Soru 1
- Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
- Orta
- Çoktan seçmeli
Felsefe dersinde öğretmen, tartışmayı somut bir örnekle başlatmak için tahtaya iki cümle yazdı: “Her insan bir gün ölür. Mert bir insandır.” Ardından bir öğrenci, Mert’in de bir gün öleceği sonucunun bu iki cümleden çıkarılıp çıkarılamayacağını sordu. Sınıf, sonucun verilen cümlelerden çıkarılabileceği konusunda hemfikir oldu. Öğretmen ise tartışmayı, tahtadaki cümlelerin sırasını yeniden okuyarak ve öğrencilerden bu cümlelerin neyi birlikte gösterdiğini düşünmelerini isteyerek sürdürdü. Bir süre sonra öğrenciler, derste yazılanları defterlerine dikkatle ve sırayla not almaya başladı.
Bu parçada kullanılan akıl yürütme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- ADoğru cevap
Tümdengelim
- B
Analoji
- C
Tümevarım
- D
Önerme
- E
Çelişki
Doğru cevap: A
Çözüm
Birinci adım: parçadaki önermeler ayrılır. “Her insan bir gün ölür” genel bir yargıdır; “Mert bir insandır” ise tek bir kişiye ilişkin özel bir önermedir. İkinci adım: genel yargıdan hareketle özel bir duruma ilişkin sonuca geçilmiştir, yani akıl yürütme genelden özele doğru ilerlemektedir. Üçüncü adım: bu genelden özele çıkarım biçimi tümdengelimdir ve dedüksiyon olarak da adlandırılır; sonuç, kabul edilen genel önermenin bilgisini belirli bir duruma uygulayarak elde edilir. Çeldiriciler: “Tümevarım” tek tek gözlemlerden genel bir yargıya giden ters yöndür, parçada özelden genele geçiş yoktur. “Analoji” iki durum arasında benzerlik kurmaya dayanır, parçada bir benzetme bulunmadığı için yanlıştır. “Önerme” akıl yürütmenin yapı taşıdır, bir akıl yürütme türü değildir. “Çelişki” birbirini dışlayan iki yargıdır ve parçada karşıt bir yargı yoktur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.