120 soru · YKS

TYT Deneme 4 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Deneme 4 cevap anahtarı ve 120 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Cümle veya parçada boş bırakılan yere sözcük/ifade seçimi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köyün en eski öğretmeni, sınıfa girdiğinde önce tahtaya değil çocukların yüzlerine bakardı. Dersi anlatmadan önce herkesin neye takıldığını sezer ve konuyu o noktadan başlatırdı. Onun sınıfında bilgi bir yük olmaktan çıkar; ......... Bu yüzden çocuklar dersin bitmesini değil, bir sonrakini beklerdi.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    tahtaya yazılan konuların sırasını belirlerdi

  2. B

    öğrencileri çalışmadan sınavı geçirirdi

  3. C

    çocukları dersin bitmesini sabırsızlıkla bekletirdi

  4. D

    öğrenmeyi bir merak yolculuğuna dönüştürürdü

    Doğru cevap
  5. E

    bilgiyi sırtta taşınan ağır bir çuvala çevirirdi

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda boşluğun, öğretmenin bilgiyle kurduğu ilişkiyi niteleyen bir yargı olması gerektiği görülür; çünkü boşluktan önceki cümle bilginin yük olmaktan çıktığını söyler, dolayısıyla boşluk bu dönüşümün nasıl gerçekleştiğini tamamlamalıdır. İkinci adımda parçanın genel yargısı çıkarılır: öğretmen dersi öğrencinin neye takıldığından başlatmaktadır, yani öğrenmeyi ilgiyle ve merakla kurmaktadır. Üçüncü adımda boşluktan sonraki cümle kontrol edilir: çocuklar dersin bitmesini değil bir sonraki dersi beklediğine göre, boşluk öğrenmeyi keyifli bir yolculuğa çevirmelidir. “öğrenmeyi bir merak yolculuğuna dönüştürürdü” ifadesi bu üç koşulu birlikte karşılar, bu yüzden doğru seçenektir. “tahtaya yazılan konuların sırasını belirlerdi” ifadesi konuya değinir ama öğretmenin etkisi hakkında bir yargı taşımadığı için boşluğu dolduramaz. “öğrencileri çalışmadan sınavı geçirirdi” ifadesi parçanın yargısını aşar; parça bilginin yükünün hafiflediğini söyler, çalışmanın gereksiz olduğunu söylemez. “çocukları dersin bitmesini sabırsızlıkla bekletirdi” ifadesi boşluktan sonraki cümleyle çelişir, çünkü çocuklar dersin bitişini değil bir sonrakini bekler. “bilgiyi sırtta taşınan ağır bir çuvala çevirirdi” ifadesi “yük” sözcüğünü mecaz anlamıyla değil sözlük anlamıyla okur; oysa parça yükün kalktığını anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köy okulunda Ferhat (I) adlı öğrenci, teneffüslerde bahçedeki ağaçların (II) gölgesinde oturup kitap okumayı severdi. Yaz aylarında sıcak (III) havalarda bile bu alışkanlığını bırakmazdı. Sınav haftaları yaklaşınca sevinç (IV) yerini kaygıya bırakırdı, öğretmeni ise ateşli (V) bir konuşmayla onlara cesaret verirdi.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi genel anlamlıdır?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Genel anlamlı sözcük, aynı türden bütün varlıkları topluca karşılar. II numaralı "ağaçların" sözcüğü bahçedeki ağaçları tek tek değil bir tür olarak kapsadığı için genel anlamlıdır. I numaralı "Ferhat" tek bir kişiyi, III numaralı "sıcak" ise ölçülebilen bir özelliği (sıcaklık derecesini) bildirdiği için genel değildir. IV numaralı "sevinç" soyut bir duyguyu, V numaralı "ateşli" ise heyecanlı anlamında mecaz olarak kullanıldığı için bu soruda yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Türkçede ikilemeler, sözcüklerin biçim ve anlam bakımından nasıl kurulduğuna göre sınıflandırılır. Aşağıda beş ikileme numaralandırılmış olarak verilmiştir.

(I) yavaş yavaş (II) çoluk çocuk (III) sıra sıra (IV) ağır ağır (V) tek tek

Numaralanmış bu ikilemelerden hangisi oluşum bakımından ötekilerden farklıdır?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her ikilemenin bileşenleri ayrılır: (I), (III), (IV) ve (V) numaralı ikilemelerin her birinde aynı sözcük iki kez yazılmıştır. İkinci adımda (II) numaralı ikilemenin bileşenleri ayrı ayrı sınanır: 'çocuk' tek başına anlamlı bir sözcüktür, 'çoluk' ise tek başına bir anlam taşımaz. Üçüncü adımda bu iki kuruluş karşılaştırılır ve oluşumu ötekilerden farklı olan ikilemenin, biri anlamlı biri anlamsız sözcükten kurulmuş olan (II) numaralı ikileme olduğu sonucuna varılır.

Çeldiriciler: (I), (III), (IV) ve (V) numaralı ikilemelerin hepsi aynı sözcüğün tekrarıyla kurulmuştur; bu yüzden birbirleriyle aynı türdendir ve hiçbiri ötekilerden farklı değildir. Bu dört ikilemeyi birbirinden ayırmaya çalışmak, asıl farkın yalnız (II) numaralı ikilemede olduğunu gözden kaçırmaya yol açar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Uzun yıllar sonra gelen mektubu açan kadın, ağzı kulağına varmış bir hâlde odadan koşarak çıktı ve annesine haberi anlatmaya başladı. Yanındakiler onun bu hâlini uzun süre unutamadı.

Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Büyük bir sevinç duymak

    Doğru cevap
  2. B

    Haberle herkesi şaşırtmak

  3. C

    Büyük bir üzüntüyle susmak

  4. D

    Ağzının iki yanının kulaklarına kadar uzanması

  5. E

    Bir sözü ağızdan ağza yayarak herkese duyurmak

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda parçadaki durum belirlenir: uzun yıllar sonra gelen bir haberi okuyan kadın odadan koşarak çıkmakta ve haberi annesine heyecanla anlatmaktadır; yanındakiler bu hâlini uzun süre unutamamaktadır. İkinci adımda altı çizili deyim, 'ağzı kulağına varmak', bu bağlama uygulanır: deyim, birinin çok sevindiğini ve büyük bir mutluluk içinde olduğunu anlatır, bağlamdaki davranışla da bu anlam örtüşür.

Çeldiriciler: 'Ağzının iki yanının kulaklarına kadar uzanması' seçeneği deyimin sözcüklerinin gerçek anlamını tarif eder; deyim mecaz anlamlıdır ve fiziksel bir durumu değil bir duygu hâlini anlatır. 'Büyük bir üzüntüyle susmak' seçeneği parçada anlatılan sevincin karşıtıdır. 'Haberle herkesi şaşırtmak' cümlenin genel akışına uysa da deyimin anlamını taşımaz, çünkü deyim şaşkınlığı değil sevinci anlatır. 'Bir sözü ağızdan ağza yayarak herkese duyurmak' ise başka bir söz öbeğinin anlamıdır ve bu deyimle karşılanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Yıl sonu töreninde kulüp başkanı, proje yarışmasını kazanan ekibe ödül (I) takdim etti. Ekibin üyeleri bu mükâfatı (II) büyük bir gururla aldı. Kurallara uymayan bir takım için ceza (III) yerine daha hafif bir yaptırım (IV) uygulanmasına karar verildi. Tören boyunca sahnedeki ödüllü (V) projeler herkesin takdirini topladı.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangi ikisi eş anlamlıdır?

  1. A

    I - V

  2. B

    III - IV

  3. C

    I - II

    Doğru cevap
  4. D

    I - III

  5. E

    II - V

Doğru cevap: C

Çözüm

Eş anlamlı sözcükler aynı varlığı ya da kavramı karşılar; yakın anlamlı sözcükler ise görünüşte benzer olsa da aralarında anlam farkı taşır. I numaralı "ödül" ile II numaralı "mükâfat" bir başarının karşılığında verilen şeyi aynı biçimde adlandırdığı için eş anlamlıdır. III numaralı "ceza" ile IV numaralı "yaptırım" arasında kapsam farkı vardır: yaptırım her türlü cezayı da içine alan daha geniş bir kavramdır, bu yüzden tam eş anlamlı sayılmaz. "ödül" ile "ceza" birbirinin karşıtı olduğundan zıt anlamlıdır; V numaralı "ödüllü" sözcüğü ödül kelimesinden türemiş olsa da ödül almış anlamını taşır ve "mükâfat" ile aynı kavramı karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kent planlama toplantısında yetkili, park yeri ihtiyacının uzun süredir tartışıldığını anlattıktan sonra şu cümleyi kuruyor: “Otopark projesi onaylanmadığı için kent merkezindeki trafik hâlâ çözülmüş değil.” Yetkili, bu konuda henüz karar verilmediğini de ekledi. Bu cümlenin açıkça söylemediği, ancak dayandığı varsayımdan çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Otopark projesinin onaylanması, merkezdeki trafik sorununun çözümünde etkili olacaktı.

    Doğru cevap
  2. B

    Otopark projesi onaylanmadığı için merkezdeki trafik sorunu çözülmemiştir.

  3. C

    Otopark projesinin onaylanmamasının asıl nedeni, belediyenin bütçe yetersizliğidir.

  4. D

    Otopark projesinin onaylanması, merkezdeki trafik yoğunluğunu artırmıştır.

  5. E

    Büyük kentlerdeki trafik sorunu, park yeri eksikliğinden kaynaklanmaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Cümlenin açık yargısı, otopark projesinin onaylanmadığı ve bunun sonucunda trafiğin hâlâ çözülmediğidir. İkinci adım: “onaylanmadığı için” ifadesi, onaylanmanın trafiği çözmek için bir adım olduğunu önvarsayar; yani projenin onaylanmış olsaydı sorunun çözümünde etkili olacağı cümlede söylenmeden kabul edilir. Üçüncü adım: Bu önvarsayımı kurup seçenekleri cümlenin sınırına göre eleriz. Doğru seçenek, otopark projesinin onaylanmasının trafik sorununun çözümünde etkili olacağı yargısını taşır ve bu önvarsayımla örtüşür. Çeldiriciler: “Otopark projesi onaylanmadığı için merkezdeki trafik sorunu çözülmemiştir” seçeneği cümlenin açıkça söylediğini yineler, bu yüzden çıkarım değildir. “Asıl nedeni belediyenin bütçe yetersizliğidir” seçeneği cümlede dayanağı olmayan yeni bir neden ekler. “Projenin onaylanmasının trafiği artırdığı” seçeneği, cümlenin düşündürdüğü yönün tersini söyler. “Büyük kentlerdeki trafik sorunu park yeri eksikliğinden kaynaklanır” seçeneği ise tek bir kent hakkındaki yargıyı bütün büyük kentlere genelleştirir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Dil dersinde öğretmen, cümlelerdeki anlatım özelliklerini ayırt etmek için bir çalışma yaptırdı. Öğrencilerden her cümlede hangi anlatımın kullanıldığını belirlemeleri istendi. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır?

  1. A

    Bu yılki hasat, geçen yıldakinden daha bereketli oldu.

  2. B

    Yeni köprü, eskisi kadar sağlam görünerek trafiği rahatça taşıyor.

  3. C

    Bu sabah hava, dünkü öğleden sonraya göre belirgin biçimde soğudu.

  4. D

    Eski kütüphanenin ahşap rafları, yıllar içinde koyu bir renk almıştı.

    Doğru cevap
  5. E

    Köyün en yaşlı çınarı, meydanın ortasında duruyor.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Karşılaştırma, iki ya da daha çok varlığın veya durumun birbiriyle kıyaslandığı anlatımdır; “daha”, “kadar”, “en” ve “göre” gibi sözcükler bu kıyası kurar. İkinci adım: Her cümlede bu sözcüklerin bir kıyas kurup kurmadığına bakılır. Doğru seçenekte böyle bir sözcük yoktur; cümlede bir nesnenin zaman içindeki değişimi anlatılır, iki varlık ya da iki durum birbiriyle kıyaslanmaz. Çeldiriciler: “geçen yıldakinden daha bereketli” seçeneğinde “daha” iki hasadı karşılaştırır. “Eskisi kadar sağlam” seçeneğinde “kadar” iki köprüyü eşitleyerek kıyas kurar. “Dünkü öğleden sonraya göre” seçeneğinde “göre” iki zaman dilimini karşılaştırır. “En yaşlı çınar” seçeneğinde “en” bir varlığı ötekilerden üstünlük bakımından ayırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Sözcükte yapı: kök, ek (yapım/çekim), türemiş-birleşik-basit sözcük
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir dil dersinde öğretmen, aşağıdaki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak inceletmektedir: gözlükçü, okuyucu, yazlık, ağaçlık, yeşillik.

Bu sözcüklerden hangisinin kökü fiildir?

  1. A

    yeşillik

  2. B

    ağaçlık

  3. C

    gözlükçü

  4. D

    yazlık

  5. E

    okuyucu

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Önce her sözcükten ekler ayrılır: gözlükçü, göz kökü ile -lük ve -çü eklerinden; okuyucu, oku kökü ile -yucu ekinden; yazlık, yaz kökü ile -lık ekinden; ağaçlık, ağaç kökü ile -lık ekinden; yeşillik, yeşil kökü ile -lik ekinden oluşur. Birinci adım bu ayrımdır. İkinci adımda her kökün türü belirlenir: göz, yaz, ağaç ve yeşil isim ya da sıfat kökleridir, oku ise fiil köküdür, çünkü okumak fiilinin kökü budur. Bu nedenle kökü fiil olan tek sözcük okuyucu sözcüğüdür ve doğru cevap budur. Çeldiriciler: yazlık sözcüğü, yazmak fiiliyle aynı biçimde yazıldığı için fiil kökenli sanılabilir; oysa burada kök mevsim adı olan yaz sözcüğüdür ve isimdir. gözlükçü sözcüğünde gövde gözlük sanılırsa kök yanlış belirlenir; kök göz olup isimdir. ağaçlık ve yeşillik sözcükleri ise eklerine bakılarak fiil kökü sanılamaz, çünkü kökleri ağaç ve yeşil isim veya sıfat kökleridir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Fiiller: kip, kişi, çatı, fiilimsi, ek-fiil
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Denizciler pusulayı yıllarca rotalarını belirlemek için kullanmışlardı.

  2. II.

    Bu alet, gece yıldızlara bakan denizciler için vazgeçilmez bir yardımcıydı.

  3. III.

    Rehber, pusulanın kapağındaki işlemelerin el emeği olduğunu anlattı.

  4. IV.

    Pusulanın kasası bronz.

  5. V.

    Pusula yalnızca denizcilere ait bir alet değildi.

Müzenin giriş katında yaşlı bir rehber, ziyaretçilere eski bir pusulayı tanıtıyordu. Pusula, yüzyıllar önce açık denizde rota bulmak için kullanılan küçük bir alettir. Rehber, bu aletin kıyı şeridindeki eski limanlarda da uzun süre aranan bir eşya olduğunu özellikle vurgulayarak anlatıyordu. Cam vitrinin içindeki pusula, bugün bile bakımı özenle yapılan bir eser olarak duruyordu.

Aşağıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yüklem birleşik zamanlı bir fiildir?

  1. A

    I

    Doğru cevap
  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: A

Çözüm

Önce her cümlenin yüklemi bulunur (birinci adım). Sonra yüklemde basit zamanlı bir fiil kökünün ardından -idi, -imiş ya da -ise ek fiilinin gelip gelmediğine bakılır (ikinci adım). Son olarak ek fiil varsa çekimlenen sözcüğün isim mi fiil mi olduğu ayırt edilir (üçüncü adım). I numaralı cümlenin yüklemi "kullanmışlardı" sözcüğüdür; "kullan" fiiline -mış eki gelerek geçmiş zaman kurulmuş, bunun üzerine -dı ek fiili eklenmiştir. Geçmiş zaman eki -mış ile ek fiil -dı bir arada olduğu için bu yapı birleşik zamanlıdır, yani yüklem birleşik zamanlı bir fiildir. Yanlış seçenekler: II numaralı cümlenin yüklemi "yardımcıydı" isim soylu bir sözcüğün ek fiille çekimlenmesidir, fiil değildir. III numaralı cümlenin yüklemi "anlattı" ek fiil almamış, basit geçmiş zamanlı bir fiildir. IV numaralı cümlede yüklem "bronz" isim soylu bir sözcüktür, ek fiil taşımaz ve ortada çekimli bir fiil yoktur. V numaralı cümlede yüklem "değildi" ile olumsuzlanmış bir isim cümlesidir, fiil değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Cümle ögeleri ve söz öbekleri (tamlama, öbek)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

I. Dün akşam sahafa uğrayıp eski dergileri okuduk. II. Bu konuda son sözü söyleyecek olan biziz. III. Kütüphanenin en sessiz köşesi, şehrin en eski binasının alt katındaydı. IV. Vadinin en güzel manzarası, ilkbaharda çiçeklenen geniş bir çayırdı. V. Yeni proje ekibi, bu kez kendi başını derde soktu.

Numaralanmış cümlelerden hangisinin yüklemi bir isim tamlamasından oluşmuştur?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, her cümlede yüklemi bulmaktır: yüklem, cümlenin sonunda özneyi anlatan öğedir. İkinci adım, yüklemin kuruluşuna bakmaktır: bir ismin ilgi eki ve iyelik eki ile başka bir isme bağlanmasıyla oluşan öbek isim tamlamasıdır. 'Kütüphanenin en sessiz köşesi, şehrin en eski binasının alt katındaydı' cümlesinde yüklem 'şehrin en eski binasının alt katındaydı' öbeğidir; 'şehrin', 'binasının' ve 'alt katı' sözleri birbirine ilgi ve iyelik ekleriyle bağlanmış bir isim tamlamasıdır, yer bildiren ek-fiil de bu tamlamaya eklenmiştir. Üçüncü adım, bu tamlamanın yüklem olduğu cümleyi seçmektir; doğru cevap budur.

Çeldiriciler: 'Dün akşam sahafa uğrayıp eski dergileri okuduk' cümlesinin yüklemi 'okuduk' fiildir, bu nedenle isim tamlamasıyla değil fiil yüklemiyle kurulmuştur. 'Bu konuda son sözü söyleyecek olan biziz' cümlesinin yüklemi 'biziz' bir kişi zamiridir; zamir yüklemi tamlama yüklemi değildir. 'Vadinin en güzel manzarası, ilkbaharda çiçeklenen geniş bir çayırdı' cümlesinde yüklem 'geniş bir çayır' öbeğiyle kurulan sıfat tamlamasıdır, çünkü sıfatlar ve sıfat-fiil bir ismi niteler; ilgi eki taşıyan bir isim zinciri yoktur. 'Yeni proje ekibi, bu kez kendi başını derde soktu' cümlesinde yüklem 'başını derde sokmak' deyimidir; anlamı sözcüklerin tek tek anlamının toplamından çıkmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı sözcüğü yazım kuralına aykırı biçimde yazılmıştır?

  1. A

    Kütüphaneye yirmi iki yeni kitap bağışlandı.

  2. B

    Bu sınıfta onbeş öğrenci sınavdan muaf tutuldu.

    Doğru cevap
  3. C

    Ödül töreninde üçüncü olan takım madalya aldı.

  4. D

    Maraton, koşucuların üç yüz metrelik bölümünde başladı.

  5. E

    Yarışmaya elli dört kişi başvurdu.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her cümledeki sayı sözcüklerinin ayrı mı bitişik mi yazıldığına bakılır: birden çok sözcükten oluşan sayı adları, örneğin yirmi iki, on beş, elli dört ve üç yüz, ayrı yazılır. İkinci adımda sıra sayısı kuralı uygulanır: üçüncü gibi tek bir sözcük hâline gelen sıra sayıları bitişik yazılır ve bunlar ayrı yazılmaz. İki kuralla kontrol edildiğinde yalnızca bir cümlede sayı adı yanlış biçimde bitişik yazılmıştır; on beş olması gereken sayı onbeş olarak yazıldığı için yazım yanlışı bu cümlededir. Çeldiriciler: 'Kütüphaneye yirmi iki yeni kitap bağışlandı' cümlesindeki yirmi iki ayrı yazılmıştır ve doğrudur; bu sayı adını bitişik yazmanın gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir. 'Ödül töreninde üçüncü olan takım madalya aldı' cümlesinde sıra sayısı tek sözcük olarak yazılmıştır ve doğrudur; ek kısmını ayırmanın gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir. 'Maraton, koşucuların üç yüz metrelik bölümünde başladı' cümlesindeki üç yüz ayrı yazılmıştır ve doğrudur; yüz sözcüğünü üçle bitiştirmenin gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir. 'Yarışmaya elli dört kişi başvurdu' cümlesinde de sayı adı ayrı yazılmıştır ve doğrudur; araya tire konması gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yazım kuralına göre 'kitap' sözcüğüne belirtme hâl eki getirildiğinde ortaya çıkan doğru yazılış hangisidir?

  1. A

    kitabı

    Doğru cevap
  2. B

    kitabu

  3. C

    kitapı

  4. D

    kitap'ı

  5. E

    kitab'ı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda 'kitap' sözcüğünün iki heceli olduğu ve son sesinin p gibi sert bir ünsüzle bittiği belirlenir. İkinci adımda ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde sert ünsüzün yumuşayarak p yerine b yazıldığı kuralı uygulanır; ekin ünlüsü ise sözcüğün kalın ünlüsüne uyarak ı olur. Bu iki adım sonucunda ortaya çıkan biçim kitabı olur, doğru yazılış budur. Çeldiriciler: 'kitapı' biçiminde sert ünsüz yumuşatılmamıştır, oysa ünlüyle başlayan ek geldiğinde b'ye dönüşme kuralı atlanmamalıdır. 'kitabu' biçiminde ünlü uyumu yanlış uygulanmıştır, oysa kalın ünlü ı ile bitişen eki u olarak yazmak gerekmez. 'kitap'ı' biçiminde kesme işareti kullanılmıştır, oysa kesme işareti özel adlara eklenir; 'kitap' bir cins isimdir. 'kitab'ı' biçiminde yumuşama doğru uygulanmış ama cins isme kesme işareti eklenerek ikinci bir hata yapılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Etkinliklerin programı birkaç hafta önce kütüphane panosunda duyurulmuştu.

Kütüphanenin yeni salonunda bu ay iki etkinlik yapıldı (I) ilkinde Ayşe Demir, Selim Kaya ve Nilüfer Arı kendi şiirlerini okudu (II) ikincisinde çocuk yazarlarıyla atölye çalışması gerçekleşti (III) Katılımcıların çoğu her oturumun sonunda kısa bir değerlendirme formu doldurdu (IV) ve gelecek ay için yeni öneriler yazdı (V).

Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine noktalı virgül (;) getirilmelidir?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda numaralı yerlerin her birinin hangi işareti istediğine bakılır. (I) yerinden sonra etkinliklerin ayrıntısı geldiği için oraya iki nokta konur. İkinci adımda, birbiriyle yakından ilişkili iki bağımsız cümlecik arasında ilk cümlecik kendi içinde virgül taşıyorsa aralarına noktalı virgül konabileceği hatırlanır. Ayşe Demir, Selim Kaya ve Nilüfer Arı ifadesindeki virgüller ilk cümleciğin içinde kalır ve ikinci cümleciğin başladığı (II) yerine noktalı virgül gelir. Bu yüzden noktalı virgül alan yer (II) numaralı yerdir. Çeldiriciler: (I) yerine iki nokta, (III) ve (V) yerlerine cümle sonunu gösteren nokta gelir; (IV) yerinde ise hiçbir işaret konmaz. Bunların hiçbiri noktalı virgül gerektirmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bisiklet kulübü bu yıl Ege (I) Akdeniz (II) ve Karadeniz bölgelerinde uzun bir tur düzenleyecek (III) Tur hazırlığını yürüten eğitmen katılım şartlarını şöyle açıkladı (IV) her üye bisikletinin bakımını önceden yaptırmalı (V).

Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisine noktalama işareti getirilmez?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda numaralı yerlerin her birinin çevresine bakılır. Ege ve Akdeniz sözcükleri sıralamanın eş görevli öğeleridir; bunları ayıran (I) yerinde virgül gerekir. İkinci adımda, sıralamanın son öğesinden önce gelen "ve" bağlacının öncesine virgül konmadığı hatırlanır. Bu nedenle Akdeniz ile "ve" arasındaki (II) yerine hiçbir işaret getirilmez; doğru cevap budur. Çeldiriciler: (III) yerinde bağımsız bir cümle biter ve nokta gerekir; (IV) yerinde açıklama başladığı için iki nokta gerekir; (V) yerinde ise cümle sona erer ve nokta konur. Bu üç yer de işaret istediği için doğru cevap olamazlar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Anlatım biçimleri/teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı/üslup, söz sanatları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Halk kütüphanesi, belirli bir yerleşim biriminde halkın ücretsiz kitap okuyabildiği ve ödünç alabildiği kültür kurumudur. Bu kurumların en önemli işlevi, kitaba erişimi sınırlı olan köy ve kent çocuklarına eşit fırsat sunmaktır. Örneğin bir köyün kütüphanesinde her cumartesi çocuklara yönelik kitap okuma etkinliği düzenlenmekte, bu sayede çocuklar okuma alışkanlığı kazanmaktadır. Kütüphane 1998 yılında açılmış ve bugün de köy halkının buluşma noktası olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Kurumun varlığı, köyde yaşayan herkesin bilgiye ulaşmasını kolaylaştırmaktadır.

Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur?

  1. A

    Tanık gösterme ve örnekleme

  2. B

    Tanımlama ve karşılaştırma

  3. C

    Karşılaştırma ve benzetme

  4. D

    Örnekleme ve sayısal veriler

  5. E

    Tanımlama ve örnekleme

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Parçanın ilk cümlesi halk kütüphanesinin ne olduğunu “... kurumudur” kalıbıyla açıklar; bu bir tanımlamadır. İkinci adım: “Örneğin” ile başlayan cümle, bir köydeki kütüphanenin çocuklara yönelik etkinliğini somut bir durum olarak verir; düşünce bu örnekle desteklenmiştir. Üçüncü adım: “1998 yılında” bir tarihtir, ölçüm ya da istatistik değildir; köy ve kent birlikte anılsa da bunlar birbirleriyle kıyaslanmaz, parçada bir uzmanın ya da kaynağın sözüne de başvurulmamıştır. Bu nedenle parçada kullanılan yollar tanımlama ve örneklemedir.

Çeldiriciler: “Tanık gösterme ve örnekleme” eşleşmesinde örnekleme doğrudur, ancak parçada bir uzmanın ya da kaynağın sözü aktarılmadığı için tanık gösterme yoktur. “Karşılaştırma ve benzetme” eşleşmesinde iki kavram yan yana geçse de bir kıyaslama ya da benzetme yapılmamıştır. “Örnekleme ve sayısal veriler” eşleşmesinde örnekleme doğrudur, ama 1998 bir tarih olduğu için sayısal veri kullanılmamıştır. “Tanımlama ve karşılaştırma” eşleşmesinde tanımlama doğrudur, karşılaştırma ise yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Paragraf yapısı: parçayı bölme, giriş-gelişme-sonuç, cümlenin işlevi, numaralanmış cümleler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Kent kütüphaneleri, kitap ödünç vermenin yanında yerel toplulukların bir araya geldiği ortak alanlar olarak da işlev görmektedir. (II) Kütüphaneler, semtin sosyal hayatını canlı tutan kurumlar olarak değerlendirilebilir. (III) Bir semtteki kütüphanede her ay toplanan el sanatları grubu, katılımcılarına hem ürün yapmayı hem de birbirleriyle tanışmayı sağlamaktadır. (IV) Kalabalık kentlerde insanların birbirini tanımadan yaşayabilmesi, bu tür buluşmaları değerli kılan başlıca nedendir. (V) Kütüphanelerin dijital arşivleri de yerel tarih belgelerini araştırmacılara açarak bu kurumların hizmet alanını genişletmektedir. (VI) Bilgiye erişim ile birliktelik birbirini tamamlayan iki işlevdir; kent kütüphaneleri ikisini birlikte taşıyarak semtin sosyal yapısına katkı verir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, kendisinden önceki cümlede söylenen bir düşünce örneklendirilmiştir?

  1. A

    II

  2. B

    III

    Doğru cevap
  3. C

    IV

  4. D

    V

  5. E

    VI

Doğru cevap: B

Çözüm

II. cümle, I. cümlede söylenen kent kütüphanelerinin ortak alan işlevini başka sözlerle yeniden ifade eder; kendisi bir örnek değildir. III. cümle ise II. cümlede söylenen 'semtin sosyal hayatını canlı tutan kurumlar' düşüncesini somut bir duruma bağlar: her ay toplanan el sanatları grubu, kütüphanenin bu işlevi nasıl yerine getirdiğini gösterir. Önce her cümlenin parçadaki işlevi belirlenir, ardından bu işlev öncesindeki cümleyle karşılaştırılır; yalnızca önceki cümleyi somutlaştıran cümle istenen ilişkiyi taşır ve bu nedenle doğru olan III. cümledir. Çeldiriciler: IV. cümle, III. cümledeki etkinliğin neden değerli olduğunu açıklayan bir gerekçe sunar, örnek vermez. V. cümle önceki cümlenin konusundan ayrılıp dijital arşivler gibi yeni bir alt konu getirir. VI. cümle parçanın işlevlerini topluca özetler ve önceki cümleyi örneklemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Kasabanın su kemerleri, on dokuzuncu yüzyılın sonlarına kadar yerleşimin tek su kaynağı olarak hizmet vermiştir. (II) Kemerlerin hattı, dağlardaki kaynaklardan gelen suyun yalnızca eğimin gücüyle akacak biçimde hesaplanmıştı. (III) Ancak kemerlerin bakımı yıllar içinde ihmal edilince taş hatlarda tıkanmalar ve kaçaklar oluşmaya başladı. (IV) Bu hesap sayesinde su, pompaya gerek kalmadan yerleşimin merkezindeki havuzlara ulaşabiliyordu. (V) Bu yüzden kasaba, zamanla suyunu yeni kurulan şebekeden almaya başladı.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangi ikisinin yeri değiştirilirse düşüncenin akışı düzelir?

  1. A

    I. ve II.

  2. B

    II. ve III.

  3. C

    III. ve IV.

    Doğru cevap
  4. D

    IV. ve V.

  5. E

    I. ve V.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada üç bağlantı kopukluğu görülür. Birinci adımda, II. cümlenin hesabı anlattığı, 'Bu hesap sayesinde' ile başlayan IV. cümlenin ise bu hesabın sonucunu, yani pompasız su akışını bildirdiği anlaşılır; sonuç cümlesi hesaptan hemen sonra gelmelidir. İkinci adımda, 'Ancak' bağlacıyla başlayan III. cümlenin ihmalin getirdiği tıkanmayı anlattığı ve bu sorunun ardından V. cümlenin yeni şebekeye geçişi açıkladığı görülür. Üçüncü adımda, III. ve IV. cümleler yer değiştirince bütün bağlantılar yerine oturur: hesap, sonuç, ihmal, tıkanma ve yeni şebeke. Çeldiriciler: 'I. ve II.' çiftindeki cümleler zaten doğru sıradadır; 'II. ve III.' çifti bitişik olsa da 'Ancak' bağlacıyla başlayan cümleyi öne almak hesabın sonucunu ihmalden önce koparır; 'IV. ve V.' çiftinde yalnız IV. cümle yanlış yerdedir, V. cümle ise sonuç olarak sonda kalmalıdır; 'I. ve V.' çifti giriş cümlesini paragrafın sonuna taşıdığı için konuyu kurmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Göç eden kuşlar, mevsim değiştiğinde beslenme alanlarına ulaşabilmek için binlerce kilometre uzaklıktaki bölgelere yönelir. (II) Bu yolculukta yön bulmak için kuşlar, güneşin konumundan ve yeryüzünün manyetik alanından yararlanır. (III) Ancak genç kuşlar, rotayı ilk kez izledikleri için hataya daha yatkındır ve yolu deneyimli sürüleri izleyerek öğrenir. (IV) Bazı kuş türleri, aynı bölgede bir yıl içinde beş ayrı üreme dönemi geçirebilir. (V) Bütün bu uyum, kuşların uzun yolculukta başarıyla varabilmesini sağlayan birbiriyle bağlantılı yetenekler bütünüdür.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Parça, kuşların mevsimlik göçünü konu alır: I. cümle konuyu açar, II. cümle yön bulma yöntemini, III. cümle genç kuşların bu yolu öğrenmesini anlatır ve V. cümle bütün bu uyumu toplayarak paragrafı bağlar. IV. cümle ise üreme dönemlerinden söz eder; kuşlarla ilgili olsa da göçün yolculuğuna, yön bulmaya ya da öğrenmeye bir katkısı yoktur, bu yüzden düşüncenin akışını koparır. Çeldiriciler: I. cümle giriş olarak konuyu açtığı için yerinde durmalıdır; II. cümle yolculuğun nasıl sürdüğünü açıklayarak ana düşünceyi geliştirir; III. cümle 'Ancak' ile karşıtlık kursa da genç kuşların yolu öğrenmesini anlattığı için göç konusunu sürdürür; V. cümle önceki cümlelerin toplamı olarak sonda kalmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kıyı kasabasında balıkçılar, avlanan ürünlerini uzun yıllar boyunca aracı tüccarlara teslim etti. Bu düzen, fiyatların kimi zaman balıkçının emeğinin çok altında kalmasına yol açıyordu. Kooperatif kurulduktan sonra ürünler sabah erken saatte herkesin katılabildiği açık bir müzayedede satılmaya başlandı. Böylece ürünün kaynağı ve fiyatı görünür hâle geldi, aracının payı ise belirgin biçimde azaldı.

Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

  1. A

    Kooperatifin bu düzeni, balıkçıların gelirini daha istikrarlı hâle getirmiştir.

  2. B

    Sonuç olarak, adil fiyat oluşumu kasabanın balıkçılık geleneğini canlı tutmuştur.

  3. C

    Örneğin, en erken gelen tekne ürününü beklenenden belirgin biçimde yüksek bir fiyata satabilmiştir.

  4. D

    Bu nedenle diğer kıyı kasabalarının da benzer kooperatifler kurarak ürünlerini müzayedeyle satması önerilir.

  5. E

    Kasabanın yazın turistlerle dolan sahilinde ise lokanta sayısı her yıl artmaktadır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parça, balıkçıların aracı düzenden kooperatif sistemine geçişini ve bunun sonuçlarını anlatır. Giriş cümlesi eski düzenin nasıl işlediğini, ikinci cümle bu düzenin balıkçıya zararını ortaya koyar; son iki cümle ise kooperatifle ürünün kaynağının ve fiyatının görünür hâle geldiğini, aracının payının azaldığını söyler. Bu nedenle parçanın sonuna gelecek cümlenin aynı değişimi sürdürmesi gerekir. Çeldiriciler: istikrarlı gelirden söz eden ifade değişimin özetidir; 'sonuç olarak' ile başlayan cümle, 'örneğin' ile verilen tekne örneği ve diğer kasabalara öneri içeren cümle de aynı konunun devamı olarak parçayı tutarlı biçimde tamamlar. Yazın lokanta sayısını ve sahil turizmini konu alan ifade ise balıkçılık düzeninin hiçbir yönünü sürdürmez; konudan saptığı için parçanın sonuna getirilemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kıyı kasabasında yapılan araştırmada, balıkçıların ağlarına takılan küçük balıkların büyük bölümünün bir yıl içinde üreme çağına ulaşamadığı belirlenmiştir. Araştırmacılar, bu balıkların yaşadığı koyda büyük ölçekli bir dip taraması yapıldığını ve bu işlemin deniz yosunu yataklarını tahrip ettiğini kaydetmiştir. Genç balıklar barınmak ve beslenmek için bu yosun yataklarına bağlı olduğundan, tahribatın onların hayatta kalma şansını azalttığı düşünülmektedir.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Ağlara takılan balıkların tamamı yetişkin bireylerden oluşmaktadır.

  2. B

    Dip taraması, genç balıkların barındığı yosun yataklarına zarar vermiştir.

    Doğru cevap
  3. C

    Kasabadaki balıkçılık faaliyetleri araştırmanın ardından durdurulmuştur.

  4. D

    Yosun yataklarının yeniden oluşması için bir yıldan kısa süre yeterlidir.

  5. E

    Araştırma, bu türün koydan başka bir bölgeye göç ettiğini ortaya koymuştur.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada iki bilgi birlikte verilir: dip taraması deniz yosunu yataklarını tahrip etmiştir, genç balıklar ise barınmak ve beslenmek için bu yataklara bağlıdır. İkisini birleştirince tarama, genç balıkların barındığı alana zarar vermiş olur; bu yargı açıkça yazılmasa da parçadan çıkarılabilir. Çeldiriciler: küçük balıkların büyük bölümünün tamamen yetişkin olduğu yargısı parçadaki ifadeyle çelişir; balıkçılığın durdurulması ve türün göç etmesi parçada hiç söylenmeyen olaylardır; yosunun bir yıldan kısa sürede yeniden oluştuğu ise parçanın dışından alınmış bir bilgidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ahşap yapıların bakımında kullanılan geleneksel yöntemlerden biri, yağmur gören yüzeylere çam katranı benzeri doğal reçineler sürmektir. Bu uygulama, nemin ahşabın liflerine işlemesini geciktirerek çürümeyi yavaşlatır. Uzmanlar, reçinenin her yıl yenilenmesi gerektiğini ve güneş ışığına doğrudan maruz kalan kısımlarda daha sık tekrarlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bakım öncesinde eski boyanın kazınmasının, reçinenin ahşaba daha iyi tutunmasını sağladığı da belirtilmektedir. Bu yöntemin, yüzeyi kuru ve temiz olan ahşapta en iyi sonucu verdiği de vurgulanmaktadır. Islak yüzeylerde ise reçine iyi tutunamadığından, uygulama havanın kuru olduğu günlerde yapılmalıdır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Nemin ahşabın liflerine işlemesinin geciktirilmesi

  2. B

    Güneş ışığına doğrudan maruz kalan yüzeylerde uygulamanın sık tekrarlanması

  3. C

    Eski boyanın kazınarak reçinenin tutunmasının kolaylaştırılması

  4. D

    Reçinenin ahşap yapıların inşa maliyetini düşürmesi

    Doğru cevap
  5. E

    Uygulamanın her yıl yenilenmesi gerektiği

Doğru cevap: D

Çözüm

Parçada reçinenin nemi geciktirdiği, her yıl yenilenmesi gerektiği, güneş ışığına maruz kalan kısımlarda daha sık uygulandığı ve eski boyanın kazınmasının tutunmayı artırdığı anlatılır. Soru ise parçada değinilmeyen konuyu istediği için, maliyeti düşürmeye ilişkin bilginin parçada hiç yer almadığını görmek gerekir. Çeldiriciler: nemin geciktirilmesi, sık tekrar, boyanın kazınması ve yıllık yenileme ifadeleri parçada açıkça geçen konulardır; bu nedenle bunların hepsi değinilmiş seçeneklerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Çoğu kişi, bir şehrin kimliğini en iyi yansıtanın anıtlar ve tarihî yapılar olduğunu düşünür. Oysa bir şehri asıl tanımlayan, insanların sokakta birbirleriyle nasıl konuştuğu ve pazar yerlerinde neyin nasıl alınıp satıldığıdır. Aynı caddede yıllarca farklı insanların farklı hayatlar yaşadığı düşünülürse, taşın şehri anlatmaya yetmeyeceği açıktır. Anıtlar yüzyıllarca değişmeden kalabilir; ama gündelik alışkanlıklar zamanla dönüşür ve şehrin yüzü de bu dönüşümle yeniden biçimlenir.

Yazarın şehrin kimliğine ilişkin görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tarihî yapılar, bir şehrin kimliğini belirleyen en önemli unsurdur.

  2. B

    Anıtlar değişmediği için şehrin kimliği de uzun süre aynı kalır.

  3. C

    Şehrin kimliği, gündelik yaşamın ve insan ilişkilerinin değişimiyle yeniden biçimlenir.

    Doğru cevap
  4. D

    Pazar yerlerindeki alışveriş, bir şehrin geçmişini anlatan en güvenilir kaynaktır.

  5. E

    Sokaklardaki konuşma dili, şehrin tarihî yapılarından daha kalıcı bir miras sayılmalıdır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Yazar önce yaygın görüşü "Çoğu kişi" ifadesiyle aktarır, ardından "Oysa" diyerek bu görüşe karşı kendi yargısını söyler. Yazarın kendi sesiyle söylediği yargı, şehri asıl tanımlayanın gündelik alışkanlıklar ve insan ilişkileri olduğu ve bunların değişmesiyle şehrin yüzünün de yeniden biçimlendiğidir. Çeldiriciler: tarihî yapıların en önemli unsur olduğu, yazarın reddettiği yaygın görüştür; anıtların değişmemesinden kimliğin de değişmediği sonucunu çıkarmak yazarın söylemediği bir genellemedir; pazar yerlerini en güvenilir kaynak saymak ve konuşma dilini tarihî yapılardan kalıcı görmek parçada karşılaştırılmayan iddialardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Pazar sabahının ilk ışıklarıyla birlikte tezgâhtar kadın, sandıkları tek tek açıp içindekileri yoklamaya başladı. Önceki gün bir müşterinin şikâyetini, sandıkların altına yazdığı kısa notlardan öğrenmişti ve bu konuda bir kelime bile etmemişti. Dün akşam bıraktığı yerde ezilmiş birkaç domatesin altta kaldığını görünce bir süre kıpırdamadan durdu. Ardından çıraklardan birini çağırıp bütün ürünleri yeniden dizdirdi ve her sandığın etiketini ayrıca kontrol etti. Komşu tezgâhın sahibi yardım teklif ettiğinde ise gülümseyerek teşekkür etti ve elindeki işe yeniden döndü.

Bu anlatıdan, tezgâhtar kadının işine karşı tutumu hakkında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Komşu tezgâhın sahibiyle arasındaki geçimsizlik yüzünden yardım kabul etmiyor.

  2. B

    Dün akşamki ihmalini önemsemeyip işini ağır aksak sürdürüyor.

  3. C

    Pazarı bırakmayı düşündüğü için sandıklara bakmadan çıraklara devrediyor.

  4. D

    Ezilmiş ürünleri müşterilere ayırarak özel bir fiyatla satmayı planlıyor.

  5. E

    İşini kendi denetiminde sürdürmeyi sorumluluk sayıyor.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Anlatıda kadının duygusu açıkça söylenmez; tutumu davranışlarından çıkarılır. Kadın ezilmiş ürünü görünce kıpırdamadan durur, ardından bütün ürünleri ve etiketleri kendisi denetler ve yardım teklifini nazikçe reddederek işine geri döner. Bu davranışlar, işini kendi gözetiminde sürdürmeyi önemli gördüğünü gösterir. Çeldiriciler: komşuyla geçimsizlik ya da pazarı bırakma niyeti anlatıda olmayan nedenlere dayanır; dünkü ihmali önemsemediği ise ürünleri yeniden dizdirmesiyle çelişir; ezilmiş ürünleri özel fiyatla satma planı da anlatıya eklenmiş bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir zanaatı öğrenmek, çoğu zaman kısa sürede bitirilen işlerle değil, aynı hareketin yüzlerce kez tekrarlanmasıyla ilerler. Çırak ilk aylarda yalnızca malzeme hazırlar ve bu iş sabrını sınar. Oysa usta, bu basit görevlerin elin ölçüyü öğrendiği ilk basamak olduğunu bilir. Bu yüzden zanaatı hızla kavramaya çalışan çırakların çoğu, gerçek ustalığa ulaşamadan bırakır.

Bu parçada iletilmek istenen mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çıraklıkta yapılan basit işler, ustalığa katkısı olmayan yan etkinliklerdir.

  2. B

    Zanaatta başarı, çırağın yetenekli ve hızlı olmasına bağlıdır; sabır bu süreçte ikincil kalır.

  3. C

    Ustalığa giden yol, yeteneğe değil, basit görevlerin sabırla tekrarlanmasına dayanır.

    Doğru cevap
  4. D

    Zanaatı kısa sürede kavrayan çırak, usta olmak için gereken sabrı zaten göstermiştir.

  5. E

    Zanaat öğrenmek isteyen gençler, sabır gerektiren işlerden kaçınıp doğrudan üretime yönelmelidir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada zanaatta ilerlemenin kısa sürede bitirilen işlerle değil, aynı hareketin tekrarlanmasıyla sağlandığı anlatılır. Çıraklığın ilk aylarındaki basit görevler, elin ölçüyü öğrendiği ilk basamak olarak gösterilir; bu nedenle yazar, ustalığın yetenekten çok sabırlı tekrara dayandığını söyler. Basit işlerin ustalığa katkısının olmadığını söyleyen yargı, yazarın bu işleri ilk basamak saymasıyla çelişir. Yeteneği ve hızı öne çıkaran yargı, parçanın asıl vurgusunu tersine çevirir. Zanaatı kısa sürede kavrayan çırağın sabrı zaten gösterdiğini söyleyen yargı parçada geçmeyen bir ayrıntıdır. Sabır gerektiren işlerden kaçınıp doğrudan üretime yönelmek ise yazarın basit görevlere verdiği önemle tamamen ters düşer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Tarımda yaygın bir inanışa göre yerel tohumlar verimsizdir, bu yüzden hemen tarladan kaldırılıp yerini yüksek verimli hibritlere bırakmalıdır. Oysa bu tohumlar, bulundukları yöre iklimine yüzyıllar boyunca uyum sağlamış bir bilgi birikimi taşır. Kuraklığa, tuzluluğa ya da ani soğuğa dayanıklı bir çeşit, verimi düşük görünse de bir sonraki zor yılda hibritlerden çok daha değerli olabilir. Bu nedenle tohumun değeri yalnızca verimle ölçülmemeli; genetik çeşitliliğin korunması da hesaba katılmalıdır.

Bu parçada yazarın asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Verimi yüksek tohum çeşitlerinin tarımda yaygınlaştığını göstermek

  2. B

    Yerel tohumları tarladan kaldırmanın gerekliliğini savunmak

  3. C

    Tohum bankalarının işleyişini ayrıntılı biçimde anlatmak

  4. D

    Yerel tohumlara ilişkin yaygın yanlış inancı düzeltip değerini hatırlatmak

    Doğru cevap
  5. E

    Hibrit tohumların yerel tohumlardan daha pahalı olduğunu açıklamak

Doğru cevap: D

Çözüm

Parça, yerel tohumların verimsiz olduğu yönündeki yaygın inancı ele alır ve bu inancı, tohumların iklime uyum sağlamış bir bilgi birikimi taşıdığını göstererek düzeltir. Kuraklık ve tuzluluk gibi zorluklara dayanıklılık örneği, bu tohumların değerini hatırlatmak için kullanılır; üslup bilgilendirmekten çok bir yanlışı çürütmeye dönüktür. Yüksek verimli çeşitlerin yaygınlaştığını göstermek, parçanın yalnızca bir ayrıntısını amaç gibi sunar. Tarladan kaldırılmayı savunmak, yazarın karşı çıktığı görüşü amaç olarak almak demektir. Tohum bankalarının işleyişi ile hibrit tohumların fiyatı parçanın kapsamı dışındadır ve metnin asıl derdini açıklamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Arılar, çiçeklerden topladıkları nektarla bal yaparken bitkilerin tozlaşmasını da sağlar. Tarımda meyve veren bitkilerin önemli bir bölümü tozlaşma için arılara bağlıdır. Son yıllarda bazı bölgelerde arı kolonilerinin sayısında belirgin bir azalma gözlendiği bildirilmektedir. Bu azalmanın nedenleri arasında yoğun tarım ilacı kullanımı, habitat kaybı ve hastalıklar sayılmaktadır. Bu bağlamda arıcılar, koloni sayısını düzenli olarak kaydederek düşüşün boyutunu izlemeye başlamıştır. Bu kayıtlar, düşüşün hangi bölgelerde daha belirgin olduğunu da göstermiştir. Arıların yerini alabilecek başka tozlaştırıcılar bulunsa da bu canlıların sayısındaki düşüş tarım üretimi üzerinde kaygı yaratmaktadır.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Arı kolonilerindeki azalmanın tek nedeni yoğun tarım ilacı kullanımıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Arıların tozlaşmadaki rolü, tarımsal üretimi doğrudan etkilemektedir.

  3. C

    Arılar bal yaparken bitkilerin tozlaşmasını da sağladığı anlaşılır.

  4. D

    Koloni azalmasının birden fazla nedeni olduğu söylenebilir.

  5. E

    Arıların dışında tozlaşmayı üstlenebilecek canlılar bulunmaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parça, arı kolonilerindeki azalmanın nedenleri arasında tarım ilacı kullanımını, habitat kaybını ve hastalıkları saydığı için, bu azalmanın tek nedeninin ilaç olduğu sonucu parçadan çıkarılamaz. Diğer yargılar parçadan çıkarılabilir: tozlaşma için arılara bağlılık, bal yapımı sırasında tozlaşmanın gerçekleşmesi, birden fazla nedenin bulunması ve arılar dışında tozlaştırıcıların varlığı açıkça ya da birleşik bir çıkarımla kurulur. Çeldiriciler: tozlaşmadaki rolün tarımı etkilemesi, bal yapımıyla tozlaşmanın sağlanması, birden fazla neden bulunması ve başka tozlaştırıcıların varlığı parçadan çıkarılabilir yargılardır; hiçbiri dayanaksız değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Mahalle kütüphanesi, geçen yıl ödünç verme uygulamasında bir değişikliğe gitti. Artık her üyeye aynı anda en fazla beş kitap veriliyor ve bu kitapların ödünç süresi iki hafta olarak belirlendi. Kitabını zamanında getirmeyen üyeler, iade ettikleri güne kadar yeni kitap alamıyor. Yönetim, bu uygulamayla kitapların daha hızlı el değiştirdiğini bildiriyor.

Bu parçada mahalle kütüphanesinin ödünç verme uygulamasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?

  1. A

    Ödünç kitap sayısının üyelik ücretine bağlı olarak belirlendiği.

  2. B

    Kitapların iade süresinin her üye için ayrı ayrı belirlendiği.

  3. C

    Her üyeye aynı anda en fazla beş kitap verildiği.

    Doğru cevap
  4. D

    Geç iade eden üyelere yeni kitap verilmesinin sürdürüldüğü.

  5. E

    Kütüphanelerde ödünç verme kurallarının yazılı bir yönetmelikle belirlendiği.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada her üyeye aynı anda en fazla beş kitap verildiği ve bu kitapların süresinin iki hafta olduğu açıkça yazılıdır; doğru seçenek bu bilgiyi karşılar. Parçada ödünç kitap sayısının bir ücrete bağlandığına ya da iade süresinin üyelere göre değiştiğine dair bir bilgi yoktur. Geç iade eden üyelerin iade edene kadar yeni kitap alamadığı yazılıdır; bu, yeni kitap verilmesinin sürdürüldüğü ifadesinin tersidir. Yazılı bir yönetmeliğle kural konulması genel bir bilgidir ve parçada bu konuya değinilmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kentlerde yaşayan insanlar doğayla bağ kurmakta zorlanıyor. Bu yüzden balkonlarda ve pencere kenarlarında sebze yetiştirmek son yıllarda yaygınlaşan bir uğraş hâline geldi. Bazıları bu uğraşı bir süs olarak görüyor; oysa bitkilere bakmak, bireyde sorumluluk bilinci oluşturur. Ayrıca bir ailenin birlikte ektiği ürünü sofraya koyması, çocuklara emeğin değerini öğretir.

Bu parçada balkon bahçeciliğinin yararlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?

  1. A

    Kentlerde balkon bahçeciliği için özel bir belediye izni gerektiği.

  2. B

    Kentlerde sebze yetiştirmek için en uygun alanın balkonlar olduğu.

  3. C

    Kentlilerin çoğunun evinde sebze yetiştirmeye başladığı.

  4. D

    Balkon bahçeciliğinin bir süs amacı taşıdığı.

  5. E

    Bitkilerle ilgilenmenin kişiye sorumluluk duygusu kazandırdığı.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçanın ana düşüncesi, balkon bahçeciliğinin kentlilerin doğayla bağını güçlendirdiğidir. Bu düşünceyi destekleyen yardımcı düşüncelerden biri, bitkilere bakmanın kişide sorumluluk duygusu geliştirmesidir; doğru seçenek bu yardımcı düşünceyi yeniden ifade eder. Parçada balkon bahçeciliği için bir izin koşulundan ve en uygun alanın balkon olduğundan söz edilmez. Kentlilerin çoğunun sebze yetiştirdiği bilgisi, parçadaki 'yaygınlaşan bir uğraş' ifadesini tüm kent halkına genelleyen bir yanlıştır. Bitkilere bir süs olarak bakıldığını aktaran cümle ise yazarın karşı çıktığı görüştür; yazar bu görüşü kabul etmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabasındaki balıkçı barınağı, sert bir fırtınanın ardından büyük hasar gördü ve yeniden inşa edildi. Yeni barınağın dış tarafına bir dalgakıran eklendi; böylece tekneler sert havalarda daha güvenli bağlanabiliyor. Yerel yönetim, barınağın işletmesini bir kooperatife devredeceğini açıkladı ve kooperatif ilk yıl ücretlerin sabit kalacağını belirtti. Balıkçılar ise barınağa yanaşacak yer bulamadıkları için şikâyet etmeye devam ediyor.

Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?

  1. A

    Yeni barınağın inşası ne kadara mal olmuştur?

    Doğru cevap
  2. B

    Barınak hangi nedenle yeniden inşa edilmiştir?

  3. C

    Dalgakıranın eklenmesi tekneleri nasıl etkilemiştir?

  4. D

    Barınağın işletmesini kim üstlenecektir?

  5. E

    Balıkçılar hangi konuda şikâyetçidir?

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada barınağın sert bir fırtınanın ardından hasar gördüğü ve yeniden inşa edildiği, dalgakıran sayesinde teknelerin sert havalarda daha güvenli bağlandığı, işletmenin bir kooperatife devredileceği ve balıkçıların yanaşacak yer bulamadıkları için şikâyet ettiği bildirilmiştir. Yeni barınağın maliyetine ise parçanın hiçbir yerinde değinilmez; bu nedenle cevabı parçada bulunmayan soru, inşa maliyetini soran sorudur.

Yanlış seçenekler: barınağın neden yeniden inşa edildiğini soran sorunun cevabı fırtınadır; dalgakıranın tekneleri etkilemesini soran sorunun cevabı daha güvenli bağlanmadır; işletmeyi kimin üstleneceğini soran sorunun cevabı kooperatiftir; balıkçıların hangi konuda şikâyetçi olduğunu soran sorunun cevabı yanaşacak yer bulamamalarıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kentteki bisiklet paylaşım sisteminde her bisiklet yalnızca boş bir kilide takılabiliyor; dolu bir istasyona bisiklet bırakılamıyor. Sistemin yıllık raporuna göre bisikletlerin çoğunluğu sabah saatlerinde iş merkezindeki istasyonlarda toplanıyor. Raporda ayrıca, akşam olduğunda bu istasyonlardaki kilitlerin tamamının dolu olduğu belirtiliyor. Rapor, sistemin ilk yılında kullanıcı sayısının iki katına çıktığını da kaydediyor; ancak bisikletlerin kent içindeki dağılımı hakkında ayrıntı vermiyor.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Bisikletlerin sabah saatlerinde iş merkezindeki istasyonlara bırakılamadığı.

  2. B

    Kent genelindeki istasyonların akşamları dolu olduğu.

  3. C

    Akşam saatlerinde iş merkezindeki istasyonlara bisiklet bırakılamadığı.

    Doğru cevap
  4. D

    Bisiklet paylaşım sistemlerinde ücretin istasyona göre değiştiği.

  5. E

    Yıllık raporda bisiklet sayısının artırılacağının belirtildiği.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda, bisikletin yalnızca boş bir kilide takılabildiği ve dolu bir istasyona bisiklet bırakılamadığı kuralını alıyoruz. İkinci adımda parçanın verdiği duruma bakıyoruz: akşam olduğunda iş merkezindeki istasyonlardaki kilitlerin tamamı doludur. Boş kilit kalmadığına göre bu saatlerde iş merkezindeki istasyonlara bisiklet bırakılamaz; doğru seçenek bu sonuçtur. Bu sonuç parçada açıkça yazılmaz, iki bilginin birlikte düşünülmesiyle ulaşılır.

Çeldiriciler: Bisikletlerin sabah iş merkezinde toplandığı bilgisi, sabah bırakılamadığı iddiasının tersidir. Parçada kentin genelindeki istasyonların durumu anlatılmaz; yalnızca iş merkezindeki istasyonlardan söz edilir. Ücretlerin istasyona göre değiştiği bilgisi parçada yer almaz; genel olarak doğru olsa bile bu parçadan çıkarılamaz. Yıllık raporun bisiklet sayısının artırılacağını belirttiği bir bilgi yoktur; rapor yalnızca toplanma, kilit doluluğu ve kullanıcı sayısına ilişkin bilgi verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Müzeler, çoğu kez geçmişin eserlerini sergileyen durağan yerler olarak görülür. Bazı müzelerin haftada bir gün ücretsiz giriş uygulaması yaptığı bilinmektedir. Oysa bir müzeyi gezmek, ziyaretçiye geçmişle bugün arasında kurulan bağı hissettirir. Okulların öğrencilerini müzelere götürmesi değerlidir; çünkü bir eserin önünde durmak, kitapta okunan bilgiyi somutlaştırır ve çok daha kalıcı bir izlenim bırakır.

Yazarın, müzelerin eğitimdeki yeriyle ilgili görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Müzelerin bilet gelirleriyle kendini finanse etmesi gerektiği.

  2. B

    Müzelerin öğrencilerin ders başarısını artırmanın tek yolu olduğu.

  3. C

    Bazı müzelerin haftada bir gün ücretsiz giriş yaptığı.

  4. D

    Müze gezilerinin, derste öğrenilen bilgiyi somutlaştırmada işe yaradığı.

    Doğru cevap
  5. E

    Müzelerin geçmişin eserlerini sergileyen durağan yerler olduğu.

Doğru cevap: D

Çözüm

Yazar, müzelerin geçmişin eserlerini sergileyen durağan yerler olduğu görüşünü aktarıyor ve oysa bağlacıyla buna karşı çıkıyor; müzenin geçmişle bugün arasında bağ kurduğunu savunuyor. Okulların öğrencileri müzeye götürmesini de bu bağlamda değerli bulur, çünkü eserin önünde durmak bilgiyi somutlaştırır. Doğru seçenek bu görüşü karşılar.

Yanlış seçenekler: bilet gelirleriyle kendini finanse etmesi görüşü parçada hiç savunulmadan bırakılmıştır. Ders başarısını artırmanın tek yolu olduğu ifadesi yazarın görüşünün aşırı genellenmiş hâlidir; yazar böyle bir iddia ileri sürmez. Haftada bir gün ücretsiz giriş yaptığı bilgisi parçada geçen bir olgudur, yazar bunu değerlendirmez. Durağan yerler olduğu görüşü ise yazarın karşı çıktığı görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Gözlem yapmanın en eski yollarından biri, aklına gelenleri bir deftere yazmaktır. Bu alışkanlık, ilk bakışta fark edilmeyen ayrıntıları zamanla görünür kılar. Bir kuşun aynı dala dönüp dönmediği ya da havanın değişince bir sokaktaki kokuların nasıl değiştiği, ancak kayıtlar birlikte okunduğunda anlaşılır. Defter, hafızanın zayıf kaldığı yerde süreklilik sağlar. Yine de notların düzenli tutulması gerekir; dağınık bir kayıt yığını, yazanın bile hangi gözleme dayandığını unutmasına yol açar.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Kayıtlar, unutulabilecek ayrıntıların zamanla izlenmesine imkân verir

  2. B

    Notlar birlikte okunduğunda tekrar eden durumlar fark edilebilir

  3. C

    Düzensiz tutulan defter, yazılan gözlemleri değersiz hâle getirir

    Doğru cevap
  4. D

    Gözlemlerin yazıya geçirilmesi, ayrıntıların zamanla görülmesini sağlar

  5. E

    Havanın değişimiyle sokaktaki kokuların değişebileceği, kayıtlarla anlaşılabilir

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçanın son cümlesi, dağınık kayıtların yazarın hangi gözleme dayandığını unutmasına yol açtığını söyler; yani düzensizlik kaydın kaynağını kaybettirir. “Değersiz hâle getirir” yargısı bu sınırlı sonucu genelleştirir, çünkü parça kaydın bilgisinin unutulduğunu söyler, gözlemin değerini sıfırladığını söylemez. Diğer dört yargı ya tek bir cümleden ya da iki cümlenin birleşiminden çıkarılabilir; bu yüzden çıkarılamayan yargı yalnızca bu sınırı aşan yargıdır.

Çeldiriciler: “Kayıtlar, unutulabilecek ayrıntıların zamanla izlenmesine imkân verir” yargısı, defterin ayrıntıları görünür kıldığı cümleden çıkar. “Notlar birlikte okunduğunda tekrar eden durumlar fark edilebilir” yargısı kuş ve koku örneğindeki okuma koşulunu taşır. “Gözlemlerin yazıya geçirilmesi, ayrıntıların zamanla görülmesini sağlar” yargısı ilk iki cümlenin birleşiminden çıkar. “Havanın değişimiyle sokaktaki kokuların değişebileceği, kayıtlarla anlaşılabilir” yargısı parçadaki örneğin genellenmiş hâlidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kasabanın eski kütüphanesi, yılın ilk ayında önemli bir değişikliğe gitti. Ödünç verilen kitapların kaydı artık kâğıt kartlarla değil, bilgisayar üzerinde tutuluyor. Görevliler, bu geçişin ilk haftalarda kuyrukları kısalttığını söylüyor. Yine de eski kartların bir kısmı tarihî bir arşiv olarak dolapta saklanıyor. Okurlar, iade tarihlerini telefonlarına gelen kısa mesajlarla da takip edebiliyor; böylece kütüphaneye gelmeden gecikme uyarısını öğrenebiliyorlar.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden sözü edilmiştir?

  1. A

    Kütüphanenin yeni bir binaya taşınmak için hazırlık yaptığı

  2. B

    Ödünç kayıtlarının bilgisayar üzerinde tutulduğu

    Doğru cevap
  3. C

    Eski kartların topluca yok edildiği

  4. D

    Kütüphanenin uzatılmış çalışma saatleriyle hizmet verdiği

  5. E

    İlk haftalarda kuyrukların uzadığı

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçanın ilk cümlelerinde ödünç kayıtlarının kâğıt kartlardan bilgisayara geçtiği açıkça söylenir. Doğru seçenek bu bilginin yeniden ifade edilmiş hâlidir ve kolayca bulunur.

Çeldiriciler: “Kütüphanenin yeni bir binaya taşınmak için hazırlık yaptığı” parçada hiç geçmeyen bir bilgidir. “Eski kartların topluca yok edildiği” yargısı, eski kartların bir kısmının saklandığı cümleyle çelişir. “Kütüphanenin uzatılmış çalışma saatleriyle hizmet verdiği” yargısı da parçada geçmez. “İlk haftalarda kuyrukların uzadığı” yargısı ise parçanın tersidir, çünkü kuyrukların kısaldığı yazılıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kadın, on yıl sonra mahalledeki eski tamirhaneye uğradığında kepenk yarısına kadar kapalıydı. İçeri girip tezgâhın üstündeki tornavidalara bir süre baktı. Babasının kullandığı ahşap kutuyu açtı, içindeki eski vidaları tek tek avucunda çevirdi, sonra kutuyu dikkatle kapattı. Tozlu camın ardından sokağa bakarken uzun süre kıpırdamadı. Dışarı çıkarken tabelayı indirmedi; yalnızca kilidi sıkıca çevirdi ve anahtarı çantasının iç cebine koydu.

Bu anlatıdan kadının tutumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Dükkânı hemen satmaya karar verdiği ve bu kararı sürdürdüğü

  2. B

    Babasıyla geçmişte bir kırgınlık yaşadığı ve bunun hâlâ sürdüğü

  3. C

    Mahalle sakinlerinin dükkânın yeniden açılmasını beklediği

  4. D

    Babasından kalan eşyalarla bağının hâlâ sürdüğü

    Doğru cevap
  5. E

    Tezgâhtaki aletlere bakmasının mesleğe dönme niyetini gösterdiği

Doğru cevap: D

Çözüm

Anlatıda kadının uzun süredir kapalı dükkâna dönüp babasının kutusunu açtığı, eşyaları tek tek elinde çevirdiği ve tabelayı indirmediği anlatılır. Bu davranışlar birlikte okunduğunda kadının babasından kalan eşyalara hâlâ bağlı olduğu, dükkânı bırakmaya henüz hazır olmadığı sonucu çıkar. Bu tutum açıkça söylenmez; davranışların birleşiminden çıkarılır.

Çeldiriciler: “Dükkânı hemen satmaya karar verdiği” yargısı, tabelayı indirmeyen ve anahtarını yanında tutan kadının davranışıyla çelişir. “Babasıyla geçmişte bir kırgınlık yaşadığı” yargısı anlatıda geçmeyen bir olaya dayanır. “Mahalle sakinlerinin dükkânın yeniden açılmasını beklediği” yargısı kadının değil başkalarının beklentisini anlatır. “Tezgâhtaki aletlere bakmasının mesleğe dönme niyetini gösterdiği” yargısı tek bir ayrıntıyı aşırı yorumlar; anlatı bu bakışın bir niyete işaret ettiğini söylemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

35 - 36. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kasabanın kuzeyindeki eski bahçede, yüzyıllık armut ağaçlarının yanında yeni dikilmiş fidanlar da yetişiyor. Bahçıvanlar, yaşlı ağaçların hâlâ bol ürün verdiğini, ancak son yıllarda meyvelerin erken döküldüğünü belirtiyor. Bu durum, yalnızca toprağın yorulmasıyla açıklanamayacak kadar belirgin. Öte yandan fidanların ilk iki yılında ürün alınamadığı, üçüncü yıldan sonra ise verimin hızla arttığı görülüyor. Bu nedenle bahçenin uzun vadeli planına, yaşlı ağaçların bakımının yanında genç fidanların dikimi de eklenmeli. Yine de her ağacın verimi aynı tempoda değişmez; toprak yapısı ve hava koşulları bu farkı belirgin biçimde etkileyebiliyor.

Soru 35

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçadaki bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Yaşlı ağaçlar ürün vermeyi sürdürse de bahçenin gelecekteki veriminin genç fidanların büyümesine bağlı olduğu

    Doğru cevap
  2. B

    Armut ağaçlarındaki erken dökülmenin toprağın yorulmasından kaynaklandığı

  3. C

    Yazarın yaşlı ağaçların artık ürün vermediğini düşündüğü

  4. D

    Fidanların ilk yıldan itibaren düzenli ürün verdiği

  5. E

    Armut ağaçlarının budama yapılmadığında verimini kaybettiği

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada yaşlı ağaçların hâlâ ürün verdiği, ama meyvelerinin erken döküldüğü anlatılır. Ayrıca fidanların ilk iki yılında ürün vermediği, üçüncü yıldan sonra verimin arttığı söylenir. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda, yaşlı ağaçlardaki erken dökülme sürerken bahçenin geleceğinin genç fidanların büyümesine bağlı olduğu sonucu çıkar; bu sonuç hiçbir cümlede açıkça yazılmamıştır.

Çeldiriciler: “Armut ağaçlarındaki erken dökülmenin toprağın yorulmasından kaynaklandığı” yargısı, parçanın bu nedeni yetersiz bulan cümlesini yok sayar. “Yazarın yaşlı ağaçların artık ürün vermediğini düşündüğü” yargısı, ağaçların bol ürün verdiğini söyleyen cümleyle çelişir. “Fidanların ilk yıldan itibaren düzenli ürün verdiği” yargısı, ilk iki yılda ürün alınamadığı bilgisine ters düşer. “Armut ağaçlarının budama yapılmadığında verimini kaybettiği” yargısı parçada yer almayan genel bir bilgidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Parçada, bahçedeki ağaçlar ve fidanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisinden söz edilmemiştir?

  1. A

    Armut ağaçlarında meyvelerin erken dökülmesi

  2. B

    Fidanların ilk iki yılında ürün alınamaması

  3. C

    Toprak yapısı ve hava koşullarının verimi etkilemesi

  4. D

    Bahçenin uzun vadeli planına fidan dikiminin eklenmesi

  5. E

    Bahçedeki armutların pazara satılarak gelir sağlanması

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada ağaçlardaki erken dökülme, fidanların ilk iki yılda ürün vermemesi, verimi etkileyen toprak ve hava koşulları ile uzun vadeli plana fidan dikiminin eklenmesi açıkça anlatılır. Aranan seçenek bu dört bilgiden biri olamaz; parçada armutların pazara satılması ya da bu satıştan gelir elde edilmesi hiç söz konusu değildir, bu nedenle değinilmemiş olan budur.

Çeldiriciler: “Armut ağaçlarında meyvelerin erken dökülmesi” parçada doğrudan yer alır. “Fidanların ilk iki yılında ürün alınamaması” yine açıkça geçer. “Toprak yapısı ve hava koşullarının verimi etkilemesi” sondaki cümlede yazılıdır. “Bahçenin uzun vadeli planına fidan dikiminin eklenmesi” parçada bir öneri olarak anlatılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

37 - 38. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kent kütüphanesinin yaz okuma programı, çocukların kitapla ilk temasını sıcak bir atmosfere taşımayı amaçlıyor. Programın ilk yılında katılımcılar, her hafta bir kitabı okuyup kısa bir not düşmekle yükümlü tutuldu. Programa katılmak için bir üyelik ya da ücret gerekmemektedir. Kütüphane, programın ilk haftasında velilere kısa bir bilgilendirme toplantısı düzenledi. Kütüphane görevlileri, notların içeriğinden çok düzenli gelme alışkanlığına önem verdi; çünkü okuma sevgisinin ilk adımı, düzenli tekrarın içinde filizleniyordu. Bu yaklaşım, yalnızca hızlı okuyan çocukları değil, yavaş ilerleyenleri de programda tutmayı başardı. Programın sonunda düzenli katılan çocukların çoğu, kendi seçtikleri kitapları okumaya devam etti. Yetişkinler arasında da benzer bir uygulama başlatılması planlanıyor; ancak bu kez notların paylaşılması isteğe bağlı tutulacak.

Soru 37

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçaya göre programın ilk yılında katılımcılardan ne istenmiştir?

  1. A

    Her gün bir kitabı baştan sona okuyup özetlemeleri

  2. B

    Her hafta bir kitabı okuyup kısa bir not düşmeleri

    Doğru cevap
  3. C

    Her ay bir yazar seçip kütüphanede tartışmaları

  4. D

    Programa katılmak için ücretli üyelik almaları

  5. E

    Okuduğu kitapların sayfa sayısını ayrıca bildirmeleri

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada, programın ilk yılında her hafta bir kitabın okunup kısa bir notun düşülmesinin istendiği yazılıdır; doğru seçenek bu ayrıntıyı verir. Günlük okuma sıklığı yanlıştır, çünkü parça haftalık bir düzen anlatır. Aylık bir yazar tartışması parçada geçmez. Ücretli üyelik ise programa katılım için bir ücret ya da üyelik gerekmediği bilgisiyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadan yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılabilir?

  1. A

    Kütüphane, not defterlerinin içeriğini inceleyerek katılımcıları ödüllendirmiştir.

  2. B

    Programın ücretli olması, düzenli katılımı artırmak için alınmış bir karardır.

  3. C

    Okuma sevgisi, kitap seçme özgürlüğü tanındığında kendiliğinden doğar.

  4. D

    Notların niteliği, programda kalmak için yetişkinlerde de önemli bir koşul olarak tutulacaktır.

  5. E

    Okuma hızı, programda kalmayı belirleyen temel ölçüt değildir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada iki ayrı bilgi birleşir: görevliler notların içeriğinden çok düzenli gelmeye önem verdi, ve yavaş ilerleyen çocukların da programda tutulduğu anlatılır. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda, programda kalmanın okuma hızına bağlı olmadığı sonucu çıkar. Programın ücretli olduğu iddiası, parçadaki ücretsizlik bilgisine aykırıdır; notların zorunlu tutulması ise yetişkinler için paylaşımın isteğe bağlı olduğu bilgisiyle çelişir. Öteki ifadeler ya parçada yer almayan bir ödül uygulamasını ya da parçadan çıkarılamayan genel bir yargıyı anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kıyıdaki küçük kasabada balıkçılık yüzyıllardır geçimin temeliydi. Ancak son yirmi yılda avlanan balık miktarı belirgin biçimde azaldı. Yerel yönetim, bu düşüşün nedenlerini araştırmak için bir komisyon kurdu. Komisyonun raporuna göre, avcılığın kendisinden çok, üreme dönemine denk gelen yoğun avlanma düşüşün başlıca nedeniydi. Bu yüzden yönetim, üreme dönemi boyunca belirli bölgelerde avlanmayı yasakladı. Yasağın ilk sezonunda kıyıya çıkan balıkların boyu belirgin biçimde arttı. Ancak yasağın balıkçıların gelirini de düşürdüğü bildirildi; bu nedenle kasabada yeni bir denge arayışı başladı. Komisyon ise yasağın süresinin değil, bölgelerin seçiminin etkili olduğunu düşünüyor. Balıkçılar, gelirlerini destekleyecek bir fon kurulmasını belediyeye önerdi.

Soru 39

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılabilir?

  1. A

    Avlanma yasağı, balıkçıların gelirini artırmak amacıyla konmuştur.

  2. B

    Komisyon, avlanma yasağının balık miktarını hemen eski düzeye getirdiğini bildirmiştir.

  3. C

    Avlanma yasağı, balık boyunu artırmakla birlikte balıkçıların gelirini azaltmıştır.

    Doğru cevap
  4. D

    Kasabadaki balıkçılar, geçimlerini başka bir kıyı kasabasında da sürdürmektedir.

  5. E

    Balıkların boyu, avlanma yasağına rağmen yıllardır değişmemiştir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada iki ayrı bilgi vardır: yasağın ilk sezonunda kıyıya çıkan balıkların boyu belirgin biçimde arttı, ancak yasak balıkçıların gelirini de düşürdü. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda yasağın hem boyu artıran hem geliri azaltan bir sonucu olduğu çıkar; doğru ifade bunu söyler. Yasağın gelir artırmak amacıyla konduğunu söyleyen ifade parçada geçmeyen bir amaç yükler. Balık miktarının hemen eski düzeye geldiği bilgisi parçada yer almaz. Boyun yıllardır değişmediği ifadesi ise parçadaki artış gözlemiyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçada avlanma yasağının etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudan söylenemez?

  1. A

    Yasağın kasabadaki turistik işletmelere de zarar verdiği.

    Doğru cevap
  2. B

    Yasağın ilk sezonunda kıyıya çıkan balıkların boyunun belirgin biçimde arttığı.

  3. C

    Yasağın balıkçıların gelirini de düşürdüğü.

  4. D

    Üreme dönemine denk gelen yoğun avlanmanın düşüşte başlıca etken olduğu.

  5. E

    Balıkçıların gelirlerini destekleyecek bir fonun kurulmasını belediyeye önerdiği.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada yasağın etkileri olarak balık boyunun artması, balıkçı gelirinin düşmesi, düşüşün başlıca nedeni olarak yoğun avlanma ve belediyeye yapılan fon önerisi anlatılır. Turistik işletmelere zarar verildiğine dair bir bilgi ise parçada hiç geçmez; söylenemeyen ifade budur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 41

  • Orta Çağ'da dünya; ilk Türk devletleri ve İslamiyet öncesi Türk tarihi
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Orta Asya'da bilinen ilk Türk devleti Hun Devleti'dir.

  2. II.

    Türk adıyla kurulan ilk Türk devleti Hun Devleti'dir.

  3. III.

    Matbaayı kullanan ilk Türk devleti Uygur Devleti'dir.

Tarih dersinde İslamiyet öncesi Türk devletleri işlenirken öğretmen, ilk Türk devletlerine ait üç bilginin doğruluğunu sınıfla tartışıyor. Tartışmada her bilginin hangi devletle ilgili olduğu ve hangi "ilk" niteliğiyle ilişkilendirildiği üzerinde duruluyor. Bu bilgilere göre hangileri doğrudur?

  1. A

    I ve II

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    Yalnız II

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her ifadenin hangi devletle ilgili olduğu belirlenir: Orta Asya'da bilinen ilk Türk devleti Hun Devleti'dir, Türk adıyla kurulan ilk devlet Göktürk Devleti'dir, matbaayı kullanan ilk Türk devleti ise Uygur Devleti'dir. İkinci adımda I. ifade doğrudur, çünkü Hunlar Orta Asya'da bilinen ilk Türk devletidir; II. ifade yanlıştır, çünkü Türk adıyla kurulan ilk devlet Hunlar değil Göktürklerdir; III. ifade doğrudur, çünkü matbaa kullanımında ilk Türk devleti Uygurlardır. Üçüncü adımda doğru olan I ve III ifadelerinin birlikte yer aldığı seçenek bulunur; bu seçenek 'I ve III'tür.

Çeldiriciler: 'I ve II' seçeneği, Hun Devleti'ni Türk adıyla kurulan ilk devlet saydığı için yanlıştır. 'II ve III' seçeneği, Hun Devleti'nin Orta Asya'da bilinen ilk Türk devleti olduğu doğru ifadesini dışarıda bıraktığı ve yanlış II. ifadeyi içerdiği için yanlıştır. 'I, II ve III' seçeneği yanlış II. ifadeyi doğru kabul ettiği için yanlıştır. 'Yalnız II' seçeneği doğru iki ifadeden birini dışarıda bırakıp yalnızca yanlış ifadeyi işaretlediği için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 42

  • İslam medeniyetinin doğuşu, Türklerin İslam'ı kabulü, Türk-İslam devletleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Abbasi yönetiminde merkezî otorite zamanla zayıfladı. Bu süreçte eyaletlerde kendi hânedanlarını kuran yerel yönetimler ortaya çıktı ve tavaif-i mülûk adıyla anılan devletçikler oluştu. Öte yandan Kûfe'ye de Türk kökenli valiler atandı. Halifeler ise giderek sembolik bir yönetici konumuna geriledi.

Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Kûfe dahil bazı bölgelere Türk kökenli yöneticilerin gönderildiği

  2. B

    Merkezî otoritenin zayıflamasıyla devletçiklerin ortaya çıktığı

  3. C

    Türk kökenli görevlilerin Kûfe'de yönetime katıldığı

  4. D

    Halifenin giderek sembolik bir yönetici konumuna gerilediği

  5. E

    Halifenin son döneme kadar siyasi gücü fiilen elinde tuttuğu

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım, metindeki bilgileri sıraya koymaktır: merkezî otorite zamanla zayıflamış, yerel hânedanlar tavaif-i mülûk adıyla devletçikler kurmuş, Kûfe'ye Türk kökenli valiler atanmış ve halifeler giderek sembolik bir konuma gerilemiştir. İkinci adım, bu bilgilerle çelişen yargıyı bulmaktır: halifenin son döneme kadar siyasi gücü fiilen elinde tuttuğu iddiası, halifelerin sembolik bir konuma düştüğü bilgisiyle bağdaşmaz. Üçüncü adım, metnin desteklemediği bu yargıyı seçmektir; soru metne göre söylenemeyeni istediği için doğru cevap budur.

Çeldiriciler: 'Kûfe dahil bazı bölgelere Türk kökenli yöneticilerin gönderildiği' yargısı metinde açıkça yer alan bir bilgidir, bu yüzden metinle uyumludur ve söylenemez değildir. 'Merkezî otoritenin zayıflamasıyla devletçiklerin ortaya çıktığı' yargısı tavaif-i mülûk olgusunun metindeki tanımıdır; metin merkezî güçlenmeyi değil zayıflamayı anlatır. 'Halifenin giderek sembolik bir yönetici konumuna geriladığı' yargısı metnin son cümlesiyle örtüşür. 'Türk kökenli görevlilerin Kûfe'de yönetime katıldığı' yargısı, Kûfe'ye Türk valilerin atandığı bilgisinin doğrudan karşılığıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 43

  • Osmanlı'da değişim çağı (1595-1914): duraklama, gerileme, yenileşme, uluslararası ilişkiler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kavala'da doğan bir komutan, Osmanlı'nın Mısır valisi olarak bölgedeki karışıklıkları bastırdı, gücünü hızla artırarak Osmanlı'ya karşı başkaldırdı. Oğlu Filistin'i işgal etti, ardından Anadolu içlerine doğru ilerledi. Bu ilerleyiş üzerine imzalanan Kütahya Anlaşması'yla komutana Mısır ve Suriye valilikleri, oğluna Adana valiliği verildi; komutan Osmanlı'ya bağlı bir vali olarak kalmayı sürdürdü.

Bu parçadaki gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A

    Kütahya Anlaşması'yla Mısır, Osmanlı Devleti'nden bağımsız hâle gelmiştir.

    Doğru cevap
  2. B

    Kütahya Anlaşması, Anadolu'daki ilerleyişin ardından imzalanmıştır.

  3. C

    Komutanın başkaldırısı, Osmanlı Devleti için bir iç sorun olmuştur.

  4. D

    Komutanın oğlu, Anadolu'ya ilerlemeden önce Filistin'i işgal etmiştir.

  5. E

    Kütahya Anlaşması'yla Mısır, dış işlerde Osmanlı Devleti'ne bağlı kalmıştır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada komutanın önce oğlu eliyle Filistin'i işgal ettiği, ardından Anadolu'ya ilerlediği ve bu ilerleyişin üzerine Kütahya Anlaşması'nın imzalandığı anlatılır. Anlaşmayla komutana Mısır ve Suriye valilikleri, oğluna Adana valiliği verilmiş; komutan Osmanlı'ya bağlı bir vali olarak kalmıştır. Soru olumsuz kökle sorulduğu için parçayla çelişen yargı aranır. Anlaşmayla Mısır'ın Osmanlı Devleti'nden bağımsız hâle gelmesi, valiliklerin Osmanlı tarafından verildiği ve bağlılığın sürdüğü bilgisiyle bağdaşmaz; bu yüzden bu yargı söylenemez. Çeldiriciler: 'Komutanın oğlu, Anadolu'ya ilerlemeden önce Filistin'i işgal etmiştir' parçada açıkça geçen sıradır. 'Kütahya Anlaşması, Anadolu'daki ilerleyişin ardından imzalanmıştır' yargısı olayların zaman sırasını doğru verir. 'Komutanın başkaldırısı, Osmanlı Devleti için bir iç sorun olmuştur' yargısı, komutanın Osmanlı'nın valisi olmasından doğan iç bir meseleyi anlatır. 'Kütahya Anlaşması'yla Mısır, dış işlerde Osmanlı Devleti'ne bağlı kalmıştır' yargısı ise bağlılığın sürdüğü hükmüyle uyumludur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 44

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

1920 yılında Büyük Millet Meclisi düzenli bir ordunun kurulmasına karar vermiş ve bu karar, düzensiz birliklerin yerine yeni bir yapı oluşturma amacı taşımıştır.

Ocak 1921'de Batı Cephesi'nde başlayan Yunan ileri harekâtı, İnönü'de Türk birliklerince 10 Ocak'ta durdurulmuştur.

Bu muharebenin doğrudan sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?

  1. A

    Kuva-yı Seyyare'nin yeniden kurularak birliklerin güçlendirilmesi

  2. B

    Düzenli ordu kurma kararından vazgeçilerek milis güçlerine dönülmesi

  3. C

    Sovyet Rusya'nın savaşa girerek Yunanistan'a karşı ordu göndermesi

  4. D

    Yunan ordusunun İnönü'den sonra Ankara'yı ele geçirmesi

  5. E

    Halkın savaşma gücünün ve Büyük Millet Meclisi'ne desteğin artması

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Yunan ileri harekâtının 10 Ocak'ta İnönü'de durdurulması, Türk birliklerinin savunmada başarılı olduğunu gösterir. İkinci adım: Düşman ilerleyişinin durdurulması, halkın savaşma gücünü ve Büyük Millet Meclisi'ne olan güveni artırmıştır; doğru seçenek bu etkiyi anlatır. Çeldiriciler: "Kuva-yı Seyyare'nin yeniden kurulması" yanlıştır, çünkü bu birlik İnönü'den sonra kaldırılmış ve yerini düzenli ordunun kuruluşu almıştır. "Düzenli ordu kurma kararından vazgeçilmesi" yanlıştır, çünkü düzenli ordunun kuruluşu bu süreçte kesinleşmiştir. "Yunan ordusunun Ankara'yı ele geçirmesi" yanlıştır, çünkü İnönü'deki durdurma Yunan ilerleyişini sona erdirmiştir. "Sovyet Rusya'nın ordu göndermesi" yanlıştır, çünkü Sovyet Rusya'nın etkisi bir diplomatik açıklama olarak Mudanya görüşmelerinde ortaya çıkmıştır, askerî bir katılım değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 45

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir kurmay subayın kaleme aldığı şu düşünce üzerinde durulmaktadır: "Tek bir çizgiye bağlı kalmak yerine, toprağın her parçasını kapsayan derinlemesine bir savunma kurulmalıdır."

Bu düşünceyle uyumlu savunma anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Vatanın bütün topraklarında birbirini destekleyen derin bir savunma kurulması

    Doğru cevap
  2. B

    Geri çekilmenin yasaklanarak her mevziin korunması

  3. C

    Sorunun masa başında diplomatik yolla çözülmesi

  4. D

    Büyük Taarruz'un bir gece baskınıyla başlatılması

  5. E

    Yalnız tek bir şehrin kuşatmaya karşı korunması

Doğru cevap: A

Çözüm

Alıntıda tek bir çizgiye bağlı kalmak yerine toprağın bütününü kapsayan derin bir savunma istenmektedir. Bu, Millî Mücadele'de benimsenen savunma anlayışının özüdür. Doğru seçenek savunmanın tek bir hatta değil, cephe ve toprak boyunca yayılan birbirini destekleyen mevzilerle kurulduğunu anlatır, bu yüzden doğrudur. Çeldiriciler: "Geri çekilmenin yasaklanması" alıntıda yer almayan sert bir kuraldır; alıntı savunmanın nasıl kurulacağını anlatır, geri çekilmeyi yasaklamaz. "Diplomatik yolla çözüm" alıntının konusu değildir, çünkü alıntı askerî bir savunma düzenini anlatır. "Büyük Taarruz'un gece baskınıyla başlatılması" bir saldırı planıdır ve savunma anlayışıyla ilgisi yoktur. "Yalnız tek bir şehrin korunması" ise alıntının kapsamını bir şehre daraltır, oysa alıntı bütün toprağa işaret eder.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 46

  • Atmosfer, iklim elemanları ve tipleri, Türkiye iklimi
  • Orta
  • Şekilli soru

Tabloda dört istasyonun sıcaklık, maksimum nem ve mutlak nem değerleri verilmiştir.

Bu verilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tablo: dört istasyonun sıcaklık (°C), maksimum nem (g/m³) ve mutlak nem (g/m³) değerleri. Batı: 10, 9,4, 7,0. Doğu: 20, 17,3, 12,5. Güney: 30, 30,4, 22,0. Kuzey: 5, 6,8, 4,1.
  1. A

    Güney istasyonunun maksimum nemi, Kuzey istasyonunun dört katından fazladır.

  2. B

    Batı istasyonunun mutlak nemi, Doğu istasyonununkinden küçüktür.

  3. C

    Doğu istasyonunun sıcaklığı Batı'dan yüksek, maksimum nemi Batı'dan düşüktür.

    Doğru cevap
  4. D

    Güney istasyonunda bağıl nem, Batı istasyonundakinden düşüktür.

  5. E

    Sıcaklığı en düşük olan istasyonun maksimum nemi en küçüktür.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, tablodaki sıcaklık ve maksimum nem değerlerini birlikte okumaktır: Batı 10 °C ve 9,4 g/m³, Doğu 20 °C ve 17,3 g/m³, Güney 30 °C ve 30,4 g/m³, Kuzey 5 °C ve 6,8 g/m³. İkinci adım, bu ilişkiye aykırı olan yargıyı bulmaktır. Sıcaklık yükseldikçe maksimum nem de yükselmektedir; en düşük sıcaklıktaki istasyonda maksimum nem en küçük, en yüksek sıcaklıktaki istasyonda en büyüktür. Doğu istasyonunun sıcaklığı Batı'dan yüksektir, ancak Doğu'nun maksimum nemi 17,3 g/m³ ile Batı'nın 9,4 g/m³ değerinden büyüktür. Bu nedenle 'maksimum nemi Batı'dan düşüktür' yargısı tablodan söylenemez ve doğru cevap budur.

Çeldiriciler: 'Güney istasyonunun maksimum nemi, Kuzey istasyonunun dört katından fazladır' yargısı tabloyla uyumludur, çünkü Kuzey'in dört katı 27,2 g/m³'tür ve Güney'in 30,4 g/m³ değeri bunu aşar; bu yargıyı söylenemez saymak, dört katlık karşılaştırmanın yanlış yapılmasından doğar. 'Batı istasyonunun mutlak nemi, Doğu istasyonununkinden küçüktür' yargısı 7,0 ile 12,5 g/m³ karşılaştırmasıdır ve doğrudur; mutlak nem ile maksimum nem karıştırılırsa yanlış sanılabilir. 'Güney istasyonunda bağıl nem, Batı istasyonundakinden düşüktür' yargısında bağıl nem, mutlak nemin maksimum neme oranıdır: Güney için 22,0 / 30,4 ≈ %72, Batı için 7,0 / 9,4 ≈ %74 olduğundan yargı doğrudur. Mutlak nemler karşılaştırılırsa Güney'in daha yüksek çıkması bu doğru yargıyı yanlış gösterir. 'Sıcaklığı en düşük olan istasyonun maksimum nemi en küçüktür' yargısı Kuzey için doğrudur, çünkü Kuzey hem en düşük sıcaklığa hem de en küçük maksimum neme sahiptir; tablodan doğrudan okunan bu yargıyı yanlış işaretlemek, değerleri tek tek okumamaktan kaynaklanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 47

  • Dünya'nın şekli ve hareketleri, konum, harita bilgisi, yerel saat
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Dönüş ekseninin yeryüzünü kestiği, dönüşle yer değiştirmeyen noktalara kutup denir.

  2. II.

    Dünya'yı kuzey ve güney yarım kürelere ayıran paralel dairesine Ekvator denir.

  3. III.

    Bir noktanın Ekvator'a olan açısal uzaklığına boylam denir.

Dünya'nın şekli, hareketleri ve coğrafi konum kavramlarına ilişkin aşağıdaki ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve III

  3. C

    Yalnız II

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

I. ifade doğrudur: Dönüş ekseninin yeryüzünü kestiği ve dönüşle yer değiştirmeyen noktalar kutup olarak adlandırılır. II. ifade de doğrudur: Dünya'yı kuzey ve güney yarım kürelere ayıran, enlem derecesi sıfır olan paralel dairesi Ekvator'dur. III. ifade yanlıştır, çünkü bir noktanın Ekvator'a olan açısal uzaklığı enlemdir; boylam ise Başlangıç Meridyeni'ne olan açısal uzaklıktır. Doğru olan I ve II olduğundan cevap bu ikisini birlikte veren seçenektir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, Ekvator'u bir meridyen sanıp II'yi yanlış saymaktan doğar. 'I ve III' seçeneği, boylamı Ekvator'a olan uzaklık olarak tanımlayıp III'ü doğru kabul etmenin sonucudur. 'Yalnız II' seçeneği, yalnız Ekvator tanımını doğru saymaktan doğar; oysa kutup tanımı da doğrudur. 'II ve III' seçeneği, kutbu en hızlı dönen nokta sanıp I'i yanlış saymanın ve III'ü doğru kabul etmenin birlikte ortaya çıkardığı yanlış bir bileşimdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 48

  • Nüfus, göç, yerleşme, şehirleşme
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Doğum oranı, 2000 yılından 2020 yılına kadar olan her dönemde bir önceki döneme göre azalmıştır.

  2. II.

    2000 döneminde doğal nüfus artış oranı, 2020 döneminin üç katıdır.

  3. III.

    2005–2010 arasındaki doğal nüfus artış oranı düşüşü, 2010–2015 arasındaki düşüşten fazladır.

Şekildeki grafik, bir ülkenin 2000–2020 yılları arasındaki binde doğum ve binde ölüm oranlarını göstermektedir. Grafiğe göre aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

Çizgi grafik: binde doğum oranı 2000, 2005, 2010, 2015 ve 2020 yıllarında sırasıyla 24, 21, 18, 15, 14. Binde ölüm oranı aynı yıllarda sırasıyla 9, 8, 7, 7, 9. Yatay eksen yıl, dikey eksen binde oran, her 1‰ için çizgi var.
  1. A

    I, II ve III

  2. B

    I ve III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

  5. E

    I

Doğru cevap: C

Çözüm

Doğal nüfus artış oranı, doğum oranı ile ölüm oranı arasındaki farka eşittir. Grafikteki iki eğriden her dönem için bu farkı bulunca 2000'de 24 − 9 = 15, 2005'te 21 − 8 = 13, 2010'da 18 − 7 = 11, 2015'te 15 − 7 = 8 ve 2020'de 14 − 9 = 5 binde çıkar. Birinci öncülde doğum oranı 24, 21, 18, 15 ve 14 ile her dönemde düştüğü için öncül doğrudur. İkinci öncülde 15'in 5'e oranı 3 olduğundan 2000 dönemindeki artış 2020 dönemindekinin üç katıdır ve öncül doğrudur. Üçüncü öncülde 2005–2010 arasındaki düşüş 13 − 11 = 2, 2010–2015 arasındaki düşüş 11 − 8 = 3 binde olur; ilk düşüş ikinciden küçük olduğu için öncül yanlıştır.

Çeldiriciler: 'I, II ve III' seçeneği üçüncü öncülü doğru saymaktan, yani daralan dönemi hızlanan dönem sanıp düşüşleri ters karşılaştırmaktan çıkar. 'I ve III' seçeneği ikinci öncülü yanlış okuyup üçüncü öncülü de doğru saymaktan çıkar. 'II ve III' seçeneği doğum eğrisini ölüm eğrisiyle karıştırıp birinci öncülü yanlış saymaktan ve üçüncü öncülü doğru kabul etmekten çıkar. 'I' seçeneği artışı yalnızca doğum eğrisinden okuyup, 24 ile 14 arasındaki 10 binlik farkın üç katını bulamadığı için ikinci öncülü yanlış saymaktan çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 49

  • Bölgeler, ülkeler, jeopolitik, kültür bölgeleri, örgütler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Altı ülkenin kurduğu bir ekonomik birlik ortak gümrük kurallarını yalnız üye ülkelerin topraklarında uygular. Yeni bir ülke katılınca birlik, uygulama alanını o ülkenin de topraklarına genişletir.

Bu birliğin bölge olarak sınırına ilişkin hangisi söylenebilir?

  1. A

    Bitki örtüsü ve iklim özelliklerine göre doğal olarak çizilmiştir

  2. B

    Yeni bir ülke katıldığında ilk kuruluş çizgisinde değişmeden kalır

  3. C

    İklim tiplerinin değiştiği hat boyunca uzanan bir çizgidir

  4. D

    Üye ülkelerin siyasi sınırlarıyla örtüştüğü için kesin hatlıdır

    Doğru cevap
  5. E

    İki farklı bölgenin birbirine karıştığı geniş bir geçiş kuşağıdır

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda, yeni ülke katıldığında birliğin uygulama alanının o ülkenin topraklarına da uzandığı görülür; birliğin sınırı, üye ülkelerin topraklarının dış çizgisiyle örtüşmektedir. İkinci adımda bu sınırların siyasi sınırlar olduğu hatırlanır ve siyasi sınırların kesin hatlarla belli olduğu bilgisi uygulanır; bu nedenle birliğin sınırı kesin hatlıdır. 'İklim tiplerinin değiştiği hat boyunca uzanan bir çizgidir' seçeneği birliğin sınırını iklim sınırıyla karıştırır, oysa birlik sınırı iklime değil üyeliğe bağlıdır. 'Yeni bir ülke katıldığında ilk kuruluş çizgisinde değişmeden kalır' seçeneği, üyelik değiştiğinde sınırın da değiştiğini gözden kaçırır. 'Bitki örtüsü ve iklim özelliklerine göre doğal olarak çizilmiştir' seçeneği birliği doğal bölge saymaktır; oysa birlik beşerî bir örgütlenmedir. 'İki farklı bölgenin birbirine karıştığı geniş bir geçiş kuşağıdır' seçeneği sınırı belirsiz bir alan olarak tarif eder; siyasi sınırlar böyle bir belirsizlik taşımaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 50

  • Çevre sorunları, afetler, sürdürülebilirlik
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Fosil yakıt kullanımı, okyanusların asitlenmesinde de rol oynar.

  2. II.

    Ozon tabakasındaki toparlanma, uluslararası iş birliğinin etkili olduğunu gösterir.

  3. III.

    Fosil yakıt kullanımının etkisi hava kirliliğiyle sınırlıdır.

Dünyanın işleyişinde bir eşik aşıldığında, geri alınması güç ani dönüşümler olasılığı yükselir. Fosil yakıt tüketimi, iklimi değiştirmenin yanında okyanusların asitlenmesine de yol açar. Ozon tabakasının toparlanması, uluslararası iş birliğinin işe yaradığını ortaya koyar.

Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Fosil yakıt tüketiminin iklimin yanında okyanusların asitlenmesine de yol açtığı verildiğinden, fosil yakıt kullanımının okyanuslarda da etkisi olduğu çıkarılabilir; I doğrudur. İkinci adım: Ozon tabakasının toparlanmasının uluslararası iş birliğinin işe yaradığını gösterdiği verildiğinden II de çıkarılabilir. Üçüncü adım: Fosil yakıtın etkisinin hava kirliliğiyle sınırlı olduğu iddiası, verilen bilgideki okyanus etkisiyle çeliştiği için III çıkarılamaz. Çıkarılabilen yargılar I ve II olduğundan doğru seçenek 'I ve II'dir. 'Yalnız I' ve 'Yalnız II' seçenekleri yargılardan birini eksik bıraktığı için, 'I ve III' ve 'II ve III' seçenekleri ise III'ü kabul ettikleri için yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 51

  • Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Felsefe dersinde öğretmen, tartışmayı somut bir örnekle başlatmak için tahtaya iki cümle yazdı: “Her insan bir gün ölür. Mert bir insandır.” Ardından bir öğrenci, Mert’in de bir gün öleceği sonucunun bu iki cümleden çıkarılıp çıkarılamayacağını sordu. Sınıf, sonucun verilen cümlelerden çıkarılabileceği konusunda hemfikir oldu. Öğretmen ise tartışmayı, tahtadaki cümlelerin sırasını yeniden okuyarak ve öğrencilerden bu cümlelerin neyi birlikte gösterdiğini düşünmelerini isteyerek sürdürdü. Bir süre sonra öğrenciler, derste yazılanları defterlerine dikkatle ve sırayla not almaya başladı.

Bu parçada kullanılan akıl yürütme türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tümdengelim

    Doğru cevap
  2. B

    Analoji

  3. C

    Tümevarım

  4. D

    Önerme

  5. E

    Çelişki

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: parçadaki önermeler ayrılır. “Her insan bir gün ölür” genel bir yargıdır; “Mert bir insandır” ise tek bir kişiye ilişkin özel bir önermedir. İkinci adım: genel yargıdan hareketle özel bir duruma ilişkin sonuca geçilmiştir, yani akıl yürütme genelden özele doğru ilerlemektedir. Üçüncü adım: bu genelden özele çıkarım biçimi tümdengelimdir ve dedüksiyon olarak da adlandırılır; sonuç, kabul edilen genel önermenin bilgisini belirli bir duruma uygulayarak elde edilir. Çeldiriciler: “Tümevarım” tek tek gözlemlerden genel bir yargıya giden ters yöndür, parçada özelden genele geçiş yoktur. “Analoji” iki durum arasında benzerlik kurmaya dayanır, parçada bir benzetme bulunmadığı için yanlıştır. “Önerme” akıl yürütmenin yapı taşıdır, bir akıl yürütme türü değildir. “Çelişki” birbirini dışlayan iki yargıdır ve parçada karşıt bir yargı yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 52

  • Din, siyaset ve sanat felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir sanat kuramcısı, bir nesneyi güzel bulan kişinin hangi duyguyla bu yargıyı verdiğini araştırıyordu. Ona göre bir gül bahçesine bakıp hoşlanan kişi, bahçeden ne bir yarar bekler ne de onu sahiplenmek ister; hoşnutluğu yalnızca nesneyi görmekten duyduğu haz oluşturur. Kuramcı, bu nesnenin bir amaca uygun biçimde düzenlendiği izlenimini duyduğumuzu, fakat bu amacın önceden bir kavram olarak bilinmesinin gerekmediğini belirtir.

Bu görüşten hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Bir nesnenin güzel sayılması, kişiye sağladığı yararın büyüklüğüne bağlıdır.

  2. B

    Güzellik, doğadaki nesnelerin birebir taklit edilmesiyle ortaya çıkan bir özelliktir.

  3. C

    Güzellik hakkındaki yargılar, kişinin öznel zevkine ait olup nesneyle bağlantısı bulunmaz.

  4. D

    Yarar sağlamasa da amacına uygun biçimde görünen bir nesne güzel sayılabilir.

    Doğru cevap
  5. E

    Güzel sanatlar, ilk kez antik Mısır'da bir devlet kurumunun denetiminde ele alınmıştır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Görüşe göre güzel bir nesneyi beğenmek bir çıkar ya da yarar beklentisine dayanmaz; hoşnutluk nesnenin kendisini görmekten gelir. İkinci adım: Nesne bir amaca uygun biçimde düzenlenmiş gibi görünür, ancak bu amaç önceden bir kavram olarak bilinmez. Üçüncü adım: İki durum birleştiğinde, bir nesnenin güzel sayılması için kullanışlı olması gerekmez; amacına uygun görünmesi ve bunun karşılıksız bir hoşnutluk vermesi yeterlidir. Bu nedenle doğru çıkarım, yararsız bir nesnenin de güzel sayılabileceğini söyleyen seçenektir. Yararla eşitleyen seçenek, güzelliği kişinin kazancına bağladığı için görüşle çelişir. Doğanın birebir taklidini öne süren seçenek, görüşte taklit ile güzellik arasında bir bağ kurulmadığı için yanlıştır. Öznel zevke indirgeyen seçenek ise hoşnutluğun nesnenin biçimine bağlı olduğunu yok sayar. Tarihsel iddia verilen görüşte yer almadığı ve bu görüşten bir sonuç çıkarmaya yaramadığı için bu soruda kullanılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 53

  • Ahlak felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kasabanın belediye meclisi, sınırlı bütçesini iki proje arasında paylaştırmak zorundadır. Birinci proje, kısa vadede birkaç mahallenin ihtiyacını karşılayacak ve bazı meclis üyelerinin seçim bölgelerindeki sorunlara çözüm getirecektir. İkinci proje ise su, sağlık ve ulaşım hizmetlerini kasabanın büyük çoğunluğuna ulaştıracak, uzun vadede yaşam koşullarını belirgin biçimde iyileştirecektir. Meclis, iki projenin halkın geneline sağlayacağı kazanımları karşılaştırmış ve karar gerekçesini tutanağa şöyle yazmıştır: 'Hangi seçeneğin en çok kişinin yaşam koşullarını iyileştirdiği göz önünde bulundurulmuş, karar bu ölçüte göre verilmiştir.'

Bu karar gerekçesi, aşağıdaki görüşlerden hangisiyle en çok örtüşür?

  1. A

    Ahlaki doğruluğu, sonuçlarından bağımsız olarak bir göreve uymakta arar.

  2. B

    Ahlaki değeri, bireyin kendi hazzını en üst düzeye çıkarmasıyla ölçer.

  3. C

    İyiyi, akılla kavranan değişmez bir ide olarak düşünür.

  4. D

    Doğruyu, kişinin içindeki vicdanın doğrudan sezdiği bir yargıyla belirler.

  5. E

    Ahlaki değeri, eylemin toplumda doğurduğu toplam yararla ölçer.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda meclisin karar gerekçesi belirlenir: iki proje arasındaki seçim, hangisinin kasabanın geneline daha fazla kazanç getireceği üzerinden yapılmıştır. İkinci adımda bu gerekçe bir ahlak ölçütüne bağlanır: eylemin değeri sonuçlarının toplam yararına göre ölçülüyorsa bu görüş faydacılıktır. Bentham'a göre iyiliğin ölçütü faydadır; bu nedenle gerekçeyi en iyi açıklayan görüş, ahlaki değeri eylemin doğurduğu toplam yararla ölçen görüştür.

Çeldiriciler: Sonuçlarından bağımsız olarak bir göreve uymayı ahlaki doğrunun ölçütü sayan görüş ödev ahlakıdır; kararın gerekçesi sonuçlara dayandığı için bu görüşle bağdaşmaz. Ahlaki değeri bireyin kendi hazzını en üst düzeye çıkarmasıyla ölçen görüş, toplumun geneli hesaba katılmadığı için bu kararla uyuşmaz. Doğruyu içsel bir vicdan sezgisiyle belirleyen görüş, kararın dayandığı sonuç karşılaştırmasını değil kişinin iç yargısını esas alır. İyiyi akılla kavranan değişmez bir ide olarak düşünen görüş ise projelerin yarar karşılaştırmasıyla ilgili değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 54

  • MS 2. - 15. yy felsefesi (Ortaçağ Hristiyan ve İslam felsefesi)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir tarihçi, kısa sürede yükselip uzun süre ayakta kalan bir hanedanın öyküsünü anlatırken şunları yazmıştır:

“Devlet tıpkı bir insan gibi doğar, büyür, yaşlanır ve sonunda ölür. Bu hanedanın yükseliş yıllarında dağınık obalar ortak bir ülkü ve aynı dinin birleştirdiği bir topluluk olarak tek sancak altında toplanmış, aynı coşkuyla savaşa girmiş ve sınır boylarını korumuştur. Hazineler dolup refah arttıkça ise kabileler arasındaki bağ gevşemiş, ganimet kavgaları başlamış ve birlik zayıflamıştır.”

Parçada sözü edilen asabiyetin, yani devleti ayakta tutan grup dayanışmasının kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Ortak bir ülkü ve dinden kaynaklanan dayanışma

    Doğru cevap
  2. B

    Farabi'nin erdemli toplum anlayışındaki önder erdemi

  3. C

    Ortak ekonomik çıkar ve ganimet paylaşımı

  4. D

    Devletin bürokratik bir makine gibi işleyen kurumlarına sadakat

  5. E

    Hükümdarın kişisel ölümsüzlüğü ve sürekli iktidarı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda parçanın devleti canlı bir organizmaya benzettiği görülür: devlet doğar, büyür, yaşlanır ve ölür. İkinci adımda asabiyetin kaynağı aranır. Obalar yükseliş yıllarında ortak bir ülkü ve dinin çevresinde tek sancak altında toplanmış, refah arttıkça bu bağ gevşemiştir. Dolayısıyla dayanışmayı doğuran etken ortak bir ülkü ve dinden gelen bağlılıktır; refah ise bu bağı sonradan zayıflatan bir etkendir.

Çeldiriciler: 'Ortak ekonomik çıkar ve ganimet paylaşımı' seçeneği, parçada ganimet kavgalarının birliği dağıttığı anlatıldığı için yanlıştır; ekonomik çıkar kaynak değil, bağı zayıflatan etkendir. 'Devletin bürokratik bir makine gibi işleyen kurumlarına sadakat' seçeneği devleti makineye benzetmenin sonucudur; parça devleti canlı bir organizmaya benzetir. 'Hükümdarın kişisel ölümsüzlüğü ve sürekli iktidarı' seçeneği devleti ölümsüz saymaktır; parçadaki devlet yaşlanıp ölmektedir. 'Farabi'nin erdemli toplum anlayışındaki önder erdemi' seçeneği bu görüşü başka bir düşünüre bağlar ve parçadaki açıklama erdemli önder kavramına dayanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 55

  • Bilgi felsefesi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Ayşe, sabah bahçedeki açmış bir dal önünde duruyor. Dalın kırmızı çiçeklerini gözleriyle görüyor, tomurcuklarının kokusunu alıyor ve yaprağın pürüzsüz olduğunu parmaklarıyla hissediyor. Bu algılarının ardından dalın ilkbaharın habercisi olduğu yargısına varıyor ve bunu defterine yazıyor.

Ayşe'nin defterine yazdığı bu yargı, bilgi kuramının incelediği bir konudur. Bu durumda, yargının oluşumuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Yargı, dalın özelliklerinin zihne olduğu gibi kopyalanmasıdır.

  2. B

    Yargı, özne ile nesne arasındaki ilişkiden doğan bir üründür.

    Doğru cevap
  3. C

    Yargı, Ayşe'nin o andaki duygu durumunun doğrudan yansımasıdır.

  4. D

    Yargı, dalın ilkbahar olduğuna dair inançla aynı şeydir.

  5. E

    Yargı, deneysel kontrolle sınanmış bilimsel bir yöntemin ürünüdür.

Doğru cevap: B

Çözüm

Bilgi, öznenin nesneyle ilişkisi sonucunda ortaya çıkan üründür; burada Ayşe'nin algıları ile dalın özellikleri birleşerek yargıyı oluşturur. Yargı dalın kendisinden tek başına çıkmaz, çünkü aynı dal farklı bir kişinin algısında farklı bir yargıya yol açabilir. Dalın özelliklerinin zihne olduğu gibi kopyalandığını söyleyen seçenek bu yüzden yanlıştır, çünkü öznenin etkinliğini hiç hesaba katmaz. Yargıyı Ayşe'nin duygu durumuna indirgeyen seçenek ise nesnenin payını yok sayar; yargıyı inançla aynı görmek ve deneysel bir yönteme bağlamak da sözü edilen ilişkiyi karıştırmak olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 56

  • Hz. Muhammed: hayatı, örnekliği, Kur'an'a göre Hz. Muhammed
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Gençlerden bir grup, ibadetlerin ayrıntılarını yalnızca kitaplardan değil, Peygamber'in yanında bulunarak öğrenmek istemiştir. Peygamber her ibadetini sahabelerin önünde yavaş ve dikkatli biçimde yapmış, ardından onlara kendisini gördükleri gibi ibadet etmelerini bildirmiştir. Sahabeler bu uygulamayı sonraki yıllarda kendi yaşamlarına aynen aktarmış, ibadetin biçimi böylece nesilden nesile ulaşmıştır.

Bu davranış ile ilgili olarak hangisi söylenebilir?

  1. A

    Vahyi eksiltmeden ve ekleme yapmadan insanlara ulaştırma görevinin bir parçasıdır

  2. B

    Kur'an'ın ibadetle ilgili ayetlerini açıklayarak anlaşılmasını sağlama görevine dayanır

  3. C

    İbadetin uygulanış biçiminde insanlara somut bir örnek olma görevini gösterir

    Doğru cevap
  4. D

    Yeni dini hükümler koyma yetkisinin ürünü olan bir uygulamadır

  5. E

    İbadetin uygulanışının sonraki nesillere aktarılmasının gerekmediğini gösterir

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda, ibadetin sahabelerin önünde yavaş ve dikkatli biçimde gösterildiği, ardından bunun aynen yapılması istendiği görülür. İkinci adımda bu davranış, Peygamber'in insanlara İslam'ı yaşama biçiminde en güzel örnek olma görevi ile ilişkilendirilir. Üçüncü adımda bu ilişkiden çıkan yargı seçilir: ibadetin uygulanış biçimi, görevin bir parçası olarak gösterilmiş ve sonraki nesillere bu sayede ulaşmıştır.

Çeldiriciler: 'Vahyi eksiltmeden insanlara ulaştırma' seçeneği tebliğ görevini tanımlar; olayda vahyin bildirilmesi değil, davranışın gösterilmesi vardır. 'Kur'an'ın ayetlerini açıklama' seçeneği tebyin görevidir; olayda Kur'an'a dair bir açıklama yapılmamıştır. 'Yeni dini hükümler koyma yetkisi' teşri görevidir; burada yeni bir hüküm konulmamış, mevcut bir uygulama gösterilmiştir. 'Nesillere aktarılmasının gerekmediği' yargısı metnin tersini söyler, çünkü sahabeler uygulamayı sonraki yıllarda aktarmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 57

  • Bilgi ve inanç; din ve İslam; inanç esasları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köyde yaşayan bir kişinin yalnız bir kez karşılaştığı olumsuz bir olay, kısa sürede köyün bütün esnafına dair bir söylenti hâline gelmiştir. Öğretmen Meryem, konuyla ilgili belediyenin kayıtlarını ve birden fazla tanığın anlatımını incelemeden hüküm verilmemesini önermektedir.

Bu durumla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi, İslam'ın bilgi kaynaklarına yaklaşımıyla bağdaşmaz?

  1. A

    Bilginin hangi kaynağa dayandığını ve kimin aktardığını sorgular.

  2. B

    Birden fazla tanıklığı ve belgeyi karşılaştırarak bir sonuca ulaşmaya çalışır.

  3. C

    Resmî kayıtlara başvurarak iddianın doğruluğunu ölçülü biçimde değerlendirir.

  4. D

    Tek bir olaydan hareketle bir topluluk hakkında genel hüküm verir.

    Doğru cevap
  5. E

    Doğrulanmamış bir haberi yaymadan önce kaynağını kontrol etmeyi önerir.

Doğru cevap: D

Çözüm

İslam, bilgi kaynağının güvenilir olmasına özel önem verir ve İsrâ suresi 36. ayette bilgi kaynaklarının doğru kullanılması emredilir. Kişisel ve sübjektif izlenimler genel ve bağlayıcı bir kaynak değildir; bu yüzden tek bir olaydan yola çıkarak bütün bir topluluk hakkında hüküm vermek ilkeyle bağdaşmaz. Kaynağı sorgulamak, resmî kayıtlara ve birden fazla tanığa başvurmak ise ilkenin gereğini yerine getiren davranışlardır; soruda istenen, ilkeye uymayan davranıştır. En güçlü yanıltıcı seçenek, kaynağı teyit etmeyi öneren davranış olabilir; ancak bu davranış ilkenin tam uygulamasıdır, bu yüzden yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 58

  • Gençlik ve değerler; Allah-insan ilişkisi; ahlaki tutum ve davranışlar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir ayette, inananların adaleti titizlikle ayakta tutmaları ve Allah için doğru şahitlik yapmaları istenir; bu görev, kişinin kendi aleyhine olsa bile sürer. Bu çağrı, hüküm ve paylaşımda ölçünün herkes için aynı olmasını da kapsar. Adaletin doğruluk, denge ve tarafsızlık anlamlarını içerdiği bilindiğinde, aşağıdaki davranışlardan hangisi bu anlayışla bağdaşmaz?

  1. A

    Tarafsız hakemlik yapmak

  2. B

    Dengeli paylaşım yapmak

  3. C

    Dürüst tanıklıkta bulunmak

  4. D

    Yakınının lehine karar vermek

    Doğru cevap
  5. E

    Hakkı olana hakkını teslim etmek

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda adaletin üç anlamı, doğruluk, denge ve tarafsızlık belirlenir; ayet de inananları kendi aleyhlerine olsa bile adaleti gözetmeye çağırır. İkinci adımda bu anlamlarla bağdaşmayan davranış aranır: yakınını kayırarak karar vermek tarafsızlık ilkesini bozar ve dengeyi ortadan kaldırır, bu yüzden adaletle bağdaşmaz. Çeldiriciler: Tarafsız hakemlik yapmak ve dengeli paylaşım yapmak, adaletin tarafsızlık ve denge anlamlarının doğrudan uygulamasıdır. Dürüst tanıklıkta bulunmak doğruluk ilkesine, hakkı olana hakkını teslim etmek ise hak gözetme anlayışına uygundur; bunları adaletsiz saymak, adaletin yalnızca mahkemelerle ilgili bir kavram olduğu yanılgısından doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 59

  • İslam düşüncesinde itikadi, siyasi, fıkhi ve tasavvufi yorumlar; mezhepler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde öğretmen, İslam düşüncesindeki dört ekolü kurucularıyla birlikte tahtaya yazıyor: Eş'arilik (Ebu Hasan el-Eş'ari), Maturidilik (Ebu Mansur el-Maturidi), Hanefilik (Ebu Hanife) ve Şafiilik (İmam Şafi). Ardından öğrencilerden bu ekolleri ait oldukları gruplara göre ikiye ayırmaları isteniyor.

Bu ayrıma göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Eş'arilik fıkhi, Maturidilik itikadi, Hanefilik ve Şafiilik fıkhi ekollerdir.

  2. B

    Eş'arilik ve Maturidilik itikadi, Hanefilik itikadi, Şafiilik fıkhi ekollerdir.

  3. C

    Eş'arilik ve Maturidilik itikadi, Hanefilik ve Şafiilik fıkhi ekollerdir.

    Doğru cevap
  4. D

    Eş'arilik ve Maturidilik fıkhi, Hanefilik ve Şafiilik itikadi ekollerdir.

  5. E

    Eş'arilik ve Şafiilik itikadi, Maturidilik ve Hanefilik fıkhi ekollerdir.

Doğru cevap: C

Çözüm

İslam düşüncesindeki ekoller iki ana grupta incelenir: inanç esaslarını akılla ve nakille birlikte yorumlayan itikadi ekoller ile ibadet ve muamele hükümlerini Kur'an, sünnet, icma ve kıyas yoluyla türeten fıkhi mezhepler. Birinci adımda dört ekolün kurucuları eşleştirilir: Eş'arilik Ebu Hasan el-Eş'ari'ye, Maturidilik Ebu Mansur el-Maturidi'ye, Hanefilik Ebu Hanife'ye, Şafiilik İmam Şafi'ye dayanır. İkinci adımda her ekol kendi grubuna yerleştirilir: Eş'arilik ve Maturidilik itikadi, Hanefilik ve Şafiilik fıkhi ekollerdir; bu gruplamayı doğru veren ifade anahtardır. Eş'arilik'i fıkhi saymak, inanç esaslarını yorumlayan bir ekolü ibadet hükümleri grubuna koymak olur. Hanefiliği itikadi saymak ise ibadet hükümlerini türeten bir mezhebi inanç ekolleri arasında göstermek demektir. Grupların tersine çevrilmesi, iki grubun tanımını birbirine karıştırır. Şafiiliği itikadi, Maturidiliği fıkhi saymak ise Maturidiliği yanlış bir gruba taşımak anlamına gelir; Maturidilik itikadi bir ekoldür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 60

  • Gençlik ve değerler; Allah-insan ilişkisi; ahlaki tutum ve davranışlar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir lise gençlik kulübü yıl sonunda dayanışma haftası düzenledi. Öğrenciler topladıkları bağışlarla okul kütüphanesine kitap aldı, üyeler ise ihtiyaç sahibi komşular için gıda paketleri hazırladı. Kulüp ayrıca yeni üyelere büyüklere saygı ve misafire ikram geleneğini anlatmaya karar verdi. Kulüp başkanı, etkinliklerin yalnızca bir yardım kampanyası olmadığını, gençlerin birbirine bağlılığını da güçlendirdiğini söyledi. Bu üç etkinlik birlikte değerlendirildiğinde, bunları kapsayan kavramın tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Somut ve ölçülebilir varlıkların toplamını ifade eder

  2. B

    Toplumun paylaştığı maddi ve manevi unsurların bütünüdür

    Doğru cevap
  3. C

    Bireylerin kişisel zevklerine göre değişen tercihleri anlatır

  4. D

    Toplumun uymak zorunda olduğu yasal düzenlemeleri anlatır

  5. E

    Yazılı olmayan geleneksel görenekleri ifade eder

Doğru cevap: B

Çözüm

Kitap bağışı ve gıda paketi somut ögelerdir; büyüklere saygı ve misafire ikram geleneği ise soyut ögelerdir. Üç etkinlik birlikte ele alındığında, bir toplumun paylaştığı hem maddi hem manevi unsurları gösterdiği görülür; bu nedenle bu örnekleri kapsayan kavram, toplumun sahip olduğu maddi ve manevi unsurların bütünü olarak tanımlanan değerdir. Çeldiriciler: Somut ve ölçülebilir varlıkların toplamı tanımı yalnızca kitap ve gıda gibi maddi örnekleri açıklar, saygı ve ikram gibi manevi ögeleri dışarıda bırakır. Bireylerin kişisel zevklerine göre değişen tercihler tanımı değeri bireysel zevke indirger; toplumun uymak zorunda olduğu yasal düzenlemeler tanımı ise hukuk kurallarını anlatır ve kendiliğinden yaşanan geleneksel davranışları kapsamaz. Yazılı olmayan geleneksel görenekler tanımı ise yalnızca gelenekleri anlatır, kitap bağışı gibi kurumsal ve somut etkinlikleri kapsamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 61

  • Rasyonel sayılar, kesirler, ondalık gösterim
  • Kolay
  • Şekilli soru

Şekilde cetvele hizalı bir şerit gösterilmiştir. Bir el işi dersinde öğrenci bu şeridin dörtte birini kesip atıyor. Kalan parçanın beşte ikisini bir kez daha kesiyor. Son durumda elinde kalan parça kaç santimetredir?

Cetvele hizalı turuncu bir şerit; şeridin uzunluğu cetvel üzerinden okunur.
  1. A

    10,8

  2. B

    12,6

  3. C

    16

  4. D

    16,2

    Doğru cevap
  5. E

    23,4

Doğru cevap: D

Çözüm

Şeridin toplam uzunluğu cetvel üzerinden 36 cm olarak okunur. Birinci adımda şeridin dörtte biri kesilir: 36 · 1/4 = 9 cm. Bu kesimden sonra kalan parça 36 − 9 = 27 cm uzunluğundadır. İkinci adımda kalan parçanın beşte ikisi kesilir: 27 · 2/5 = 10,8 cm. Son durumda elde kalan parça 27 − 10,8 = 16,2 cm olur.

Çeldiriciler: '10,8' ikinci kesilen parçanın uzunluğudur, oysa soru kalan parçayı istemektedir. '12,6' ikinci kesimin 36 cm üzerinden alınmasının sonucudur; kesim kalan parça üzerinden yapılmalıdır. '16' ondalık sonucu tam sayıya yuvarlamanın sonucudur, bu da değeri bozar. '23,4' kesirler toplanıp 1 den çıkarılmadığında bulunan değerdir: 36 · (1/4 + 2/5) = 23,4.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 62

  • Rasyonel sayılar, kesirler, ondalık gösterim
  • Kolay
  • Şekilli soru

Bir çiftlikte A ve B adlı iki su deposu vardır. A deposunun hacmi 60 litre, B deposunun hacmi 40 litredir. Şekildeki ölçeklerde su seviyeleri gösterilmiştir. A deposundan B deposuna su aktarılıyor ve aktarma sonunda iki deponun doluluk oranları eşit oluyor. Aktarma sonunda A deposunda kaç litre su kalmıştır?

Yan yana iki ölçekli su deposu; her birinde su seviyesi kenardaki derecelendirmeyle gösterilmiştir.
  1. A

    11,25

  2. B

    12

  3. C

    27

  4. D

    30

  5. E

    33

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

A deposunda başlangıçta 60 · 3/4 = 45 litre, B deposunda 40 · 1/4 = 10 litre su vardır. Birinci adımda aktarılan miktarı x litre alıp doluluk oranlarını eşitleriz: (45 − x) / 60 = (10 + x) / 40. İkinci adımda çapraz çarpıp 40 (45 − x) = 60 (10 + x) yazarız, yani 1800 − 40x = 600 + 60x olur. Buradan 100x = 1200 ve x = 12 litre bulunur. Üçüncü adımda A deposunda kalan su 45 − 12 = 33 litredir.

Çeldiriciler: '12' aktarılan miktardır, oysa soru A deposunda kalan suyu istemektedir. '11,25' doluluk oranlarının çarpımının 60 litreye uygulanmasıyla çıkar; oranın kesrin kesri olarak alınması bu hataya yol açar. '27' iki deponun dolu ve boş kısımlarının karıştırılmasının sonucudur. '30' iki deponun kapasitelerini 60 litre kabul edip eşit saymanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 63

  • Üslü ve köklü sayılar
  • Kolay
  • Şekilli soru

Şekildeki üç kavanozun her birinin etiketinde, kavanozdaki misket sayısı üslü ifadeyle yazılıdır. A ve B kavanozlarındaki misket sayılarının toplamı, C kavanozundaki misket sayısının kaç katıdır?

Yan yana üç kavanoz; A kavanozunun etiketinde dokuzun dördüncü kuvveti, B kavanozunun etiketinde üçün yedinci kuvveti ve C kavanozunun etiketinde yirmi yedinin ikinci kuvveti yazılıdır.
  1. A

    4

  2. B

    9

  3. C

    12

    Doğru cevap
  4. D

    972

  5. E

    19683

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda etiketleri 3 tabanında yazalım: 94=(32)4=389^{4}=(3^{2})^{4}=3^{8} ve 272=(33)2=3627^{2}=(3^{3})^{2}=3^{6} olur, 373^{7} zaten bu tabandadır. İkinci adımda A ile B'yi ortak çarpanda toplayalım: 38+37=37(3+1)=4⋅373^{8}+3^{7}=3^{7}(3+1)=4\cdot3^{7}. Üçüncü adımda bu toplamı C'ye oranlayalım: 4⋅3736=4⋅3=12\dfrac{4\cdot3^{7}}{3^{6}}=4\cdot3=12 bulunur.

Çeldiriciler. 4: payda 363^{6} yerine 373^{7} ile sadeleştirilirse kalan çarpan 4 olur. 9: yalnız A kavanozunun C'ye oranıdır, 38/36=93^{8}/3^{6}=9; B kavanozu hesaba katılmamıştır. 972: 27227^{2} yerine 323^{2} alınarak taban dönüşümü yanlış yapılırsa 8748/9=9728748/9=972 çıkar. 19683: üsler toplanacağına çarpılırsa 38⋅37/36=39=196833^{8}\cdot3^{7}/3^{6}=3^{9}=19683 bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 64

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir atölyedeki dolap kapaklarına, en soldaki kapağın numarası 11 olacak biçimde tek sayılar yazılmıştır ve her kapağın numarası bir öncekinden 2 fazladır. En sağdaki kapağın numarası 57 olduğuna göre bu kapaklardaki numaraların toplamı kaçtır?

  1. A

    816

    Doğru cevap
  2. B

    1368

  3. C

    1598

  4. D

    1632

  5. E

    3162

Doğru cevap: A

Çözüm

Numaralar 11'den başlayıp her seferinde 2 artan ardışık tek sayılardır; ortak fark 2'dir. Birinci adımda terim sayısı (son − ilk) / fark + 1 ile bulunur: (57 − 11) / 2 + 1 = 23 + 1 = 24 kapak.

İkinci adımda toplam (ilk + son) · terim sayısı / 2 ile hesaplanır: (11 + 57) · 24 / 2 = 68 · 12 = 816 bulunur.

Çeldiriciler: 1368, toplamda ilk terim yerine son terimin iki kez alınmasıyla çıkar; ilk kapak numarası 11'dir, 57 değildir. 1598, ortak fark 1 alındığında 47 terim sayılmasından doğar, oysa fark 2'dir. 1632, toplam 2'ye bölünmeden hesaplandığında elde edilir. 3162, farkın bölme yerine çarpılmasıyla 93 terim sayıldığında oluşur; bu dizide 93 terim yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 65

  • Sayı kümeleri, temel kavramlar, işlem sırası, sayı basamakları, ardışık sayılar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir oyun yazılımında gerçek sayılar için a ∆ b = a² − a·b + b işlemi tanımlanmıştır. Bu işleme göre 2 ∆ ((−1) ∆ 3) ifadesinin değeri kaçtır?

  1. A

    −3

    Doğru cevap
  2. B

    −1

  3. C

    3

  4. D

    21

  5. E

    101

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, iç parantezdeki (−1) Δ 3(-1)\,\Delta\,3 işlemini tanımdan yapmaktır: a2−ab+ba^2-ab+b biçiminde a=−1a=-1 ve b=3b=3 yazıldığında (−1)2−(−1)⋅3+3=1+3+3=7(-1)^2-(-1)\cdot 3+3=1+3+3=7 bulunur.

İkinci adım, dış işlemi 2 Δ 72\,\Delta\,7 ile uygulamaktır: 22−2⋅7+7=4−14+7=−32^2-2\cdot 7+7=4-14+7=-3 olur. Doğru sonuç −3-3'tür.

Çeldiriciler. −1-1 değeri, (−1)2(-1)^2 teriminin işaretinin dışarıda bırakılmasından çıkar: iç işlem −1+3+3=5-1+3+3=5 olur ve dış işlem 4−10+5=−14-10+5=-1 verir. 33 değeri, dış işlemin iç işlemden önce uygulanmasından çıkar: 2 Δ 3=12\,\Delta\,3=1 ve (−1) Δ 1=3(-1)\,\Delta\,1=3 bulunur. 2121 değeri, çarpmadan önce çıkarma yapılmasından çıkar: (22−2)⋅7+7=21(2^2-2)\cdot 7+7=21 olur. 101101 değeri, aa ile bb'nin yerinin tanımda değiştirilmesinden çıkar: b2−ab+ab^2-ab+a kullanılırsa (−1) Δ 3=11(-1)\,\Delta\,3=11 ve 2 Δ 11=1012\,\Delta\,11=101 bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 66

  • Mutlak değer ve eşitsizlikler, sayı doğrusu
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir ölçüm cihazında okunan değer 2x−12x-1 ifadesiyle hesaplanmaktadır. Okunan değerin sıfır noktasına uzaklığı, yani mutlak değeri 5 birim olarak görüntülendiğine göre, bu durumu sağlayan x değerlerinin toplamı kaçtır?

  1. A

    −6

  2. B

    1

    Doğru cevap
  3. C

    2

  4. D

    3

  5. E

    6

Doğru cevap: B

Çözüm

Mutlak değerin tanımına göre ∣2x−1∣=5|2x-1|=5 eşitliği iki durumda sağlanır. Birinci adımda 2x−1=52x-1=5 alınır; buradan 2x=62x=6 ve x=3x=3 bulunur. İkinci adımda 2x−1=−52x-1=-5 alınır; buradan 2x=−42x=-4 ve x=−2x=-2 bulunur. İki kökün toplamı 3+(−2)=13+(-2)=1 olduğundan doğru cevap 1'dir.

Çeldiriciler. −6-6: iki kökü toplamak yerine çarpmak sonucudur. 22: kökler yerine 2x2x değerlerinin toplamı 6+(−4)=26+(-4)=2 alınırsa çıkar. 33: yalnızca pozitif durumun kökü alınıp negatif durum atlanırsa çıkar. 66: negatif durumda sağ tarafın işareti kaçırılıp 2x−1=52x-1=5 yazılırsa x=3x=3 kökü yeniden çıkar ve 3+3=63+3=6 bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 67

  • Sayı kümeleri, temel kavramlar, işlem sırası, sayı basamakları, ardışık sayılar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir okulun dolap numaraları iki basamaklıdır ve AB‾\overline{AB} biçiminde yazılmaktadır; AA onlar, BB birler basamağındaki rakamdır. Her iki rakamı da sıfırdan farklı olan numaralar arasında, rakamları yer değiştirilerek elde edilen BA‾\overline{BA} sayısı ile AB‾\overline{AB} sayısının farkının mutlak değeri 36 olan numaralar kaç tanedir?

  1. A

    4

  2. B

    10

    Doğru cevap
  3. C

    11

  4. D

    20

  5. E

    36

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım, iki basamaklı sayıyı basamaklarına ayırmaktır: AB‾=10A+B\overline{AB}=10A+B ve BA‾=10B+A\overline{BA}=10B+A olduğundan fark AB‾−BA‾=9A−9B=9(A−B)\overline{AB}-\overline{BA}=9A-9B=9(A-B) olur. Farkın mutlak değeri 36 olduğundan 9∣A−B∣=369|A-B|=36, yani ∣A−B∣=4|A-B|=4 bulunur.

İkinci adım, mutlak değerin iki yönünü ayrı ayrı ele almaktır: A−B=4A-B=4 ya da B−A=4B-A=4. Her iki rakam sıfırdan farklı olduğu için AA ve BB 1 ile 9 arasındadır. A−B=4A-B=4 durumunda (A,B)=(5,1),(6,2),(7,3),(8,4),(9,5)(A,B)=(5,1),(6,2),(7,3),(8,4),(9,5) olmak üzere 5 çift vardır. B−A=4B-A=4 durumunda ise (A,B)=(1,5),(2,6),(3,7),(4,8),(5,9)(A,B)=(1,5),(2,6),(3,7),(4,8),(5,9) olmak üzere yine 5 çift vardır.

Üçüncü adım, iki yönden gelen çiftleri toplamaktır: 5+5=105+5=10 farklı numara bulunur.

Çeldiriciler. 44 değeri, çift sayısı yerine farkın mutlak değerinin ∣A−B∣=4|A-B|=4 olarak verilmesinden çıkar. 1111 değeri, rakamlardan birinin sıfır olmasına izin verilmesinden çıkar: (4,0)(4,0) çifti 40‾−04‾=40−4=36\overline{40}-\overline{04}=40-4=36 koşulunu sağlar ve numara sayısı 11 olur. 2020 değeri, her çiftin iki yönde ayrıca iki kez sayılmasından çıkar. 3636 değeri, koşulda verilen farkın kendisinin cevap sanılmasından çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 68

  • Mutlak değer ve eşitsizlikler, sayı doğrusu
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kütüphanede raflara verilecek kodlar tam sayılardan seçilmektedir. Bir x tam sayısının kod olarak kullanılabilmesi için ∣3x−1∣|3x-1| ifadesinin değerinin 8'i aşmaması gerekmektedir. Bu koşulu sağlayan tam sayı kodlarının toplamı kaçtır?

  1. A

    −3

  2. B

    0

  3. C

    3

    Doğru cevap
  4. D

    5

  5. E

    6

Doğru cevap: C

Çözüm

Koşul ∣3x−1∣≤8|3x-1|\le 8 olarak yazılır ve −8≤3x−1≤8-8\le 3x-1\le 8 biçiminde iki yana ayrılır. Birinci adımda her tarafa 11 eklenir: −7≤3x≤9-7\le 3x\le 9. İkinci adımda her taraf 33'e bölünerek −73≤x≤3-\frac{7}{3}\le x\le 3 bulunur. Bu aralıktaki tam sayılar −2,−1,0,1,2,3-2,-1,0,1,2,3 olup toplamları 33'tür.

Çeldiriciler. −3-3: kk eklenirken işaret hatası yapılıp −3≤x≤73-3\le x\le \frac{7}{3} alınırsa çıkar. 00: uç noktalar dahil edilmezse kalan −2-2 ile 22 arasındaki tam sayıların toplamı çıkar. 55: alt uç −2-2 sayılmazsa kalan tam sayıların toplamıdır. 66: istenen toplam yerine tam sayıların adedi yazılırsa çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 69

  • Alan, çevre ve ölçme: birleşik şekiller, kaplama, katlama, yeni nesil geometri bağlamı
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir arsanın planında 1 cm, arsada gerçekte 5 m'ye karşılık gelmektedir. Plandaki dikdörtgen bölgenin kenarları 6 cm ve 4 cm'dir. Arsanın gerçek alanının her metrekaresi 15 TL'den satıldığına göre arsanın tamamının satış tutarı kaç TL'dir?

  1. A

    360 TL

  2. B

    1500 TL

  3. C

    1800 TL

  4. D

    4500 TL

  5. E

    9000 TL

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Plan ölçeğine göre 1 cm, gerçekte 5 m'dir. Birinci adım: plandaki 6 cm kenar gerçekte 30 m, 4 cm kenar 20 m eder. İkinci adım: gerçek alan 30 × 20 = 600 m² olur. Üçüncü adım: 600 × 15 = 9000 TL satış tutarı bulunur.

Çeldiriciler: '360 TL' seçeneği plandaki 24 cm² alanı gerçek alan sanmaktan çıkar. '1500 TL' seçeneği alan yerine çevre üzerinden fiyatlamanın sonucudur. '1800 TL' seçeneği alanı ölçekle yalnız bir kez çarpmanın sonucudur; oysa alan, ölçeğin karesi kadar büyür. '4500 TL' seçeneği kısa kenarın ölçeğini yanlış uygulamaktan çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 70

  • Kümeler ve mantık (önermeler)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir lisede kayıtlı 24 öğrencinin 12'si satranç kulübüne, 10'u tiyatro kulübüne üyedir. Bu okulun kulüp kayıtları incelenmiş, iki kulübün hiçbirine üye olmayan 5 öğrenci bulunduğu görülmüştür. Buna göre yalnızca bir kulübe üye olan öğrenci sayısı kaçtır?

  1. A

    3

  2. B

    10

  3. C

    12

  4. D

    13

  5. E

    16

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda, hiçbir kulübe üye olmayan 5 öğrenci sınıf mevcudundan çıkarılır; en az bir kulübe üye olan öğrenci sayısı 24 − 5 = 19 olur. İkinci adımda birleşim formülü uygulanır: s(satranç ∪ tiyatro) = s(satranç) + s(tiyatro) − s(satranç ∩ tiyatro) olduğundan 19 = 12 + 10 − s(∩) ve iki kulübe birden üye olan öğrenci sayısı 3 bulunur. Üçüncü adımda yalnızca bir kulübe üye olanlar, her kulübün toplamından ortak kısım çıkarılarak bulunur: (12 − 3) + (10 − 3) = 9 + 7 = 16.

Çeldiriciler: '3' iki kulübe birden üye olan öğrenci sayısıdır, soruda istenen bu değildir. '10' tiyatro kulübünün toplam üye sayısıdır; ortak üyeler çıkarılmamıştır. '12' satranç kulübünün toplam üye sayısıdır ve aynı eksik çıkarmanın sonucudur. '13' ortak üyeler iki kez çıkarıldığında elde edilir: 16 − 3 = 13.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 71

  • Kümeler ve mantık (önermeler)
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

1 ile 20 arasındaki doğal sayıların oluşturduğu U kümesi evrensel küme olarak alınıyor. U'nun yalnızca asal sayılardan oluşan P alt kümesinin tümleyeni P′ ise, P′ kümesinde kaç eleman bulunur?

  1. A

    8

  2. B

    9

  3. C

    10

  4. D

    11

  5. E

    12

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda evrensel küme U = {1, 2, 3, ..., 20} olarak yazılır ve 20 elemanlıdır. U içindeki asal sayılar 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17 ve 19'dur; 1 asal sayı değildir. Yani A kümesinin 8 elemanı vardır.

İkinci adımda tümleyen, U'da olup A'da bulunmayan elemanlardan oluşur: 1, 4, 6, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 18 ve 20. Bu da 20 − 8 = 12 eleman demektir.

Çeldiriciler: '8' tümleyen yerine A kümesinin eleman sayısını vermektir. '9' tümleyeni yalnızca çift sayılar üzerinden almanın sonucudur, oysa tümleyen U'nun tamamından alınır. '10' tümleyeni 1 ile 17 arasındaki sayılarla sınırlamanın sonucudur; 18 ve 20 atlanmıştır. '11' evrensel kümenin üst sınır elemanı 20'nin atlanmasının sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 72

  • Fonksiyonlar (kavram, bileşke, ters, grafik, ikinci derece fonksiyon)
  • Orta
  • Şekilli soru

Şekilde, tanım kümesi [−4, 4] kapalı aralığı olan y = f(x) fonksiyonunun grafiği verilmiştir. Grafikteki etiketli noktalar, fonksiyonun tepe ve dip noktaları ile grafiğin sağ uç noktasıdır. Buna göre f(x) = −2 denkleminin kaç farklı gerçek kökü vardır?

Koordinat düzleminde [−4, 4] aralığında tanımlı, kırık çizgi biçiminde tek renkli y = f(x) grafiği. Tepe noktaları B(−3, 3) ve D(3, 3), dip noktası C(−2, −3), sağ uç noktası E(4, −2) etiketli.
  1. A

    1

  2. B

    2

  3. C

    3

    Doğru cevap
  4. D

    4

  5. E

    6

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: f(x) = −2 denkleminin gerçek kökleri, y = −2 doğrusunun grafikle kestiği noktaların apsisleridir. Bu yüzden her doğru parçasını ayrı ayrı incelemek ve y değerleri −2'yi kapsayan parçaları bulmak gerekir.

İkinci adım: Soldaki ilk parçanın y değerleri −1 ile 3 arasında kaldığı için −2 değerine ulaşmaz. Kalan üç parçanın her biri −2 değerini bir kez alır ve kesişim apsisleri sırasıyla −13/6, −7/6 ve 4 olur. Son parçanın bitiş noktası E(4, −2) grafiğin üzerindedir; tanım aralığı kapalı olduğu için bu nokta da köktür.

Üçüncü adım: Üç apsis birbirinden farklı olduğundan denklemin 3 farklı gerçek kökü vardır.

Çeldiriciler: 1: Bu sayı, x = −3 dikey doğrusunun grafikle tek noktada kesişmesinden çıkar; denklemde ise yatay bir doğru aranır. 2: Yalnızca grafiğin iç noktalarındaki kesişimler sayılırsa kapalı aralığın uç noktasındaki kök atlanmış olur. 4: y = 0 doğrusunun kesişimleri sayılırsa k yerine x ekseniyle kesişim alınmış olur. 6: Tepe ve dip noktaları ayrıca kök sayılırsa her köşe noktası fazladan bir kez daha sayılmış olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 73

  • Bölünebilme, asal çarpanlar, EBOB-EKOK, modüler aritmetik
  • Kolay
  • Şekilli soru

Aşağıdaki tabloda üç doğal sayının asal çarpanlarına ayrılmış hâllerindeki 2, 3 ve 5 üsleri verilmiştir; üslerden biri '?' ile gösterilmiştir. Tablodaki üç sayının en küçük ortak katının en büyük ortak bölenine oranı kaçtır?

Tablo: üç doğal sayının asal çarpan üsleri. 72 satırında 2, 3 ve 5 üsleri sırasıyla 3, 2 ve 0; 90 satırında 1, 2 ve 1; 150 satırında 1, 1 ve bir hücre '?'. Sütun başlıkları Sayı, 2 üssü, 3 üssü, 5 üssü.
  1. A

    1

  2. B

    6

  3. C

    12

  4. D

    13

  5. E

    300

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Tablodaki üsler okunur. 72 satırında 2, 3 ve 5 üsleri sırasıyla 3, 2 ve 0; 90 satırında 1, 2 ve 1'dir. 150 = 2 · 3 · 5² olduğundan '?' ile gösterilen 5 üssü 2'dir.

İkinci adım: En büyük ortak bölen için her asal çarpanın en küçük üssü alınır: 2 için min(3, 1, 1) = 1, 3 için min(2, 2, 1) = 1, 5 için min(0, 1, 2) = 0. Bu durumda EBOB = 2 · 3 = 6 olur.

Üçüncü adım: En küçük ortak kat için her asal çarpanın en büyük üssü alınır: 2 için 3, 3 için 2, 5 için 2. Bu durumda EKOK = 2³ · 3² · 5² = 1800 olur. İki değerin oranı 1800 / 6 = 300'dür.

Çeldiriciler: '1' sonucu, EBOB'u da en büyük üslerle hesaplamanın sonucudur; o durumda EBOB 1800 olur ve oran 1 çıkar. '12' sonucu, yalnız üç sayının hepsinde bulunan asal çarpanların (2 ve 3) EKOK'a alınmasıyla oluşur; 5 bu ortak çarpanlar arasında olmadığı için EKOK 72 çıkar ve oran 12 olur. '6' sonucu, oranın yerine EBOB'un kendisinin verilmesidir. '13' sonucu, üslerin toplamıdır; sorulan oran bu toplamla hesaplanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 74

  • Bölünebilme, asal çarpanlar, EBOB-EKOK, modüler aritmetik
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir kesrin payı 84, paydası 126'dır. Bu kesir, pay ve paydası aynı pozitif tam sayıya bölünerek en sade biçimine getiriliyor. Sadeleşmiş kesrin pay ile paydasının toplamı kaçtır?

  1. A

    5

    Doğru cevap
  2. B

    6

  3. C

    84

  4. D

    105

  5. E

    252

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: 84 ve 126 sayılarının en büyük ortak böleni asal çarpanlarla bulunur. 84 = 2² · 3 · 7 ve 126 = 2 · 3² · 7 olduğundan ortak asal çarpanların en küçük üsleri alınır: 2¹ · 3¹ · 7¹ = 42.

İkinci adım: Pay ve payda 42'ye bölünür: 84 ÷ 42 = 2 ve 126 ÷ 42 = 3 olduğundan kesir 2/3 olur. Sadeleşmiş kesrin pay ile paydasının toplamı 2 + 3 = 5'tir.

Çeldiriciler: '6' sonucu, en büyük ortak bölen yerine yalnızca asal çarpanların çarpımının (2 · 3) alınmasından çıkar. '105' sonucu, pay ve payda yalnızca 2'ye bölünüp bırakıldığında elde edilir (42 + 63); kesir bu hâliyle tam sadeleşmediği için yanlıştır. '84' sonucu, payı 2'ye, paydayı 3'e bölmekten çıkar (42 + 42); iki sayı eşit çıksa da kesrin pay ve paydası aynı sayıya bölünmediği için değer sadeleşmiş kesrin toplamı olmaz. '252' ise iki sayının en küçük ortak katıdır; kesri sadeleştirmek için en küçük ortak kat kullanılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 75

  • Sayı kümeleri, temel kavramlar, işlem sırası, sayı basamakları, ardışık sayılar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir yarışmada üç basamaklı kodlar üretilirken üç koşul uygulanır: rakamların hepsi birbirinden farklıdır, birler basamağındaki rakam çifttir ve rakamların toplamı 10'dur. Bu koşulları sağlayan kodlar arasında en büyük kod ile en küçük kodun farkı kaçtır?

  1. A

    774

    Doğru cevap
  2. B

    792

  3. C

    808

  4. D

    882

  5. E

    1046

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım, en büyük kodu bulmaktır. Yüzler basamağına 9 yazılırsa kalan iki rakamın toplamı 1 olur ve birler basamağı çift olmalıdır; bu yalnız onlar basamağı 1, birler basamağı 0 ile sağlanır, kod 910 olur.

İkinci adım, en küçük kodu bulmaktır. Yüzler basamağı 1 seçilirse kalan iki rakamın toplamı 9 olur. Onlar basamağı 1 olamaz, çünkü yüzler basamağıyla aynı rakam olur. Onlar basamağı 3 ve birler basamağı 6 seçildiğinde rakamlar farklı kalır, kod 136 olur.

Üçüncü adım, farkı bulmaktır: 910−136=774910-136=774.

Çeldiriciler. 792792 değeri, rakamların farklılık koşulunun alt basamakta unutulmasından çıkar: 118118 (1, 1, 8) kodu en küçük sanılır ve 910−118=792910-118=792 bulunur. 808808 değeri, rakam toplamı koşulunun en küçük kodda uygulanmamasından çıkar: 102102 kodu ile 910−102=808910-102=808 bulunur. 882882 değeri, yüzler basamağına 0 yazılıp 028028 kodunun üç basamaklı sayılmamasından çıkar: 910−28=882910-28=882 bulunur. 10461046 değeri, farkın yerine toplamın verilmesinden çıkar: 910+136=1046910+136=1046 bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 76

  • Veri, istatistik, merkezî eğilim, grafik ve tablo yorumu
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir bahçıvan, aynı gün dikilen on fidanın boylarını santimetre cinsinden ölçmüş ve ölçümlerini ölçtüğü sırayla bir deftere yazmıştır. Bahçıvan, bu ölçümlerle fidanların boyları arasındaki farkları görmek istemektedir. Defterdeki liste şöyledir: 42, 37, 45, 42, 38, 51, 37, 42, 49, 40. Bu veri grubunda tepe değer ile açıklığın toplamı kaçtır?

  1. A

    51

  2. B

    56

    Doğru cevap
  3. C

    65

  4. D

    93

  5. E

    588

Doğru cevap: B

Çözüm

Veri grubunda değerlerin tekrar sayıları sayılır: 42 üç kez, 37 iki kez, 45, 38, 51, 49 ve 40 birer kez geçer. Birinci adım, tepe değeri bulmaktır: en çok tekrar eden değer 42'dir. İkinci adım, açıklığı bulmaktır: en büyük değer 51, en küçük değer 37 olduğundan açıklık 51 − 37 = 14 cm'dir. Üçüncü adımda istenen toplam 42 + 14 = 56 olarak bulunur.

Çeldiriciler. 51: yalnız iki kez geçen 37'yi tepe değer almaktır; 37 en çok tekrar eden değer değildir. 65: en büyük değeri 51 alıp tepe değer yerine yazmaktır; tepe değer tekrar sayısına göre belirlenir. 93: açıklık yerine en büyük değerin 51 alınmasıdır; açıklık bir farktır, büyük değerin kendisi değildir. 588: iki değeri toplamak yerine çarpmaktır; istenen işlem toplamadır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 77

  • Birinci ve ikinci dereceden denklemler, denklem sistemleri
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Sınıfta bir maket için kesilecek dikdörtgen biçimli bir karton parçası kullanılacaktır. Kartonun kenarları düz çizgilerle sınırlanmış olup köşelerinin hepsi dik açılıdır. Öğrenciler kartonu kesmeden önce kenarlarının arasındaki ilişkiyi belirlemek için ölçüm yapıyor. Kartonun uzun kenarı kısa kenarından 5 santimetre fazladır ve karton parçasının alanı 14 santimetrekaredir. Kartonun kenar uzunlukları pozitif olduğuna göre, kesim sırasında kullanılacak bu karton parçasının çevresi kaç santimetredir?

  1. A

    -18 cm

  2. B

    2 cm

  3. C

    7 cm

  4. D

    14 cm

  5. E

    18 cm

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Kısa kenarın uzunluğu x santimetre olsun. Uzun kenar x + 5 santimetre olur ve alan x(x + 5) = 14 eşitliğiyle verilir. Birinci adımda bu eşitlik standart biçime getirilir: x² + 5x − 14 = 0. İkinci adımda çarpanlara ayrılır; toplamları 5, çarpımları −14 olan sayılar 7 ve −2 olduğundan (x + 7)(x − 2) = 0 yazılır ve x = 2 ya da x = −7 kökleri bulunur. Üçüncü adımda negatif kök elenir, çünkü kenar uzunluğu negatif olamaz; kısa kenar 2 santimetre, uzun kenar 7 santimetre olur. Dördüncü adımda sorulan çevre hesaplanır: 2 · (2 + 7) = 18 santimetre. Çeldiriciler: '-18 cm' seçeneği negatif kökün (x = −7) kabul edilmesinden çıkar; bu durumda çevre 2 · (−7 − 2) = −18 olur ve uzunluk negatif olamayacağı için yanlıştır. '2 cm' seçeneği çarpanlarda işaret hatasıyla (x − 7)(x + 2) = 0 yazılıp −2 kökünün alınmasından doğar; çevre 2 · (−2 + 3) = 2 bulunur, oysa kenar uzunlukları pozitif olmalıdır. '7 cm' seçeneği uzun kenarın bulunup sorulan çevre yerine yazılmasıdır; uzunluk çevre değildir. '14 cm' seçeneği verilen alan değerinin çevre sanılmasından doğar; alan ile çevre karıştırılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 78

  • Sayı, kesir ve yaş problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir spor kulübünün üye sayısı iki farklı ifadeyle yazılmış ve bu iki ifade birbirine eşit çıkmıştır. Kulüp yönetimi bu ifadeleri, geçen yılki kayıt listesini düzenlerken kullanmıştır.

Kulübün üye sayısının 2 katının 9 fazlası, aynı üye sayısının 4 eksiğinin 3 katına eşittir.

Buna göre, kulübün üye sayısı ile 9 sayısının toplamı kaçtır?

  1. A

    12

  2. B

    21

  3. C

    22

  4. D

    30

    Doğru cevap
  5. E

    39

Doğru cevap: D

Çözüm

Kulübün üye sayısına xx diyelim. Birinci adımda iki ifade yazılır: üye sayısının 2 katının 9 fazlası 2x+92x+9, üye sayısının 4 eksiğinin 3 katı ise 3(x−4)=3x−123(x-4)=3x-12 olur. İkinci adımda bu ifadeler eşitlenir: 2x+9=3x−122x+9=3x-12, terimler taşındığında −x=−21-x=-21 ve buradan x=21x=21 bulunur. Üçüncü adımda sorulan toplam hesaplanır: 21+9=3021+9=30.

Çeldiriciler. 39 değeri, üye sayısının 2 katının 9 fazlasını 2(x+9)2(x+9) yazmanın sonucudur; bu durumda denklem 2x+18=3x−122x+18=3x-12 olur ve x=30x=30 çıkar, sonuç 30+9=3930+9=39 olur. 22 değeri, 4 eksiğinin 3 katını 3x−43x-4 yazmanın sonucudur: 3 ile çarpma eksiltmeye uygulanmadığında x=13x=13 bulunur. 21 değeri üye sayısının kendisidir; sorulan toplam ise bu sayının 9 fazlasıdır. 12 değeri, denklemde 9 terimini karşıya geçirirken işaretini değiştirmemenin sonucudur: 2x−3x=−12+92x-3x=-12+9 yazıldığında x=3x=3 çıkar ve sonuç 3+9=123+9=12 olur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 79

  • Yüzde, kâr-zarar, faiz problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir fabrikada ham madde ilk işlemde kütlesinin %20'sini kaybederek ara ürüne dönüşmektedir. Ara ürünün tamamı ikinci işleme alınmakta ve bu işlemde kütlesi %50 artarak son ürün hâline gelmektedir. Fabrika, her aşamadaki kayıp ve artış oranlarını sabit kabul ederek üretim planı yapmaktadır. Bu planda 390 kg son ürün elde edilmek isteniyorsa, işlenmesi gereken ham madde kaç kilogramdır?

  1. A

    117 kg

  2. B

    260 kg

  3. C

    300 kg

  4. D

    325 kg

    Doğru cevap
  5. E

    468 kg

Doğru cevap: D

Çözüm

Ham madde miktarına R kg diyelim. İlk işlemde kütlenin %20'si kaybolduğundan ara ürün R × 0,80 = 0,80R kg olur. İkinci işlemde ara ürün %50 arttığından son ürün 0,80R × 1,50 = 1,20R kg olur. Son ürün 390 kg olduğuna göre 1,20R = 390 ve buradan R = 390 / 1,20 = 325 kg bulunur. Zincirin her halkası bir öncekinin üzerinden uygulandığı için geri dönüşte yüzdeler çarpılmaz, son miktar zincirin çarpanına bölünür. '117 kg' değeri, %20 kaybı ve %50 artışı toplayıp tek bir değişim gibi uygulamanın sonucudur; oysa iki değişim farklı tabanlar üzerinden yapılır. '468 kg' değeri, geri dönüşte bölmek yerine yüzdeleri çarpmanın sonucudur ve son ürünün ham maddeden büyük çıkmasına yol açar, bu yüzden yanlıştır. '260 kg' ara ürünün miktarıdır; soru ise ham maddeyi istemektedir. '300 kg' değeri, %20 eksik ile %50 fazlanın birbirini götürdüğü varsayılıp net %30 artıştan geri hesap yapılmasıyla çıkar; ama kayıp ham maddenin, artış ise ara ürünün üzerinden hesaplanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 80

  • Yüzde, kâr-zarar, faiz problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kırtasiyecinin deposundaki defter sayısı, okulların açılmasına hazırlık döneminde sık sık değişmektedir. Ayın ilk haftasında defter sayısı %50 artırılmaktadır. Ayın ikinci haftasında ise o anki defter sayısının %20'si satılarak depodan çıkarılmaktadır. Depo sorumlusu bu hareketleri her hafta ayrı bir kayıtta tuttuğundan, ay sonunda depoda 480 defter kaldığı kesin olarak bilinmektedir. Ayın başında depoda kaç defter bulunuyordu?

  1. A

    256 defter

  2. B

    320 defter

  3. C

    400 defter

    Doğru cevap
  4. D

    480 defter

  5. E

    576 defter

Doğru cevap: C

Çözüm

Ayın başındaki defter sayısına Q diyelim. Birinci adım: ilk haftada sayı %50 arttığından Q × 1,50 = 1,5Q defter olur. İkinci adım: o anki sayının %20'si satıldığında geriye %80 kalır; bu nedenle 0,80 × 1,5Q = 1,2Q defter depoda kalır. Üçüncü adım: ay sonunda 480 defter kaldığına göre 1,2Q = 480 ve buradan Q = 480 / 1,2 = 400 defter bulunur. Kontrol: 400 defter %50 artınca 600 olur; bunun %20'si olan 120 defter satılınca 480 defter kalır. Çeldiriciler: '256 defter' değeri, ikinci azalışı geri dönüşte bölmek yerine çarparak uygulamanın sonucudur; oysa azalış o anki sayı üzerinden alınır ve sayı küçülür. '320 defter' değeri yalnızca ilk artışı geri almanın sonucudur; ikinci hafta satışın hesaba katılmadığı durumda çıkan değerdir. '480 defter' değeri ay sonunda kalan miktardır ve soru ayın başındaki miktarı istediği için yanlıştır. '576 defter' değeri iki değişim oranını geri dönüşte de çarparak uygulamanın sonucudur; geri dönüşte oranlar bölünerek uygulanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 81

  • Sayı, kesir ve yaş problemleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kütüphanede yan yana duran üç dolabın numaraları birbirini izleyen ardışık çift sayılardır. Görevli, bu üç dolabın numaralarını kayıt defterine yazarken numaraların toplamını 102 olarak not etmiştir. Bu dolaplar kütüphanenin girişindeki raflarda, numaralarına göre soldan sağa dizilmiştir.

Buna göre, numarası en büyük olan dolabın numarası kaçtır?

  1. A

    34

  2. B

    35

  3. C

    36

    Doğru cevap
  4. D

    104

  5. E

    108

Doğru cevap: C

Çözüm

Ortadaki dolabın numarası nn olsun. Ardışık çift sayılar olduğundan en küçük numara n−2n-2, en büyük numara n+2n+2 olur. Birinci adımda üç numaranın toplamı (n−2)+n+(n+2)=3n(n-2)+n+(n+2)=3n biçiminde yazılır. İkinci adımda toplam 102 olduğundan 3n=1023n=102 ve buradan n=34n=34 bulunur. Üçüncü adımda en büyük numara n+2=36n+2=36 olarak hesaplanır; 32+34+36=10232+34+36=102 koşulu da sağlanır.

Çeldiriciler. 34 değeri ortadaki numaradır; en büyük numarayı değil ortancayı verir. 35 değeri, numaraları ardışık çift değil ardışık tam sayı sanmanın sonucudur: n+(n+1)+(n+2)=3n+3=102n+(n+1)+(n+2)=3n+3=102 denkleminden n=33n=33 ve en büyük numara 3535 çıkar. 104 değeri, toplamı üçe bölmeyi unutup 102 sayısını ortanca saymanın sonucudur; bu durumda en büyük numara 102+2=104102+2=104 olur. 108 değeri, en büyük numaranın 3 fazlasını almak yerine 3 katını almanın sonucudur: 3×363 \times 36 yerine bu hata ile en büyük numara 108 bulunur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 82

  • Hareket problemleri
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki düz yolun sol ucundaki kentten bir araç sağ uca doğru sabit hızla yola çıkıyor. Aynı yolun sağ ucundaki kentten sol uca doğru hareket eden ikinci araç, birinci araçtan tam 1 saat sonra sabit hızla yola çıkıyor. Yolun iki ucu arasındaki uzaklık ve araçların hızları şekilde verilmiştir. İki araç yolda karşılaştığında, bu nokta birinci aracın yola çıktığı kentten kaç kilometre uzaklıktadır?

Düz bir yol; sol uçtaki araç sağa doğru 60 km/sa, sağ uçtaki araç sola doğru 90 km/sa hızla gidiyor; iki uç arasındaki uzaklık 510 km.
  1. A

    204 km

  2. B

    228 km

  3. C

    240 km

    Doğru cevap
  4. D

    270 km

  5. E

    1020 km

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda şekilden yolun uzunluğunu (510 km) ve araçların hızlarını (60 km/sa ve 90 km/sa) okuruz. İkinci adımda birinci aracın ikinci araçtan 1 saat önce yola çıktığını hesaba katarız: bu sürede birinci araç 60 · 1 = 60 km yol alır ve iki araç arasındaki mesafe 510 − 60 = 450 km'ye iner. Üçüncü adımda iki araç birbirine doğru gittiğinden aralarındaki mesafe her saat 60 + 90 = 150 km azalır; karşılaşma 450 : 150 = 3 saat sonra olur. Son adımda birinci aracın toplam hareket süresi 1 + 3 = 4 saat olduğundan, kentten uzaklığı 60 · 4 = 240 km bulunur. Kontrol: ikinci araç 90 · 3 = 270 km yol almıştır ve 240 + 270 = 510 km toplamı verir.

Çeldiriciler. 204 km, ikinci aracın gecikmesi hesaba katılmadan 510 : 150 = 3,4 saat üzerinden hesaplanan birinci aracın yoludur. 228 km, birinci aracın 1 saatlik öncülüğünü yolu azaltmak yerine artırarak 510 + 60 = 570 km ve 570 : 150 = 3,8 saat üzerinden hesaplanan değerdir. 270 km, karşılaşma noktasının diğer kente olan uzaklığıdır. 1020 km, hızların farkını (30 km/sa) toplam hız yerine kullanıp 60 · 17 hesabı yapmanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 83

  • Veri, istatistik, merkezî eğilim, grafik ve tablo yorumu
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir ailenin aylık bütçesi 24 000 TL'dir ve harcamalarının dağılımı şekildeki daire grafiğinde gösterilmiştir. Grafikteki K harfli dilim ailenin kira harcamasına ayrılan paydır. Aile bütçesini 30 000 TL'ye çıkarırken gıda, ulaşım, giyim ve eğitim kalemlerine ayırdığı tutarları değiştirmemiş, artan kısmın tamamını kira harcamasına eklemiştir. Ailenin yeni bütçesinde kira harcamasına ayrılan tutar kaç TL'dir?

Daire grafiği: aylık bütçenin dağılımı. Gıda 105°, ulaşım 45°, giyim 60°, eğitim 60° dilimleri; K harfli dilim kalan kısmı kaplar.
  1. A

    6000

  2. B

    7500

  3. C

    10800

  4. D

    12000

    Doğru cevap
  5. E

    27600

Doğru cevap: D

Çözüm

Daire grafiğinde bütün dilimlerin merkez açıları toplamı 360° olur. Birinci adımda bilinen dört dilimin açılarını toplarız: 105 + 45 + 60 + 60 = 270°, dolayısıyla K dilimin açısı 360 − 270 = 90° olur. İkinci adımda eski bütçedeki tutarını buluruz: 90 / 360 = 1/4 olduğundan 24 000 × 1/4 = 6000 TL'dir. Üçüncü adımda artan kısmı ekleriz: yeni bütçe 30 000 − 24 000 = 6000 TL fazladır ve bu tutarın tamamı kiraya eklenmiştir. Yeni kira tutarı 6000 + 6000 = 12000 TL olur.

Çeldiriciler. 6000: artışın eklenmeden eski tutarın korunmasıdır. 7500: yeni bütçenin dörtte birini almak, yani eski tutarı hesaba katmamaktır. 10800: 24 000 tutarını beş eşit dilime bölüp 4800 bulmak ve artışı eklemek, açıyı hesaplamamak anlamına gelir. 27600: 90 açısını 100 üzerinden oranlamaktır; açılar 360 üzerinden oranlanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 84

  • Oran-orantı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir fidanlıkta kiraz, erik ve ceviz fidanları yetiştiriliyor. Fidanlıktaki her fidan bu üç türden birine aittir ve her tür ayrı bir bölmede yetiştirilmektedir. Kiraz fidanlarının sayısının erik fidanlarının sayısına oranı 2 : 3'tür. Erik fidanlarının sayısının ceviz fidanlarının sayısına oranı 5 : 4'tür. Ceviz fidanlarının sayısı kiraz fidanlarının sayısından 60 fazladır.

Erik fidanlarının sayısı kaçtır?

  1. A

    30

  2. B

    90

  3. C

    450

    Doğru cevap
  4. D

    540

  5. E

    750

Doğru cevap: C

Çözüm

Önce iki oranda da erik sayısını aynı değere getiririz. Kiraz : erik = 2 : 3 oranını 5 ile, erik : ceviz = 5 : 4 oranını 3 ile genişletirsek erik her iki oranda 15 olur ve kiraz : erik : ceviz = 10 : 15 : 12 zinciri elde edilir.

Bu zincirde ceviz ile kiraz arasındaki fark 12 − 10 = 2 birimdir. Bu fark 60 fidan olduğundan bir birim 60 : 2 = 30 fidandır.

Erik sayısı 15 birim olduğundan erik fidanı sayısı 15 · 30 = 450 bulunur.

Çeldiriciler. 90: erik oranı ortak değere getirilmeden 2 : 3 ve 5 : 4 oranları yan yana konursa erik 3 birim sayılır ve 3 · 30 = 90 çıkar; oysa erik her iki oranda aynı miktara eşitlenmelidir. 750: kiraz ile erik sayılarının toplamıdır; soru yalnız erik sayısını istediği için bu toplam yanlıştır. 30: yalnızca bir birimin değeridir; birim bulunup erik sayısına çevrilmediğinde ortaya çıkar. 540: kiraz ile ceviz oranı ters yazılırsa erik 18 birim olur ve fark ters işaretle okunursa bu sonuç elde edilir; ceviz ile kirazın doğru sırası bu yanlışlığı önler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 85

  • Oran-orantı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir duvarı 12 usta 24 günde örmeyi planlamıştır. Ustalar işe aynı anda başlamış ve işi hiç ara vermeden sürdürmüştür. İşe başlanıp 6 gün geçtikten sonra 4 usta işten ayrılmakta ve duvarın kalan kısmı yalnızca kalan ustalar tarafından örülmektedir. Bütün ustaların aynı hızda çalıştığı ve hızlarının değişmediği bilindiğine göre, duvarın kalan kısmı kaç günde örülür?

  1. A

    12

  2. B

    18

  3. C

    24

  4. D

    27

    Doğru cevap
  5. E

    36

Doğru cevap: D

Çözüm

Duvarın tamamı, 12 usta 24 günde ördüğüne göre 12 · 24 = 288 usta-günlük bir iştir.

İlk 6 gün boyunca 12 usta çalıştığından 12 · 6 = 72 usta-günlük kısım tamamlanmıştır; geriye 288 − 72 = 216 usta-günlük iş kalır.

Ayrılmadan sonra 12 − 4 = 8 usta kaldığından kalan iş 216 : 8 = 27 günde biter.

Çeldiriciler. 12: işçi sayısı azalınca sürenin de orantılı olarak azaldığını varsayıp 18 · 8 / 12 yapmak; oysa işçi sayısı azalınca iş daha uzun sürer. 18: ayrılan dört ustayı baştan beri çalışmış saymak; bu durumda kalan iş 216 : 12 = 18 gün olurdu. 24: duvarın toplam süresini kalan süre sanmak; oysa 6 gün zaten geçmiştir. 36: tamamlanan 72 usta-günlük kısmı hesaba katmadan 288 : 8 = 36 bulmak.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 86

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Zor
  • Şekilli soru

Üç satır ve üç sütundan oluşan 3 × 3 kutu tablosunun her kutusuna 1'den 9'a kadar olan sayılar birer kez yazılacaktır. Her satırdaki, her sütundaki ve iki köşegendeki üç kutunun sayıları toplamı aynı olacaktır. Şekilde bazı kutulara sayılar yazılmış, boş kutular ise henüz doldurulmamıştır. Şekilde ? ile gösterilen kutuya yazılabilecek en büyük sayı kaçtır?

Üç satır ve üç sütunlu kutu tablosu. Üst satırda sol üstteki kutu ?, ortadaki kutu 7 ile gösterilmiştir; ortadaki kutuda 5 yazılıdır. Diğer kutular (□) henüz doldurulmamıştır.
  1. A

    1

  2. B

    2

  3. C

    4

  4. D

    6

    Doğru cevap
  5. E

    9

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: 1'den 9'a kadar sayıların toplamı 45'tir. Üç satırın toplamı da bu sayıya eşit olduğundan her satırın, sütunun ve köşegenin toplamı 45 / 3 = 15 olur.

İkinci adım: Üst satırda ? + 7 + sağ üst kutu = 15 yazılır, yani ? ile sağ üst kutunun toplamı 8 olmalıdır. Ortadaki 5 ve üst ortadaki 7 zaten kullanıldığından, birbirinden farklı ve toplamı 8 eden tek sayı çifti 2 ve 6'dır.

Üçüncü adım: ? = 6 alınırsa sağ üst kutu 2 olur. Sol üst 6, orta sol 1, sol alt 8, alt orta 3, alt sağ 4, orta sağ 9 ve sağ üst 2 yazıldığında her satır, sütun ve köşegen 15 eder; 6 geçerli bir yerleşimdir. ? = 2 durumunda da bir yerleşim bulunur, ancak istenen en büyük değer 6'dır.

Yanlış seçenekler: 9, kutuya yazılırsa üst satırda 9 + 7 = 16 olur ve toplam 15 olamaz. 4, yalnız bir köşegenin toplamı kontrol edildiğinde kabul ediliyor gibi görünür; ancak üst satırda 4 + 7 + sağ üst = 15 için sağ üst kutuda da 4 gerekir ve aynı sayı iki kez yazılamaz. 2, yerleşimler arasındaki en küçük değerdir; en büyük değer istendiği için yanlıştır. 1, ortak toplam 14 alınıp köşegen hesaplandığında çıkan sonuçtur; ortak toplam 15 olduğundan yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 87

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekilde bir sayı üçgeninin ilk dört satırı verilmiştir. Üçgendeki sayılar, her satır bir önceki satırdan aynı kuralla yazılacak biçimde dizilmiştir; kural şekildeki sayılardan çıkarılmalıdır. Her satırda bir önceki satıra göre bir sayı fazla yer alır ve satırlar en üstten başlayarak numaralandırılır. Sayılar soldan sağa okunur ve her sayının yeri şekilde açıkça görülür; şekildeki — işaretleri o yerde kutu olmadığını gösterir. Buna göre yedinci satırdaki sayıların toplamı kaçtır?

Sayı üçgeni, dört satır: birinci satırda 1; ikinci satırda 1 ve 1; üçüncü satırda 1, 3 ve 1; dördüncü satırda 1, 5, 5 ve 1.
  1. A

    7

  2. B

    33

  3. C

    39

  4. D

    58

  5. E

    121

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Kenardaki kutular her satırda 1'dir. İç kutu, üstündeki iki kutunun toplamına 1 eklenerek yazılır: 5 = 1 + 3 + 1 ve 3 = 1 + 1 + 1 gibi. Birinci adım: bu kurala göre beşinci satır 1, 7, 11, 7, 1 olur ve toplamı 27'dir. İkinci adım: satır toplamları 1, 2, 5, 12, 27, 58, 121 diye ilerler; her yeni toplam, önceki toplamın iki katına satır numarasından 2 eksik sayının eklenmesiyle bulunur. Altıncı satır toplamı 58, yedinci satır toplamı 121'dir.

Yanlış seçenekler: 7, her iç kutuya 1 yazıldığında oluşan satır toplamıdır. 33, satır toplamının her satırda sabit 7 arttığı varsayımından çıkar. 39, yedinci satırdaki en büyük sayının toplam sanılmasıyla oluşur. 58, satır numarası bir eksik alınıp altıncı satır toplamı verildiğinde elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 88

  • Örüntüler, dizi-sayı kalıpları ve mantık-muhakeme (kural keşfi, sıralama, kombinatoryal bulmaca)
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir yurtta iki ayrı görev, şekildeki çizelgede yazılı sıraya göre kişilere dönüşümlü olarak verilmektedir. Her görevde sıra, listedeki ilk kişiden başlar, son kişiden sonra yeniden ilk kişiye döner ve her güne bir kişi düşer. Çamaşır ve bulaşık görevlerinin sırasındaki ilk kişiler 1. günde nöbet tutmaktadır. Bu iki ilk kişinin 1. günden sonra aynı gün yeniden nöbet tuttuğu ilk gün kaçıncı gündür?

Nöbet çizelgesi: Çamaşır görevinde dört kişi (Ali, Ayşe, Can, Deniz) sırayla yazılı; Bulaşık görevinde altı kişi (Ege, Mert, Ece, Kemal, Zeynep, Furkan) sırayla yazılı.
  1. A

    5

  2. B

    7

  3. C

    12

  4. D

    13

    Doğru cevap
  5. E

    25

Doğru cevap: D

Çözüm

Çamaşır görevinin sırası 4 kişilik, bulaşık görevinin sırası 6 kişilik bir döngüdür. Çamaşırda ilk kişi 4 günde bir (1, 5, 9, 13, ...), bulaşıkta ilk kişi 6 günde bir (1, 7, 13, ...) nöbet tutar. İki ilk kişinin aynı gün nöbet tutması için günler hem 4 hem 6 ile kalansız bölünen bir aralıkla ilerlemelidir; bu aralık 4 ve 6'nın en küçük ortak katı olan 12'dir. Birinci günden sonraki ilk ortak gün 1 + 12 = 13'tür.

Yanlış seçenekler: 25, iki döngünün çarpımı (4 · 6 = 24) ortak aralık sanıldığında çıkar. 12, gün sayımı 0'dan başlatıldığında bulunan ortak aralıktır ve gün numarası değildir. 7, her iki döngü de 6 kişilik sanıldığında çıkar. 5, yalnızca çamaşır döngüsü dikkate alındığında elde edilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 89

  • Sayma ilkesi, permütasyon, kombinasyon
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir semtte evden okula ulaşım için iki seçenek bulunmaktadır: 4 farklı otobüs hattından biri ya da 3 farklı metro hattından biri kullanılabilmektedir. Okuldan kütüphaneye geçiş ise yalnızca 5 farklı yürüyüş yolundan biriyle yapılabilmektedir. Bu koşullara göre, evden okula gidip okuldan kütüphaneye yürümek için kaç farklı biçimde ilerlenebilir?

  1. A

    7

  2. B

    12

  3. C

    20

  4. D

    35

    Doğru cevap
  5. E

    60

Doğru cevap: D

Çözüm

Evden okula gidiş için otobüs ve metro birbirinden ayrık durumlardır: otobüsle 4, metroyla 3 farklı yol vardır. Bu iki durumdan yalnızca biri seçildiğinden ayrık durumların sayıları toplanır ve birinci adımda gidiş biçimlerinin sayısı 4 + 3 = 7 bulunur. Okuldan kütüphaneye geçiş, gidiş biçiminden bağımsız olarak 5 farklı yürüyüş yolundan biriyle yapıldığı için ikinci adımda bu 7 seçeneğin her biri 5 yolla birleştirilir ve çarpma ilkesiyle 7 · 5 = 35 farklı biçim bulunur.

Çeldiriciler: 7 sayısı yalnızca ilk aşamanın sayısıdır, yürüyüş aşaması hiç dikkate alınmadığı için yanlıştır. 12 sayısı iki aşamanın sayılarının toplanmasıyla çıkar; art arda yapılan seçimlerde sayılar çarpılmalıdır. 20 sayısı yalnızca otobüs hattının sayıldığı, metro seçeneğinin atlandığı hesabın sonucudur. 60 sayısı ayrık gidiş durumlarının çarpılmasıyla bulunur; oysa otobüs ya da metro seçimi aynı anda gerçekleşmediği için bu durumlar toplanmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 90

  • Olasılık
  • Kolay
  • Şekilli soru

Şekildeki kartların her birinin üzerinde birer doğal sayı yazılıdır. Bu kartların arasından rastgele bir kart çekiliyor ve çekilen kart yerine konmadan ikinci bir kart daha çekiliyor. Çekilen iki kartın üzerindeki sayıların toplamının çift olma olasılığı kaçtır?

Masada yan yana beş kart; kartların üzerinde sırasıyla 1, 3, 5, 7 ve 8 yazıyor.
  1. A

    0,2

  2. B

    0,3

  3. C

    0,4

  4. D

    0,6

    Doğru cevap
  5. E

    0,68

Doğru cevap: D

Çözüm

Şekildeki sayılar 1, 3, 5, 7 ve 8'dir; bunlardan 1, 3, 5 ve 7 tek, yalnız 8 çifttir. İki sayının toplamı ikisi de tek ya da ikisi de çift olduğunda çift olur; burada yalnız bir çift sayı bulunduğundan ikisinin de çift olması mümkün değildir.

Birinci adım: İlk kart çekildikten sonra ikinci kart yerine konmadan çekildiğinden toplam durum sayısı 5 · 4 = 20'dir. İki tek sayı gelen durumlar 4 · 3 = 12 tanedir; istenen durum sayısı 12'dir.

İkinci adım: Olasılık, istenen durum sayısının toplam durum sayısına oranıdır: 12 / 20 = 0,6 bulunur.

Çeldiriciler. '0,2' yalnızca ilk kartın çift olma olasılığıdır; ikinci kart hesaba katılmadığı için yanlıştır. '0,3' sırasız çift sayısını (6) sıralı toplam durum sayısına (20) bölme hatasının sonucudur. '0,4' toplamın tek olma olasılığıdır, yani istenen olayın tümleyenidir. '0,68' kartlar yerine konarak çekilseydi çıkan oranı verir; yerine konmadığında ikinci çekişin örnek uzayı küçülür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 91

  • Doğruda ve üçgende açılar
  • Kolay
  • Şekilli soru

Üç doğru tek bir O noktasında kesişiyor ve şekilde altı açı oluşuyor. Şekildeki bazı açıların ölçüleri cebirsel ifadelerle verilmiştir. Buna göre şekilde DOF ile gösterilen açının ölçüsü kaç derecedir?

O noktasında kesişen üç doğru ve altı açı. BOC açısı 2x + 10°, AOD açısı 3x - 20°, FOB açısı x + 30° olarak yazılıdır; DOF açısı işaretlidir. Şekil ölçekli değildir.
  1. A

    26°

  2. B

    50°

    Doğru cevap
  3. C

    30°

  4. D

    60°

  5. E

    70°

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Şekilde ölçüleri 2x + 10° ve 3x - 20° olan açılar karşılıklı ters açılardır. Ters açılar eşit olduğundan 2x + 10 = 3x - 20 denklemi kurulur ve x = 30 bulunur. Bu durumda 2x + 10 ifadesi 70°, x + 30 ifadesi 60° eder.

İkinci adım: 70° lik açı, DOF açısı ve x + 30 ifadesinin 60° lik değeri olan açı, aynı doğrunun bir tarafında dizilir. Bir doğrunun bir tarafındaki açıların toplamı 180° olduğundan DOF = 180 - 70 - 60 = 50° bulunur.

Çeldiriciler: 26° değeri, ters açıların toplamını 180° kabul edip x'i 38 bulmaktan çıkar; bu yüzden yanlıştır. 30° değeri x'in kendisidir, istenen açının ölçüsü değildir. 60° değeri x + 30 ifadesinin değeridir; istenen açı yerine komşu açıyı vermek bu sonucu verir. 70° değeri ters açı çiftinin ölçüsüdür; istenen açı yerine onu seçmek bu sonucu verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 92

  • Üçgenler: eşlik, benzerlik, özel üçgenler, kenarortay-açıortay, alan
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki üçgen biçimli pano, tabanına paralel bir doğru ile iki bölgeye ayrılmıştır. Üstteki küçük üçgen bölge boyanmamış, alttaki yamuk bölge ise taralıdır. Taralı bölgeye boya sürülecektir. Kenar parçaları ve küçük üçgenin alanı şekilde verildiğine göre, taralı yamuk bölgenin alanı kaç metrekaredir?

Üçgen pano ABC; tabana paralel DE doğrusu üstte ADE üçgenini ayırır; AD 2 m, DB 3 m; ADE üçgeninin alanı 16 m²; alttaki yamuk DBCE taralı.
  1. A

    16 m²

  2. B

    20 m²

  3. C

    24 m²

  4. D

    84 m²

    Doğru cevap
  5. E

    100 m²

Doğru cevap: D

Çözüm

Tabana paralel DE doğrusu ADE üçgenini büyük ABC üçgenine benzer yapar. AB kenarı AD + DB = 2 + 3 = 5 birim olduğundan benzerlik oranı AD / AB = 2/5 tir. Benzer şekillerde alanlar oranı benzerlik oranının karesi olduğundan ABC alanı 16 · (5/2)² = 100 m² olur. Taralı yamuk bölge büyük üçgenden küçük üçgen çıkarılarak bulunur: 100 − 16 = 84 m². Çeldiriciler: 100, büyük üçgenin tüm alanıdır ve yamuk ayrılmadan verilmiştir. 16 yalnız küçük üçgenin alanıdır. 24, alan oranını benzerlik oranına eşit alıp 16 · 5/2 = 40 ve 40 − 16 = 24 bulmanın sonucudur. 20, benzerlik oranını parça/parça (2/3) kurup 16 · (3/2)² = 36 ve 36 − 16 = 20 bulmanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 93

  • Üçgenler: eşlik, benzerlik, özel üçgenler, kenarortay-açıortay, alan
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki üçgen biçimli park, A ve B köşelerinden karşı kenarların orta noktalarına çizilen iki kenarortay boyunca yapılmış yollarla bölünmüştür. Parkın taralı bölgesi çimle kaplanacaktır. Şekilde alanı verilen küçük bölgeye göre, çimle kaplanacak taralı bölgenin alanı kaç metrekaredir?

Üçgen park ABC; A ve B köşelerinden çizilen iki kenarortay G noktasında kesişir; BGD bölgesinin alanı 4 m²; taralı bölge ABGE.
  1. A

    6 m²

  2. B

    8 m²

  3. C

    12 m²

    Doğru cevap
  4. D

    16 m²

  5. E

    24 m²

Doğru cevap: C

Çözüm

İki kenarortay ağırlık merkezi G noktasında kesişir ve her kenarortay bu noktada 2 : 1 oranında bölünür. Bir kenarortay üçgeni iki eş alana böldüğünden, şekildeki BGD bölgesi tüm parkın altıda birini kaplar; BGD alanı 4 m² olduğu için park 6 · 4 = 24 m² dir. Taralı ABG ve AGE üçgenlerinin toplamı tüm parkın yarısı, yani 12 m² dir. Çeldiriciler: 6, parkı üç eş parçaya bölünmüş sayıp BGD yi üçte bir almanın sonucudur. 8 yalnız ABG üçgeninin alanıdır, AGE parçası eksik bırakılmıştır. 16, alanları taban uzunluğuna göre oranlamanın sonucudur (24 · 2/3). 24, taralı bölge yerine tüm parkın alanının verilmesidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 94

  • Üçgenler: eşlik, benzerlik, özel üçgenler, kenarortay-açıortay, alan
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir ve dik kenarların uzunlukları şekilde verilmiştir. M noktası hipotenüsün orta noktasıdır ve A ile M birleştirilmiştir. B köşesinden AM doğrusuna çizilen kesik çizgili yükseklik, AM doğrusunu H noktasında keser. Buna göre BH uzunluğu kaç cm'dir?

Dik üçgen ABC, dik açı A'da; AB 6 cm, AC 8 cm; BC'nin orta noktası M ile AM kenarortayı çizili; B'den AM'ye inen kesik çizgili yükseklik BH.
  1. A

    2,4 cm

  2. B

    4 cm

  3. C

    4,8 cm

    Doğru cevap
  4. D

    9,6 cm

  5. E

    12 cm

Doğru cevap: C

Çözüm

Dik üçgende Pisagor bağıntısıyla hipotenüs BC = √(6² + 8²) = 10 cm bulunur. Hipotenüse ait kenarortay hipotenüsün yarısına eşit olduğundan AM = 10 / 2 = 5 cm dir. ABC nin alanı 6 · 8 / 2 = 24 cm² olduğundan, M orta noktası nedeniyle ABM üçgeninin alanı 12 cm² dir. ABM üçgeninde AM kenarına ait yükseklik BH olduğundan (AM · BH) / 2 = 12 eşitliğinden BH = 24 / 5 = 4,8 cm bulunur. Çeldiriciler: 4 cm, yüksekliği AB = 6 cm tabanına göre hesaplamanın (2 · 12 / 6) sonucudur. 9,6 cm, ABM alanını tüm üçgenin alanı 24 cm² sanmanın sonucudur. 2,4 cm, alan formülündeki yarım çarpanını unutmanın (12 / 5) sonucudur. 12 cm, yükseklik yerine ABM üçgeninin alanının verilmesidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 95

  • Alan, çevre ve ölçme: birleşik şekiller, kaplama, katlama, yeni nesil geometri bağlamı
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir reklam tabelasında 20 cm genişliğinde ve 15 cm yüksekliğinde dikdörtgen bir levha kullanılıyor. Levhanın üst sol köşesi, şekildeki gibi dik üçgen biçiminde kesilip çıkarılmıştır. Kesilen üçgenin ölçüleri şekilde verilmiştir. Levhanın kalan kısmının alanı kaç santimetrekaredir?

Dikdörtgen levhanın alt kenarı 20 cm, sağ kenarı 15 cm. Üst sol köşeden dik üçgen kesilmiştir: köşedeki dik açı işaretli, üst kenar boyunca kesilen dik kenar 5 cm, kesilen üçgenin hipotenüsü 13 cm'dir.
  1. A

    270 cm²

    Doğru cevap
  2. B

    280 cm²

  3. C

    300 cm²

  4. D

    330 cm²

  5. E

    360 cm²

Doğru cevap: A

Çözüm

Levhanın tam alanı 20 · 15 = 300 cm²'dir. Kesilen üçgenin dik kenarlarından biri şekilde 5 cm, hipotenüsü 13 cm olarak verilmiştir; diğer dik kenarı Pisagor bağıntısıyla bulunur.

Birinci adım: 13² = 5² + x² olduğundan x² = 169 − 25 = 144 ve x = 12 cm bulunur.

İkinci adım: kesilen üçgenin alanı 5 · 12 / 2 = 30 cm² olur.

Üçüncü adım: levhanın kalan kısmının alanı 300 − 30 = 270 cm² olur.

Çeldiriciler: '280 cm²' seçeneği eksik dik kenarı 13 − 5 = 8 diye doğrusal hesaplamanın sonucudur; oysa Pisagor bağıntısı karelerle kurulur ve eksik kenar 12 cm'dir. '300 cm²' seçeneği kesilen üçgeni hiç çıkarmamaktan, yani yalnızca levhanın tam alanını vermekten çıkar. '330 cm²' seçeneği üçgenin alanını çıkarmak yerine levhaya eklemekten çıkar. '360 cm²' seçeneği üçgenin alanını yarıya bölmeden 5 · 12 = 60 cm² alıp levhaya eklemekten çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 96

  • Alan, çevre ve ölçme: birleşik şekiller, kaplama, katlama, yeni nesil geometri bağlamı
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir parkın şekildeki yamuk biçimli bahçesinde, bahçenin paralel kenarlarına dik olan taralı bir yürüyüş yolu bulunmaktadır. Yol dışında kalan bölgeye çim ekilecektir. Bir metrekare çim tohumu 12 TL olduğuna göre çim ekimi için gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Yamuk biçimli bahçe: alt taban 20 m, üst taban 12 m, yükseklik 10 m; yol bahçenin paralel kenarlarına dik, genişliği 2 m olan taralı bir şerittir.
  1. A

    240 TL

  2. B

    1632 TL

  3. C

    1680 TL

    Doğru cevap
  4. D

    1920 TL

  5. E

    3600 TL

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: yamuğun alanı, tabanlar toplamının yarısı ile yüksekliğin çarpımı olduğundan (20 + 12) / 2 × 10 = 160 m² bulunur. İkinci adım: yol, bahçenin paralel kenarlarına dik olduğu için genişliği 2 m, uzunluğu bahçenin yüksekliği kadar olan bir şerittir; alanı 2 × 10 = 20 m²'dir. Üçüncü adım: çim alanı 160 − 20 = 140 m² olur ve 140 × 12 = 1680 TL eder.

Çeldiriciler: '240 TL' seçeneği yalnız yol alanı üzerinden fiyatlamanın sonucudur. '1632 TL' seçeneği yolun uzunluğunu yükseklik yerine üst taban 12 m almaktan çıkar. '1920 TL' seçeneği yol alanını çıkarmadan bütün bahçeyi çimlendirmenin sonucudur. '3600 TL' seçeneği yamuk alanını hesaplarken yarıya bölmeyi unutmaktan çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 97

  • Çokgenler ve dörtgenler
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir marangoz, bir kafede kullanılacak ikizkenar yamuk biçimli bir masa camını kesmek için ölçü alıyor. Camın alt ve üst kenarlarının uzunlukları ile eşit uzunluktaki yan kenarları şekilde santimetre cinsinden gösterilmiştir. Camın alanı kaç santimetrekaredir?

İkizkenar yamuk biçimli masa yüzeyi; alt taban 14 cm, üst taban 8 cm, eşit iki yan kenar 5 cm; yükseklik kesikli çizgiyle gösterilmiştir.
  1. A

    12 cm²

  2. B

    22 cm²

  3. C

    44 cm²

    Doğru cevap
  4. D

    55 cm²

  5. E

    88 cm²

Doğru cevap: C

Çözüm

Yamuğun alanı, tabanlar toplamının yarısı ile yüksekliğin çarpımına eşittir. Yükseklik şekilde yazılmıyor, bu yüzden önce onu bulmak gerekir. Birinci adımda üst tabanın uçlarından alt tabana inen kesikli dikmelerin alt tabanı iki kenar parçasına ayırdığı görülür; alt taban 14 cm, üst taban 8 cm olduğundan her kenar parçası (14 − 8) / 2 = 3 cm'dir. İkinci adımda yan kenar 5 cm, kenar parçası 3 cm ve yükseklik bir dik üçgenin kenarlarıdır; Pisagor teoremiyle yükseklik √(5² − 3²) = √16 = 4 cm bulunur. Üçüncü adımda alan (14 + 8) / 2 × 4 = 44 cm² olarak hesaplanır. Çeldiriciler: '12 cm²' seçeneği tabanlar toplamı yerine tabanlar farkının kullanılmasından çıkar, çünkü (14 − 8) × 4 / 2 = 12 olur. '22 cm²' seçeneği alanda yüksekliğin hiç çarpılmamasından, yani yalnızca tabanlar toplamının alınmasından çıkar. '55 cm²' seçeneği yüksekliğin yerine yan kenarın yazılmasından çıkar. '88 cm²' seçeneği tabanlar toplamının ikiye bölünmesinin unutulmasından çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 98

  • Çokgenler ve dörtgenler
  • Zor
  • Şekilli soru

Bir bahçenin içindeki dışbükey dörtgen biçimli arsanın kenar orta noktaları birleştirilerek, şekilde koyu çizgiyle gösterilen dörtgen biçiminde bir çit yapılacaktır. Arsanın köşegenlerinin uzunlukları şekilde metre cinsinden verilmiştir. Çitin metre fiyatı 120 TL olduğuna göre çitin toplam maliyeti kaç TL'dir?

Dışbükey dörtgen arsa; köşegen uzunlukları 30 m ve 40 m; köşegenler kesikli çizgiyle gösterilmiştir. Kenar orta noktaları birleştirilerek oluşan iç dörtgen koyu çizgiyle gösterilmiştir.
  1. A

    2 400 TL

  2. B

    3 600 TL

  3. C

    4 200 TL

  4. D

    4 800 TL

  5. E

    8 400 TL

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Kenar orta noktalarını birleştiren dörtgenin çevresi, arsanın iki köşegeninin uzunlukları toplamına eşittir. Birinci adımda, bir kenar orta noktası ikilisini birleştiren her doğru parçasının ilgili köşegene paralel ve yarısı uzunlukta olduğu görülür. İkinci adımda bu dört parçanın toplamı iki köşegenin toplamına eşit olur; şekildeki köşegenler 30 m ve 40 m olduğundan çitin uzunluğu 30 + 40 = 70 m bulunur. Üçüncü adımda maliyet 70 × 120 = 8 400 TL olarak hesaplanır. Çeldiriciler: '2 400 TL' seçeneği yalnızca iç dörtgenin tek bir kenarının (20 m) alınmasından çıkar. '3 600 TL' seçeneği yalnızca bir köşegenin dikkate alınmasından, '4 800 TL' seçeneği ise yalnızca diğer köşegenin alınmasından çıkar. '4 200 TL' seçeneği çevrenin yarısının alınmasından, yani köşegenler toplamının yarısından çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 99

  • Katı cisimler (prizma, silindir, koni, küre; hacim, alan, açınım)
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki dikdörtgenler prizması biçimli akvaryumda su, şekilde belirtilen yüksekliğe kadar doldurulmuştur. Şekilde yanında duran küp, su taşmayacak biçimde akvaryumun tabanına bırakılıp suyun içine tamamen batırılıyor. Küp batırıldıktan sonra akvaryumdaki suyun yüksekliği kaç santimetre olur?

Dikdörtgenler prizması biçiminde akvaryum: taban ayrıtları 25 cm ve 20 cm. İçindeki su yüksekliği sol tarafta ölçülmüş olup 12 cm. Yanında ayrıtı 5 cm olan bir küp.
  1. A

    0,25

  2. B

    12,25

    Doğru cevap
  3. C

    12,3

  4. D

    17

  5. E

    18,25

Doğru cevap: B

Çözüm

Küpün hacmi ayrıt küpü olarak 5³ = 125 cm³ bulunur. Tamamen batırılan küp, kendi hacmi kadar su yer değiştirir ve suyun yükselmesi bu hacmin suyun kapladığı taban alanına bölünmesiyle bulunur.

Akvaryumun taban alanı 25 · 20 = 500 cm² olduğundan yükselme miktarı 125 / 500 = 0,25 cm'dir. Suyun ilk yüksekliği 12 cm olduğu için yeni su yüksekliği 12 + 0,25 = 12,25 cm olur.

Çeldiriciler. 0,25: yalnız yükselme miktarının verilip ilk yüksekliğin eklenmediği sonuçtur. 17: yükselmeyi küp hacmi yerine ayrıt uzunluğuna eşit almanın sonucudur. 18,25: küp hacmini taban alanı yerine bir taban ayrıtına (20 cm) bölmenin sonucudur. 12,3: küpün hacmini 6a² ile hesaplayıp 150 bulmanın ve 150 / 500 = 0,3 yükselmesini almanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 100

  • Katı cisimler (prizma, silindir, koni, küre; hacim, alan, açınım)
  • Orta
  • Şekilli soru

Dış yüzeyi tamamen boyanmış bir ahşap küpün ayrıt uzunluğu şekilde verilmiştir. Küp, her ayrıt boyunca eşit parçalara ayrılarak birim küplere kesiliyor. Kesim bittikten sonra birim küpler tek tek ayrıldığında, yalnızca bir yüzü boyalı olan birim küplerin sayısı kaçtır?

Ayrıtı 7 birim olan küp, kabine izdüşümünde çizilmiştir.
  1. A

    25

  2. B

    49

  3. C

    150

    Doğru cevap
  4. D

    158

  5. E

    294

Doğru cevap: C

Çözüm

Şekildeki ayrıtta 7 birim küp bulunduğundan büyük küp 7 · 7 · 7 = 343 birim küpten oluşur. Yalnızca bir yüzü boyalı olan küpler, her yüzün kenarlarında kalan küpler dışında kalan orta kısmındadır; her yüzde bu kısım (7 − 2) · (7 − 2) = 25 birim küptür.

Altı yüz olduğundan yalnızca bir yüzü boyalı olan küp sayısı 6 · 25 = 150 bulunur.

Çeldiriciler. 25: tek bir yüzün orta kısmındaki sayıyı, altı yüzü hesaba katmadan vermenin sonucudur. 49: iç küp sayısı (n − 2)³ = 125 yerine n³ − 6n² = 49 formülünün uygulanmasının sonucudur. 158: köşe küplerinin, yüzün orta kısmına eklenmesinin sonucudur (150 + 8). 294: yüzün orta kısmı için (n − 2)² yerine n² alınmasının sonucudur (6 · 49).

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 101

  • Basınç ve kaldırma kuvveti
  • Kolay
  • Öncüllü soru
  1. I.

    K ve M noktalarındaki sıvı basınçları birbirine eşittir.

  2. II.

    Kabın tabanının alanı ya da şekli değiştirilip sıvının derinliği 2 m'de tutulursa K noktasındaki basınç değişmez.

  3. III.

    Kaba su eklenerek K noktasının serbest yüzeyden derinliği 3 m'ye çıkarılırsa bu noktadaki basınç 20000 Pa'da kalır.

Yoğunluğu 1000 kg/m³ olan su dolu bir kabın serbest yüzeyinden 2 m aşağıda K noktası seçiliyor. Yoğunluğu 800 kg/m³ olan sıvı dolu ikinci bir kapta serbest yüzeyinden 2,5 m aşağıda M noktası seçiliyor. Yerçekimi ivmesi 10 m/s² alınıyor ve atmosfer basıncı hesaba katılmıyor. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    I

  2. B

    I ve III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Sıvı basıncı P = ρ·g·h ile bulunur. K noktasında 1000 · 10 · 2 = 20000 Pa, M noktasında 800 · 10 · 2,5 = 20000 Pa olur. İki basınç eşit olduğundan I doğrudur. İkinci adım: Basınç bağıntısında kabın şekli ya da tabanın alanı yer almaz, yalnızca yoğunluk, yerçekimi ivmesi ve derinlik belirleyicidir; bu nedenle II de doğrudur. K noktasının derinliği 3 m yapılırsa basınç 1000 · 10 · 3 = 30000 Pa olur. III'te verilen 20000 Pa değeri tutmadığından III yanlıştır. Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'I' seçeneği, kap şeklinin basıncı değiştirdiğini sanmanın sonucudur; oysa II'nin doğru olduğu gösterildiği için bu seçenek eksik kalır. 'I ve III' seçeneği, sıvı miktarının artmasının derinlikten bağımsız olarak basıncı değiştirmediğini sanmaktan doğar ve III'ü doğru sayar. 'II ve III' seçeneği, derinlik yerine tabandan yüksekliği kullanma yanılgısıyla III'ü doğru kabul eder. 'I, II ve III' seçeneği ise III'teki derinlik değişiminin basıncı artırdığını gözden kaçırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 102

  • Kuvvet, Newton yasaları, sürtünme, denge
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yatay ve sürtünmeli karlı bir pistte, 20 kg kütleli bir kızak ip yardımıyla pist doğrultusunda çekiliyor. Kızak düz bir yolda 1,5 m/s hızla, hızı hiç değişmeden ilerliyor. Öğrencinin çektiği ipin pist yüzeyine paralel olduğu gözleniyor ve kızak bu hareketi sürdürürken pist ile arasındaki sürtünme sürekli vardır.

Buna göre kızağa etki eden kuvvetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Kızağın ivmesi sıfır olduğundan üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Çekme kuvveti sürtünme kuvvetinden büyük olduğu için kızak sabit hızla hareket eder.

  3. C

    Kızağa hareket yönünde bir net kuvvet etki ettiği için sabit hızla gider.

  4. D

    Net kuvvet sıfır olduğu için kızak durmak zorundadır.

  5. E

    Kızağın ağırlığı hareket yönünde bir bileşen oluşturarak hareketi sürdürür.

Doğru cevap: A

Çözüm

Kızak sabit hızla ilerlediği için hızı zamanla değişmiyor. Birinci adımda hızın değişmediği bilindiğinden ivmenin a=0a = 0 olduğu bulunur.

İkinci adımda Newton'un ikinci yasası Fnet=m⋅aF_{net} = m \cdot a uygulanır. İvme sıfır olduğundan Fnet=20⋅0=0F_{net} = 20 \cdot 0 = 0 bulunur. Kuvvetlerin bileşkesi sıfır olduğunda hareket doğrultusundaki çekme kuvveti sürtünme kuvvetine eşit olur; düşey yönde ağırlık ile yüzeyin tepki kuvveti birbirini dengeler. Doğru ifade, kızağa etki eden kuvvetlerin bileşkesinin sıfır olmasıdır.

Çeldiriciler: "Kızağa hareket yönünde bir net kuvvet etki ettiği için sabit hızla gider" ifadesi yanlıştır; hareket yönünde net bir kuvvet olsaydı ivme sıfır olmaz ve kızak hızlanırdı. "Çekme kuvveti sürtünme kuvvetinden büyük olduğu için kızak sabit hızla hareket eder" ifadesi de yanlıştır; bu durumda net kuvvet sıfırdan farklı olur ve hız artardı. "Net kuvvet sıfır olduğu için kızak durmak zorundadır" ifadesi yanlıştır, çünkü net kuvvetin sıfır olması cismin duruyor olmasını değil, hızının sabit kalmasını gerektirir. "Kızağın ağırlığı hareket yönünde bir bileşen oluşturarak hareketi sürdürür" ifadesi yanlıştır; ağırlık düşey aşağı yönde olduğundan yatay pistte hareket yönünde bileşeni yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 103

  • Isı, sıcaklık, hâl değişimi, ısıl denge, iletim, genleşme
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    X cisminin sıcaklık değişimi, Y cisminin sıcaklık değişiminden büyüktür.

  2. II.

    Isı, başlangıçta sıcaklığı yüksek olan X cisminden Y cismine doğru aktarılmıştır.

  3. III.

    X cisminin öz ısısı, Y cisminin öz ısısından büyüktür.

Kütleleri eşit olan X ve Y katı cisimleri, dış ortamdan yalıtılmış bir kapta birbirine temas ettirilerek ısıl dengeye ulaşıncaya kadar bekletiliyor. Kapta başka bir madde bulunmadığı ve ısı kaybının ihmal edildiği varsayılmaktadır. Cisimlerin sıcaklıklarının zamanla değişimi şekildeki grafikte gösterilmiştir. Deney süresince cisimlerin hâl değiştirmediği ve birbirleriyle ısı alışverişinde bulunduğu bilindiğine göre aşağıdaki öncüllerden hangileri doğrudur?

Sıcaklık-zaman çizgi grafiği. X cismi: 0 dk'da 80 °C, 2 dk'da 65 °C, 4 dk'da 55 °C, 6 dk'da 50 °C, 8 dk'da 50 °C. Y cismi: 0 dk'da 10 °C, 2 dk'da 25 °C, 4 dk'da 38 °C, 6 dk'da 50 °C, 8 dk'da 50 °C.
  1. A

    Yalnız II

  2. B

    Yalnız III

  3. C

    I ve III

  4. D

    II ve III

    Doğru cevap
  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: D

Çözüm

Isıl dengeye ulaşan iki cismin sıcaklıkları eşitlenir. Grafikten X cisminin 80 °C'den 50 °C'ye inerek 30 °C'lik bir sıcaklık değişimi yaptığı, Y cisminin ise 10 °C'den 50 °C'ye çıkarak 40 °C'lik bir değişim yaptığı okunur. Sıcaklık değişimi X için 30 °C, Y için 40 °C olduğundan I öncülü yanlıştır.

Isı her zaman sıcaklığı yüksek olan cisimden sıcaklığı düşük olana aktarılır. X cismi başlangıçta daha sıcak olduğundan ısı X'ten Y'ye geçmiştir; II öncülü doğrudur.

Kap dış ortamdan yalıtılmış olduğundan Y'nin aldığı ısı, X'in verdiği ısıya eşittir. Kütleler eşit olduğundan m · c_X · 30 = m · c_Y · 40 yazılır; buradan c_X / c_Y = 40 / 30 = 4/3 bulunur. Demek ki X'in öz ısısı Y'ninkinden büyüktür ve III öncülü doğrudur. Doğru öncüller II ve III'tür.

Yanlış seçenekler: 'Yalnız II' seçeneği, öz ısıları ters karşılaştırıp III öncülünü yanlış sayanların tercihidir. 'Yalnız III' seçeneği, ısının soğuktan sıcağa aktığını sananların tercihidir. 'I ve III' seçeneği, sıcaklık değişimlerini ters okuyan ve ısının yönünü de yanlış sanan öğrencinin tercihidir. 'I, II ve III' seçeneği, sıcaklık değişimini ısı sığasıyla karıştırıp I öncülünü doğru sayanın tercihidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 104

  • Elektrik akımı, direnç, devreler; mıknatıs ve manyetik alan
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir evde üç cihaz düzenli olarak kullanılmaktadır: 1500 watt gücündeki elektrikli ısıtıcı günde 2 saat, 2000 watt gücündeki ütü günde 30 dakika ve 200 watt gücündeki aydınlatma seti günde 5 saat çalışmaktadır. Bu süreler dışında cihazlar kapalı tutulmaktadır ve bekleme durumunda enerji harcanmamaktadır. Bir ayın 30 gün olduğu ve kilovatsaat başına birim fiyatın 2 TL olduğu bilindiğine göre, bu cihazların bir aylık toplam elektrik tüketim ücreti kaç TL'dir?

  1. A

    10 TL

  2. B

    222 TL

  3. C

    300 TL

    Doğru cevap
  4. D

    3840 TL

  5. E

    300000 TL

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Her cihazın harcadığı enerji E = P·t ile bulunur. Enerjiyi kilovatsaat cinsinden bulmak için güçler kilovata çevrilmelidir: 1500 watt = 1,5 kW, 2000 watt = 2 kW, 200 watt = 0,2 kW. Ütünün süresi 30 dakika = 0,5 saattir.

İkinci adım: Isıtıcı 1,5 kW × 2 saat = 3 kWh, ütü 2 kW × 0,5 saat = 1 kWh, aydınlatma seti 0,2 kW × 5 saat = 1 kWh enerji harcar. Günlük toplam 3 + 1 + 1 = 5 kWh'tır.

Üçüncü adım: Aylık tüketim 5 × 30 = 150 kWh'tır. Birim fiyat kilovatsaat başına 2 TL olduğundan aylık ücret 150 × 2 = 300 TL bulunur.

Çeldiriciler: 10 TL yalnızca günlük ücrettir, aylık genişletme yapılmamıştır. 222 TL, güçler toplanıp süreyle çarpılmadan 3,7 kW'lık toplam gücün bir günlük enerji gibi alınmasının sonucudur. 3840 TL, ütünün 30 dakikasının 30 saat olarak alınmasından kaynaklanır. 300000 TL ise enerjinin kilovatsaat yerine watt-saat cinsinden hesaplanmasının sonucudur ve doğru değerin 1000 katı çıkar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 105

  • Elektrostatik
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekildeki sayı doğrusu üzerinde iki özdeş metal küre K ve L'nin yük miktarları gösterilmiştir; noktaların konumu her kürenin yükünü q cinsinden verir. Küreler birbirine temas ettirildikten sonra birbirinden ayrılıyor.

Temas ve ayrılma işleminden sonra K küresinin yükü kaç q olur?

Sayı doğrusu üzerinde iki nokta. K noktasının değeri +6q, L noktasının değeri -2q; konumlar yük miktarını q cinsinden gösterir.
  1. A

    +2q

    Doğru cevap
  2. B

    +4q

  3. C

    +6q

  4. D

    +8q

  5. E

    0q

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Şekilden K küresinin yükünün +6q, L küresinin yükünün -2q olduğu okunur.

İkinci adım: Temas sırasında toplam yük korunur. Yükler işaretleriyle birlikte toplanır: +6q + (-2q) = +4q olur.

Üçüncü adım: Küreler özdeş olduğu için toplam yük iki küreye eşit paylaşılır. Her küreye 4q / 2 = +2q düşer; ayrıldıktan sonra K küresinin yükü +2q olur.

Çeldiriciler: '+4q' seçeneği L'nin negatif işaretini yok sayıp toplamı 8q olarak almanın ve bunu ikiye bölmenin sonucudur. '+6q' seçeneği paylaşımın hiç yapılmadığını, K küresinin kendi yükünü koruduğunu varsayar. '+8q' seçeneği işaretleri yok sayıp mutlak değerleri topladıktan sonra bölme adımını atlamanın sonucudur. '0q' seçeneği iki yükün birbirini nötrleyeceğini varsayar; oysa temasta yalnızca toplam yük korunur ve toplam sıfır olmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 106

  • Dalgalar: yay, su, ses, deprem dalgaları
  • Orta
  • Şekilli soru

Bir dalga leğeninde kaynak düzenli olarak çalıştırılarak su yüzeyinde doğrusal dalgalar oluşturuluyor. Dalgaların bir andaki görünümü şekilde verilmiştir. Kaynak çalıştığında leğenin sabit bir noktasından 10 s içinde tam olarak 30 dalga geçiyor.

Bu dalgaların yayılma hızı kaç cm/s'dir?

Dalga leğeninin üstten görünüşü: birbirine paralel, eşit aralıklı düz dalga cepheleri ve cephelere dik yayılma yönü; ardışık cepheler arasındaki dalga boyu λ = 4 cm.
  1. A

    3

  2. B

    12

    Doğru cevap
  3. C

    40

  4. D

    120

  5. E

    300

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda şekilde gösterilen dalga boyu okunur: ardışık iki cephe arasındaki uzaklık, yani dalga boyu λ=4 cm\lambda = 4\ \text{cm}'dir.

İkinci adımda frekans bulunur. 10 s içinde 30 tam dalga geçtiğine göre frekans f=3010=3 Hzf = \dfrac{30}{10} = 3\ \text{Hz}'dir.

Üçüncü adımda dalga hızı v=λ⋅f=4⋅3=12 cm/sv = \lambda \cdot f = 4 \cdot 3 = 12\ \text{cm/s} olarak hesaplanır. Doğru yanıt, yayılma hızının 12 cm/s olmasıdır.

Çeldiriciler: 3 değeri yalnızca frekansın sayısal değeridir; hız sanılması frekansın hızla karıştırılmasından gelir. 40 değeri dalga boyunu süreyle çarpmanın, 120 değeri dalga boyunu dalga sayısıyla çarpmanın sonucudur. 300 değeri ise dalga sayısını süreyle çarpmanın sonucudur. Bu işlemlerde frekans ile dalga boyu arasındaki bağıntı doğru kurulmadığı için sonuçlar yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 107

  • Optik: aydınlanma, gölge, ayna, kırılma, mercek, renk
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Işının yeni konumdaki gelme açısı 25°'dir.

  2. II.

    Yansıyan ışının doğrultusu, ayna döndürülmeden önceki doğrultusuna göre 20° değişmiştir.

  3. III.

    Yeni konumda gelen ışın ile yansıyan ışın arasındaki açı 110°'dir.

Düzlem bir aynaya gelen ışın şekildeki gibi yansımaktadır. Şekilde, ışının normalle yaptığı gelme açısı aynanın döndürülmeden önceki konumuna göre verilmiştir. Ayna, ışının çarptığı noktadan geçen dik bir eksen etrafında döndürülerek normalin gelen ışının bulunduğu tarafa doğru 10° yaklaşması sağlanıyor. Döndürme sırasında gelen ışının doğrultusu sabit tutulmaktadır ve aynı ışın yeni konumdaki aynaya yeniden gelmektedir. Bu düzenekte ışınla ilgili aşağıdaki yargılar veriliyor.

Buna göre, bu yargılardan hangileri doğrudur?

Yatay düzlem aynaya normalle 35° açı yapan bir ışın gelir ve normalin diğer tarafında aynı açıyla yansır; gelme açısı 35°'dir.
  1. A

    Yalnız III

  2. B

    II ve III

  3. C

    Yalnız I

  4. D

    Yalnız II

  5. E

    I ve II

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Şekilden gelme açısının 35° olduğu okunur.

Birinci adım: Normal 10° ışına doğru döndüğünden yeni gelme açısı 35° − 10° = 25° olur. Bu nedenle I. yargı doğrudur.

İkinci adım: Ayna 10° döndüğünde yansıyan ışın 2 · 10° = 20° döner, dolayısıyla II. yargı doğrudur.

Üçüncü adım: Gelen ışın ile yansıyan ışın arasındaki açı 180° − 2 · 25° = 130° olur. Yargıdaki 110° değeri döndürme öncesi konuma ait olduğundan III. yargı yanlıştır.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız III' seçeneği, aynanın döndürülmediğinin varsayılmasından çıkar; bu durumda gelme açısı 35° kalır, sapma sıfır görünür ve 110° doğru çıkar. 'II ve III' seçeneği, gelme açısının değişmediğinin varsayılmasından doğar; sapma 20° doğru kalır, ama açı 110° bulunur. 'Yalnız I' seçeneği, sapmanın döndürme açısının kendisi (10°) alınmasından çıkar; bu durumda II yanlış görünür. 'Yalnız II' seçeneği, normalin ışından uzaklaşacak yönde döndüğünün varsayılmasından doğar; gelme açısı 45° olur ve I yanlış görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 108

  • Kimya bilimi, simyadan kimyaya, sembolik dil, laboratuvar güvenliği
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Laboratuvarda kutusunda korozif madde uyarı işareti bulunan bir kimyasal maddeyle çalışılırken, cilde ve göze temas riskini azaltmak için aşağıdakilerden hangisinin yapılması gerekir?

  1. A

    Önlük veya tulum giyip göz koruyucu gözlük takmak

    Doğru cevap
  2. B

    Maddeyi ateşten uzak tutmak, deri ve göz korumasının yerini tutar

  3. C

    Maddeyi koklayarak türünü belirlemek

  4. D

    Sıcak cisimlerden korunmak için eldiven takmak

  5. E

    Yanıcı madde işaretine göre maddeyi ateşten uzak tutmak

Doğru cevap: A

Çözüm

Korozif madde işareti taşıyan maddeler cilde ve göze zarar verebildiğinden bu maddelerle çalışırken deri ve göz korunmalıdır. Önlük veya tulum deriyi, göz koruyucu gözlük ise gözü temastan korur; doğru uygulama bu iki koruma aracını birlikte kullanmaktır. Çeldiriciler: 'Maddeyi koklayarak türünü belirlemek' yanlıştır, çünkü kimyasallar koklanarak ya da tadılarak tanınmamalıdır. 'Maddeyi ateşten uzak tutmak, deri ve göz korumasının yerini tutar' yanlıştır, çünkü ateşten uzak tutma yanıcı maddeler için gerekli bir önlemdir ve korozif maddenin temas tehlikesini ortadan kaldırmaz. 'Yanıcı madde işaretine göre maddeyi ateşten uzak tutmak' yanlıştır, çünkü bu işaret farklı bir tehlikeyi gösterir. 'Sıcak cisimlerden korunmak için eldiven takmak' yanlıştır, çünkü bu uygulama sıcaklık tehlikesine yöneliktir ve korozif maddenin cilde ve göze olan riskine karşı gerekli korumayı sağlamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 109

  • Atom modelleri, atomun yapısı, periyodik sistem ve özellikler
  • Zor
  • Şekilli soru

Periyodik tablo kesitinde harfle gösterilen dört kutunun atom numaraları şekildeki tabloda yer almaktadır. Bu dört element arasında atom yarıçapı bakımından hangi karşılaştırma doğrudur?

Periyodik tablonun 1.–3. periyotları; X, Y, Z ve T harfleriyle gizlenmiş dört kutu var. Altındaki tabloda X 3, Y 7, Z 11 ve T 17 atom numarasıyla verilmiştir.
  1. A

    Z, şekildeki elementler arasında en büyük atom yarıçapına sahiptir.

    Doğru cevap
  2. B

    Y'nin atom yarıçapı X'inkinden büyüktür.

  3. C

    T'nin atom yarıçapı Y'ninkinden küçüktür.

  4. D

    X'in atom yarıçapı Z'ninkinden büyüktür.

  5. E

    T, şekildeki elementler arasında en büyük atom yarıçapına sahiptir.

Doğru cevap: A

Çözüm

X, Y, Z ve T'nin atom numaraları sırasıyla 3, 7, 11 ve 17'dir; bu değerler şekildeki tabloda verilmiştir. Atom numarası 3 olan lityum (2. periyot, 1A), 7 olan azot (2. periyot, 5A), 11 olan sodyum (3. periyot, 1A) ve 17 olan klordur (3. periyot, 7A).

Birinci adım: Elementlerin yerleri belirlenir. Z sodyumdur ve 3. periyotta, grubun en solundadır; T ise 3. periyotta, en sağdaki gruptadır.

İkinci adım: Lityum ile sodyum aynı grupta yer alır. Aynı grupta aşağı inildikçe elektron katman sayısı arttığından atom yarıçapı büyür; bu nedenle sodyumun yarıçapı lityumdan büyüktür.

Üçüncü adım: Sodyum ile klor aynı periyottadır. Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe çekirdek yükü arttığı için yarıçap küçülür; sodyum solda olduğundan kloru da geçer. Bu iki karşılaştırma birlikte, sodyumun şekildeki dört element arasında en büyük atom yarıçapına sahip olduğunu gösterir.

Çeldiriciler: 'Y'nin atom yarıçapı X'inkinden büyüktür' ifadesi, aynı periyotta sağa gidildikçe yarıçapın arttığını sanmaktan doğar; oysa azot, lityumdan küçüktür. 'T'nin atom yarıçapı Y'ninkinden küçüktür' ifadesi, periyot numarası küçük olan elementin daha büyük olduğunu varsaymaktan doğar; klor, azottan büyüktür. 'X'in atom yarıçapı Z'ninkinden büyüktür' ifadesi, grupta aşağı inildikçe yarıçapın küçüldüğünü sanmaktan kaynaklanır; sodyum, lityumdan büyüktür. 'T, şekildeki elementler arasında en büyük atom yarıçapına sahiptir' ifadesi, periyotta en sağda olan elementin en büyük yarıçapa sahip olduğu yanılgısından gelir; klor, sodyumdan küçüktür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 110

  • Kimyasal türler arası etkileşimler: bağlar, fiziksel-kimyasal değişim
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Oda sıcaklığında ve basınçta, saf hâldeki maddeler ile iyonik katılar ele alındığında, madde çiftleri arasında oluşan baskın etkileşimlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmeler verilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

  1. A

    HCl\mathrm{HCl} – HCl\mathrm{HCl}: hidrojen bağı

  2. B

    H2O\mathrm{H_2O} – NH3\mathrm{NH_3}: hidrojen bağı

    Doğru cevap
  3. C

    CH4\mathrm{CH_4} – CH4\mathrm{CH_4}: dipol-dipol etkileşimi

  4. D

    NaCl\mathrm{NaCl} – CCl4\mathrm{CCl_4}: iyon-dipol etkileşimi

  5. E

    Ne\mathrm{Ne} – Ne\mathrm{Ne}: etkileşim yoktur

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda maddelerin yapısına bakılır: H2O\mathrm{H_2O} ve NH3\mathrm{NH_3} polar moleküllerdir ve hidrojen, elektronegatifliği yüksek F, O veya N atomlarına bağlıdır. İkinci adımda bu koşul, hidrojen bağının oluşması için aranan koşuldur, çünkü hidrojen bağı ancak böyle bir H bağına sahip moleküller arasında kurulur. Bu iki molekülün her biri hem verici hem alıcı olarak hidrojen bağına katılabildiğinden, bu çiftteki baskın etkileşim hidrojen bağıdır.

Çeldiriciler: HCl\mathrm{HCl} çiftinde hidrojen klora bağlıdır; Cl, F, O veya N olmadığı için hidrojen bağı oluşmaz, baskın etkileşim dipol-dipoldür. CH4\mathrm{CH_4} apolar bir moleküldür; polar moleküller arasındaki dipol-dipol etkileşimi bulunmaz, yalnızca London kuvvetleri vardır. NaCl\mathrm{NaCl} iyonik bir katı olduğu için apolar CCl4\mathrm{CCl_4} ile iyon-indüklenmiş dipol etkileşimi yapar; iyon-dipol etkileşimi polar moleküller için geçerlidir. Ne\mathrm{Ne} atomları arasında da London kuvvetleri bulunur, bu nedenle etkileşim yoktur denemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 111

  • Maddenin hâlleri ve gazlar
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Dağ evindeki saf suyun kaynama noktası, kıyıdaki saf suyun kaynama noktasından düşüktür.

  2. II.

    Dağ evinde sofra tuzu eklenmiş suyun kaynama noktası, aynı evdeki saf suyun kaynama noktasından yüksektir.

  3. III.

    Dağ evindeki saf suyun ocağı daha güçlü bir ocakla değiştirilirse kaynama noktası kıyıdaki saf suyun kaynama noktasına eşit olur.

Deniz seviyesindeki bir kıyı kasabasında ağzı açık bir kapta saf su kaynatılıyor. Dağ evinde ise deniz seviyesinden yüksekte, aynı tür ve aynı güçteki ocakla iki ayrı ağzı açık kapta kaynatma yapılıyor: birinde saf su, diğerinde saf suya sofra tuzu eklenmiş su bulunuyor. Dağ evindeki saf su, kıyıdaki kapla aynı miktarda ve aynı ısıtma koşullarındadır.

Buna göre, dağ evinde yapılan kaynatma deneyleriyle ilgili verilen yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    Yalnız II

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Kıyıdaki kap deniz seviyesinde olduğundan üzerindeki basınç 1 atmosferdir. Dağ evi deniz seviyesinden yüksekte olduğundan dış basınç daha düşüktür. Bir sıvının kaynama noktası, buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklıktır; dış basınç düştüğünde bu sıcaklık da düşer. Bu nedenle dağ evindeki saf suyun kaynama noktası kıyıdakinden düşüktür ve I doğrudur.

İkinci adım: Uçucu olmayan bir katı, sofra tuzu gibi, suda çözündüğünde çözeltinin kaynama noktası saf çözücünün kaynama noktasından yükselir. Dağ evindeki iki kap aynı dış basınç altında olduğundan, tuzlu suyun kaynama noktası aynı evdeki saf sudan yüksektir ve II doğrudur.

Üçüncü adım: Ocağın gücü suyun ısınma hızını ve kaynamanın ne kadar çabuk başlayacağını değiştirir, ancak kaynama noktasını değiştirmez. Dağ evindeki saf su daha güçlü bir ocakla ısıtılsa da düşük dış basınca karşılık gelen sıcaklıkta kaynar; kıyıdaki saf suyun kaynama noktasına ulaşamaz. III yanlıştır.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, tuzun kaynama noktasını düşürdüğünü düşünen birinin II'yi yanlış saymasından doğar. 'Yalnız II' seçeneği, yükseklerde suyun daha yüksek sıcaklıkta kaynadığı yanılgısıyla I'in yanlış görülmesinden gelir. 'I, II ve III' seçeneği, ocak gücünün kaynama noktasını yükselttiğini sanmanın sonucudur. 'II ve III' seçeneği, yüksekliğin kaynama noktasını etkilemediğini sanıp I'i yanlış sayan öğrencinin cevabıdır; oysa dış basınç kaynama noktasını etkiler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 112

  • Kimyanın temel kanunları, mol, tepkime denklemleri ve hesaplamalar
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Propan gazının (C₃H₈) havadaki oksijenle (O₂) yanmasında karbondioksit (CO₂) ve su buharı (H₂O) oluşur. Tepkime C₃H₈ + O₂ → CO₂ + H₂O biçiminde yazıldığına göre, bu tepkime en küçük tam sayılı katsayılarla denkleştirildiğinde denklemdeki tüm katsayıların toplamı kaçtır?

  1. A

    6

  2. B

    9

  3. C

    10,5

  4. D

    11

  5. E

    13

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adımda denklemin sol tarafında 3 karbon atomu olduğu görülür; karbonları dengelemek için CO₂ katsayısı 3 alınır. İkinci adımda sol tarafta 8 hidrojen atomu bulunduğundan, her su molekülünde 2 hidrojen olduğu için H₂O katsayısı 8 / 2 = 4 olmalıdır. Üçüncü adımda sağ taraftaki oksijen sayısı 3 × 2 + 4 × 1 = 10 olur; O₂ molekülü iki atomlu olduğundan O₂ katsayısı 10 / 2 = 5 alınır. Denklem C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O hâline gelir ve katsayılar toplamı 1 + 5 + 3 + 4 = 13 bulunur.

Çeldiriciler: 10,5 sonucu, O₂ katsayısının 5/2 yazılıp tam sayıya çevrilmeden toplanmasından çıkar; katsayılar en küçük tam sayılar olmak zorundadır. 9 sonucu yalnızca C₃H₈, O₂ ve CO₂ katsayılarının toplanmasından çıkar, su katsayısı unutulmuştur. 6 sonucu yalnızca yakıt ve oksijen katsayılarının toplanmasından çıkar, ürün katsayıları hiç eklenmemiştir. 11 sonucu H₂O'nun alt indisi 2'nin katsayı gibi alınmasından çıkar; bu durumda su katsayısı 2 olur ve hidrojen sayısı dengelenmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 113

  • Karışımlar: homojen-heterojen, ayırma teknikleri, çözeltiler
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.
    1. karışım homojen bir karışımdır.
  2. II.
    1. karışım süzme yöntemiyle bileşenlerine ayrılabilir.
  3. III.
    1. karışım süzme yöntemiyle tuz ile suya ayrılabilir.

Bir öğrenci üç karışım hazırlıyor.

  1. karışım: Bir bardak suda 20 gram şekerin tamamen çözünmesiyle elde edilen sıvı.
  2. karışım: Bir bardak suya bir miktar kum karıştırılıp bekletildiğinde oluşan bulanık sıvı.
  3. karışım: Bir bardak suda bir miktar tuzun tamamen çözünmesiyle elde edilen sıvı.

Buna göre, verilen yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız II

  2. B

    I ve III

  3. C

    II ve III

  4. D

    I, II ve III

  5. E

    I ve II

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

  1. karışım, şekerin suda çözünmesiyle tek bir faz oluşturur; her kesiti aynı özellikleri taşıdığı için homojen bir karışımdır. Bu nedenle I. yargı doğrudur.

Kum taneleri süzgeç kağıdının gözeneklerinden geçemeyecek kadar büyük olduğundan 2. karışımdaki kum süzme ile sıvıdan ayrılabilir; II. yargı doğrudur.

Tuz suda çözündüğünde taneciklerine ayrılıp suyun içine dağılır ve süzgeç kağıdından su ile birlikte geçer. Bu yüzden süzme ile tuz sudan ayrılamaz; III. yargı yanlıştır.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız II' seçeneği, şeker çözeltisinin heterojen olduğu yanılgısını taşır; çözünmüş şeker parçacıkları ayrılmadığı için bu yanılgı yanlıştır. 'I ve III', 'II ve III' ve 'I, II ve III' seçenekleri ise çözünmüş tuzun süzgeç kağıdında kalacağı yanılgısını kabul eder; tuz suda çözündüğü için bu yanılgı yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 114

  • Asitler, bazlar ve tuzlar
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Günlük hayatta kullanılan bazı maddelerin 25 °C'deki sulu çözeltilerinin yaklaşık pH değerleri, her seçenekte madde adının yanında verilmiştir. Bu maddeler arasından, sulu çözeltisi asidik özellik gösteren madde hangisidir?

  1. A

    Sabunlu su (pH 9,0-11,0)

  2. B

    Kabartma tozu çözeltisi (pH 9,0)

  3. C

    Sirke (asetik asit, pH 3,0)

    Doğru cevap
  4. D

    Lavabo açıcı (pH 13)

  5. E

    Amonyak çözeltisi (pH 11,5)

Doğru cevap: C

Çözüm

25 °C'de pH değeri 7'den küçük olan çözelti asidik, pH değeri 7 olan çözelti nötr, 7'den büyük olan çözelti ise bazik özellik gösterir. Sirkenin (asetik asit) pH değeri yaklaşık 3,0 olduğundan asidik çözeltidir ve bu nedenle aranan madde budur. Sabunlu su (pH 9,0-11,0), kabartma tozu çözeltisi (pH 9,0), lavabo açıcı (pH 13) ve amonyak çözeltisi (pH 11,5) değerleri 7'nin üzerinde olduğundan bazik çözeltilerdir; pH 9 gibi değerleri asidik saymak, 7'nin üzerindeki değerlerin bazik olduğu kuralını atlamaktan kaynaklanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 115

  • Hücre: organeller, zar yapısı, madde geçişleri
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Ökaryot bir hücrenin organelleri ile başlıca görevleri arasındaki ilişkiler incelenirken aşağıdaki eşleştirmeler yapılıyor. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A

    Kloroplast – fotosentez

  2. B

    Granüllü endoplazmik retikulum – yağ sentezi

    Doğru cevap
  3. C

    Ribozom – protein sentezi

  4. D

    Mitokondri – ATP sentezi

  5. E

    Granülsüz endoplazmik retikulum – yağ sentezi

Doğru cevap: B

Çözüm

Yağ sentezi granülsüz endoplazmik retikulumda gerçekleşir. Granüllü endoplazmik retikulum ise yüzeyindeki ribozomlarla protein sentezi yapar. Bu nedenle "Granüllü endoplazmik retikulum – yağ sentezi" eşleştirmesi yanlıştır.

Çeldiriciler: "Kloroplast – fotosentez" doğrudur; kloroplast fotosentez tepkimelerini gerçekleştirir ve bu görev mitokondriye ait değildir. "Ribozom – protein sentezi" doğrudur; ribozomun zarsız bir yapı olması protein sentezi görevini değiştirmez. "Mitokondri – ATP sentezi" doğrudur; ATP'nin büyük kısmı mitokondride üretilir ve bu görev bitki hücrelerine özgü değildir. "Granülsüz endoplazmik retikulum – yağ sentezi" doğrudur; granülsüz yapı protein sentezi yapmadığı için bu eşleşme yanlış bulunmamalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 116

  • Canlıların ortak özellikleri, temel bileşikler (karbonhidrat, lipit, protein, vitamin, enzim)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Proteinlerin yapısı ve işlevleriyle ilgili hangi ifade hatalıdır?

  1. A

    Proteinler amino asitlerin peptit bağlarıyla birleşmesiyle oluşur.

  2. B

    Enzimlerin büyük çoğunluğu protein yapılı biyokatalizörlerdir.

  3. C

    Yüksek sıcaklık, proteinin üçüncül yapısını bozarak denatürasyona yol açabilir.

  4. D

    Amino asitler peptit bağıyla birleşirken bir su molekülü tüketilir.

    Doğru cevap
  5. E

    Kas dokusundaki proteinler hareket ve kasılma işlevinde görev alır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Proteinler, amino asitlerin peptit bağlarıyla zincir oluşturmasıyla meydana gelen polimerlerdir. Bu birleşmede bir amino asidin karboksil grubu ile diğerinin amino grubu tepkimeye girer ve bir su molekülü açığa çıkar; yani su tüketilmez, üretilir. Proteinin hidrolizi bunun tersi yöndedir: peptit bağlarını kırmak için su eklenir ve zincir amino asitlere ayrılır. Bu nedenle yanlış olan ifade, amino asitler birleşirken su molekülünün tüketildiğini söyleyendir.

Çeldiriciler: 'Proteinler amino asitlerin peptit bağlarıyla birleşmesiyle oluşur' ifadesi doğrudur; bu, oluşum tepkimesinin tanımıdır. 'Enzimlerin büyük çoğunluğu protein yapılı biyokatalizörlerdir' ifadesi doğrudur, çünkü enzimlerin büyük kısmı proteindir ve kimyasal tepkimeleri hızlandırır. 'Yüksek sıcaklık, proteinin üçüncül yapısını bozarak denatürasyona yol açabilir' ifadesi de doğrudur; ısı, katlanmış yapıyı tutan zayıf bağları koparır. 'Kas dokusundaki proteinler hareket ve kasılma işlevinde görev alır' ifadesi doğrudur; aktin ve miyozin kas kasılmasını sağlayan proteinlerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 117

  • Canlılar dünyası: çeşitlilik, sınıflandırma, âlemler
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Canlı gruplarının hücre ve vücut yapısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A

    Bakteriler zarla çevrili bir çekirdeğe sahip ökaryot canlılardır.

  2. B

    Protistler yalnızca tek hücreli canlılardan oluşur.

  3. C

    Eklembacaklıların vücudunu kitinden oluşan dış iskelet destekler.

    Doğru cevap
  4. D

    Eklembacaklıların vücudunu omurgadan oluşan bir iç iskelet destekler.

  5. E

    Protistler çekirdeği olmayan, prokaryot yapılı canlılardır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Eklembacaklılar böcekler, örümcekler ve yengeçler gibi canlıları kapsar; bu gruptaki canlılar vücutlarını kitinden oluşan dış iskeletle destekler ve bu dış iskelet hem korunma sağlar hem de kasların tutunduğu yüzeyi oluşturur. Eklembacaklılarda omurgadan oluşan bir iç iskelet bulunmaz; bu özellik omurgalılara aittir, bu nedenle destek yapısını iç iskelet olarak anlatan ifade yanlıştır. Bakteriler tek hücreli prokaryot canlılardır ve zarla çevrili çekirdek ya da organelleri yoktur; bu nedenle ökaryot sayılamazlar. Protistler hem tek hücreli hem de çok hücreli olabilen, ökaryot yapılı canlılardır; yalnızca tek hücreli sayılmaları ya da prokaryot yapılı kabul edilmeleri hatalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 118

  • Hücre bölünmeleri (mitoz, mayoz) ve üreme
  • Zor
  • Şekilli soru

Şekilde bir hücrenin bölünme evreleri, kromozomların görünümüyle gösterilmiştir.

Bu bölünmeyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir hücrenin bölünme evreleri: interfaz, profaz, metafaz, anafaz ve telofaz. Her evrede dört kromozom çizilmiştir; kromatitler, iğ ipleri, sentrozom, çekirdek zarı ve ekvator plakası etiketlidir.
  1. A

    Anafazda kardeş kromatitler ayrılarak zıt kutuplara çekilir.

  2. B

    Bölünmeden önceki interfazda DNA eşlenmesi gerçekleşir.

  3. C

    Telofazın sonunda sitoplazma bölünerek iki ayrı hücre oluşur.

  4. D

    Yavru hücreler ana hücrenin yarısı kadar kromozom içerir.

    Doğru cevap
  5. E

    Yavru hücreler, ana hücreyle aynı sayıda kromozom taşır.

Doğru cevap: D

Çözüm

Şemada kromozomlar tek tek görünür ve homolog kromozomların yan yana gelerek dört kromatitli tetrat oluşturduğu bir evre yoktur. Tetrat mayoz I profazının özelliği olduğundan şema mayozu değil, mitozu gösterir.

Birinci adım, ana hücrede dört kromozom sayılmasıdır. İkinci adımda mitozun kromozom sayısını koruduğu kullanılır: her yavru hücre, dört kromozomlu ana hücrenin kromozomlarını aynen ve eşit olarak alır, dolayısıyla her yavru hücrede yine dört kromozom bulunur. Bu nedenle yarıya inme ifadesi yanlıştır; yarıya inme mayozun sonucudur ve şemadaki bölünme mayoz değildir.

Çeldiriciler: 'Yavru hücreler, ana hücreyle aynı sayıda kromozom taşır' ifadesi doğrudur; yavru hücrelerin sayısının değiştiğini sanan biri bu ifadeyi yanlış elemeye çalışır. 'Bölünmeden önceki interfazda DNA eşlenmesi gerçekleşir' ifadesi doğrudur, çünkü kromozomlar yeni hücrelere geçmeden önce kopyalanır. 'Anafazda kardeş kromatitler ayrılarak zıt kutuplara çekilir' ifadesi mitozun da bir özelliğidir; bu ayrılmanın yalnız mayoza özgü sanılması yanlıştır. 'Telofazın sonunda sitoplazma bölünerek iki ayrı hücre oluşur' ifadesi de doğrudur; sitokinezin her bölünmede gerçekleştiği unutulursa bu ifade yanlış elenebilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 119

  • Kalıtımın genel ilkeleri
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    1 numaralı birey heterozigottur.

  2. II.

    7 numaralı birey homozigot baskındır.

  3. III.

    8 numaralı birey heterozigottur.

Şekildeki soyağacında gösterilen karakter, otozomal bir gen tarafından belirlenen ve çekinik bir alelle kalıtılan bir özelliktir. Soyağacındaki bireylerden birinin bu gen bakımından genotipi, şekildeki tabloda verilmiştir.

Bu soyağacındaki numaralı bireyler hakkında verilen yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?

Üç kuşaklı soyağacı: 1 ve 2'nin çocukları 3 (göstermeyen erkek), 4 (gösteren kız); 3 ile 5'in çocukları 6 (gösteren erkek), 7 (göstermeyen kız); 4 ile 9'un çocuğu 8 (göstermeyen erkek). Yanda 9'un genotip tablosu var.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

  3. C

    I ve III

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Özelliği gösteren bireyler aa genotiplidir; özelliği göstermeyen bireyler AA ya da Aa olabilir.

Birinci adım: Özelliği göstermeyen 1 ve 2 numaralı bireylerin kızı 4 özelliği gösterir. 4 numaralı birey iki a alelini de anne ve babasından aldığından 1 ve 2 numaralı bireylerin her biri bir a alelini taşır ve genotipleri Aa'dır. I. yargı doğrudur.

İkinci adım: Özelliği gösteren 6 numaralı birey aa genotiplidir; bu nedenle ana babası 3 ve 5 numaralı bireylerin ikisi de Aa'dır. Aa × Aa çaprazlamasından doğan, özelliği göstermeyen 7 numaralı birey AA ya da Aa olabilir; homozigot baskın olduğu kesin değildir. II. yargı kesinlikle doğru değildir.

Üçüncü adım: 8 numaralı bireyin annesi 4 numaralı birey aa genotiplidir ve a alelini verir. Tabloda babası 9 numaralı bireyin genotipi AA olarak verilmiştir ve A alelini verir. Çocuk bu nedenle kesin olarak Aa'dır. III. yargı doğrudur.

Kesinlikle doğru olanlar I ve III'tür.

Çeldiriciler: Yalnız I, tablodaki genotipi kullanıp 8 numaralı bireyin Aa olduğunu çıkarmayı atlamanın sonucudur. I ve II, özelliği göstermeyen taşıyıcı ana babanın çocuğunu kesin homozigot baskın saymaktan gelir. II ve III, özelliği göstermeyen 1 numaralı bireyi kesin AA sanmanın sonucudur; oysa kızı 4 özelliği gösterir. I, II ve III, 7 numaralı bireyin genotipinin belirsiz olduğunu gözden kaçırmanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 120

  • Ekosistem ekolojisi, çevre sorunları, biyoçeşitlilik; popülasyon
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Öglena, ışık bulunduğunda kloroplastlarıyla kendi besinini sentezleyebilir.

  2. II.

    Hem üretici hem tüketici canlıları yiyerek beslenen canlılar karışık beslenen (omnivor) canlılardır.

  3. III.

    Ayrıştırıcılar, ölü organizmaları ve artıkları parçalayarak inorganik maddelerden kendi besinlerini üretir.

Bir göl ekosisteminde bulunan canlılar, besinlerini nasıl elde ettiklerine göre sınıflandırılarak ayrıntılı biçimde incelenmiştir.

Bu canlılarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    I ve III

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I, II ve III

  4. D

    I ve II

    Doğru cevap
  5. E

    Yalnız I

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, her yargıdaki canlının besinini nasıl elde ettiğini belirlemektir. Öglena, ışık varlığında kloroplastıyla inorganik maddelerden organik besin ürettiği için ototrof (üretici) beslenir; bu nedenle I doğrudur. Hem üretici hem tüketici canlıları yiyen canlılar karışık beslenenler (omnivor) olarak adlandırıldığından II de doğrudur.

İkinci adım, III'ü sınamaktır. Ayrıştırıcılar ölü organizmaları ve artıkları parçalayarak besinlerini dışarıdan hazır alan heterotrof canlılardır; inorganik maddeden kendi besinlerini üretmezler. Bu nedenle III yanlıştır.

Üçüncü adım, doğru yargıların birleşimini seçmektir: I ve II doğrudur.

Çeldiriciler: 'Yalnız II' seçeneği, öglenanın yalnız tüketici sayılmasından çıkar; oysa ışık altında besin sentezlediği için I doğrudur. 'Yalnız I' seçeneği, omnivoru yalnız etçil sanmanın sonucudur; omnivor hem bitkisel hem hayvansal besin tüketir ve II doğrudur. 'I, II ve III' seçeneği ayrıştırıcıyı üretici saymanın sonucudur. 'I ve III' seçeneği de III'ü kabul edip II'yi birleşime katmamaktan doğar; iki hata da yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by