5 soru · YKS

TYT Felsefe Deneme 4 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Felsefe Deneme 4 cevap anahtarı ve 5 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Felsefe dersinde öğretmen, tartışmayı somut bir örnekle başlatmak için tahtaya iki cümle yazdı: “Her insan bir gün ölür. Mert bir insandır.” Ardından bir öğrenci, Mert’in de bir gün öleceği sonucunun bu iki cümleden çıkarılıp çıkarılamayacağını sordu. Sınıf, sonucun verilen cümlelerden çıkarılabileceği konusunda hemfikir oldu. Öğretmen ise tartışmayı, tahtadaki cümlelerin sırasını yeniden okuyarak ve öğrencilerden bu cümlelerin neyi birlikte gösterdiğini düşünmelerini isteyerek sürdürdü. Bir süre sonra öğrenciler, derste yazılanları defterlerine dikkatle ve sırayla not almaya başladı.

Bu parçada kullanılan akıl yürütme türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tümdengelim

    Doğru cevap
  2. B

    Analoji

  3. C

    Tümevarım

  4. D

    Önerme

  5. E

    Çelişki

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: parçadaki önermeler ayrılır. “Her insan bir gün ölür” genel bir yargıdır; “Mert bir insandır” ise tek bir kişiye ilişkin özel bir önermedir. İkinci adım: genel yargıdan hareketle özel bir duruma ilişkin sonuca geçilmiştir, yani akıl yürütme genelden özele doğru ilerlemektedir. Üçüncü adım: bu genelden özele çıkarım biçimi tümdengelimdir ve dedüksiyon olarak da adlandırılır; sonuç, kabul edilen genel önermenin bilgisini belirli bir duruma uygulayarak elde edilir. Çeldiriciler: “Tümevarım” tek tek gözlemlerden genel bir yargıya giden ters yöndür, parçada özelden genele geçiş yoktur. “Analoji” iki durum arasında benzerlik kurmaya dayanır, parçada bir benzetme bulunmadığı için yanlıştır. “Önerme” akıl yürütmenin yapı taşıdır, bir akıl yürütme türü değildir. “Çelişki” birbirini dışlayan iki yargıdır ve parçada karşıt bir yargı yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Din, siyaset ve sanat felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir sanat kuramcısı, bir nesneyi güzel bulan kişinin hangi duyguyla bu yargıyı verdiğini araştırıyordu. Ona göre bir gül bahçesine bakıp hoşlanan kişi, bahçeden ne bir yarar bekler ne de onu sahiplenmek ister; hoşnutluğu yalnızca nesneyi görmekten duyduğu haz oluşturur. Kuramcı, bu nesnenin bir amaca uygun biçimde düzenlendiği izlenimini duyduğumuzu, fakat bu amacın önceden bir kavram olarak bilinmesinin gerekmediğini belirtir.

Bu görüşten hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Bir nesnenin güzel sayılması, kişiye sağladığı yararın büyüklüğüne bağlıdır.

  2. B

    Güzellik, doğadaki nesnelerin birebir taklit edilmesiyle ortaya çıkan bir özelliktir.

  3. C

    Güzellik hakkındaki yargılar, kişinin öznel zevkine ait olup nesneyle bağlantısı bulunmaz.

  4. D

    Yarar sağlamasa da amacına uygun biçimde görünen bir nesne güzel sayılabilir.

    Doğru cevap
  5. E

    Güzel sanatlar, ilk kez antik Mısır'da bir devlet kurumunun denetiminde ele alınmıştır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Görüşe göre güzel bir nesneyi beğenmek bir çıkar ya da yarar beklentisine dayanmaz; hoşnutluk nesnenin kendisini görmekten gelir. İkinci adım: Nesne bir amaca uygun biçimde düzenlenmiş gibi görünür, ancak bu amaç önceden bir kavram olarak bilinmez. Üçüncü adım: İki durum birleştiğinde, bir nesnenin güzel sayılması için kullanışlı olması gerekmez; amacına uygun görünmesi ve bunun karşılıksız bir hoşnutluk vermesi yeterlidir. Bu nedenle doğru çıkarım, yararsız bir nesnenin de güzel sayılabileceğini söyleyen seçenektir. Yararla eşitleyen seçenek, güzelliği kişinin kazancına bağladığı için görüşle çelişir. Doğanın birebir taklidini öne süren seçenek, görüşte taklit ile güzellik arasında bir bağ kurulmadığı için yanlıştır. Öznel zevke indirgeyen seçenek ise hoşnutluğun nesnenin biçimine bağlı olduğunu yok sayar. Tarihsel iddia verilen görüşte yer almadığı ve bu görüşten bir sonuç çıkarmaya yaramadığı için bu soruda kullanılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Ahlak felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kasabanın belediye meclisi, sınırlı bütçesini iki proje arasında paylaştırmak zorundadır. Birinci proje, kısa vadede birkaç mahallenin ihtiyacını karşılayacak ve bazı meclis üyelerinin seçim bölgelerindeki sorunlara çözüm getirecektir. İkinci proje ise su, sağlık ve ulaşım hizmetlerini kasabanın büyük çoğunluğuna ulaştıracak, uzun vadede yaşam koşullarını belirgin biçimde iyileştirecektir. Meclis, iki projenin halkın geneline sağlayacağı kazanımları karşılaştırmış ve karar gerekçesini tutanağa şöyle yazmıştır: 'Hangi seçeneğin en çok kişinin yaşam koşullarını iyileştirdiği göz önünde bulundurulmuş, karar bu ölçüte göre verilmiştir.'

Bu karar gerekçesi, aşağıdaki görüşlerden hangisiyle en çok örtüşür?

  1. A

    Ahlaki doğruluğu, sonuçlarından bağımsız olarak bir göreve uymakta arar.

  2. B

    Ahlaki değeri, bireyin kendi hazzını en üst düzeye çıkarmasıyla ölçer.

  3. C

    İyiyi, akılla kavranan değişmez bir ide olarak düşünür.

  4. D

    Doğruyu, kişinin içindeki vicdanın doğrudan sezdiği bir yargıyla belirler.

  5. E

    Ahlaki değeri, eylemin toplumda doğurduğu toplam yararla ölçer.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda meclisin karar gerekçesi belirlenir: iki proje arasındaki seçim, hangisinin kasabanın geneline daha fazla kazanç getireceği üzerinden yapılmıştır. İkinci adımda bu gerekçe bir ahlak ölçütüne bağlanır: eylemin değeri sonuçlarının toplam yararına göre ölçülüyorsa bu görüş faydacılıktır. Bentham'a göre iyiliğin ölçütü faydadır; bu nedenle gerekçeyi en iyi açıklayan görüş, ahlaki değeri eylemin doğurduğu toplam yararla ölçen görüştür.

Çeldiriciler: Sonuçlarından bağımsız olarak bir göreve uymayı ahlaki doğrunun ölçütü sayan görüş ödev ahlakıdır; kararın gerekçesi sonuçlara dayandığı için bu görüşle bağdaşmaz. Ahlaki değeri bireyin kendi hazzını en üst düzeye çıkarmasıyla ölçen görüş, toplumun geneli hesaba katılmadığı için bu kararla uyuşmaz. Doğruyu içsel bir vicdan sezgisiyle belirleyen görüş, kararın dayandığı sonuç karşılaştırmasını değil kişinin iç yargısını esas alır. İyiyi akılla kavranan değişmez bir ide olarak düşünen görüş ise projelerin yarar karşılaştırmasıyla ilgili değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • MS 2. - 15. yy felsefesi (Ortaçağ Hristiyan ve İslam felsefesi)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir tarihçi, kısa sürede yükselip uzun süre ayakta kalan bir hanedanın öyküsünü anlatırken şunları yazmıştır:

“Devlet tıpkı bir insan gibi doğar, büyür, yaşlanır ve sonunda ölür. Bu hanedanın yükseliş yıllarında dağınık obalar ortak bir ülkü ve aynı dinin birleştirdiği bir topluluk olarak tek sancak altında toplanmış, aynı coşkuyla savaşa girmiş ve sınır boylarını korumuştur. Hazineler dolup refah arttıkça ise kabileler arasındaki bağ gevşemiş, ganimet kavgaları başlamış ve birlik zayıflamıştır.”

Parçada sözü edilen asabiyetin, yani devleti ayakta tutan grup dayanışmasının kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Ortak bir ülkü ve dinden kaynaklanan dayanışma

    Doğru cevap
  2. B

    Farabi'nin erdemli toplum anlayışındaki önder erdemi

  3. C

    Ortak ekonomik çıkar ve ganimet paylaşımı

  4. D

    Devletin bürokratik bir makine gibi işleyen kurumlarına sadakat

  5. E

    Hükümdarın kişisel ölümsüzlüğü ve sürekli iktidarı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda parçanın devleti canlı bir organizmaya benzettiği görülür: devlet doğar, büyür, yaşlanır ve ölür. İkinci adımda asabiyetin kaynağı aranır. Obalar yükseliş yıllarında ortak bir ülkü ve dinin çevresinde tek sancak altında toplanmış, refah arttıkça bu bağ gevşemiştir. Dolayısıyla dayanışmayı doğuran etken ortak bir ülkü ve dinden gelen bağlılıktır; refah ise bu bağı sonradan zayıflatan bir etkendir.

Çeldiriciler: 'Ortak ekonomik çıkar ve ganimet paylaşımı' seçeneği, parçada ganimet kavgalarının birliği dağıttığı anlatıldığı için yanlıştır; ekonomik çıkar kaynak değil, bağı zayıflatan etkendir. 'Devletin bürokratik bir makine gibi işleyen kurumlarına sadakat' seçeneği devleti makineye benzetmenin sonucudur; parça devleti canlı bir organizmaya benzetir. 'Hükümdarın kişisel ölümsüzlüğü ve sürekli iktidarı' seçeneği devleti ölümsüz saymaktır; parçadaki devlet yaşlanıp ölmektedir. 'Farabi'nin erdemli toplum anlayışındaki önder erdemi' seçeneği bu görüşü başka bir düşünüre bağlar ve parçadaki açıklama erdemli önder kavramına dayanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Bilgi felsefesi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Ayşe, sabah bahçedeki açmış bir dal önünde duruyor. Dalın kırmızı çiçeklerini gözleriyle görüyor, tomurcuklarının kokusunu alıyor ve yaprağın pürüzsüz olduğunu parmaklarıyla hissediyor. Bu algılarının ardından dalın ilkbaharın habercisi olduğu yargısına varıyor ve bunu defterine yazıyor.

Ayşe'nin defterine yazdığı bu yargı, bilgi kuramının incelediği bir konudur. Bu durumda, yargının oluşumuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Yargı, dalın özelliklerinin zihne olduğu gibi kopyalanmasıdır.

  2. B

    Yargı, özne ile nesne arasındaki ilişkiden doğan bir üründür.

    Doğru cevap
  3. C

    Yargı, Ayşe'nin o andaki duygu durumunun doğrudan yansımasıdır.

  4. D

    Yargı, dalın ilkbahar olduğuna dair inançla aynı şeydir.

  5. E

    Yargı, deneysel kontrolle sınanmış bilimsel bir yöntemin ürünüdür.

Doğru cevap: B

Çözüm

Bilgi, öznenin nesneyle ilişkisi sonucunda ortaya çıkan üründür; burada Ayşe'nin algıları ile dalın özellikleri birleşerek yargıyı oluşturur. Yargı dalın kendisinden tek başına çıkmaz, çünkü aynı dal farklı bir kişinin algısında farklı bir yargıya yol açabilir. Dalın özelliklerinin zihne olduğu gibi kopyalandığını söyleyen seçenek bu yüzden yanlıştır, çünkü öznenin etkinliğini hiç hesaba katmaz. Yargıyı Ayşe'nin duygu durumuna indirgeyen seçenek ise nesnenin payını yok sayar; yargıyı inançla aynı görmek ve deneysel bir yönteme bağlamak da sözü edilen ilişkiyi karıştırmak olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by