumlu dolaylı tümleçtir, 'Antalya'da' yaşamak fiilinin gerektirdiği kalma durumlu yer tamlayıcısıdır, 'depodan' ayrılma durumlu yer tamlayıcısıdır. 'İzmir'e' ise yönelme durumlu yer tamlayıcısıdır; 'yazın' zarf tümleci olsa da bu cümlede yer tamlayıcısı da bulunduğundan seçenek yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' biçimlerinin hepsi kurala uygun olarak yazılmıştır?

  1. A

    Ödevini bitirmiştiki bu sayede sınavdan rahat çıktı.

  2. B

    Bugünkü toplantıya gelmeyeceğini söylemişti ki bu haber herkesi şaşırttı.

    Doğru cevap
  3. C

    Akşam ki konserin biletleri çoktan tükenmişti ve salon dolmuştu.

  4. D

    Yolculuğa çıkmıştıki kasabaya akşamki trenle erkenden varacaktı.

  5. E

    Dün ki haberler gündemi kökten değiştirmiş ve herkesi düşündürmüştü.

Doğru cevap: B

Çözüm

Bu soruda iki ayrı ki biçimi vardır: bağlaç olan ki ayrı yazılır, sıfat yapan -ki eki ise geldiği sözcüğe bitişik yazılır. Birinci adım, her seçenekteki ki biçiminin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu ayırt etmektir. İkinci adım, bağlaç ki'nin ayrı, -ki ekinin bitişik yazılma kuralını bütün biçimlere uygulamaktır. Bu kurala göre “söylemişti ki bu haber” ifadesindeki ki bağlaçtır ve ayrı yazılmıştır; “Bugünkü” sözcüğündeki -ki ise bugün sözcüğüne eklenmiş bir sıfat yapma ekidir ve bitişik yazılmıştır. Dolayısıyla bu cümlenin tüm ki biçimleri doğrudur.

Çeldiriciler: “bitirmiştiki” biçiminde bağlaç ki bitişik yazılmıştır, oysa bağlaç ayrı yazılmalıdır. “Akşam ki konserin” ifadesinde sıfat yapan -ki ayrı yazılmıştır; ek sözcüğe bitişik yazılmalıdır. “Dün ki haberler” ifadesinde zaman bildiren -ki ayrı yazılmıştır; dünkü biçiminde bitişik yazılır. “Çıkmıştıki” ile bağlaç ki bitişik yazılmış, “akşamki” ile -ki eki doğru yazılmıştır; bu karma cümlede yanlışlık yalnız bağlaçtadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Yazım (imla) kuralları
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' ve 'da' biçimlerinden biri yazım kuralına aykırı olarak yazılmıştır?

  1. A

    Hem babası hem de amcası yolculuğa katılmayı kabul etti.

  2. B

    Ders notlarını kütüphanede bıraktığını sonradan hatırladı.

  3. C

    Bu hastalık çocukta erken görülürse tedavi kolaylaşır.

  4. D

    Ödev defterini sıra da unutup teneffüse çıktı.

    Doğru cevap
  5. E

    Sen de gelirsen ben de katılırım.

Doğru cevap: D

Çözüm

Aranan, de/da yazımında kurala aykırı olan cümledir. Birinci adım, her cümledeki de/da biçiminin bağlaç mı yoksa bulunma hâl eki mi olduğunu belirlemektir: bağlaç olan de ayrı yazılır, bulunma eki -da ise geldiği sözcüğe bitişik yazılır. İkinci adım, bulunma ekinin ünlü uyumu ve sert ünsüz kuralına göre -da mı -de mi, -ta mı -te mi olacağını bulmaktır. Üçüncü adımda kurala aykırı tek biçim seçilir: “sıra da unutup” ifadesindeki bulunma eki ayrı yazılmıştır; sıra sözcüğü ünlüyle bittiği için doğrusu “sırada” olmalıdır.

Çeldiriciler: “Hem babası hem de amcası” ifadesindeki de bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. “Kütüphanede” biçiminde bulunma eki bitişik yazılmış ve ünlü uyumuna göre -de almıştır, doğrudur. “Çocukta” biçimi sert k ünsüzünden sonra -ta almıştır; ünsüz benzeşmesi burada doğru uygulanmıştır. “Sen de gelirsen ben de katılırım” cümlesinde iki ayrı bağlaç de vardır ve ikisi de doğru yazılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Alb. Kemal Yılmaz tatbikattan önce ekibine şunu söyledi (I) Önce güvenliği sağlayın, sonra araçlara geçin. Depoda kum torbaları, ipler ve sedye (II) battaniye, su tankı ve ilk yardım çantası vardı. Gece boyunca süren yağmur nedeniyle saha çalışması iptal edildi ve ekipler eğitim salonunda toplanarak malzemelerini yeniden saydı. Sonuç olarak (III) bütün ekipler görevine hazırdı (IV)

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

  2. B

    ( : ) ( , ) ( , ) ( . )

  3. C

    ( : ) ( ; ) ( , ) ( . )

    Doğru cevap
  4. D

    ( : ) ( ; ) ( , ) ( ; )

  5. E

    ( : ) ( ; ) ( : ) ( . )

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda (I) konumunun kendinden sonra gelen bir açıklamayı tanıttığı görülür; bu yüzden iki nokta (:) konur ve izleyen 'Önce' sözcüğü büyük harfle başlar. İkinci adımda (II) konumu, içinde virgül bulunan iki grubu birbirinden ayırdığı için noktalı virgül (;) ister; 'kum torbaları, ipler ve sedye' ile 'battaniye, su tankı ve ilk yardım çantası' grupları bu işaretle ayrılır. Üçüncü adımda (III) konumu 'sonuç olarak' ara ifadesinin ardından gelir ve virgül (,) gerektirir; (IV) konumu ise cümlenin bittiği yerdir, bu nedenle nokta (.) konur. Yalnızca (I) konumuna virgül koyan dizi açıklamayı bir cümleye bağladığı için yanlıştır; noktalı virgül yerine virgül koyan dizi (II) grupları ayırmadığından yanlıştır; cümle sonuna noktalı virgül koyan dizi ise cümlenin bittiği yeri yanlış işaretler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Noktalama işaretleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Selin kütüphanede aradığı kitabı bulamayınca memura döndü ve ( ) Gölgeli Kıyılar ( ) adlı romanın nerede olduğunu sordu ( ) Memur rafa işaret ederek, “Tam burada, sen gelmeden önce bırakmıştım, ama ( )” dedi.

Bu parçada ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilmelidir?

  1. A

    ( “ ) ( ” ) ( . ) ( ... )

    Doğru cevap
  2. B

    ( “ ) ( ” ) ( , ) ( ... )

  3. C

    ( ‘ ) ( ’ ) ( . ) ( ... )

  4. D

    ( “ ) ( ” ) ( . ) ( . )

  5. E

    ( “ ) ( ” ) ( ! ) ( ... )

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda ( ) ile gösterilen ilk iki yer, roman adını çevreleyen açılış ve kapanış tırnaklarıdır; kitap adları Türkçede tırnak içinde yazıldığı için kesme işareti burada kullanılmaz. İkinci adımda üçüncü yer, romanın yerini soran dolaylı bir anlatımın sonudur; bu cümle bir soru olmadığı için soru işareti almaz ve nokta (.) ile biter. Üçüncü adımda son yer, Memurun sözünü yarıda bıraktığı tamamlanmamış bir anlatımdır; burada üç nokta (...) gerekir, çünkü konuşma tamamlanmış gibi bitirilirse anlatım bozulur. Eser adını kesme işaretiyle gösteren dizi tırnağın yerini yanlış alır; yarıda kalan sözün sonuna nokta koyan dizi anlatımı tamamlanmış gösterir; dolaylı anlatım sonuna ünlem koyan dizi ise cümlenin türünü yanlış işaretler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Anlatım biçimleri/teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı/üslup, söz sanatları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Besin zinciri, canlılar arasındaki beslenme ilişkisini enerji akışı açısından gösteren bir dizidir. Zincirin ilk halkasını, güneş ışığından yararlanarak kendi besinini üreten bitkiler oluşturur. Bitkileri otçullar, otçulları da etçiller tüketir. Her basamakta alınan enerjinin önemli bölümü solunum ve hareket için harcandığından zincir boyunca enerji miktarı azalır. Bu nedenle üst basamaklardaki canlı sayısı da genellikle sınırlı kalır. Bir araştırmacı göl kıyısında bu ilişkiyi inceledi; sabahın serinliğinde ıslak toprağın kokusu havaya yayılıyordu. Peki bu zincir neden uzun olamaz? Bunun temel nedeni, basamaklar arasında aktarılan enerjinin giderek küçülmesidir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

  1. A

    Betimleme

  2. B

    Açıklama

    Doğru cevap
  3. C

    Öyküleme

  4. D

    Diyalog

  5. E

    Tartışma

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Parçanın amacını belirlemek için ilk cümleye bakılır. 'Besin zinciri ... bir dizidir' cümlesi bir kavramı tanımlar; metin okura besin zincirinin ne olduğunu ve enerjinin neden azaldığını öğretmek için yazılmıştır.

İkinci adım: Dil göstergeleri sayılır. Tanım kalıbı, 'bu nedenle' ve 'için' gibi neden-sonuç ilişkisi kuran ifadeler ile enerjinin zincirde neden azaldığını gösteren cümleler bilgi verme ve açıklamaya işaret eder.

Üçüncü adım: Bütün cümleler tek bir kavramı öğretici biçimde açıkladığından ağır basan anlatım biçimi açıklamadır.

Çeldiriciler: 'Betimleme' seçeneği yanlıştır, çünkü parçada yalnızca 'sabahın serinliğinde ıslak toprağın kokusu' gibi tek bir duyu ayrıntısı vardır ve metnin geneli bir varlığın görünüşünü tasvir etmez. 'Öyküleme' seçeneği yanlıştır, çünkü bir araştırmacının gözlemi tek ve kısa bir olay olarak geçer; metnin ağırlığı olayları sıralamak değil, bir ilişkiyi açıklamaktır. 'Tartışma' seçeneği yanlıştır, çünkü 'Peki bu zincir neden uzun olamaz?' soru cümlesi karşı bir görüşe karşı savunma yapmak için değil, hemen ardından cevaplanarak bilgiyi açmak için sorulmuştur. 'Diyalog' seçeneği yanlıştır, çünkü parçada iki kişi arasında geçen bir konuşma ya da konuşma çizgisi bulunmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Paragraf yapısı: parçayı bölme, giriş-gelişme-sonuç, cümlenin işlevi, numaralanmış cümleler
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Arılar, bitkilerin üremesinde görev alan en önemli canlılardan biridir. (II) Bir arı, çiçekten çiçeğe geçerken vücuduna yapışan tozları başka bir çiçeğin dişi organına taşır ve bu sırada çiçeğin nektarını da toplar. (III) Bu taşıma sayesinde birçok bitkide döllenme gerçekleşir ve meyve ile tohum oluşabilir. (IV) Bal arıları arasındaki bilgi aktarımı, dans adı verilen hareketlerle yapılır. (V) Dansın yönü güneşe göre, süresi ise kaynağın uzaklığına göre ayarlanır ve diğer işçiler bu bilgiyle kaynağı kolayca bulabilir. (VI) Böylece kovan, tek tek çabaların ötesinde ortak bir bilgi ağı gibi çalışır.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istendiğinde ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlamalıdır?

  1. A

    II

  2. B

    III

  3. C

    IV

    Doğru cevap
  4. D

    V

  5. E

    VI

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada iki alt konu vardır: arıların çiçek tozlaşmasındaki rolü (I., II. ve III. cümleler) ve arılar arasındaki bilgi aktarımı (IV. ve V. cümleler). Yeni bir paragrafın başı, önceki düşünceyle bağlantı kurmayan ve yeni bir genel yargı taşıyan cümle olmalıdır. II. cümle, I. cümledeki yargıyı somut bir örnekle açtığı için birinci paragrafta kalır; III. cümle ise 'bu taşıma' gönderimiyle II. cümleye bağlandığı için de aynı paragrafın parçasıdır. IV. cümle önceki cümlelerle bağlayıcı bir ifade kurmadan yeni bir genel yargı verdiğinden ikinci paragrafın başıdır. V. cümle dansın yönünü ve süresini anlatarak IV. cümlenin ayrıntısını verir; VI. cümle 'böylece' ile bilgiyi toparladığı için paragrafı sonlandırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Kent kütüphaneleri, bireylerin ücretsiz ve eşit biçimde bilgiye ulaşabildiği ortak alanlardır. (II) Ancak bu kurumlar yalnızca kitap ödünç veren mekânlar değildir; toplumsal etkileşimin de merkezleridir. (III) Kütüphanelerde düzenlenen okuma saatleri, çocukların erken yaşta kitapla buluşmasını sağlar. (IV) Kent meydanlarındaki heykeller de yerel tarihin önemli birer belgesidir. (V) Bu nedenle kütüphanelerin, yerel yönetimlerin öncelikli yatırım alanları arasında yer alması gerekir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda konunun ne olduğu belirlenir: (I) numaralı cümle kütüphanelerin herkese açık bir ortak alan olduğunu söyler ve bu konu (II), (III) ve (V) numaralı cümlelerde sürer. İkinci adımda cümlelerin birbirine bağlanma biçimine bakılır: (II) numaralı cümle “ancak” ile önceki yargıyı sınırlayıp kütüphanenin toplumsal rolünü öne çıkarır; (III) numaralı cümle bu rolü okuma saatleri örneğiyle somutlaştırır; (V) numaralı cümle “bu nedenle” ile bu gelişmeleri sonuca bağlar. Üçüncü adımda konudan sapan cümle aranır: (IV) numaralı cümle kent meydanlarındaki heykellere geçer ve kütüphanelerin işlevinden söz etmez. Bu nedenle düşüncenin akışını bozan cümle IV numaralı cümledir.

Çeldiriciler: Konuyu açan ve genel yargıyı veren cümle olduğu için I numaralı cümle akışı bozmaz. II numaralı cümle, giriş yargısına karşıtlık bağlacıyla bağlanıp konuyu sürdürdüğü için yanlıştır. III numaralı cümle, toplumsal etkileşim iddiasının somut bir örneği olduğundan akışa uyar. V numaralı cümle paragrafı toparlayan sonuç cümlesi olduğu için de yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kentin trafik sorunu yalnızca araç sayısından doğmaz; toplu taşıma hatlarının yetersiz planlanması da bu sorunu büyütür. Otobüs güzergâhları iş merkezlerini ve konut alanlarını birbirine bağlamadığında insanlar özel araca yönelir. ---- Bu da yolların kalabalık hâle gelmesine ve kentte hava kirliliğinin artmasına yol açar. Dolayısıyla trafik sorununun çözümü, yol genişletmekten çok toplu taşımanın iyi planlanmasına bağlıdır.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    Toplu taşıma hatları son yıllarda hızla artırılmış ve yetersizlik giderilmiştir.

  2. B

    Trafik sorununun temel nedeni araç sayısındadır.

  3. C

    Kentlerdeki hava kirliliğinin başlıca kaynağı sanayi tesisleridir.

  4. D

    Özel araçla yapılan yolculuklar kentte gittikçe daha fazla tercih edilmektedir.

    Doğru cevap
  5. E

    Trafik sorununu çözmenin en etkili yolu yeni köprüler inşa etmektir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda boşluktan önceki cümlenin yargısı belirlenir: toplu taşıma yetersiz planlandığında insanlar özel araca yönelmektedir. İkinci adımda boşluktan sonraki cümleye bakılır; “Bu da” ile başlayan cümle, bir önceki durumun sonucunu, yani yolların kalabalıklaşmasını anlatır. Boşluğa gelecek cümle bu sonucun nedenini, yani özel araçla yolculuğun artmasını söylemelidir. Üçüncü adımda iki cümle arasında köprü kurulur: “Özel araçla yapılan yolculuklar kentte gittikçe daha fazla tercih edilmektedir.” cümlesi hem önceki cümlenin devamı hem de “Bu da” ile bağlanan sonucun nedenidir.

Çeldiriciler: Toplu taşıma hatlarının artırıldığını ve yetersizliğin giderildiğini söyleyen cümle, boşluğun önündeki yetersizlik yargısıyla çelişir. Trafik sorununu yalnızca araç sayısına bağlayan cümle, giriş yargısını tekrar eder ve akışı yinelemiş olur. Hava kirliliğinin kaynağını sanayi tesislerinde arayan cümle konudan sapar. Köprü inşasının çözüm olduğunu söyleyen cümle, paragrafın vardığı sonucu, yani toplu taşımanın planlanmasını karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Göç, insanların yaşadıkları yeri geçici ya da kalıcı olarak değiştirmesidir. İnsanlar ekonomik beklentiler, güvenlik kaygıları ya da aile çevresine yakın olma isteği gibi nedenlerle göç eder. Göçün kaynak yerde nüfus kaybına yol açtığı, hedef yerde ise altyapı üzerinde baskı yarattığı sıkça gözlenir. Bu iki yönlü etki, göçün bireysel bir tercihten fazlası olduğunu gösterir. ----

Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilirse düşünce bütünlüğü sağlanır?

  1. A

    Göçün yalnızca bireysel tercihlerden doğduğu açıktır.

  2. B

    Bu nedenle göç, hem gönderen hem de alan toplulukları birlikte etkileyen bir olgudur.

    Doğru cevap
  3. C

    Kentlerde konut fiyatlarının yükselmesi, yeni bir sanayi bölgesinin kurulmasıyla açıklanabilir.

  4. D

    Göç nedenleri arasında ekonomik beklentilerin yer aldığı bilinmektedir.

  5. E

    Sanayi devriminin tarım üretimini artırdığı tarihsel bir gerçektir.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda giriş ve gelişme bölümlerindeki yargılar toplanır: göç tanımlanır, nedenleri sıralanır ve kaynak ile hedef yerdeki iki yönlü etkisi anlatılır. İkinci adımda bu gelişmelerin vardığı sonuç kurulur: son bölüm, göçün bireysel bir tercihten fazlası olduğunu ve hem gönderen hem alan toplulukları etkilediğini göstermektedir. Sonuç cümlesi bu iki yargıyı konudan ayrılmadan tek bir genel yargıda toplamalıdır.

Çeldiriciler: Göçün yalnızca bireysel tercihlerden doğduğunu söyleyen cümle, gelişmelerin vardığı sonucun tam karşıtıdır. Konut fiyatlarından söz eden cümle konuyu başka bir yöne taşır. Göç nedenlerini yineleyen cümle, gelişme bölümündeki bir ayrıntıyı tekrar eder ve sonuç niteliği taşımaz. Sanayi devrimine dair cümle ise paragrafın konusuyla ilgisiz yeni bir konu açar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kentlerde yeşil alanların azalması, insanların doğayla bağını zayıflatıyor. Bir mahallede kurulan ortak bahçe, bu bağı yeniden kurmak için bir yol olarak görülüyor. Komşular sebze yetiştirirken hem hasadı paylaşıyor hem de tohum değişimi yapıyor. Belediyenin sağladığı su hattı, projenin ilk yıllarında en çok ihtiyaç duyulan destek oldu. Yetkililer ise projenin toplumsal etkisini ölçecek ayrıntılı bir verinin henüz toplanmadığını söylüyor.

Bu parçada ortak bahçe projesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?

  1. A

    Projenin toplumsal etkisine ilişkin ayrıntılı veriler toplanmıştır.

  2. B

    Komşular hasadı paylaşmış ve tohum değişimi yapmıştır.

    Doğru cevap
  3. C

    Kentlerdeki yeşil alanlar, bu projenin etkisiyle kısa sürede artmıştır.

  4. D

    Belediye, projenin ilk yıllarında bahçeye toprak sağlamıştır.

  5. E

    Kentlerde doğayla bağ, bu projelerden önce güçlü bir biçimde korunmuştur.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada ortak bahçede komşuların sebze yetiştirirken hem hasadı paylaştığı hem de tohum değişimi yaptığı açıkça anlatılır; bu iki ayrıntı parçada değinilen bilgidir ve doğru seçenek bunları olduğu gibi yansıtır. Çeldiriciler: Toprak sağlayan belediye seçeneği, parçada belediyenin su hattı sağladığı yazdığı için sözcük benzerliğiyle yanıltır. Ayrıntılı veri toplandığını söyleyen seçenek parçanın tam tersidir, çünkü yetkililer böyle bir verinin toplanmadığını belirtir. Yeşil alanların kısa sürede arttığını ve doğayla bağın korunduğunu söyleyen seçenekler ise parçada yer almayan iddialardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kütüphanenin yıllık raporunda en çok ödünç verilen kitaplar başarının ölçütü olarak gösteriliyor. Bu yaklaşım yaygın bir kanıya dayanır: çok okunan eser, önemli eserdir. Oysa ödünç sayısı, bir kitabın okuyucuda bıraktığı izi ölçmez. Kısa sürede raflardan düşen pek çok kitap ilk yıl ilgi görmüş olabilir; yıllar sonra yeniden okunan eserler ise bir kuşağın düşünce biçimini sessizce değiştirebilir. Bence bir kitabın gerçek değeri, dolaşım sayısıyla değil, okuyucusunda bıraktığı kalıcı izle tartılmalıdır.

Bu parçada yazarın kitapların değerine ilişkin görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kitapların değeri, satış fiyatlarının yükselmesiyle birlikte artar.

  2. B

    Kütüphanelerin başarısı, yıllık raporlardaki ödünç sayılarıyla değerlendirilir.

  3. C

    Kısa sürede ilgi gören kitaplar, kültürel etkisi bakımından önemsizdir.

  4. D

    Bir kitabın değeri, okuyucuda bıraktığı kalıcı izle ölçülmelidir.

    Doğru cevap
  5. E

    Bir kitabın değeri, ödünç verilme sayısıyla ölçülmelidir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Yazar, ödünç sayısını başarı ölçütü sayan yaygın görüşü aktarır ve Oysa sözüyle bu görüşe karşı çıkar. Ardından Bence diyerek kendi yargısını söyler: bir kitabın gerçek değeri, okuyucuda bıraktığı kalıcı izle tartılmalıdır. Bu nedenle yazarın görüşünü doğru yansıtan seçenek, kitabın değerini kalıcı iz üzerinden tanımlayan seçenektir. Çeldiriciler: Ödünç verilme sayısını ölçüt yapan seçenek, yazarın reddettiği yaygın kanıyı kendi görüşü gibi sunar. Satış fiyatına bağlayan seçenek parçada hiç geçmeyen bir ölçüttür. Kütüphane raporundaki ölçütü anlatan seçenek, parçada yalnızca aktarılan bir uygulamayı yazarın görüşü yerine koyar. Kısa sürede ilgi görenleri önemsiz sayan seçenek ise yazarın söylemediği bir aşırı genellemedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kent merkezlerindeki trafik yoğunluğu, yalnızca zaman kaybına değil, havanın kirlenmesine de yol açıyor. Toplu taşıma ağı genişletildiğinde özel araç kullanımı azalabilir. Nitekim bazı kentlerde yeni tramvay hattının açılmasıyla merkezdeki araç sayısında gözle görülür bir düşüş yaşandı. Bu nedenle kent planlamasında yol yapımı yerine raylı sistemlere yatırım yapmak, hem çevre hem de ekonomi açısından daha akılcı bir tercih olarak görülmelidir.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmiştir?

  1. A

    Yeni bir tramvay hattı, bazı kentlerin merkezindeki araç sayısını düşürmüştür.

    Doğru cevap
  2. B

    Kent merkezlerinde yaya yollarının genişletilmesi sağlık harcamalarını artırmıştır.

  3. C

    Tramvay hatları, kentlerdeki hava kirliliğini ortadan kaldırmıştır.

  4. D

    Kent merkezlerinde trafik yoğunluğu ve ulaşım sorunları incelenmiştir.

  5. E

    Yol yapımına yatırım yapmak, merkezdeki trafik sorununu çözmenin en akılcı yoludur.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada toplu taşıma ağı genişletildiğinde özel araç kullanımının azalabileceği ve bunun bazı kentlerde yeni tramvay hattıyla gözlendiği anlatılır. Doğru seçenek bu yardımcı düşünceyi, yani ana fikri destekleyen örneği yeniden ifade eder. Çeldiriciler: Yaya yollarından söz eden seçenek parçada geçmeyen bir konudur. Hava kirliliğinin ortadan kalktığını söyleyen seçenek, parçanın yalnızca araç sayısındaki düşüşten söz ettiğini göz ardı eder ve örneği aşırı genelleştirir. Konunun incelendiğini söyleyen seçenek, parçanın konusunu tekrar eder ama düşüncesini aktarmaz. Yol yapımını öneren seçenek ise parçanın reddettiği tercihi yazarın görüşü gibi sunar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Sabah erkenden tezgâhını açan esnaf, raflara dokunmadan önce uzun süre pencereden dışarı baktı. Karşı kaldırımdaki dükkânın kepenkleri hâlâ kapalıydı; önündeki sandalyeler dün akşamdan beri yerinden oynamamıştı. Kasaya bozuk para koyarken iki kez saatine baktı, telefonunu eline alıp ekranda bir süre bekledi ve yeniden cebine koydu. Öğleye doğru raflardaki malları bir kez daha sıraladı; sanki bir şeyi ertelemek istiyordu.

Bu anlatıdan esnafın durumuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Esnaf, dün akşamki kavgadan dolayı karşı dükkânın sahibinden özür dilemeye karar vermiştir.

  2. B

    Esnaf, müşterilerinin acele etmesinden hoşnut olmadığı için sabırsızlanmaktadır.

  3. C

    Esnaf, işini bırakıp dükkânını kapatmaya hazırlanmaktadır.

  4. D

    Karşı dükkânın sahibi, esnafın sabahki sessizliğinden dolayı kırgındır.

  5. E

    Esnaf, karşı dükkânın durumuna ilişkin bir haberi beklemekte ve bu bekleyiş onu huzursuz etmektedir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada esnafın davranışları sıralanır: pencereden uzun süre dışarı bakması, karşı dükkânın kapalı olduğunu görmesi, saatine iki kez bakması, telefonu eline alıp bekledikten sonra geri koyması ve malları yeniden sıralaması. Birinci adımda bu ayrıntılar bir araya getirilir. İkinci adımda, bu davranışların açıkça söylenmeyen bir duyguya işaret ettiği çıkarılır: karşı dükkândan bir haber beklemek ve bu bekleyiş yüzünden kaygılı olmak. Üçüncü adımda seçenekler bu çıkarımla karşılaştırılır ve parçada karşılığı olmayan iddialar elenir. Çeldiriciler: Özür dileme kararı, anlatıda olmayan bir geçmiş olayı varsayar. Müşterilerden söz eden seçenek, parçada hiçbir müşterinin bulunmadığı için dayanaksızdır. Dükkânını kapatmaya hazırlanan seçenek, esnafın raflarını düzenleyerek işine devam etmesiyle çelişir. Karşı dükkânın sahibinin kırgın olduğunu söyleyen seçenek ise parçada bu kişinin duygusuna dair hiçbir ipucu bulunmadığı için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Şehirlerde yaşayan kuşların birçoğu, insanların bıraktığı artık gıdalara bağımlı hâle gelmiştir. Bu alışkanlık, kuşların doğal beslenme düzenini bozmakta ve yavruların gelişimini olumsuz etkilemektedir. Ekmek kırıntılarıyla beslenen serçe yavrularının, ebeveynlerinin getirdiği böceklerle beslenenlere göre daha zayıf büyüdüğü gözlenmiştir. Kuşlara yem vermek sevimli bir davranış olsa da doğal besin kaynaklarının yerini tutamaz. Bu nedenle kuşların kendi besinlerini bulabileceği ortamların korunması, besleme alışkanlığını değiştirmekten daha etkili bir çözüm sunmaktadır.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Kuşlara düzenli yem verilmesi, doğal besin arayışını ortadan kaldırarak yavruların gelişimini hızlandırmaktadır.

  2. B

    Ekmek kırıntılarıyla beslenen serçe yavrularının zayıf büyümesi, kuşların genel bir özelliği olarak görülmektedir.

  3. C

    Şehirlerde yaşayan kuşların beslenme alışkanlıkları ve bu alışkanlıkların yavrulara etkileri.

  4. D

    Şehir kuşlarının sağlıklı gelişebilmesi için doğal beslenme düzeninin ve yaşam ortamlarının korunması gerekmektedir.

    Doğru cevap
  5. E

    Şehir planlaması yapılırken hayvan türlerinin çeşitliliği ekonomik kalkınmadan daha öncelikli tutulmalıdır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda parçanın konusunun, şehir kuşlarının insanların bıraktığı gıdalara bağımlı hâle gelmesi olduğu belirlenir. İkinci adımda serçe örneği ile yem verme yorumunun bu konuyu destekleyen yardımcı düşünceler olduğu ayırt edilir; bu düşünceleri bağlayan sonuç, kuşların sağlıklı gelişimi için doğal beslenme düzeninin ve yaşam ortamlarının korunmasının gerekli olduğudur. Bu sonucu parçanın tamamını kapsayan biçimde veren seçenek doğru cevaptır. Çeldiriciler: Yem vermenin doğal besin aramayı ortadan kaldırdığını söyleyen seçenek, yazarın yargısını tersine çevirir. Tek bir serçe örneğini kuşların genelinde geçerli saymak, yardımcı bir düşünceyi ana düşünce yerine koymaktır. Konuyu yalnız adlandıran seçenek yargı bildirmediği için ana düşünceyi karşılamaz. Hayvan türlerinin çeşitliliğini ekonomik kalkınmanın önüne koyan seçenek ise parçanın dışına taşar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kilim dokumacılığı, yüzyıllar boyunca Anadolu kadınlarının ellerinde şekillenmiş bir üretim biçimidir. Her desenin ardında bir aile hafızası, bir yörenin inancı ya da günlük yaşamın izleri bulunur. Yöreden yöreye değişen motifler, renk seçimleri ve sembol düzeni, her dokumanın hangi topluluğa ait olduğunu da gösterir. Dokuma tezgâhına oturan kadın, renkleri doğal boyalarla hazırlar ve ipliği parmaklarının arasından geçirerek deseni adım adım örer. Bu emek yoğun süreç, kuşaktan kuşağa aktarılan bir bilgi birikimini de beraberinde taşır.

Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Geleneksel el sanatlarının tarihi

  2. B

    Anadolu'da kilim dokumacılığı

    Doğru cevap
  3. C

    Kilim desenlerinde kullanılan renk tercihleri

  4. D

    El emeğinin makine üretiminden değerli olduğu

  5. E

    Doğal boyaların hazırlanma yöntemleri

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda parçanın ilk cümlesinden ve sonraki cümlelerden, üzerinde durulan varlığın Anadolu'daki kilim dokumacılığı olduğu belirlenir. İkinci adımda desen, boya ve ipliğin işlenmesi gibi ayrıntıların hepsinin bu üretim biçimine bağlandığı görülür; bu konuyu yargı bildirmeden adlandıran seçenek doğru cevaptır. Çeldiriciler: Geleneksel el sanatlarının tarihini anlatan seçenek parçanın kapsamının çok dışına genişler. Yalnızca doğal boyaların hazırlanmasını alan seçenek, parçada geçen bir ayrıntıyı konu sanır. Kilim desenlerindeki renk tercihlerini konu yapan seçenek ise parçanın geniş konusunu daraltır. El emeğinin makine üretiminden değerli olduğunu söyleyen seçenek bir yargıdır ve konu bildirmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Gölet ekosistemlerinde su bitkileri, oksijen üretimini sağlayarak balıkların yaşamasına olanak tanır. Ancak bu bitkiler, besin maddelerinin fazlalaşmasıyla hızla çoğalabilir ve su yüzeyini kaplayarak ışığın suya girmesini engeller. Işık alamayan alt katmandaki bitkiler ölür ve çürüyen bitkiler suda oksijen tüketir. Araştırmacılar, besin fazlalığının denetlenmesinin göletteki oksijen dengesini koruyacağını belirtiyor. Bu nedenle göletin sağlığını değerlendirirken yalnızca bitki sayısına bakmak yeterli değildir.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Gölet bitkileri, besin maddelerini doğrudan topraktan çekerek suyun temizlenmesini sağlar.

  2. B

    Su yüzeyini kaplayan bitkiler, balıkların oksijen üretmesini sağlar.

  3. C

    Besin maddelerinin fazlalığı, bitkilerin ölüp çürümesi yoluyla göletteki oksijen dengesini bozabilir.

    Doğru cevap
  4. D

    Işık alamayan bitkiler, suya oksijen vererek alt katmanı canlandırır.

  5. E

    Araştırmacılar, göletlerdeki bitki sayısının denetlenemeyeceğini savunmaktadır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada besin fazlalığının bitkileri hızla çoğalttığı, bu bitkilerin ışığı engelleyip alt katmanda ölmesine yol açtığı ve çürüyen bitkilerin suda oksijen tükettiği anlatılır. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda, besin fazlalığının dolaylı olarak oksijen dengesini bozabileceği sonucu çıkar; doğru seçenek bu zinciri ifade eder. Çeldiriciler: Bitkilerin besinleri topraktan çektiğini söyleyen seçenek parçada geçmeyen genel bir bilgidir. Balıkların oksijen ürettiğini söyleyen seçenek, parçadaki oksijen üreten öznenin yerini karıştırır. Işık alamayan bitkilerin oksijen verdiğini söyleyen seçenek, çürüyen bitkilerin oksijen tükettiği bilginin tersidir. Bitki sayısının denetlenemeyeceğini söyleyen seçenek ise parçada önerilen denetimin besin fazlalığına yönelik olduğunu göz ardı eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Ahmet Usta her sabah dükkânı açmadan önce tezgâhı siler, duvardaki takvimi yenisiyle değiştirirdi. Mahalleli ona bu kadar erken geldiğini söylediğinde yalnızca gülümsedi. Öğleye doğru, kapının önünde top oynayan çocuklardan biri topu camın kenarına vurunca Usta pencereye bir an baktı ve bir şey söylemeden işine döndü. Akşam kepengi indirirken yıllardır aynı köşede duran eski tabureyi uzun uzun seyretti, sonra onu içeri alıp yerine koydu.

Bu anlatıdan Ahmet Usta'nın duygu durumu hakkında hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Çocuklara karşı sabrını yitirdiği ve onları uzaklaştırmak istediği

  2. B

    Yıllar önce yaşadığı bir ayrılık yüzünden mahalleye karşı kırgın olduğu

  3. C

    Değişen düzenden sessiz bir hüzün duyduğu, bunu belli etmediği

    Doğru cevap
  4. D

    Mahallelinin onun emekliliğinden ötürü üzüldüğü

  5. E

    Değişen düzenden memnun olup bu sevinci sık sık dile getirdiği

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda Usta'nın davranışları ayrı ayrı belirlenir: takvimi yenisiyle değiştirir, mahallelinin sözüne gülümseyerek karşılık verir, çocukların oyununa bakıp sessizce işine döner ve akşam yıllardır aynı yerde duran tabureyi uzun uzun seyreder. İkinci adımda bu davranışlardan açıkça söylenmeyen bir duygu çıkarılır: Usta alışık olduğu eşyalara ve düzene sessizce bağlıdır, eskiyi uzun uzun seyretmesi ise değişime ses çıkarmadan katlanan bir hüzün taşıdığını gösterir. Üçüncü adımda bu çıkarımı en iyi karşılayan yargı, aşırı yorumlardan ayrılarak seçilir: parçada öfke izi yoktur, topa bakıp işine dönmesi sükûnet belirtisidir; geçmişe dair bir ayrılık anlatılmadığı için kırgınlık yargısı bir varsayımdır; mahallelinin üzüntüsü Usta'nın değil başkalarının duygusudur; sevinç ise tabureye bakıp kalmasıyla çelişir. Bu nedenle doğru yargı, sessiz bir hüzne işaret eden yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kasabaya yeni açılan halk kütüphanesindeki okuma salonu, gençler arasında kitap okuma alışkanlığını artırmıştır. Salonda ders çalışmak isteyenlere ayrılan bölüm, sessiz okumayı tercih edenlerin bölümünden daha yoğun ilgi görmektedir. Buna karşın kitap ödünç alma sayısı aynı dönemde belirgin bir artış göstermemiştir. Kütüphane yetkilileri, bu durumun ödünç verilen kitapların çeşitliliğinin sınırlı olmasından kaynaklandığını düşünmektedir. Salonun ödünç alma sayısını artırmak için yeni kitap alımlarının planlandığı da açıklanmıştır.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Okuma salonu, gençler arasında kitap okuma alışkanlığını artırmıştır.

  2. B

    Ders çalışma bölümü, sessiz okuma bölümünden daha yoğun ilgi görmüştür.

  3. C

    Yoğun ilgiye rağmen ödünç alma sayısı belirgin bir artış göstermemiştir.

  4. D

    Yetkililer, ödünç verilen kitapların çeşitliliğini sorun olarak görmektedir.

  5. E

    Ödünç alma sayısındaki düşük artışın salonun yetersizliğinden kaynaklandığı belirtilmiştir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda parçadaki yargılar ayrı ayrı çıkarılır: salonun okuma alışkanlığını artırdığı, ders bölümüne ilginin yoğun olduğu, ödünç alma sayısının belirgin artmadığı ve yetkililerin sorunu kitap çeşitliliğine bağladığı. İkinci adımda her seçenek bir cümleyle ya da cümleler arasında kurulan bir çıkarımla sınanır: alışkanlığın artması ve ders bölümünün ilgisi doğrudan birer cümleyle karşılanır, çeşitlilik yargısı yetkililerin görüşünün yeniden ifadesidir, belirgin artışın olmadığı yargısı ise ikinci ve üçüncü cümlenin birleşiminden çıkar. Üçüncü adımda parçada dayanağı olmayan tek yargı bulunur: yetersizliğin ödünç almayı düşürdüğünü söyleyen yargı, parçada yalnızca yetkililerin sorunu kitap çeşitliliğine bağladığı belirtildiği için kurulamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Müze gezilerinde yaygın bir kanaat vardır: Bir eserin karşısında ne kadar uzun durulursa o kadar iyi anlaşılacağına inanılır. Oysa yalnızca süreye yaslanan bir seyir, çoğu zaman eserin yüzeyindeki ayrıntılarla yetinmeye yol açar. Son yıllarda müzelerin ziyaretçi sayısı belirgin biçimde artmıştır. Yazarın kanısına göre bir eser, izleyenin tarihsel bağlamı ve biçim özelliklerini sorguladığı bir dikkatle okunmalıdır. Bu tür bir okuma, kısa bir bakışta bile eserin anlamına daha yaklaşılmasını sağlar.

Bu parçada yazarın müze gezilerindeki eser seyrine ilişkin görüşü hangisidir?

  1. A

    Eserlerin en iyi çevrimiçi ortamda incelenebileceğini

  2. B

    Eseri anlamak için bağlamı ve biçimi sorgulayan bir dikkat gerektiğini

    Doğru cevap
  3. C

    Müzede geçirilen sürenin eserin anlaşılmasında önemli olmadığını

  4. D

    Bir esere uzun süre bakmanın onu anlamaya yettiğini

  5. E

    Müzelerin ziyaretçi sayısının son yıllarda arttığını

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda yazarın kendi sesiyle söylediği yargı, aktardığı kanaatten ayrılır. Parçada uzun süre durmanın anlamayı sağlayacağı yaygın bir kanaat olarak sunulur ve yazar bu kanaate karşı çıkar; yazarın kendi yargısı ise sürenin tek başına yetmediği, eserin bağlamına ve biçimine dikkat edilmesi gerektiğidir. İkinci adımda bu yargıyı en iyi karşılayan seçenek seçilir: bağlamı ve biçimi sorgulayan dikkat, yazarın savunduğu okuma biçimidir. Yanlış seçeneklerin her biri ayrı bir hataya dayanır: çevrimiçi incelemenin üstünlüğü parçada savunulmayan genel bir görüştür; sürenin önemsizliği yazarın eleştirisinin aşırı genellenmiş hâlidir; ziyaretçi artışı parçada geçen ama yazarın değerlendirmediği bir olgudur; uzun bakmanın yeterli olduğu ise yazarın aktarıp reddettiği görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Su kaynaklarını korumak için yerel yönetimler son iki yılda kaçak kuyu açılmasını önlemeye yönelik denetimleri artırdı. Denetimlerde en sık rastlanan ihlal, izinsiz açılan kuyular oldu. Bir ilçede kaçak bir kuyunun kapatılması, yer altı suyu seviyesinin birkaç ay içinde toparlanmasını sağladı. Yetkililere göre bu tür uygulamaların sürdürülmesi, kuraklık dönemlerinde suyun daha dengeli kullanılmasına katkı sağlayacaktır.

Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?

  1. A

    Yerel yönetimler son iki yılda hangi alandaki denetimleri artırmıştır?

  2. B

    Yetkililer, bu uygulamaların sürdürülmesinin kuraklık döneminde neye katkı sağlayacağını düşünmektedir?

  3. C

    Denetimlerde en sık görülen ihlalin kapatılması yer altı suyu üzerinde hangi sonucu doğurmuştur?

  4. D

    Denetimlerde tespit edilen kaçak kuyuların sayısı kaç olmuştur?

    Doğru cevap
  5. E

    Kaçak bir kuyunun kapatılması, bir ilçede yer altı suyu seviyesine nasıl bir etki yapmıştır?

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda parçadaki bilgiler soru-cevap çiftlerine dönüştürülür: denetimlerin artırıldığı ve hangi alanda yapıldığı, en sık ihlalin izinsiz kuyular olduğu, bir ilçede kapatılan kuyunun su seviyesini toparladığı ve uygulamanın kuraklıkta suyun dengeli kullanılmasına katkı sağlayacağı. İkinci adımda seçenek sorularından parçada cevabı bulunmayan bulunur: denetimlerin alanı parçanın ilk cümlesinden, kapatılan kuyunun etkisi örnekten, en sık ihlalin kapatılmasının sonucu iki cümlenin birleşiminden, uygulamanın kuraklıktaki katkısı son cümleden yanıtlanır. Tespit edilen kuyuların sayısına dair bir bilgi parçada yer almadığı için yalnızca bu soru yanıtsız kalır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yöredeki dokumacılığın en belirgin özelliği, el tezgâhıyla üretilmesidir. Ustalar ipliği genellikle bitki köklerinden elde edilen doğal boyalarla renklendirir; bu yüzden her parçada tonlar arasında küçük farklılıklar bulunur. Geometrik motifler sık kullanılır; örneğin bir kilimdeki tekrarlanan üçgenler, kuşaktan kuşağa aktarılan bir anlam taşır. Bir dokumanın tamamlanması bazen birkaç ay süren bir emek gerektirir ve bu süreç ustanın sabrını zorunlu kılar.

Bu parçada yöredeki dokumacılık hakkında aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Dokumaların makinelerle seri üretilerek ucuzlatıldığı

    Doğru cevap
  2. B

    Ürünlerdeki ton farklarının bitkisel kökenli boyalardan kaynaklandığı

  3. C

    Geometrik desenlerin kuşaklar arasında aktarılan bir anlam taşıdığı

  4. D

    El tezgâhıyla üretilmenin en belirgin özellik olduğu

  5. E

    Bir dokumanın birkaç ay süren bir emek gerektirdiği

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda parçada sözü edilen özellikler tek tek listelenir: el tezgâhıyla üretim, doğal boyalar ve tonlardaki farklılık, geometrik motifler ve kuşaklar arası anlamı, tamamlanma süresi ve ustanın sabrı. İkinci adımda seçeneklerden bu listede karşılığı olmayan bulunur: makinelerle seri üretim parçada hiç geçmez, bu yüzden değinilmemiştir. Diğer seçenekler parçadaki özelliklerin yeniden ifadesidir: bitkisel kökenli boyalardan gelen ton farkı, doğal boyalarla anlatılan renk farklılığının eş anlamlı hâlidir; kuşaklar arası anlam kilimdeki örnekle verilmiştir; el tezgâhı ilk cümlede açıkça söylenir; birkaç ay süren emek son cümlede sonuç olarak anlatılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Göç eden kuşların çoğu yola çıkmadan önce vücutlarında yağ biriktirir. Bu yağ, uzun bir uçuş boyunca harcanacak enerjinin büyük bölümünü karşılayan bir yakıt deposu işlevi görür. Göç zamanının gün uzunluğundaki değişimle ilişkili olduğu bilinmektedir; ancak bu etkenin göç kararını tek başına açıklayıp açıklamadığı tartışmalıdır. Araştırmacılar, besin kaynaklarının azalmasının göçü hızlandırabildiğini gözlemiştir. Dolayısıyla yola çıkış anı, yalnızca iklim koşullarıyla değil, kuşun iç durumuyla birlikte düşünülmelidir.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Göç öncesinde birçok kuş vücudunda yağ depolar.

  2. B

    Gün uzunluğundaki değişim göç zamanıyla ilişkili olabilir.

  3. C

    Gün uzunluğu, göç zamanını belirleyen tek etkendir.

    Doğru cevap
  4. D

    Besin kaynaklarındaki azalma göçün hızlanmasına yol açabilir.

  5. E

    Göç eden bazı kuşlar uçuş enerjisini yağ depolarından karşılar.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada göç öncesinde kuşların yağ biriktirdiği, bu yağın uçuşta yakıt işlevi gördüğü ve besin azalmasının göçü hızlandırabildiği açıkça anlatılır. Gün uzunluğu ile göç zamanı arasında ilişki olduğu söylenir, ancak bu etkenin göç kararını tek başına açıklayıp açıklamadığının tartışmalı olduğu belirtilir. Parçanın son cümlesi de yola çıkışın hem iklime hem kuşun iç durumuna bağlı düşünülmesi gerektiğini gösterir. Bu nedenle gün uzunluğunu tek etken sayan yargı parçadan çıkarılamaz. Çeldiriciler: yağ biriktirme, gün uzunluğu ilişkisi, besin azalmasının hızlandırıcı etkisi ve bazı kuşların yağ depolarından yararlanması, parçadaki cümlelerden doğrudan ya da birbirine bağlanarak çıkarılabilen yargılardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Küçük bir kasaba kütüphanesinde yıllarca kitaplar, konularına bakılmadan geliş sırasına göre rafa yerleştirildi. Yeni gelen bir okur, aradığı eseri bulmak için bütün rafları tek tek gözden geçirmek zorunda kalıyordu. Zamanla kütüphaneci, her kitaba bir sınıflandırma numarası verip bu numaraları bir kayıt defterinde tutmaya başladı. Böylece kitabın yeri, raftaki sıra yerine kayıttaki numaraya bağlı hâle geldi. Yeni düzen okurun zaman kaybını azalttığı kadar, kütüphanenin kendi içindeki işleyişini de kolaylaştırdı.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden söz edilmiştir?

  1. A

    Kitapların yayın yıllarına göre sıralanmasının okura sağladığı kolaylık

  2. B

    Kayıt defterinin devlet tarafından her kütüphaneye zorunlu kılınması

  3. C

    Ödünç verme işlemlerinde kullanılan bir kart sistemi

  4. D

    Konularına göre gruplanmış rafların okurun aradığı eseri bulmasını hızlandırması

  5. E

    Geliş sırasına göre rafa yerleştirilen kitapların okurun aradığı eseri bulmasını güçleştirmesi

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada kitapların konularına bakılmadan geliş sırasına göre dizildiği ve bu düzenin aradığını bulmak isteyen okuru zorladığı anlatılır. Kütüphanecinin sonradan sınıflandırma numaraları verip bu numaraları kayıt defterinde tuttuğu ve yerin kayda bağlandığı da belirtilir. Doğru seçenek bu bilgiyi aynen yansıtır. Çeldiriciler: yayın yıllarına göre sıralama parçada hiç geçmez; kayıt defterinin devlet zorunluluğu olduğuna dair bilgi yoktur; ödünç verme kart sistemi parçada bulunmaz; konularına göre gruplanmış raflar ise parçada anlatılan eski düzenin tersidir ve genel bir doğru olsa da bu parçada söz edilmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bal arıları, çiçek tozunu taşırken farkında olmadan bitkilerin döllenmesine de katkıda bulunur. Besin kaynağını bulan işçi arı, kovana döndüğünde dans ederek diğer arılara çiçeklerin yönünü ve uzaklığını bildirir. Bu iletişim sayesinde kovan, enerji harcamasını en verimli çiçek alanlarına göre ayarlayabilir. Dansın bilgiyi ne kadar hassas aktardığı ise hâlâ tartışılmaktadır.

Bu parçadan hangi yargı çıkarılabilir?

  1. A

    Bal arılarının çiçek tozu taşımasının asıl amacı bitki döllenmesidir.

  2. B

    Bal arılarının dansı, kovanın besin arayışındaki enerji kaybını azaltabilir.

    Doğru cevap
  3. C

    Dans eden arı, kovanın yeni bir yuvaya taşınma kararını kendi başına verir.

  4. D

    Dansın bilgiyi aktarma hassasiyeti üzerine kesin bir sonuca varılmıştır.

  5. E

    Bal arıları, döllenmeyi bilerek ve amaçlayarak gerçekleştiren canlılardır.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada arıların çiçek tozu taşırken döllenmeye farkında olmadan katkı sağladığı, işçi arının dansla yön ve uzaklık bildirdiği ve bu iletişimle kovanın enerji harcamasını verimli çiçek alanlarına göre ayarladığı anlatılır. Bu iki bilgi birlikte düşünüldüğünde, dansın kovanın besin arayışında enerji kaybını azaltabileceği sonucu çıkar. Parçanın son cümlesi dansın hassasiyetinin tartışmalı olduğunu söylediği için kesin bir sonuç yargısı çıkarılamaz. Çeldiriciler: çiçek tozunun asıl amacının döllenme olduğu yargısı parçadaki farkında olmadan ifadesiyle çelişir; yuva taşıma kararı parçada yer almaz; kesin sonuç yargısı tartışma bilgisiyle çelişir; döllenmeyi bilerek yaptıkları yargısı parçadaki farkında olmadan ifadesiyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

35 - 36. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Atölyenin en eski köşesinde camı çatlamış bir dolap dururdu. Dedem her sabah, dolabın içindeki küçük çekiçleri ve pirinç dişlileri aynı sırayla dizerdi. Saat tamir etmeyi bana öğretirken elime ilk verdiği şey küçük bir yay oldu. Acele edip yayı zorladığımda dedem bir şey söylemedi; yalnızca yayı yavaşça geri alıp bekledi. Sonra bana her çarkın kendi sırasını beklediğini anlattı. Bugün bir saatin içine baktığımda o sabrı hâlâ hatırlıyorum.

Soru 35

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçaya göre dede hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Anlatıcıya saat tamirine başlarken ilk olarak küçük bir yay vermiştir.

    Doğru cevap
  2. B

    Dolabı kendi elleriyle tamir ederek atölyeye yerleştirmiştir.

  3. C

    Acele eden torununu yayı geri almaya zorlayarak cezalandırmıştır.

  4. D

    Atölyeye gelen çırakları saat tamirinden uzak tuttuğu anlatılır.

  5. E

    Pirinç dişlileri her akşam değiştirerek torununu sınadığı anlatılır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada dede, torununa saat tamirini öğretirken elime ilk verdiği şey küçük bir yay oldu cümlesiyle ilk verilen şeyin yay olduğunu belirtir. Ardından anlatıcının yayı zorladığı, dedenin ise bir şey söylemeden yayı geri alıp beklediği anlatılır. Doğru seçenek bu bilgiyi aynen yansıtır. Çeldiriciler: dolabın tamir edildiği parçada geçmez; yayı geri alan dede cezalandırmaz, bu yüzden ceza seçeneği tersini söyler; çıraklara ilişkin bir bilgi parçada yoktur; pirinç dişlilerin değiştirildiği de parçada anlatılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadaki altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Yorgunluk anında işi bırakıp dinlenmenin gerekliliği

  2. B

    Başkalarının işine karışmadan kendi işine odaklanmak

  3. C

    Yapılan bir hatanın bir daha tekrarlanmaması gerektiği

  4. D

    Bir işin doğru zamanında ve sabırla ilerlemesi gerektiği

    Doğru cevap
  5. E

    Eski işler bitmeden yeni bir işe başlamamak gerektiği

Doğru cevap: D

Çözüm

Altı çizili cümlede çarkların kendi sırasını beklediği söylenir; bu düşünce, dedenin acele eden torununa yayı geri alıp beklemesiyle birleştiğinde sözün bir işin acele edilmeden zamanında yapılmasını anlattığı sonucu çıkar. Parçanın ilk yarısındaki acele etme davranışı ile ikinci yarıdaki bekleme davranışı birlikte düşünüldüğünde sabır vurgusu açıktır. Bu nedenle sabırla ve zamanında ilerleme vurgusu taşıyan yargı doğrudur. Çeldiriciler: dinlenme ve başkalarının işine karışmama konuları parçada işlenmez; hata tekrarı parçanın anlatmadığı bir durumdur; eski işleri bitirme anlayışı ise parçadaki sıra vurgusunun yanlış bir uzantısıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

37 - 38. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Bazı mahallelerde kurulan alet kütüphaneleri, ihtiyaç duyulan araçların satın alınmak yerine ödünç verilmesi fikrine dayanır. Üyeler matkap, merdiven ya da bahçe makası gibi nadiren kullanılan araçları belirli bir süre için alabilir. Bu uygulama, evlerde bir kez kullanılıp köşeye kaldırılan eşyaların israfını azaltır. Yine de sistemin işleyebilmesi için araçların bakımına özen gösterilmesi gerekir; kırılan ya da eksilen her parça sonraki üyenin işini aksatır. Bu yüzden kütüphanelerin birçoğu üyelerinden küçük bir aidat almakta ve iade sırasında aracın durumunu kayda geçirmektedir. Aidat, aracın satın alma bedelini karşılamaktan çok, bakım ve yenileme için bir güvence işlevi görür. Bu anlayış, eşyayı sahiplenmenin yanında paylaşmanın da bir sorumluluk gerektirdiğini gösterir.

Soru 37

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçada alet kütüphaneleri hakkında aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Araçların satın alınmak yerine ödünç verilmesi fikrine

  2. B

    Kentin merkezine göre kira ücretinin farklılaştırılmasına

    Doğru cevap
  3. C

    Kırılan ya da eksilen bir parçanın sonraki üyeyi etkilemesine

  4. D

    Aidatın araçların onarılıp yenilenmesi için bir teminat oluşturmasına

  5. E

    Üyelerin nadiren kullanılan araçları belirli bir süre için alabilmesine

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: parçada alet kütüphanelerinin ödünç verme fikrine, üyelerin nadiren kullanılan araçları belirli süreyle almasına, kırılan parçanın etkisine, aidatın rolüne ve iade kaydına değinildiği belirlenir. İkinci adım: seçeneklerdeki her ifadeyi bu konularla eşleyince, kent merkezine göre kira ücretinin farklılaştığının parçada hiç söz edilmediği görülür; değinilmemiş olan ifade budur. Çeldiriciler: ödünç verme fikri, kırılan parçanın sonraki üyeyi etkilemesi ve üyelerin araçları belirli süreyle alması parçada açıkça anlatılır. Aidatın araçların onarılıp yenilenmesi için bir teminat oluşturduğu ifadesi ise parçada yer alır, çünkü aidatın satın alma bedelinden çok bakım ve yenileme için alındığı söylenir; bu nedenle bu seçenek değinilmiş bir konudur ve doğru cevap olamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Parçanın bütünü göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Alet kütüphaneleri, kentlerdeki satın alma alışkanlığını ortadan kaldırmıştır.

  2. B

    Yazar, eşyayı satın almanın bir israf biçimi olduğunu savunmaktadır.

  3. C

    Aidat, kütüphanelerin başlıca gelir kaynağını oluşturmaktadır.

  4. D

    Bir kütüphanenin uzun süre işleyebilmesi, üyelerin araçlara gösterdiği özene bağlıdır.

    Doğru cevap
  5. E

    Ödünç alınan araçların iade edildiğinde onarılması gerekmektedir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: parçanın konusu alet kütüphaneleridir ve yazarın temel yargısı, bu sistemin ancak araçlara özenle bakılırsa işleyebileceğidir. İkinci adım: parçadaki bakım gerektiği ve kırılan bir parçanın sonraki üyeyi etkilediği bilgisi ile aidatın bakım ve yenileme güvencesi olduğu bilgisi birlikte düşünülür; bu iki bilgi birleşince kütüphanenin sürekliliğinin üyelerin özenine bağlı olduğu sonucu çıkar. Üçüncü adım: seçenekleri parçadaki somut ifadelerle eşleyince bu sonucu karşılayan tek ifade kalır. Çeldiriciler: satın almanın israf sayıldığı yargısı yazarın değil, ödünç verme fikrinin israfı azalttığını söyleyen cümlenin aşırı genellemesidir; kütüphanenin ana gelir kaynağının aidat olduğu parçada hiç geçmez; kentlerdeki alışkanlığı ortadan kaldırma iddiası parçanın anlattığı ölçüyü aşar; iade edilen her aracın onarılması gerektiği ise yalnızca kırılan parçaların etkisine değinen bir cümleden çıkarılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Zaman yönetimi çoğu zaman yapılacaklar listesiyle özdeşleştirilir. Oysa liste yalnızca neyin yapılacağını söyler; işin ne kadar süreceğini ve hangi sırayla ele alınacağını göstermez. Bu eksiklik, planların gün ortasında dağılmasının asıl nedenidir. Daha işlevsel bir yöntem, her göreve ayrılan süreyi önceden tahmin edip bu tahmini gerçek sürelerle karşılaştırmaktır. Tahmin ile gerçek arasındaki fark, bir sonraki planın daha isabetli kurulmasını sağlar. Her görevin süresini ayrıntılı biçimde ölçmek ise yorucu olabilir; birkaç görevi ölçüp sonuçları genellemek de iyi bir başlangıçtır. Önemli olan, planı bir kez yazıp kenara bırakmak değil, düzenli aralıklarla gözden geçirmektir.

Soru 39

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Parçanın genel akışı düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Zaman planının işe yaraması, tahminlerin gerçek sürelerle karşılaştırılmasına bağlıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Planın bir kez yazılması, sonrasında değiştirilmemesini gerektirir.

  3. C

    Ders çalışmak için en verimli saat sabahın erken saatleridir.

  4. D

    Her görevin süresini ayrıntılı ölçmek, planlamanın en önemli bölümüdür.

  5. E

    Yapılacaklar listesi tutmak, zaman yönetimi için yeterli bir yöntemdir.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: yazar yapılacaklar listesinin işin süresini göstermediğini ve tahmin ile gerçek sürelerin karşılaştırılmasının bir sonraki planı isabetlendirdiğini söyler. İkinci adım: bu iki düşünce birleşince, bir planın işe yaraması için sürelerin önceden tahmin edilip sonradan sınanması gerektiği sonucuna varılır. Üçüncü adım: seçenekleri bu sonuçla eşleyince yalnızca tahminlerin karşılaştırılmasına bağlılık ifadesi kalır. Çeldiriciler: yapılacaklar listesinin yeterli olduğu görüşü yazarın karşı çıktığı bir yaklaşımdır; planın değiştirilmemesi gerektiği yargısı, parçadaki düzenli gözden geçirme vurgusunun tersidir; sabah saatinin verimliliği parçada hiç geçmeyen bir genel bilgidir; ayrıntılı ölçmenin planın en önemli bölümü olduğu ise yazarın yorucu bulduğu ve sınırladığı bir ayrıntıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçada zaman yönetimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi açıkça söylenmiştir?

  1. A

    Planların gün ortasında dağılmasının başlıca nedeni uyku düzensizliğidir.

  2. B

    Tahmin ile gerçek süre arasındaki fark, planın yeniden yazılmasını gerektirir.

  3. C

    Planın bir kez yazılıp kenara bırakılması, yeterli bir gözden geçirmedir.

  4. D

    Düzenli çalışma, ders başarısında kısa vadede belirleyici olur.

  5. E

    Yapılacaklar listesi, işlerin ne kadar süreceğini göstermez.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: parçada yapılacaklar listesinin neyi gösterip neyi göstermediği açıkça belirtilir. İkinci adım: seçenekler içinde bu bilgiyle aynı şeyi söyleyen ifadeyi bulmak yeterlidir; listenin işin ne kadar süreceğini göstermediği parçada doğrudan yazılıdır. Çeldiriciler: planların dağılmasının nedeni olarak uyku düzensizliği parçada hiç geçmez; tahmin farkının planı yeniden yazdırdığı ifadesi, farkın bir sonraki planı isabetlendirdiği bilgisinden uzaklaşır; bir kez yazılıp bırakılan planın yeterli olduğu ifadesi, parçadaki düzenli gözden geçirme vurgusuna aykırıdır; düzenli çalışmanın kısa vadede belirleyici olduğu ise parçada yer almayan genel bir bilgidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by