40 soru · YKS

TYT Türkçe Deneme 4 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Türkçe Deneme 4 cevap anahtarı ve 40 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Cümle veya parçada boş bırakılan yere sözcük/ifade seçimi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köyün en eski öğretmeni, sınıfa girdiğinde önce tahtaya değil çocukların yüzlerine bakardı. Dersi anlatmadan önce herkesin neye takıldığını sezer ve konuyu o noktadan başlatırdı. Onun sınıfında bilgi bir yük olmaktan çıkar; ......... Bu yüzden çocuklar dersin bitmesini değil, bir sonrakini beklerdi.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A

    tahtaya yazılan konuların sırasını belirlerdi

  2. B

    öğrencileri çalışmadan sınavı geçirirdi

  3. C

    çocukları dersin bitmesini sabırsızlıkla bekletirdi

  4. D

    öğrenmeyi bir merak yolculuğuna dönüştürürdü

    Doğru cevap
  5. E

    bilgiyi sırtta taşınan ağır bir çuvala çevirirdi

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adımda boşluğun, öğretmenin bilgiyle kurduğu ilişkiyi niteleyen bir yargı olması gerektiği görülür; çünkü boşluktan önceki cümle bilginin yük olmaktan çıktığını söyler, dolayısıyla boşluk bu dönüşümün nasıl gerçekleştiğini tamamlamalıdır. İkinci adımda parçanın genel yargısı çıkarılır: öğretmen dersi öğrencinin neye takıldığından başlatmaktadır, yani öğrenmeyi ilgiyle ve merakla kurmaktadır. Üçüncü adımda boşluktan sonraki cümle kontrol edilir: çocuklar dersin bitmesini değil bir sonraki dersi beklediğine göre, boşluk öğrenmeyi keyifli bir yolculuğa çevirmelidir. “öğrenmeyi bir merak yolculuğuna dönüştürürdü” ifadesi bu üç koşulu birlikte karşılar, bu yüzden doğru seçenektir. “tahtaya yazılan konuların sırasını belirlerdi” ifadesi konuya değinir ama öğretmenin etkisi hakkında bir yargı taşımadığı için boşluğu dolduramaz. “öğrencileri çalışmadan sınavı geçirirdi” ifadesi parçanın yargısını aşar; parça bilginin yükünün hafiflediğini söyler, çalışmanın gereksiz olduğunu söylemez. “çocukları dersin bitmesini sabırsızlıkla bekletirdi” ifadesi boşluktan sonraki cümleyle çelişir, çünkü çocuklar dersin bitişini değil bir sonrakini bekler. “bilgiyi sırtta taşınan ağır bir çuvala çevirirdi” ifadesi “yük” sözcüğünü mecaz anlamıyla değil sözlük anlamıyla okur; oysa parça yükün kalktığını anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Köy okulunda Ferhat (I) adlı öğrenci, teneffüslerde bahçedeki ağaçların (II) gölgesinde oturup kitap okumayı severdi. Yaz aylarında sıcak (III) havalarda bile bu alışkanlığını bırakmazdı. Sınav haftaları yaklaşınca sevinç (IV) yerini kaygıya bırakırdı, öğretmeni ise ateşli (V) bir konuşmayla onlara cesaret verirdi.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi genel anlamlıdır?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Genel anlamlı sözcük, aynı türden bütün varlıkları topluca karşılar. II numaralı "ağaçların" sözcüğü bahçedeki ağaçları tek tek değil bir tür olarak kapsadığı için genel anlamlıdır. I numaralı "Ferhat" tek bir kişiyi, III numaralı "sıcak" ise ölçülebilen bir özelliği (sıcaklık derecesini) bildirdiği için genel değildir. IV numaralı "sevinç" soyut bir duyguyu, V numaralı "ateşli" ise heyecanlı anlamında mecaz olarak kullanıldığı için bu soruda yanlıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Türkçede ikilemeler, sözcüklerin biçim ve anlam bakımından nasıl kurulduğuna göre sınıflandırılır. Aşağıda beş ikileme numaralandırılmış olarak verilmiştir.

(I) yavaş yavaş (II) çoluk çocuk (III) sıra sıra (IV) ağır ağır (V) tek tek

Numaralanmış bu ikilemelerden hangisi oluşum bakımından ötekilerden farklıdır?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her ikilemenin bileşenleri ayrılır: (I), (III), (IV) ve (V) numaralı ikilemelerin her birinde aynı sözcük iki kez yazılmıştır. İkinci adımda (II) numaralı ikilemenin bileşenleri ayrı ayrı sınanır: 'çocuk' tek başına anlamlı bir sözcüktür, 'çoluk' ise tek başına bir anlam taşımaz. Üçüncü adımda bu iki kuruluş karşılaştırılır ve oluşumu ötekilerden farklı olan ikilemenin, biri anlamlı biri anlamsız sözcükten kurulmuş olan (II) numaralı ikileme olduğu sonucuna varılır.

Çeldiriciler: (I), (III), (IV) ve (V) numaralı ikilemelerin hepsi aynı sözcüğün tekrarıyla kurulmuştur; bu yüzden birbirleriyle aynı türdendir ve hiçbiri ötekilerden farklı değildir. Bu dört ikilemeyi birbirinden ayırmaya çalışmak, asıl farkın yalnız (II) numaralı ikilemede olduğunu gözden kaçırmaya yol açar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Deyimler, atasözleri, ikilemeler ve söz öbekleri (anlam)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Uzun yıllar sonra gelen mektubu açan kadın, ağzı kulağına varmış bir hâlde odadan koşarak çıktı ve annesine haberi anlatmaya başladı. Yanındakiler onun bu hâlini uzun süre unutamadı.

Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Büyük bir sevinç duymak

    Doğru cevap
  2. B

    Haberle herkesi şaşırtmak

  3. C

    Büyük bir üzüntüyle susmak

  4. D

    Ağzının iki yanının kulaklarına kadar uzanması

  5. E

    Bir sözü ağızdan ağza yayarak herkese duyurmak

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda parçadaki durum belirlenir: uzun yıllar sonra gelen bir haberi okuyan kadın odadan koşarak çıkmakta ve haberi annesine heyecanla anlatmaktadır; yanındakiler bu hâlini uzun süre unutamamaktadır. İkinci adımda altı çizili deyim, 'ağzı kulağına varmak', bu bağlama uygulanır: deyim, birinin çok sevindiğini ve büyük bir mutluluk içinde olduğunu anlatır, bağlamdaki davranışla da bu anlam örtüşür.

Çeldiriciler: 'Ağzının iki yanının kulaklarına kadar uzanması' seçeneği deyimin sözcüklerinin gerçek anlamını tarif eder; deyim mecaz anlamlıdır ve fiziksel bir durumu değil bir duygu hâlini anlatır. 'Büyük bir üzüntüyle susmak' seçeneği parçada anlatılan sevincin karşıtıdır. 'Haberle herkesi şaşırtmak' cümlenin genel akışına uysa da deyimin anlamını taşımaz, çünkü deyim şaşkınlığı değil sevinci anlatır. 'Bir sözü ağızdan ağza yayarak herkese duyurmak' ise başka bir söz öbeğinin anlamıdır ve bu deyimle karşılanmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Sözcükte anlam (gerçek, mecaz, yan anlam, terim; eş/zıt/yakın anlam, eş sesli)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Yıl sonu töreninde kulüp başkanı, proje yarışmasını kazanan ekibe ödül (I) takdim etti. Ekibin üyeleri bu mükâfatı (II) büyük bir gururla aldı. Kurallara uymayan bir takım için ceza (III) yerine daha hafif bir yaptırım (IV) uygulanmasına karar verildi. Tören boyunca sahnedeki ödüllü (V) projeler herkesin takdirini topladı.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangi ikisi eş anlamlıdır?

  1. A

    I - V

  2. B

    III - IV

  3. C

    I - II

    Doğru cevap
  4. D

    I - III

  5. E

    II - V

Doğru cevap: C

Çözüm

Eş anlamlı sözcükler aynı varlığı ya da kavramı karşılar; yakın anlamlı sözcükler ise görünüşte benzer olsa da aralarında anlam farkı taşır. I numaralı "ödül" ile II numaralı "mükâfat" bir başarının karşılığında verilen şeyi aynı biçimde adlandırdığı için eş anlamlıdır. III numaralı "ceza" ile IV numaralı "yaptırım" arasında kapsam farkı vardır: yaptırım her türlü cezayı da içine alan daha geniş bir kavramdır, bu yüzden tam eş anlamlı sayılmaz. "ödül" ile "ceza" birbirinin karşıtı olduğundan zıt anlamlıdır; V numaralı "ödüllü" sözcüğü ödül kelimesinden türemiş olsa da ödül almış anlamını taşır ve "mükâfat" ile aynı kavramı karşılamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kent planlama toplantısında yetkili, park yeri ihtiyacının uzun süredir tartışıldığını anlattıktan sonra şu cümleyi kuruyor: “Otopark projesi onaylanmadığı için kent merkezindeki trafik hâlâ çözülmüş değil.” Yetkili, bu konuda henüz karar verilmediğini de ekledi. Bu cümlenin açıkça söylemediği, ancak dayandığı varsayımdan çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Otopark projesinin onaylanması, merkezdeki trafik sorununun çözümünde etkili olacaktı.

    Doğru cevap
  2. B

    Otopark projesi onaylanmadığı için merkezdeki trafik sorunu çözülmemiştir.

  3. C

    Otopark projesinin onaylanmamasının asıl nedeni, belediyenin bütçe yetersizliğidir.

  4. D

    Otopark projesinin onaylanması, merkezdeki trafik yoğunluğunu artırmıştır.

  5. E

    Büyük kentlerdeki trafik sorunu, park yeri eksikliğinden kaynaklanmaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adım: Cümlenin açık yargısı, otopark projesinin onaylanmadığı ve bunun sonucunda trafiğin hâlâ çözülmediğidir. İkinci adım: “onaylanmadığı için” ifadesi, onaylanmanın trafiği çözmek için bir adım olduğunu önvarsayar; yani projenin onaylanmış olsaydı sorunun çözümünde etkili olacağı cümlede söylenmeden kabul edilir. Üçüncü adım: Bu önvarsayımı kurup seçenekleri cümlenin sınırına göre eleriz. Doğru seçenek, otopark projesinin onaylanmasının trafik sorununun çözümünde etkili olacağı yargısını taşır ve bu önvarsayımla örtüşür. Çeldiriciler: “Otopark projesi onaylanmadığı için merkezdeki trafik sorunu çözülmemiştir” seçeneği cümlenin açıkça söylediğini yineler, bu yüzden çıkarım değildir. “Asıl nedeni belediyenin bütçe yetersizliğidir” seçeneği cümlede dayanağı olmayan yeni bir neden ekler. “Projenin onaylanmasının trafiği artırdığı” seçeneği, cümlenin düşündürdüğü yönün tersini söyler. “Büyük kentlerdeki trafik sorunu park yeri eksikliğinden kaynaklanır” seçeneği ise tek bir kent hakkındaki yargıyı bütün büyük kentlere genelleştirir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Cümlede anlam (neden-sonuç, amaç, koşul, karşılaştırma; cümleden çıkarım)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Dil dersinde öğretmen, cümlelerdeki anlatım özelliklerini ayırt etmek için bir çalışma yaptırdı. Öğrencilerden her cümlede hangi anlatımın kullanıldığını belirlemeleri istendi. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır?

  1. A

    Bu yılki hasat, geçen yıldakinden daha bereketli oldu.

  2. B

    Yeni köprü, eskisi kadar sağlam görünerek trafiği rahatça taşıyor.

  3. C

    Bu sabah hava, dünkü öğleden sonraya göre belirgin biçimde soğudu.

  4. D

    Eski kütüphanenin ahşap rafları, yıllar içinde koyu bir renk almıştı.

    Doğru cevap
  5. E

    Köyün en yaşlı çınarı, meydanın ortasında duruyor.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım: Karşılaştırma, iki ya da daha çok varlığın veya durumun birbiriyle kıyaslandığı anlatımdır; “daha”, “kadar”, “en” ve “göre” gibi sözcükler bu kıyası kurar. İkinci adım: Her cümlede bu sözcüklerin bir kıyas kurup kurmadığına bakılır. Doğru seçenekte böyle bir sözcük yoktur; cümlede bir nesnenin zaman içindeki değişimi anlatılır, iki varlık ya da iki durum birbiriyle kıyaslanmaz. Çeldiriciler: “geçen yıldakinden daha bereketli” seçeneğinde “daha” iki hasadı karşılaştırır. “Eskisi kadar sağlam” seçeneğinde “kadar” iki köprüyü eşitleyerek kıyas kurar. “Dünkü öğleden sonraya göre” seçeneğinde “göre” iki zaman dilimini karşılaştırır. “En yaşlı çınar” seçeneğinde “en” bir varlığı ötekilerden üstünlük bakımından ayırır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 8

  • Sözcükte yapı: kök, ek (yapım/çekim), türemiş-birleşik-basit sözcük
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir dil dersinde öğretmen, aşağıdaki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak inceletmektedir: gözlükçü, okuyucu, yazlık, ağaçlık, yeşillik.

Bu sözcüklerden hangisinin kökü fiildir?

  1. A

    yeşillik

  2. B

    ağaçlık

  3. C

    gözlükçü

  4. D

    yazlık

  5. E

    okuyucu

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Önce her sözcükten ekler ayrılır: gözlükçü, göz kökü ile -lük ve -çü eklerinden; okuyucu, oku kökü ile -yucu ekinden; yazlık, yaz kökü ile -lık ekinden; ağaçlık, ağaç kökü ile -lık ekinden; yeşillik, yeşil kökü ile -lik ekinden oluşur. Birinci adım bu ayrımdır. İkinci adımda her kökün türü belirlenir: göz, yaz, ağaç ve yeşil isim ya da sıfat kökleridir, oku ise fiil köküdür, çünkü okumak fiilinin kökü budur. Bu nedenle kökü fiil olan tek sözcük okuyucu sözcüğüdür ve doğru cevap budur. Çeldiriciler: yazlık sözcüğü, yazmak fiiliyle aynı biçimde yazıldığı için fiil kökenli sanılabilir; oysa burada kök mevsim adı olan yaz sözcüğüdür ve isimdir. gözlükçü sözcüğünde gövde gözlük sanılırsa kök yanlış belirlenir; kök göz olup isimdir. ağaçlık ve yeşillik sözcükleri ise eklerine bakılarak fiil kökü sanılamaz, çünkü kökleri ağaç ve yeşil isim veya sıfat kökleridir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 9

  • Fiiller: kip, kişi, çatı, fiilimsi, ek-fiil
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Denizciler pusulayı yıllarca rotalarını belirlemek için kullanmışlardı.

  2. II.

    Bu alet, gece yıldızlara bakan denizciler için vazgeçilmez bir yardımcıydı.

  3. III.

    Rehber, pusulanın kapağındaki işlemelerin el emeği olduğunu anlattı.

  4. IV.

    Pusulanın kasası bronz.

  5. V.

    Pusula yalnızca denizcilere ait bir alet değildi.

Müzenin giriş katında yaşlı bir rehber, ziyaretçilere eski bir pusulayı tanıtıyordu. Pusula, yüzyıllar önce açık denizde rota bulmak için kullanılan küçük bir alettir. Rehber, bu aletin kıyı şeridindeki eski limanlarda da uzun süre aranan bir eşya olduğunu özellikle vurgulayarak anlatıyordu. Cam vitrinin içindeki pusula, bugün bile bakımı özenle yapılan bir eser olarak duruyordu.

Aşağıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yüklem birleşik zamanlı bir fiildir?

  1. A

    I

    Doğru cevap
  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: A

Çözüm

Önce her cümlenin yüklemi bulunur (birinci adım). Sonra yüklemde basit zamanlı bir fiil kökünün ardından -idi, -imiş ya da -ise ek fiilinin gelip gelmediğine bakılır (ikinci adım). Son olarak ek fiil varsa çekimlenen sözcüğün isim mi fiil mi olduğu ayırt edilir (üçüncü adım). I numaralı cümlenin yüklemi "kullanmışlardı" sözcüğüdür; "kullan" fiiline -mış eki gelerek geçmiş zaman kurulmuş, bunun üzerine -dı ek fiili eklenmiştir. Geçmiş zaman eki -mış ile ek fiil -dı bir arada olduğu için bu yapı birleşik zamanlıdır, yani yüklem birleşik zamanlı bir fiildir. Yanlış seçenekler: II numaralı cümlenin yüklemi "yardımcıydı" isim soylu bir sözcüğün ek fiille çekimlenmesidir, fiil değildir. III numaralı cümlenin yüklemi "anlattı" ek fiil almamış, basit geçmiş zamanlı bir fiildir. IV numaralı cümlede yüklem "bronz" isim soylu bir sözcüktür, ek fiil taşımaz ve ortada çekimli bir fiil yoktur. V numaralı cümlede yüklem "değildi" ile olumsuzlanmış bir isim cümlesidir, fiil değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 10

  • Cümle ögeleri ve söz öbekleri (tamlama, öbek)
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

I. Dün akşam sahafa uğrayıp eski dergileri okuduk. II. Bu konuda son sözü söyleyecek olan biziz. III. Kütüphanenin en sessiz köşesi, şehrin en eski binasının alt katındaydı. IV. Vadinin en güzel manzarası, ilkbaharda çiçeklenen geniş bir çayırdı. V. Yeni proje ekibi, bu kez kendi başını derde soktu.

Numaralanmış cümlelerden hangisinin yüklemi bir isim tamlamasından oluşmuştur?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

    Doğru cevap
  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım, her cümlede yüklemi bulmaktır: yüklem, cümlenin sonunda özneyi anlatan öğedir. İkinci adım, yüklemin kuruluşuna bakmaktır: bir ismin ilgi eki ve iyelik eki ile başka bir isme bağlanmasıyla oluşan öbek isim tamlamasıdır. 'Kütüphanenin en sessiz köşesi, şehrin en eski binasının alt katındaydı' cümlesinde yüklem 'şehrin en eski binasının alt katındaydı' öbeğidir; 'şehrin', 'binasının' ve 'alt katı' sözleri birbirine ilgi ve iyelik ekleriyle bağlanmış bir isim tamlamasıdır, yer bildiren ek-fiil de bu tamlamaya eklenmiştir. Üçüncü adım, bu tamlamanın yüklem olduğu cümleyi seçmektir; doğru cevap budur.

Çeldiriciler: 'Dün akşam sahafa uğrayıp eski dergileri okuduk' cümlesinin yüklemi 'okuduk' fiildir, bu nedenle isim tamlamasıyla değil fiil yüklemiyle kurulmuştur. 'Bu konuda son sözü söyleyecek olan biziz' cümlesinin yüklemi 'biziz' bir kişi zamiridir; zamir yüklemi tamlama yüklemi değildir. 'Vadinin en güzel manzarası, ilkbaharda çiçeklenen geniş bir çayırdı' cümlesinde yüklem 'geniş bir çayır' öbeğiyle kurulan sıfat tamlamasıdır, çünkü sıfatlar ve sıfat-fiil bir ismi niteler; ilgi eki taşıyan bir isim zinciri yoktur. 'Yeni proje ekibi, bu kez kendi başını derde soktu' cümlesinde yüklem 'başını derde sokmak' deyimidir; anlamı sözcüklerin tek tek anlamının toplamından çıkmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 11

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı sözcüğü yazım kuralına aykırı biçimde yazılmıştır?

  1. A

    Kütüphaneye yirmi iki yeni kitap bağışlandı.

  2. B

    Bu sınıfta onbeş öğrenci sınavdan muaf tutuldu.

    Doğru cevap
  3. C

    Ödül töreninde üçüncü olan takım madalya aldı.

  4. D

    Maraton, koşucuların üç yüz metrelik bölümünde başladı.

  5. E

    Yarışmaya elli dört kişi başvurdu.

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda her cümledeki sayı sözcüklerinin ayrı mı bitişik mi yazıldığına bakılır: birden çok sözcükten oluşan sayı adları, örneğin yirmi iki, on beş, elli dört ve üç yüz, ayrı yazılır. İkinci adımda sıra sayısı kuralı uygulanır: üçüncü gibi tek bir sözcük hâline gelen sıra sayıları bitişik yazılır ve bunlar ayrı yazılmaz. İki kuralla kontrol edildiğinde yalnızca bir cümlede sayı adı yanlış biçimde bitişik yazılmıştır; on beş olması gereken sayı onbeş olarak yazıldığı için yazım yanlışı bu cümlededir. Çeldiriciler: 'Kütüphaneye yirmi iki yeni kitap bağışlandı' cümlesindeki yirmi iki ayrı yazılmıştır ve doğrudur; bu sayı adını bitişik yazmanın gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir. 'Ödül töreninde üçüncü olan takım madalya aldı' cümlesinde sıra sayısı tek sözcük olarak yazılmıştır ve doğrudur; ek kısmını ayırmanın gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir. 'Maraton, koşucuların üç yüz metrelik bölümünde başladı' cümlesindeki üç yüz ayrı yazılmıştır ve doğrudur; yüz sözcüğünü üçle bitiştirmenin gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir. 'Yarışmaya elli dört kişi başvurdu' cümlesinde de sayı adı ayrı yazılmıştır ve doğrudur; araya tire konması gerektiğini düşünmek bu cümleyi yanlış gösterir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 12

  • Yazım (imla) kuralları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Yazım kuralına göre 'kitap' sözcüğüne belirtme hâl eki getirildiğinde ortaya çıkan doğru yazılış hangisidir?

  1. A

    kitabı

    Doğru cevap
  2. B

    kitabu

  3. C

    kitapı

  4. D

    kitap'ı

  5. E

    kitab'ı

Doğru cevap: A

Çözüm

Birinci adımda 'kitap' sözcüğünün iki heceli olduğu ve son sesinin p gibi sert bir ünsüzle bittiği belirlenir. İkinci adımda ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde sert ünsüzün yumuşayarak p yerine b yazıldığı kuralı uygulanır; ekin ünlüsü ise sözcüğün kalın ünlüsüne uyarak ı olur. Bu iki adım sonucunda ortaya çıkan biçim kitabı olur, doğru yazılış budur. Çeldiriciler: 'kitapı' biçiminde sert ünsüz yumuşatılmamıştır, oysa ünlüyle başlayan ek geldiğinde b'ye dönüşme kuralı atlanmamalıdır. 'kitabu' biçiminde ünlü uyumu yanlış uygulanmıştır, oysa kalın ünlü ı ile bitişen eki u olarak yazmak gerekmez. 'kitap'ı' biçiminde kesme işareti kullanılmıştır, oysa kesme işareti özel adlara eklenir; 'kitap' bir cins isimdir. 'kitab'ı' biçiminde yumuşama doğru uygulanmış ama cins isme kesme işareti eklenerek ikinci bir hata yapılmıştır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 13

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Etkinliklerin programı birkaç hafta önce kütüphane panosunda duyurulmuştu.

Kütüphanenin yeni salonunda bu ay iki etkinlik yapıldı (I) ilkinde Ayşe Demir, Selim Kaya ve Nilüfer Arı kendi şiirlerini okudu (II) ikincisinde çocuk yazarlarıyla atölye çalışması gerçekleşti (III) Katılımcıların çoğu her oturumun sonunda kısa bir değerlendirme formu doldurdu (IV) ve gelecek ay için yeni öneriler yazdı (V).

Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine noktalı virgül (;) getirilmelidir?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda numaralı yerlerin her birinin hangi işareti istediğine bakılır. (I) yerinden sonra etkinliklerin ayrıntısı geldiği için oraya iki nokta konur. İkinci adımda, birbiriyle yakından ilişkili iki bağımsız cümlecik arasında ilk cümlecik kendi içinde virgül taşıyorsa aralarına noktalı virgül konabileceği hatırlanır. Ayşe Demir, Selim Kaya ve Nilüfer Arı ifadesindeki virgüller ilk cümleciğin içinde kalır ve ikinci cümleciğin başladığı (II) yerine noktalı virgül gelir. Bu yüzden noktalı virgül alan yer (II) numaralı yerdir. Çeldiriciler: (I) yerine iki nokta, (III) ve (V) yerlerine cümle sonunu gösteren nokta gelir; (IV) yerinde ise hiçbir işaret konmaz. Bunların hiçbiri noktalı virgül gerektirmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 14

  • Noktalama işaretleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bisiklet kulübü bu yıl Ege (I) Akdeniz (II) ve Karadeniz bölgelerinde uzun bir tur düzenleyecek (III) Tur hazırlığını yürüten eğitmen katılım şartlarını şöyle açıkladı (IV) her üye bisikletinin bakımını önceden yaptırmalı (V).

Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisine noktalama işareti getirilmez?

  1. A

    I

  2. B

    II

    Doğru cevap
  3. C

    III

  4. D

    IV

  5. E

    V

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda numaralı yerlerin her birinin çevresine bakılır. Ege ve Akdeniz sözcükleri sıralamanın eş görevli öğeleridir; bunları ayıran (I) yerinde virgül gerekir. İkinci adımda, sıralamanın son öğesinden önce gelen "ve" bağlacının öncesine virgül konmadığı hatırlanır. Bu nedenle Akdeniz ile "ve" arasındaki (II) yerine hiçbir işaret getirilmez; doğru cevap budur. Çeldiriciler: (III) yerinde bağımsız bir cümle biter ve nokta gerekir; (IV) yerinde açıklama başladığı için iki nokta gerekir; (V) yerinde ise cümle sona erer ve nokta konur. Bu üç yer de işaret istediği için doğru cevap olamazlar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 15

  • Anlatım biçimleri/teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları, anlatıcı/üslup, söz sanatları
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Halk kütüphanesi, belirli bir yerleşim biriminde halkın ücretsiz kitap okuyabildiği ve ödünç alabildiği kültür kurumudur. Bu kurumların en önemli işlevi, kitaba erişimi sınırlı olan köy ve kent çocuklarına eşit fırsat sunmaktır. Örneğin bir köyün kütüphanesinde her cumartesi çocuklara yönelik kitap okuma etkinliği düzenlenmekte, bu sayede çocuklar okuma alışkanlığı kazanmaktadır. Kütüphane 1998 yılında açılmış ve bugün de köy halkının buluşma noktası olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Kurumun varlığı, köyde yaşayan herkesin bilgiye ulaşmasını kolaylaştırmaktadır.

Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangilerine başvurulmuştur?

  1. A

    Tanık gösterme ve örnekleme

  2. B

    Tanımlama ve karşılaştırma

  3. C

    Karşılaştırma ve benzetme

  4. D

    Örnekleme ve sayısal veriler

  5. E

    Tanımlama ve örnekleme

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Birinci adım: Parçanın ilk cümlesi halk kütüphanesinin ne olduğunu “... kurumudur” kalıbıyla açıklar; bu bir tanımlamadır. İkinci adım: “Örneğin” ile başlayan cümle, bir köydeki kütüphanenin çocuklara yönelik etkinliğini somut bir durum olarak verir; düşünce bu örnekle desteklenmiştir. Üçüncü adım: “1998 yılında” bir tarihtir, ölçüm ya da istatistik değildir; köy ve kent birlikte anılsa da bunlar birbirleriyle kıyaslanmaz, parçada bir uzmanın ya da kaynağın sözüne de başvurulmamıştır. Bu nedenle parçada kullanılan yollar tanımlama ve örneklemedir.

Çeldiriciler: “Tanık gösterme ve örnekleme” eşleşmesinde örnekleme doğrudur, ancak parçada bir uzmanın ya da kaynağın sözü aktarılmadığı için tanık gösterme yoktur. “Karşılaştırma ve benzetme” eşleşmesinde iki kavram yan yana geçse de bir kıyaslama ya da benzetme yapılmamıştır. “Örnekleme ve sayısal veriler” eşleşmesinde örnekleme doğrudur, ama 1998 bir tarih olduğu için sayısal veri kullanılmamıştır. “Tanımlama ve karşılaştırma” eşleşmesinde tanımlama doğrudur, karşılaştırma ise yoktur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 16

  • Paragraf yapısı: parçayı bölme, giriş-gelişme-sonuç, cümlenin işlevi, numaralanmış cümleler
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Kent kütüphaneleri, kitap ödünç vermenin yanında yerel toplulukların bir araya geldiği ortak alanlar olarak da işlev görmektedir. (II) Kütüphaneler, semtin sosyal hayatını canlı tutan kurumlar olarak değerlendirilebilir. (III) Bir semtteki kütüphanede her ay toplanan el sanatları grubu, katılımcılarına hem ürün yapmayı hem de birbirleriyle tanışmayı sağlamaktadır. (IV) Kalabalık kentlerde insanların birbirini tanımadan yaşayabilmesi, bu tür buluşmaları değerli kılan başlıca nedendir. (V) Kütüphanelerin dijital arşivleri de yerel tarih belgelerini araştırmacılara açarak bu kurumların hizmet alanını genişletmektedir. (VI) Bilgiye erişim ile birliktelik birbirini tamamlayan iki işlevdir; kent kütüphaneleri ikisini birlikte taşıyarak semtin sosyal yapısına katkı verir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, kendisinden önceki cümlede söylenen bir düşünce örneklendirilmiştir?

  1. A

    II

  2. B

    III

    Doğru cevap
  3. C

    IV

  4. D

    V

  5. E

    VI

Doğru cevap: B

Çözüm

II. cümle, I. cümlede söylenen kent kütüphanelerinin ortak alan işlevini başka sözlerle yeniden ifade eder; kendisi bir örnek değildir. III. cümle ise II. cümlede söylenen 'semtin sosyal hayatını canlı tutan kurumlar' düşüncesini somut bir duruma bağlar: her ay toplanan el sanatları grubu, kütüphanenin bu işlevi nasıl yerine getirdiğini gösterir. Önce her cümlenin parçadaki işlevi belirlenir, ardından bu işlev öncesindeki cümleyle karşılaştırılır; yalnızca önceki cümleyi somutlaştıran cümle istenen ilişkiyi taşır ve bu nedenle doğru olan III. cümledir. Çeldiriciler: IV. cümle, III. cümledeki etkinliğin neden değerli olduğunu açıklayan bir gerekçe sunar, örnek vermez. V. cümle önceki cümlenin konusundan ayrılıp dijital arşivler gibi yeni bir alt konu getirir. VI. cümle parçanın işlevlerini topluca özetler ve önceki cümleyi örneklemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 17

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

(I) Kasabanın su kemerleri, on dokuzuncu yüzyılın sonlarına kadar yerleşimin tek su kaynağı olarak hizmet vermiştir. (II) Kemerlerin hattı, dağlardaki kaynaklardan gelen suyun yalnızca eğimin gücüyle akacak biçimde hesaplanmıştı. (III) Ancak kemerlerin bakımı yıllar içinde ihmal edilince taş hatlarda tıkanmalar ve kaçaklar oluşmaya başladı. (IV) Bu hesap sayesinde su, pompaya gerek kalmadan yerleşimin merkezindeki havuzlara ulaşabiliyordu. (V) Bu yüzden kasaba, zamanla suyunu yeni kurulan şebekeden almaya başladı.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangi ikisinin yeri değiştirilirse düşüncenin akışı düzelir?

  1. A

    I. ve II.

  2. B

    II. ve III.

  3. C

    III. ve IV.

    Doğru cevap
  4. D

    IV. ve V.

  5. E

    I. ve V.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada üç bağlantı kopukluğu görülür. Birinci adımda, II. cümlenin hesabı anlattığı, 'Bu hesap sayesinde' ile başlayan IV. cümlenin ise bu hesabın sonucunu, yani pompasız su akışını bildirdiği anlaşılır; sonuç cümlesi hesaptan hemen sonra gelmelidir. İkinci adımda, 'Ancak' bağlacıyla başlayan III. cümlenin ihmalin getirdiği tıkanmayı anlattığı ve bu sorunun ardından V. cümlenin yeni şebekeye geçişi açıkladığı görülür. Üçüncü adımda, III. ve IV. cümleler yer değiştirince bütün bağlantılar yerine oturur: hesap, sonuç, ihmal, tıkanma ve yeni şebeke. Çeldiriciler: 'I. ve II.' çiftindeki cümleler zaten doğru sıradadır; 'II. ve III.' çifti bitişik olsa da 'Ancak' bağlacıyla başlayan cümleyi öne almak hesabın sonucunu ihmalden önce koparır; 'IV. ve V.' çiftinde yalnız IV. cümle yanlış yerdedir, V. cümle ise sonuç olarak sonda kalmalıdır; 'I. ve V.' çifti giriş cümlesini paragrafın sonuna taşıdığı için konuyu kurmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 18

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

(I) Göç eden kuşlar, mevsim değiştiğinde beslenme alanlarına ulaşabilmek için binlerce kilometre uzaklıktaki bölgelere yönelir. (II) Bu yolculukta yön bulmak için kuşlar, güneşin konumundan ve yeryüzünün manyetik alanından yararlanır. (III) Ancak genç kuşlar, rotayı ilk kez izledikleri için hataya daha yatkındır ve yolu deneyimli sürüleri izleyerek öğrenir. (IV) Bazı kuş türleri, aynı bölgede bir yıl içinde beş ayrı üreme dönemi geçirebilir. (V) Bütün bu uyum, kuşların uzun yolculukta başarıyla varabilmesini sağlayan birbiriyle bağlantılı yetenekler bütünüdür.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A

    I

  2. B

    II

  3. C

    III

  4. D

    IV

    Doğru cevap
  5. E

    V

Doğru cevap: D

Çözüm

Parça, kuşların mevsimlik göçünü konu alır: I. cümle konuyu açar, II. cümle yön bulma yöntemini, III. cümle genç kuşların bu yolu öğrenmesini anlatır ve V. cümle bütün bu uyumu toplayarak paragrafı bağlar. IV. cümle ise üreme dönemlerinden söz eder; kuşlarla ilgili olsa da göçün yolculuğuna, yön bulmaya ya da öğrenmeye bir katkısı yoktur, bu yüzden düşüncenin akışını koparır. Çeldiriciler: I. cümle giriş olarak konuyu açtığı için yerinde durmalıdır; II. cümle yolculuğun nasıl sürdüğünü açıklayarak ana düşünceyi geliştirir; III. cümle 'Ancak' ile karşıtlık kursa da genç kuşların yolu öğrenmesini anlattığı için göç konusunu sürdürür; V. cümle önceki cümlelerin toplamı olarak sonda kalmalıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 19

  • Anlatım akışı: cümle sıralama, boşluğa/akışı bozan cümle, parçayı tamamlama
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kıyı kasabasında balıkçılar, avlanan ürünlerini uzun yıllar boyunca aracı tüccarlara teslim etti. Bu düzen, fiyatların kimi zaman balıkçının emeğinin çok altında kalmasına yol açıyordu. Kooperatif kurulduktan sonra ürünler sabah erken saatte herkesin katılabildiği açık bir müzayedede satılmaya başlandı. Böylece ürünün kaynağı ve fiyatı görünür hâle geldi, aracının payı ise belirgin biçimde azaldı.

Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

  1. A

    Kooperatifin bu düzeni, balıkçıların gelirini daha istikrarlı hâle getirmiştir.

  2. B

    Sonuç olarak, adil fiyat oluşumu kasabanın balıkçılık geleneğini canlı tutmuştur.

  3. C

    Örneğin, en erken gelen tekne ürününü beklenenden belirgin biçimde yüksek bir fiyata satabilmiştir.

  4. D

    Bu nedenle diğer kıyı kasabalarının da benzer kooperatifler kurarak ürünlerini müzayedeyle satması önerilir.

  5. E

    Kasabanın yazın turistlerle dolan sahilinde ise lokanta sayısı her yıl artmaktadır.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parça, balıkçıların aracı düzenden kooperatif sistemine geçişini ve bunun sonuçlarını anlatır. Giriş cümlesi eski düzenin nasıl işlediğini, ikinci cümle bu düzenin balıkçıya zararını ortaya koyar; son iki cümle ise kooperatifle ürünün kaynağının ve fiyatının görünür hâle geldiğini, aracının payının azaldığını söyler. Bu nedenle parçanın sonuna gelecek cümlenin aynı değişimi sürdürmesi gerekir. Çeldiriciler: istikrarlı gelirden söz eden ifade değişimin özetidir; 'sonuç olarak' ile başlayan cümle, 'örneğin' ile verilen tekne örneği ve diğer kasabalara öneri içeren cümle de aynı konunun devamı olarak parçayı tutarlı biçimde tamamlar. Yazın lokanta sayısını ve sahil turizmini konu alan ifade ise balıkçılık düzeninin hiçbir yönünü sürdürmez; konudan saptığı için parçanın sonuna getirilemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 20

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir kıyı kasabasında yapılan araştırmada, balıkçıların ağlarına takılan küçük balıkların büyük bölümünün bir yıl içinde üreme çağına ulaşamadığı belirlenmiştir. Araştırmacılar, bu balıkların yaşadığı koyda büyük ölçekli bir dip taraması yapıldığını ve bu işlemin deniz yosunu yataklarını tahrip ettiğini kaydetmiştir. Genç balıklar barınmak ve beslenmek için bu yosun yataklarına bağlı olduğundan, tahribatın onların hayatta kalma şansını azalttığı düşünülmektedir.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Ağlara takılan balıkların tamamı yetişkin bireylerden oluşmaktadır.

  2. B

    Dip taraması, genç balıkların barındığı yosun yataklarına zarar vermiştir.

    Doğru cevap
  3. C

    Kasabadaki balıkçılık faaliyetleri araştırmanın ardından durdurulmuştur.

  4. D

    Yosun yataklarının yeniden oluşması için bir yıldan kısa süre yeterlidir.

  5. E

    Araştırma, bu türün koydan başka bir bölgeye göç ettiğini ortaya koymuştur.

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada iki bilgi birlikte verilir: dip taraması deniz yosunu yataklarını tahrip etmiştir, genç balıklar ise barınmak ve beslenmek için bu yataklara bağlıdır. İkisini birleştirince tarama, genç balıkların barındığı alana zarar vermiş olur; bu yargı açıkça yazılmasa da parçadan çıkarılabilir. Çeldiriciler: küçük balıkların büyük bölümünün tamamen yetişkin olduğu yargısı parçadaki ifadeyle çelişir; balıkçılığın durdurulması ve türün göç etmesi parçada hiç söylenmeyen olaylardır; yosunun bir yıldan kısa sürede yeniden oluştuğu ise parçanın dışından alınmış bir bilgidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 21

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Ahşap yapıların bakımında kullanılan geleneksel yöntemlerden biri, yağmur gören yüzeylere çam katranı benzeri doğal reçineler sürmektir. Bu uygulama, nemin ahşabın liflerine işlemesini geciktirerek çürümeyi yavaşlatır. Uzmanlar, reçinenin her yıl yenilenmesi gerektiğini ve güneş ışığına doğrudan maruz kalan kısımlarda daha sık tekrarlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bakım öncesinde eski boyanın kazınmasının, reçinenin ahşaba daha iyi tutunmasını sağladığı da belirtilmektedir. Bu yöntemin, yüzeyi kuru ve temiz olan ahşapta en iyi sonucu verdiği de vurgulanmaktadır. Islak yüzeylerde ise reçine iyi tutunamadığından, uygulama havanın kuru olduğu günlerde yapılmalıdır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A

    Nemin ahşabın liflerine işlemesinin geciktirilmesi

  2. B

    Güneş ışığına doğrudan maruz kalan yüzeylerde uygulamanın sık tekrarlanması

  3. C

    Eski boyanın kazınarak reçinenin tutunmasının kolaylaştırılması

  4. D

    Reçinenin ahşap yapıların inşa maliyetini düşürmesi

    Doğru cevap
  5. E

    Uygulamanın her yıl yenilenmesi gerektiği

Doğru cevap: D

Çözüm

Parçada reçinenin nemi geciktirdiği, her yıl yenilenmesi gerektiği, güneş ışığına maruz kalan kısımlarda daha sık uygulandığı ve eski boyanın kazınmasının tutunmayı artırdığı anlatılır. Soru ise parçada değinilmeyen konuyu istediği için, maliyeti düşürmeye ilişkin bilginin parçada hiç yer almadığını görmek gerekir. Çeldiriciler: nemin geciktirilmesi, sık tekrar, boyanın kazınması ve yıllık yenileme ifadeleri parçada açıkça geçen konulardır; bu nedenle bunların hepsi değinilmiş seçeneklerdir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 22

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Çoğu kişi, bir şehrin kimliğini en iyi yansıtanın anıtlar ve tarihî yapılar olduğunu düşünür. Oysa bir şehri asıl tanımlayan, insanların sokakta birbirleriyle nasıl konuştuğu ve pazar yerlerinde neyin nasıl alınıp satıldığıdır. Aynı caddede yıllarca farklı insanların farklı hayatlar yaşadığı düşünülürse, taşın şehri anlatmaya yetmeyeceği açıktır. Anıtlar yüzyıllarca değişmeden kalabilir; ama gündelik alışkanlıklar zamanla dönüşür ve şehrin yüzü de bu dönüşümle yeniden biçimlenir.

Yazarın şehrin kimliğine ilişkin görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Tarihî yapılar, bir şehrin kimliğini belirleyen en önemli unsurdur.

  2. B

    Anıtlar değişmediği için şehrin kimliği de uzun süre aynı kalır.

  3. C

    Şehrin kimliği, gündelik yaşamın ve insan ilişkilerinin değişimiyle yeniden biçimlenir.

    Doğru cevap
  4. D

    Pazar yerlerindeki alışveriş, bir şehrin geçmişini anlatan en güvenilir kaynaktır.

  5. E

    Sokaklardaki konuşma dili, şehrin tarihî yapılarından daha kalıcı bir miras sayılmalıdır.

Doğru cevap: C

Çözüm

Yazar önce yaygın görüşü "Çoğu kişi" ifadesiyle aktarır, ardından "Oysa" diyerek bu görüşe karşı kendi yargısını söyler. Yazarın kendi sesiyle söylediği yargı, şehri asıl tanımlayanın gündelik alışkanlıklar ve insan ilişkileri olduğu ve bunların değişmesiyle şehrin yüzünün de yeniden biçimlendiğidir. Çeldiriciler: tarihî yapıların en önemli unsur olduğu, yazarın reddettiği yaygın görüştür; anıtların değişmemesinden kimliğin de değişmediği sonucunu çıkarmak yazarın söylemediği bir genellemedir; pazar yerlerini en güvenilir kaynak saymak ve konuşma dilini tarihî yapılardan kalıcı görmek parçada karşılaştırılmayan iddialardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 23

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Pazar sabahının ilk ışıklarıyla birlikte tezgâhtar kadın, sandıkları tek tek açıp içindekileri yoklamaya başladı. Önceki gün bir müşterinin şikâyetini, sandıkların altına yazdığı kısa notlardan öğrenmişti ve bu konuda bir kelime bile etmemişti. Dün akşam bıraktığı yerde ezilmiş birkaç domatesin altta kaldığını görünce bir süre kıpırdamadan durdu. Ardından çıraklardan birini çağırıp bütün ürünleri yeniden dizdirdi ve her sandığın etiketini ayrıca kontrol etti. Komşu tezgâhın sahibi yardım teklif ettiğinde ise gülümseyerek teşekkür etti ve elindeki işe yeniden döndü.

Bu anlatıdan, tezgâhtar kadının işine karşı tutumu hakkında aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Komşu tezgâhın sahibiyle arasındaki geçimsizlik yüzünden yardım kabul etmiyor.

  2. B

    Dün akşamki ihmalini önemsemeyip işini ağır aksak sürdürüyor.

  3. C

    Pazarı bırakmayı düşündüğü için sandıklara bakmadan çıraklara devrediyor.

  4. D

    Ezilmiş ürünleri müşterilere ayırarak özel bir fiyatla satmayı planlıyor.

  5. E

    İşini kendi denetiminde sürdürmeyi sorumluluk sayıyor.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Anlatıda kadının duygusu açıkça söylenmez; tutumu davranışlarından çıkarılır. Kadın ezilmiş ürünü görünce kıpırdamadan durur, ardından bütün ürünleri ve etiketleri kendisi denetler ve yardım teklifini nazikçe reddederek işine geri döner. Bu davranışlar, işini kendi gözetiminde sürdürmeyi önemli gördüğünü gösterir. Çeldiriciler: komşuyla geçimsizlik ya da pazarı bırakma niyeti anlatıda olmayan nedenlere dayanır; dünkü ihmali önemsemediği ise ürünleri yeniden dizdirmesiyle çelişir; ezilmiş ürünleri özel fiyatla satma planı da anlatıya eklenmiş bir yargıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 24

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir zanaatı öğrenmek, çoğu zaman kısa sürede bitirilen işlerle değil, aynı hareketin yüzlerce kez tekrarlanmasıyla ilerler. Çırak ilk aylarda yalnızca malzeme hazırlar ve bu iş sabrını sınar. Oysa usta, bu basit görevlerin elin ölçüyü öğrendiği ilk basamak olduğunu bilir. Bu yüzden zanaatı hızla kavramaya çalışan çırakların çoğu, gerçek ustalığa ulaşamadan bırakır.

Bu parçada iletilmek istenen mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Çıraklıkta yapılan basit işler, ustalığa katkısı olmayan yan etkinliklerdir.

  2. B

    Zanaatta başarı, çırağın yetenekli ve hızlı olmasına bağlıdır; sabır bu süreçte ikincil kalır.

  3. C

    Ustalığa giden yol, yeteneğe değil, basit görevlerin sabırla tekrarlanmasına dayanır.

    Doğru cevap
  4. D

    Zanaatı kısa sürede kavrayan çırak, usta olmak için gereken sabrı zaten göstermiştir.

  5. E

    Zanaat öğrenmek isteyen gençler, sabır gerektiren işlerden kaçınıp doğrudan üretime yönelmelidir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada zanaatta ilerlemenin kısa sürede bitirilen işlerle değil, aynı hareketin tekrarlanmasıyla sağlandığı anlatılır. Çıraklığın ilk aylarındaki basit görevler, elin ölçüyü öğrendiği ilk basamak olarak gösterilir; bu nedenle yazar, ustalığın yetenekten çok sabırlı tekrara dayandığını söyler. Basit işlerin ustalığa katkısının olmadığını söyleyen yargı, yazarın bu işleri ilk basamak saymasıyla çelişir. Yeteneği ve hızı öne çıkaran yargı, parçanın asıl vurgusunu tersine çevirir. Zanaatı kısa sürede kavrayan çırağın sabrı zaten gösterdiğini söyleyen yargı parçada geçmeyen bir ayrıntıdır. Sabır gerektiren işlerden kaçınıp doğrudan üretime yönelmek ise yazarın basit görevlere verdiği önemle tamamen ters düşer.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 25

  • Parçanın ana düşüncesi, konusu, başlığı, amacı
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Tarımda yaygın bir inanışa göre yerel tohumlar verimsizdir, bu yüzden hemen tarladan kaldırılıp yerini yüksek verimli hibritlere bırakmalıdır. Oysa bu tohumlar, bulundukları yöre iklimine yüzyıllar boyunca uyum sağlamış bir bilgi birikimi taşır. Kuraklığa, tuzluluğa ya da ani soğuğa dayanıklı bir çeşit, verimi düşük görünse de bir sonraki zor yılda hibritlerden çok daha değerli olabilir. Bu nedenle tohumun değeri yalnızca verimle ölçülmemeli; genetik çeşitliliğin korunması da hesaba katılmalıdır.

Bu parçada yazarın asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Verimi yüksek tohum çeşitlerinin tarımda yaygınlaştığını göstermek

  2. B

    Yerel tohumları tarladan kaldırmanın gerekliliğini savunmak

  3. C

    Tohum bankalarının işleyişini ayrıntılı biçimde anlatmak

  4. D

    Yerel tohumlara ilişkin yaygın yanlış inancı düzeltip değerini hatırlatmak

    Doğru cevap
  5. E

    Hibrit tohumların yerel tohumlardan daha pahalı olduğunu açıklamak

Doğru cevap: D

Çözüm

Parça, yerel tohumların verimsiz olduğu yönündeki yaygın inancı ele alır ve bu inancı, tohumların iklime uyum sağlamış bir bilgi birikimi taşıdığını göstererek düzeltir. Kuraklık ve tuzluluk gibi zorluklara dayanıklılık örneği, bu tohumların değerini hatırlatmak için kullanılır; üslup bilgilendirmekten çok bir yanlışı çürütmeye dönüktür. Yüksek verimli çeşitlerin yaygınlaştığını göstermek, parçanın yalnızca bir ayrıntısını amaç gibi sunar. Tarladan kaldırılmayı savunmak, yazarın karşı çıktığı görüşü amaç olarak almak demektir. Tohum bankalarının işleyişi ile hibrit tohumların fiyatı parçanın kapsamı dışındadır ve metnin asıl derdini açıklamaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 26

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Arılar, çiçeklerden topladıkları nektarla bal yaparken bitkilerin tozlaşmasını da sağlar. Tarımda meyve veren bitkilerin önemli bir bölümü tozlaşma için arılara bağlıdır. Son yıllarda bazı bölgelerde arı kolonilerinin sayısında belirgin bir azalma gözlendiği bildirilmektedir. Bu azalmanın nedenleri arasında yoğun tarım ilacı kullanımı, habitat kaybı ve hastalıklar sayılmaktadır. Bu bağlamda arıcılar, koloni sayısını düzenli olarak kaydederek düşüşün boyutunu izlemeye başlamıştır. Bu kayıtlar, düşüşün hangi bölgelerde daha belirgin olduğunu da göstermiştir. Arıların yerini alabilecek başka tozlaştırıcılar bulunsa da bu canlıların sayısındaki düşüş tarım üretimi üzerinde kaygı yaratmaktadır.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Arı kolonilerindeki azalmanın tek nedeni yoğun tarım ilacı kullanımıdır.

    Doğru cevap
  2. B

    Arıların tozlaşmadaki rolü, tarımsal üretimi doğrudan etkilemektedir.

  3. C

    Arılar bal yaparken bitkilerin tozlaşmasını da sağladığı anlaşılır.

  4. D

    Koloni azalmasının birden fazla nedeni olduğu söylenebilir.

  5. E

    Arıların dışında tozlaşmayı üstlenebilecek canlılar bulunmaktadır.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parça, arı kolonilerindeki azalmanın nedenleri arasında tarım ilacı kullanımını, habitat kaybını ve hastalıkları saydığı için, bu azalmanın tek nedeninin ilaç olduğu sonucu parçadan çıkarılamaz. Diğer yargılar parçadan çıkarılabilir: tozlaşma için arılara bağlılık, bal yapımı sırasında tozlaşmanın gerçekleşmesi, birden fazla nedenin bulunması ve arılar dışında tozlaştırıcıların varlığı açıkça ya da birleşik bir çıkarımla kurulur. Çeldiriciler: tozlaşmadaki rolün tarımı etkilemesi, bal yapımıyla tozlaşmanın sağlanması, birden fazla neden bulunması ve başka tozlaştırıcıların varlığı parçadan çıkarılabilir yargılardır; hiçbiri dayanaksız değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 27

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Mahalle kütüphanesi, geçen yıl ödünç verme uygulamasında bir değişikliğe gitti. Artık her üyeye aynı anda en fazla beş kitap veriliyor ve bu kitapların ödünç süresi iki hafta olarak belirlendi. Kitabını zamanında getirmeyen üyeler, iade ettikleri güne kadar yeni kitap alamıyor. Yönetim, bu uygulamayla kitapların daha hızlı el değiştirdiğini bildiriyor.

Bu parçada mahalle kütüphanesinin ödünç verme uygulamasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?

  1. A

    Ödünç kitap sayısının üyelik ücretine bağlı olarak belirlendiği.

  2. B

    Kitapların iade süresinin her üye için ayrı ayrı belirlendiği.

  3. C

    Her üyeye aynı anda en fazla beş kitap verildiği.

    Doğru cevap
  4. D

    Geç iade eden üyelere yeni kitap verilmesinin sürdürüldüğü.

  5. E

    Kütüphanelerde ödünç verme kurallarının yazılı bir yönetmelikle belirlendiği.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada her üyeye aynı anda en fazla beş kitap verildiği ve bu kitapların süresinin iki hafta olduğu açıkça yazılıdır; doğru seçenek bu bilgiyi karşılar. Parçada ödünç kitap sayısının bir ücrete bağlandığına ya da iade süresinin üyelere göre değiştiğine dair bir bilgi yoktur. Geç iade eden üyelerin iade edene kadar yeni kitap alamadığı yazılıdır; bu, yeni kitap verilmesinin sürdürüldüğü ifadesinin tersidir. Yazılı bir yönetmeliğle kural konulması genel bir bilgidir ve parçada bu konuya değinilmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 28

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kentlerde yaşayan insanlar doğayla bağ kurmakta zorlanıyor. Bu yüzden balkonlarda ve pencere kenarlarında sebze yetiştirmek son yıllarda yaygınlaşan bir uğraş hâline geldi. Bazıları bu uğraşı bir süs olarak görüyor; oysa bitkilere bakmak, bireyde sorumluluk bilinci oluşturur. Ayrıca bir ailenin birlikte ektiği ürünü sofraya koyması, çocuklara emeğin değerini öğretir.

Bu parçada balkon bahçeciliğinin yararlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?

  1. A

    Kentlerde balkon bahçeciliği için özel bir belediye izni gerektiği.

  2. B

    Kentlerde sebze yetiştirmek için en uygun alanın balkonlar olduğu.

  3. C

    Kentlilerin çoğunun evinde sebze yetiştirmeye başladığı.

  4. D

    Balkon bahçeciliğinin bir süs amacı taşıdığı.

  5. E

    Bitkilerle ilgilenmenin kişiye sorumluluk duygusu kazandırdığı.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçanın ana düşüncesi, balkon bahçeciliğinin kentlilerin doğayla bağını güçlendirdiğidir. Bu düşünceyi destekleyen yardımcı düşüncelerden biri, bitkilere bakmanın kişide sorumluluk duygusu geliştirmesidir; doğru seçenek bu yardımcı düşünceyi yeniden ifade eder. Parçada balkon bahçeciliği için bir izin koşulundan ve en uygun alanın balkon olduğundan söz edilmez. Kentlilerin çoğunun sebze yetiştirdiği bilgisi, parçadaki 'yaygınlaşan bir uğraş' ifadesini tüm kent halkına genelleyen bir yanlıştır. Bitkilere bir süs olarak bakıldığını aktaran cümle ise yazarın karşı çıktığı görüştür; yazar bu görüşü kabul etmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 29

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Kıyı kasabasındaki balıkçı barınağı, sert bir fırtınanın ardından büyük hasar gördü ve yeniden inşa edildi. Yeni barınağın dış tarafına bir dalgakıran eklendi; böylece tekneler sert havalarda daha güvenli bağlanabiliyor. Yerel yönetim, barınağın işletmesini bir kooperatife devredeceğini açıkladı ve kooperatif ilk yıl ücretlerin sabit kalacağını belirtti. Balıkçılar ise barınağa yanaşacak yer bulamadıkları için şikâyet etmeye devam ediyor.

Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?

  1. A

    Yeni barınağın inşası ne kadara mal olmuştur?

    Doğru cevap
  2. B

    Barınak hangi nedenle yeniden inşa edilmiştir?

  3. C

    Dalgakıranın eklenmesi tekneleri nasıl etkilemiştir?

  4. D

    Barınağın işletmesini kim üstlenecektir?

  5. E

    Balıkçılar hangi konuda şikâyetçidir?

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada barınağın sert bir fırtınanın ardından hasar gördüğü ve yeniden inşa edildiği, dalgakıran sayesinde teknelerin sert havalarda daha güvenli bağlandığı, işletmenin bir kooperatife devredileceği ve balıkçıların yanaşacak yer bulamadıkları için şikâyet ettiği bildirilmiştir. Yeni barınağın maliyetine ise parçanın hiçbir yerinde değinilmez; bu nedenle cevabı parçada bulunmayan soru, inşa maliyetini soran sorudur.

Yanlış seçenekler: barınağın neden yeniden inşa edildiğini soran sorunun cevabı fırtınadır; dalgakıranın tekneleri etkilemesini soran sorunun cevabı daha güvenli bağlanmadır; işletmeyi kimin üstleneceğini soran sorunun cevabı kooperatiftir; balıkçıların hangi konuda şikâyetçi olduğunu soran sorunun cevabı yanaşacak yer bulamamalarıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 30

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kentteki bisiklet paylaşım sisteminde her bisiklet yalnızca boş bir kilide takılabiliyor; dolu bir istasyona bisiklet bırakılamıyor. Sistemin yıllık raporuna göre bisikletlerin çoğunluğu sabah saatlerinde iş merkezindeki istasyonlarda toplanıyor. Raporda ayrıca, akşam olduğunda bu istasyonlardaki kilitlerin tamamının dolu olduğu belirtiliyor. Rapor, sistemin ilk yılında kullanıcı sayısının iki katına çıktığını da kaydediyor; ancak bisikletlerin kent içindeki dağılımı hakkında ayrıntı vermiyor.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A

    Bisikletlerin sabah saatlerinde iş merkezindeki istasyonlara bırakılamadığı.

  2. B

    Kent genelindeki istasyonların akşamları dolu olduğu.

  3. C

    Akşam saatlerinde iş merkezindeki istasyonlara bisiklet bırakılamadığı.

    Doğru cevap
  4. D

    Bisiklet paylaşım sistemlerinde ücretin istasyona göre değiştiği.

  5. E

    Yıllık raporda bisiklet sayısının artırılacağının belirtildiği.

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda, bisikletin yalnızca boş bir kilide takılabildiği ve dolu bir istasyona bisiklet bırakılamadığı kuralını alıyoruz. İkinci adımda parçanın verdiği duruma bakıyoruz: akşam olduğunda iş merkezindeki istasyonlardaki kilitlerin tamamı doludur. Boş kilit kalmadığına göre bu saatlerde iş merkezindeki istasyonlara bisiklet bırakılamaz; doğru seçenek bu sonuçtur. Bu sonuç parçada açıkça yazılmaz, iki bilginin birlikte düşünülmesiyle ulaşılır.

Çeldiriciler: Bisikletlerin sabah iş merkezinde toplandığı bilgisi, sabah bırakılamadığı iddiasının tersidir. Parçada kentin genelindeki istasyonların durumu anlatılmaz; yalnızca iş merkezindeki istasyonlardan söz edilir. Ücretlerin istasyona göre değiştiği bilgisi parçada yer almaz; genel olarak doğru olsa bile bu parçadan çıkarılamaz. Yıllık raporun bisiklet sayısının artırılacağını belirttiği bir bilgi yoktur; rapor yalnızca toplanma, kilit doluluğu ve kullanıcı sayısına ilişkin bilgi verir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 31

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Müzeler, çoğu kez geçmişin eserlerini sergileyen durağan yerler olarak görülür. Bazı müzelerin haftada bir gün ücretsiz giriş uygulaması yaptığı bilinmektedir. Oysa bir müzeyi gezmek, ziyaretçiye geçmişle bugün arasında kurulan bağı hissettirir. Okulların öğrencilerini müzelere götürmesi değerlidir; çünkü bir eserin önünde durmak, kitapta okunan bilgiyi somutlaştırır ve çok daha kalıcı bir izlenim bırakır.

Yazarın, müzelerin eğitimdeki yeriyle ilgili görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Müzelerin bilet gelirleriyle kendini finanse etmesi gerektiği.

  2. B

    Müzelerin öğrencilerin ders başarısını artırmanın tek yolu olduğu.

  3. C

    Bazı müzelerin haftada bir gün ücretsiz giriş yaptığı.

  4. D

    Müze gezilerinin, derste öğrenilen bilgiyi somutlaştırmada işe yaradığı.

    Doğru cevap
  5. E

    Müzelerin geçmişin eserlerini sergileyen durağan yerler olduğu.

Doğru cevap: D

Çözüm

Yazar, müzelerin geçmişin eserlerini sergileyen durağan yerler olduğu görüşünü aktarıyor ve oysa bağlacıyla buna karşı çıkıyor; müzenin geçmişle bugün arasında bağ kurduğunu savunuyor. Okulların öğrencileri müzeye götürmesini de bu bağlamda değerli bulur, çünkü eserin önünde durmak bilgiyi somutlaştırır. Doğru seçenek bu görüşü karşılar.

Yanlış seçenekler: bilet gelirleriyle kendini finanse etmesi görüşü parçada hiç savunulmadan bırakılmıştır. Ders başarısını artırmanın tek yolu olduğu ifadesi yazarın görüşünün aşırı genellenmiş hâlidir; yazar böyle bir iddia ileri sürmez. Haftada bir gün ücretsiz giriş yaptığı bilgisi parçada geçen bir olgudur, yazar bunu değerlendirmez. Durağan yerler olduğu görüşü ise yazarın karşı çıktığı görüştür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 32

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Gözlem yapmanın en eski yollarından biri, aklına gelenleri bir deftere yazmaktır. Bu alışkanlık, ilk bakışta fark edilmeyen ayrıntıları zamanla görünür kılar. Bir kuşun aynı dala dönüp dönmediği ya da havanın değişince bir sokaktaki kokuların nasıl değiştiği, ancak kayıtlar birlikte okunduğunda anlaşılır. Defter, hafızanın zayıf kaldığı yerde süreklilik sağlar. Yine de notların düzenli tutulması gerekir; dağınık bir kayıt yığını, yazanın bile hangi gözleme dayandığını unutmasına yol açar.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

  1. A

    Kayıtlar, unutulabilecek ayrıntıların zamanla izlenmesine imkân verir

  2. B

    Notlar birlikte okunduğunda tekrar eden durumlar fark edilebilir

  3. C

    Düzensiz tutulan defter, yazılan gözlemleri değersiz hâle getirir

    Doğru cevap
  4. D

    Gözlemlerin yazıya geçirilmesi, ayrıntıların zamanla görülmesini sağlar

  5. E

    Havanın değişimiyle sokaktaki kokuların değişebileceği, kayıtlarla anlaşılabilir

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçanın son cümlesi, dağınık kayıtların yazarın hangi gözleme dayandığını unutmasına yol açtığını söyler; yani düzensizlik kaydın kaynağını kaybettirir. “Değersiz hâle getirir” yargısı bu sınırlı sonucu genelleştirir, çünkü parça kaydın bilgisinin unutulduğunu söyler, gözlemin değerini sıfırladığını söylemez. Diğer dört yargı ya tek bir cümleden ya da iki cümlenin birleşiminden çıkarılabilir; bu yüzden çıkarılamayan yargı yalnızca bu sınırı aşan yargıdır.

Çeldiriciler: “Kayıtlar, unutulabilecek ayrıntıların zamanla izlenmesine imkân verir” yargısı, defterin ayrıntıları görünür kıldığı cümleden çıkar. “Notlar birlikte okunduğunda tekrar eden durumlar fark edilebilir” yargısı kuş ve koku örneğindeki okuma koşulunu taşır. “Gözlemlerin yazıya geçirilmesi, ayrıntıların zamanla görülmesini sağlar” yargısı ilk iki cümlenin birleşiminden çıkar. “Havanın değişimiyle sokaktaki kokuların değişebileceği, kayıtlarla anlaşılabilir” yargısı parçadaki örneğin genellenmiş hâlidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 33

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Kasabanın eski kütüphanesi, yılın ilk ayında önemli bir değişikliğe gitti. Ödünç verilen kitapların kaydı artık kâğıt kartlarla değil, bilgisayar üzerinde tutuluyor. Görevliler, bu geçişin ilk haftalarda kuyrukları kısalttığını söylüyor. Yine de eski kartların bir kısmı tarihî bir arşiv olarak dolapta saklanıyor. Okurlar, iade tarihlerini telefonlarına gelen kısa mesajlarla da takip edebiliyor; böylece kütüphaneye gelmeden gecikme uyarısını öğrenebiliyorlar.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden sözü edilmiştir?

  1. A

    Kütüphanenin yeni bir binaya taşınmak için hazırlık yaptığı

  2. B

    Ödünç kayıtlarının bilgisayar üzerinde tutulduğu

    Doğru cevap
  3. C

    Eski kartların topluca yok edildiği

  4. D

    Kütüphanenin uzatılmış çalışma saatleriyle hizmet verdiği

  5. E

    İlk haftalarda kuyrukların uzadığı

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçanın ilk cümlelerinde ödünç kayıtlarının kâğıt kartlardan bilgisayara geçtiği açıkça söylenir. Doğru seçenek bu bilginin yeniden ifade edilmiş hâlidir ve kolayca bulunur.

Çeldiriciler: “Kütüphanenin yeni bir binaya taşınmak için hazırlık yaptığı” parçada hiç geçmeyen bir bilgidir. “Eski kartların topluca yok edildiği” yargısı, eski kartların bir kısmının saklandığı cümleyle çelişir. “Kütüphanenin uzatılmış çalışma saatleriyle hizmet verdiği” yargısı da parçada geçmez. “İlk haftalarda kuyrukların uzadığı” yargısı ise parçanın tersidir, çünkü kuyrukların kısaldığı yazılıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 34

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Kadın, on yıl sonra mahalledeki eski tamirhaneye uğradığında kepenk yarısına kadar kapalıydı. İçeri girip tezgâhın üstündeki tornavidalara bir süre baktı. Babasının kullandığı ahşap kutuyu açtı, içindeki eski vidaları tek tek avucunda çevirdi, sonra kutuyu dikkatle kapattı. Tozlu camın ardından sokağa bakarken uzun süre kıpırdamadı. Dışarı çıkarken tabelayı indirmedi; yalnızca kilidi sıkıca çevirdi ve anahtarı çantasının iç cebine koydu.

Bu anlatıdan kadının tutumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Dükkânı hemen satmaya karar verdiği ve bu kararı sürdürdüğü

  2. B

    Babasıyla geçmişte bir kırgınlık yaşadığı ve bunun hâlâ sürdüğü

  3. C

    Mahalle sakinlerinin dükkânın yeniden açılmasını beklediği

  4. D

    Babasından kalan eşyalarla bağının hâlâ sürdüğü

    Doğru cevap
  5. E

    Tezgâhtaki aletlere bakmasının mesleğe dönme niyetini gösterdiği

Doğru cevap: D

Çözüm

Anlatıda kadının uzun süredir kapalı dükkâna dönüp babasının kutusunu açtığı, eşyaları tek tek elinde çevirdiği ve tabelayı indirmediği anlatılır. Bu davranışlar birlikte okunduğunda kadının babasından kalan eşyalara hâlâ bağlı olduğu, dükkânı bırakmaya henüz hazır olmadığı sonucu çıkar. Bu tutum açıkça söylenmez; davranışların birleşiminden çıkarılır.

Çeldiriciler: “Dükkânı hemen satmaya karar verdiği” yargısı, tabelayı indirmeyen ve anahtarını yanında tutan kadının davranışıyla çelişir. “Babasıyla geçmişte bir kırgınlık yaşadığı” yargısı anlatıda geçmeyen bir olaya dayanır. “Mahalle sakinlerinin dükkânın yeniden açılmasını beklediği” yargısı kadının değil başkalarının beklentisini anlatır. “Tezgâhtaki aletlere bakmasının mesleğe dönme niyetini gösterdiği” yargısı tek bir ayrıntıyı aşırı yorumlar; anlatı bu bakışın bir niyete işaret ettiğini söylemez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

35 - 36. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kasabanın kuzeyindeki eski bahçede, yüzyıllık armut ağaçlarının yanında yeni dikilmiş fidanlar da yetişiyor. Bahçıvanlar, yaşlı ağaçların hâlâ bol ürün verdiğini, ancak son yıllarda meyvelerin erken döküldüğünü belirtiyor. Bu durum, yalnızca toprağın yorulmasıyla açıklanamayacak kadar belirgin. Öte yandan fidanların ilk iki yılında ürün alınamadığı, üçüncü yıldan sonra ise verimin hızla arttığı görülüyor. Bu nedenle bahçenin uzun vadeli planına, yaşlı ağaçların bakımının yanında genç fidanların dikimi de eklenmeli. Yine de her ağacın verimi aynı tempoda değişmez; toprak yapısı ve hava koşulları bu farkı belirgin biçimde etkileyebiliyor.

Soru 35

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçadaki bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

  1. A

    Yaşlı ağaçlar ürün vermeyi sürdürse de bahçenin gelecekteki veriminin genç fidanların büyümesine bağlı olduğu

    Doğru cevap
  2. B

    Armut ağaçlarındaki erken dökülmenin toprağın yorulmasından kaynaklandığı

  3. C

    Yazarın yaşlı ağaçların artık ürün vermediğini düşündüğü

  4. D

    Fidanların ilk yıldan itibaren düzenli ürün verdiği

  5. E

    Armut ağaçlarının budama yapılmadığında verimini kaybettiği

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada yaşlı ağaçların hâlâ ürün verdiği, ama meyvelerinin erken döküldüğü anlatılır. Ayrıca fidanların ilk iki yılında ürün vermediği, üçüncü yıldan sonra verimin arttığı söylenir. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda, yaşlı ağaçlardaki erken dökülme sürerken bahçenin geleceğinin genç fidanların büyümesine bağlı olduğu sonucu çıkar; bu sonuç hiçbir cümlede açıkça yazılmamıştır.

Çeldiriciler: “Armut ağaçlarındaki erken dökülmenin toprağın yorulmasından kaynaklandığı” yargısı, parçanın bu nedeni yetersiz bulan cümlesini yok sayar. “Yazarın yaşlı ağaçların artık ürün vermediğini düşündüğü” yargısı, ağaçların bol ürün verdiğini söyleyen cümleyle çelişir. “Fidanların ilk yıldan itibaren düzenli ürün verdiği” yargısı, ilk iki yılda ürün alınamadığı bilgisine ters düşer. “Armut ağaçlarının budama yapılmadığında verimini kaybettiği” yargısı parçada yer almayan genel bir bilgidir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 36

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Parçada, bahçedeki ağaçlar ve fidanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisinden söz edilmemiştir?

  1. A

    Armut ağaçlarında meyvelerin erken dökülmesi

  2. B

    Fidanların ilk iki yılında ürün alınamaması

  3. C

    Toprak yapısı ve hava koşullarının verimi etkilemesi

  4. D

    Bahçenin uzun vadeli planına fidan dikiminin eklenmesi

  5. E

    Bahçedeki armutların pazara satılarak gelir sağlanması

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada ağaçlardaki erken dökülme, fidanların ilk iki yılda ürün vermemesi, verimi etkileyen toprak ve hava koşulları ile uzun vadeli plana fidan dikiminin eklenmesi açıkça anlatılır. Aranan seçenek bu dört bilgiden biri olamaz; parçada armutların pazara satılması ya da bu satıştan gelir elde edilmesi hiç söz konusu değildir, bu nedenle değinilmemiş olan budur.

Çeldiriciler: “Armut ağaçlarında meyvelerin erken dökülmesi” parçada doğrudan yer alır. “Fidanların ilk iki yılında ürün alınamaması” yine açıkça geçer. “Toprak yapısı ve hava koşullarının verimi etkilemesi” sondaki cümlede yazılıdır. “Bahçenin uzun vadeli planına fidan dikiminin eklenmesi” parçada bir öneri olarak anlatılır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

37 - 38. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kent kütüphanesinin yaz okuma programı, çocukların kitapla ilk temasını sıcak bir atmosfere taşımayı amaçlıyor. Programın ilk yılında katılımcılar, her hafta bir kitabı okuyup kısa bir not düşmekle yükümlü tutuldu. Programa katılmak için bir üyelik ya da ücret gerekmemektedir. Kütüphane, programın ilk haftasında velilere kısa bir bilgilendirme toplantısı düzenledi. Kütüphane görevlileri, notların içeriğinden çok düzenli gelme alışkanlığına önem verdi; çünkü okuma sevgisinin ilk adımı, düzenli tekrarın içinde filizleniyordu. Bu yaklaşım, yalnızca hızlı okuyan çocukları değil, yavaş ilerleyenleri de programda tutmayı başardı. Programın sonunda düzenli katılan çocukların çoğu, kendi seçtikleri kitapları okumaya devam etti. Yetişkinler arasında da benzer bir uygulama başlatılması planlanıyor; ancak bu kez notların paylaşılması isteğe bağlı tutulacak.

Soru 37

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Kolay
  • Metin sorusu

Bu parçaya göre programın ilk yılında katılımcılardan ne istenmiştir?

  1. A

    Her gün bir kitabı baştan sona okuyup özetlemeleri

  2. B

    Her hafta bir kitabı okuyup kısa bir not düşmeleri

    Doğru cevap
  3. C

    Her ay bir yazar seçip kütüphanede tartışmaları

  4. D

    Programa katılmak için ücretli üyelik almaları

  5. E

    Okuduğu kitapların sayfa sayısını ayrıca bildirmeleri

Doğru cevap: B

Çözüm

Parçada, programın ilk yılında her hafta bir kitabın okunup kısa bir notun düşülmesinin istendiği yazılıdır; doğru seçenek bu ayrıntıyı verir. Günlük okuma sıklığı yanlıştır, çünkü parça haftalık bir düzen anlatır. Aylık bir yazar tartışması parçada geçmez. Ücretli üyelik ise programa katılım için bir ücret ya da üyelik gerekmediği bilgisiyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 38

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadan yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılabilir?

  1. A

    Kütüphane, not defterlerinin içeriğini inceleyerek katılımcıları ödüllendirmiştir.

  2. B

    Programın ücretli olması, düzenli katılımı artırmak için alınmış bir karardır.

  3. C

    Okuma sevgisi, kitap seçme özgürlüğü tanındığında kendiliğinden doğar.

  4. D

    Notların niteliği, programda kalmak için yetişkinlerde de önemli bir koşul olarak tutulacaktır.

  5. E

    Okuma hızı, programda kalmayı belirleyen temel ölçüt değildir.

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Parçada iki ayrı bilgi birleşir: görevliler notların içeriğinden çok düzenli gelmeye önem verdi, ve yavaş ilerleyen çocukların da programda tutulduğu anlatılır. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda, programda kalmanın okuma hızına bağlı olmadığı sonucu çıkar. Programın ücretli olduğu iddiası, parçadaki ücretsizlik bilgisine aykırıdır; notların zorunlu tutulması ise yetişkinler için paylaşımın isteğe bağlı olduğu bilgisiyle çelişir. Öteki ifadeler ya parçada yer almayan bir ödül uygulamasını ya da parçadan çıkarılamayan genel bir yargıyı anlatır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

39 - 40. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Kıyıdaki küçük kasabada balıkçılık yüzyıllardır geçimin temeliydi. Ancak son yirmi yılda avlanan balık miktarı belirgin biçimde azaldı. Yerel yönetim, bu düşüşün nedenlerini araştırmak için bir komisyon kurdu. Komisyonun raporuna göre, avcılığın kendisinden çok, üreme dönemine denk gelen yoğun avlanma düşüşün başlıca nedeniydi. Bu yüzden yönetim, üreme dönemi boyunca belirli bölgelerde avlanmayı yasakladı. Yasağın ilk sezonunda kıyıya çıkan balıkların boyu belirgin biçimde arttı. Ancak yasağın balıkçıların gelirini de düşürdüğü bildirildi; bu nedenle kasabada yeni bir denge arayışı başladı. Komisyon ise yasağın süresinin değil, bölgelerin seçiminin etkili olduğunu düşünüyor. Balıkçılar, gelirlerini destekleyecek bir fon kurulmasını belediyeye önerdi.

Soru 39

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Zor
  • Metin sorusu

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılabilir?

  1. A

    Avlanma yasağı, balıkçıların gelirini artırmak amacıyla konmuştur.

  2. B

    Komisyon, avlanma yasağının balık miktarını hemen eski düzeye getirdiğini bildirmiştir.

  3. C

    Avlanma yasağı, balık boyunu artırmakla birlikte balıkçıların gelirini azaltmıştır.

    Doğru cevap
  4. D

    Kasabadaki balıkçılar, geçimlerini başka bir kıyı kasabasında da sürdürmektedir.

  5. E

    Balıkların boyu, avlanma yasağına rağmen yıllardır değişmemiştir.

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada iki ayrı bilgi vardır: yasağın ilk sezonunda kıyıya çıkan balıkların boyu belirgin biçimde arttı, ancak yasak balıkçıların gelirini de düşürdü. Bu iki bilgi birlikte okunduğunda yasağın hem boyu artıran hem geliri azaltan bir sonucu olduğu çıkar; doğru ifade bunu söyler. Yasağın gelir artırmak amacıyla konduğunu söyleyen ifade parçada geçmeyen bir amaç yükler. Balık miktarının hemen eski düzeye geldiği bilgisi parçada yer almaz. Boyun yıllardır değişmediği ifadesi ise parçadaki artış gözlemiyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 40

  • Parçaya göre çıkarım/yorum: çıkarılabilen-çıkarılamayan yargı, yardımcı düşünce, parçada değinilen
  • Orta
  • Metin sorusu

Bu parçada avlanma yasağının etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudan söylenemez?

  1. A

    Yasağın kasabadaki turistik işletmelere de zarar verdiği.

    Doğru cevap
  2. B

    Yasağın ilk sezonunda kıyıya çıkan balıkların boyunun belirgin biçimde arttığı.

  3. C

    Yasağın balıkçıların gelirini de düşürdüğü.

  4. D

    Üreme dönemine denk gelen yoğun avlanmanın düşüşte başlıca etken olduğu.

  5. E

    Balıkçıların gelirlerini destekleyecek bir fonun kurulmasını belediyeye önerdiği.

Doğru cevap: A

Çözüm

Parçada yasağın etkileri olarak balık boyunun artması, balıkçı gelirinin düşmesi, düşüşün başlıca nedeni olarak yoğun avlanma ve belediyeye yapılan fon önerisi anlatılır. Turistik işletmelere zarar verildiğine dair bir bilgi ise parçada hiç geçmez; söylenemeyen ifade budur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by