5 soru · YKS

TYT Felsefe Deneme 5 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Felsefe Deneme 5 cevap anahtarı ve 5 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Felsefenin tanımı ve özellikleri, felsefe ile düşünme, felsefi okuma-yazma
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Bir lise kütüphanesinde düzenlenen panelde konuşmacı, çevredeki iddiaların ardındaki varsayımlara bakmanın önemini vurguladı. Konuşmacıya göre bir görüşü benimsemeden önce dayandığı varsayımlar açıkça ortaya konmalı, karşıt görüşler de ciddiyetle tartılmalıdır. Salondaki bir katılımcı, bu tartışmadan kesin bir sonuç çıkmıyorsa emeğin boşa gittiğini söyleyince konuşmacı şu yanıtı verdi: “Bir soruyu kesin bir yanıtı olmasa bile sürekli yeniden sormak, düşünceyi bir adım ileri taşır.”

Konuşmacının bu yanıtında öne çıkan tutum, felsefenin hangi özelliğiyle en çok örtüşmektedir?

  1. A

    Bilimsel yöntemle elde edilen sonuçların deneysel olarak tekrarlanması

  2. B

    Bir iddiayı gerekçeleriyle sınayan eleştirel bir yaklaşım taşıması

    Doğru cevap
  3. C

    Konuşmacının kişisel inancını dile getiren bir söylem olması

  4. D

    Benimsenen bir görüşü tartışma dışı tutup savunması

  5. E

    Soruların evrensel ve kesin yanıtlarının aranmasını öngörmesi

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Konuşmacı, bir sonucun kesin olup olmadığından çok, bir görüşün dayandığı varsayımların ve karşıt görüşlerin ciddiyetle tartılmasını öneriyor. Yanıtında da kesin bir sonuç çıkmasa bile sorunun yeniden sorulmasının düşünceyi ilerlettiğini söylüyor. İkinci adım: Bu tutum, iddiaları olduğu gibi kabul etmeyip gerekçelerini sınayan eleştirel ve sorgulayıcı bir düşünme biçimidir; felsefenin temel özelliklerinden biri de budur. Bu nedenle doğru seçenek, bir iddiayı gerekçeleriyle sınayan eleştirel bir yaklaşım taşıması ifadesidir. Bilimsel yöntemle elde edilen sonuçların deneysel olarak tekrarlanması seçeneği felsefeyi bilimle özdeş saymanın sonucudur; konuşmada deneysel tekrar değil, düşüncenin sorgulanması vurgulanır. Benimsenen bir görüşü tartışma dışı tutup savunması seçeneği dogmatik bir tutumu anlatır ve felsefi düşünmenin karşıtıdır. Konuşmacının kişisel inancını dile getirdiği varsayımı, konuşmanın genel bir yöntem üzerine olduğu düşünülürse geçersiz kalır. Soruların evrensel ve kesin yanıtlarının aranmasını öngörmesi seçeneği evrensellik ile kesinliği karıştırır; konuşmacı kesin bir yanıt beklemediğini açıkça söylemektedir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Din, siyaset ve sanat felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Bir heykeltıraşın atölye defterinde şu notlar okunmaktadır: Mermeri hiçbir modele uydurmuyorum; kendi koyduğum kurallarla çalışıyor, bu kuralları bozmanın keyfini de işin bir parçası sayıyorum. Heykelin bir öğreti taşıyıp taşımadığı, izleyiciye ne kazandırdığı benim için ikinci plandadır. Yapıtın ilk bakışta kime hitap ettiği, hangi zevke seslendiği sorusu ise çalışmamın dışında kalır. Dikkatimi biçimlerin birbiriyle kurduğu serbest ilişkiler çeker; malzemenin damarlarını ise ayrıntılı biçimde incelerim.

Notlardaki yaklaşıma göre sanatın temel niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A

    Sanat, doğadaki düzeni sadakatle yansıtırken aynı anda dehanın özgün bir dünya yaratmasıdır.

  2. B

    Sanatın değeri, eserin ahlaki bir öğreti taşıyıp taşımadığına göre ölçülür.

  3. C

    Sanat, toplumda iktidarı meşru kılan ve egemenliği sürdüren bir kurumdur.

  4. D

    Sanat, dışsal bir amaca bağlı olmayan, biçimlerle serbestçe oynamaktan doğan bir etkinliktir.

    Doğru cevap
  5. E

    Sanatın değeri, malzemenin dayanıklılığı ve işçiliğin ayrıntılarıyla belirlenir.

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, notlardaki sanatçının tutumunu belirlemektir. Sanatçı eserin bir modele, bir öğretiye ya da izleyicide bir sonuç doğurmaya hizmet etmesini önemsemez; kendi koyduğu kurallarla serbestçe çalışır ve bu kuralları bozmaktan keyif alır. İkinci adım, bu tutumu bir sanat anlayışıyla eşleştirmektir: sanatı amaçsız, serbest bir etkinlik olarak gören oyun anlayışında sanat dışsal bir amaca bağlı değildir ve insan biçimlerle oynayarak yapıt ortaya koyar. Doğru seçenek bu iddiayı ifade eder. Yanlış seçenekler: sadakatle yansıtma ile dehanın özgün yaratmasını tek ifadede birleştiren seçenek iki ayrı kuramı karıştırır, oysa bu notlarda sanatçı ne doğayı kopyalamaya ne de dehasını öne çıkarmaya değer verir. Değeri ahlaki öğretinin içeriğiyle ölçen seçenek estetik yargıyı ahlaki yargıyla karıştırır; öğretinin ikinci plana alınması bu ayrımı açıkça gösterir. Egemenliği ve meşruiyeti anlatan seçenek siyaset felsefesinin kavramlarını sanata taşır, bu bir kavram yanlışıdır. Malzemenin dayanıklılığını ana ölçüt yapan seçenek ise notlarda geçen bir ayrıntıyı ana düşünce sanmaktır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Ahlak felsefesi
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Bir eczanede çalışan genç eczacı, ilaç stokundaki bir kayıt hatasını fark eder. Hatayı bildirirse eczanenin bir ay boyunca ciddi bir maddi kayıp yaşayacağını ve patronunun kendisine kızacağını bilmektedir. Meslektaşları ise hatanın kimseye zarar vermediğini, sessiz kalmanın ortamı bozmayacağını söyler. Eczacı bir süre düşünür, ardından hatayı yazılı olarak bildirir ve düzeltilmesini sağlar. Kararını açıklarken doğruyu söylemenin mesleğinin gereği olduğunu, bunun sonuçlarını hesaplamanın kendi işi olmadığını belirtir.

Eczacının tutumunu aynı ahlaki ilkeye dayanarak açıklayan davranış hangisidir?

  1. A

    Hatayı bildirmenin kendisine terfi ya da takdir getireceğini hesaplayarak bildirmek

  2. B

    Hatanın fark edilmeden kalmasının ekibe huzur getireceğini düşünüp sessiz kalmak

  3. C

    Bildirimin kendisine yarar sağlamayacağını bilerek, düzeltilmesi gereken hatayı yetkililere iletmek

    Doğru cevap
  4. D

    Ahlakın toplumdan topluma değiştiği için hatayı bildirme zorunluluğunu kişisel tercihe bırakmak

  5. E

    Hatayı bildirmeyi başkasının kararına bırakıp olayın gidişini izlemek

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Eczacının kararında hatayı bildirmenin getireceği kayıp hesaba katılmaz; bildirmek, doğruyu söyleme yükümlülüğünden doğan bir görev olarak ele alınır. Bu, tutumun sonuçtan değil ödev bilincinden kaynaklandığını gösterir. İkinci adım: Bu anlayışa göre bir eylemin ahlaki değeri sağladığı yarardan değil, ilkeye uygunluktan ve görev bilincinden gelir; eylemin sonucu kişiye zarar verse bile görev yerine getirilir. Üçüncü adım: Aynı ilkeyle açıklanacak başka bir davranış, kendisine bir yarar sağlamayacağını bilerek düzeltilmesi gereken hatayı yetkililere iletmektir; bu yüzden doğru seçenek budur. 'Terfi ya da takdir' seçeneği eylemi beklenen sonuca göre seçen sonuççu düşünceyi yansıtır; görev ahlakıyla karıştırılmamalıdır. 'Huzur getireceği için sessiz kalmak' seçeneği hazzı ve huzuru ölçü alan hazcılıktır. 'Ahlakın toplumdan topluma değiştiği' seçeneği evrensel bir ilkeyi reddeden görecelik olduğundan yanlıştır. 'Olayın gidişini izlemek' seçeneği ahlaki özgürlüğün gereği olan sorumluluğu başkasına bırakır; özgürlük ile sorumluluğun ilişkisini ters kurar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • MS 2. - 15. yy felsefesi (Ortaçağ Hristiyan ve İslam felsefesi)
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

Ortaçağda bir manastır okulunun ders notlarında inanç ile akıl arasındaki ilişki üzerine şu cümle yer almaktadır: “Hakikat, Tanrı'dan gelen bildirimde ilk olarak bulunur; akıl ise bu bildirimi kavramak için kullanılan bir araçtır.”

Aynı derste bilginin duyulardan mı yoksa ilahi aydınlanmadan mı geldiği tartışılmış, sınıfta iki ayrı tutum öne çıkmıştır: bir grup bilginin duyu deneyimiyle kurulduğunu, bir grup ise bilginin inanca dayandığını savunmuştur. Notun son bölümünde, alıntılanan görüşün hangi sonuca götüreceği sorusu tartışmaya açık bırakılmıştır.

Bu düşünceye göre, aklın ulaştığı bir sonuç kutsal bildirimin temel ilkeleriyle çeliştiğinde nasıl bir yol izlenmelidir?

  1. A

    Aklın sonucu esas alınır; inanç, bilginin ölçütü olmaktan çıkarılıp deneye bırakılır.

  2. B

    Felsefe bu alandan çekilip akıl konularında geri planda kalır, vahiy esas kaynak olarak alınır.

  3. C

    Aklın ulaştığı sonuçta bir hata aranır, inancın ilkeleri ölçüt olarak korunur.

    Doğru cevap
  4. D

    Ruhun önceden bildiği doğru fikirler hatırlanır; bu süreçte inancın bir rolü bulunmaz.

  5. E

    Cins ve türler zihinde kurulan adlardan ibaret sayılır; çelişki bu adlandırmadan doğar.

Doğru cevap: C

Çözüm

Alıntıda iki önerme vardır: hakikat ilk olarak Tanrı'dan gelen bildirimde bulunur ve akıl bu bildirimi kavramaya yarayan bir araçtır. Birinci adım, bu önermelerden bildirimin ölçüt, aklın ise ona hizmet eden bir araç olduğu sonucunun çıkmasıdır. İkinci adım, aklın araç olması nedeniyle bir sonucun bildirimle çeliştiğinde ölçütün değişmeyeceğinin anlaşılmasıdır. Üçüncü adım, çelişkinin kaynağının aklın yürütmesinde bir hata olabileceğini düşünmek ve bildirimi ölçüt olarak korumaktır; doğru seçenek bu yolu anlatır. Aklın sonucunu esas almak ve inancı bilginin ölçütü olmaktan çıkarıp deneye bırakmak, aklı hakikatin ölçütü yapan ve alıntının temel önermesiyle bağdaşmayan, modern deneye dayalı bilgi anlayışının bir ürünüdür. Felsefeyi bu alandan çekip aklı geri plana atmak ise alıntının akla verdiği araç rolünü ortadan kaldırır; bu tutum İslam düşünürlerinin akıl vurgusuyla da bağdaşmaz. Cins ve türleri yalnızca adlardan ibaret saymak tümeller tartışmasındaki bir taraftır ve inanç ile akıl çelişkisinin çözümüyle ilgisizdir. Ruhun önceden bildiği fikirlerin hatırlanması ise Platon'un bilgi kuramına aittir; alıntının dönemine ait değildir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Bilgi felsefesi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Sınıfta üçgenin iç açılarının toplamının 180 derece olduğu konusu işlenirken öğrencilerden biri, on farklı üçgenin açılarını ölçtüğünü ve her seferinde toplamı 180 derece bulduğunu söyler. Öğretmen ise bu ölçümlerin hiçbir zaman bütün üçgenleri kapsamayacağını; ölçülmemiş bir üçgenin de aynı özelliği taşıyacağının ölçümle kesinleşemeyeceğini belirtir. Ona göre bu önermenin kesinliği, ölçümlerin ötesinde, üçgenin tanımından yola çıkan adım adım bir çıkarımla sağlanır; ölçümler yalnızca bu çıkarımı örneklerle gösteren destekleyici veriler olarak görülmelidir.

Öğretmenin savunduğu görüşe göre, bir geometrik önermenin her üçgen için doğru olduğundan emin olmanın yolu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Örnek sayısı arttıkça kesinleşen tekrarlı ölçümler yapmak

  2. B

    Kavramlar arasındaki ilişkiyi, deneyden bağımsız akıl yürütmeyle göstermek

    Doğru cevap
  3. C

    Kesin bir doğruya ulaşılamayacağını kabul edip sonucu askıya almak

  4. D

    Ölçümle doğrulanamayan bilgilerin doğuştan geldiğini kabul etmek

  5. E

    Kesinliği, ampirik önerme sayısının artmasına bağlamak

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: Öğretmen, ölçülen on üçgenin bile bütün üçgenler için kesin sonuç vermeyeceğini savunur; dolayısıyla kesinliğin ölçümden değil başka bir yoldan geldiğini düşünür. İkinci adım: Öğretmen, önermenin kesinliğini üçgenin tanımından adım adım yapılan çıkarımla sağlamanın gerektiğini söyler. Bu da kavramlar arasındaki ilişkinin deneyden bağımsız olarak akılla kavrandığı anlayıştır; bilgiyi temelde akla dayandıran bu görüş akılcılıktır ve doğru yanıt, ilişkinin akıl yürütmeyle gösterilmesidir.

Çeldiriciler: Tekrarlı ölçümlerle kesinliğe ulaşmak, bilgiyi duyu deneyiminden çıkaran deneycilik yöntemidir; öğretmenin bu yolu yetersiz bulduğu açıktır. Kesin bir doğruya ulaşılamayacağını kabul etmek, şüpheciliğin tutumudur; öğretmen kesinliği reddetmez, ona ulaşmanın yolunu gösterir. Ölçümle doğrulanamayan bilgilerin doğuştan geldiğini söylemek, akılcılığın bilinen bir tezini konunun dışına taşır; öğretmenin kesinliği dayandırdığı şey doğuştan gelen bilgi değil, tanımdan yapılan çıkarımdır. Kesinliğin ampirik önerme sayısıyla artması iddiası ise bilginin türüyle kaynağını karıştırır; kesinlik sayıdan değil çıkarımın gücünden gelir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by