7 soru · YKS

TYT Fizik Deneme 5 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Fizik Deneme 5 cevap anahtarı ve 7 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Basınç ve kaldırma kuvveti
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    X cisminin özkütlesi 0,75 g/cm³'tür.

  2. II.

    X cismine etki eden kaldırma kuvvetinin büyüklüğü, cismin ağırlığına eşittir.

  3. III.

    X cismi, özkütlesi 1,2 g/cm³ olan bir sıvıya konulsaydı, cisme etki eden kaldırma kuvveti bugünkünden daha büyük olurdu.

Kenarı 8 cm olan türdeş küp biçimindeki X cismi, özkütlesi 1 g/cm³ olan suyun bulunduğu bir kabın içinde dengede yüzmektedir. Cismin suyun içinde kalan kısmının yüksekliği şekilde gösterilmiştir. Yer çekimi ivmesi g = 10 m/s² alınacaktır.

Buna göre, X cismiyle ilgili verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Su dolu kapta yüzen küp biçimli X cismi; cismin suyun içinde kalan kısmının yüksekliği 6 cm'dir.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve II

    Doğru cevap
  3. C

    Yalnız II

  4. D

    Yalnız III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adım: X cismi yüzdüğüne göre cisme etki eden kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir. Bu denge doğrudan II. yargıyı doğrular; ağırlık kaldırma kuvvetinden büyük olsaydı cisim batardı.

İkinci adım: Cismin suya batan kısmı 6 cm, kenarı ise 8 cm olduğundan batan hacim payı 6/8=0,756/8 = 0{,}75 bulunur. Yüzen cisimde batan pay cismin özkütlesinin sıvı özkütlesine oranına eşit olduğundan cismin özkütlesi 0,75⋅1=0,75 g/cm30{,}75 \cdot 1 = 0{,}75\ \text{g/cm}^3 çıkar; I. yargı doğrudur.

Üçüncü adım: Özkütlesi 1,2 g/cm³ olan sıvıda cisim yine yüzer ve kaldırma kuvveti yine ağırlığına eşit kalır. Yalnızca batan kısım değişir, cisim 0,75/1,2=0,6250{,}75 / 1{,}2 = 0{,}625 oranında batar. Kaldırma kuvveti artmadığından III. yargı yanlıştır.

Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler. 'Yalnız I' seçeneği, yüzen cisimde kaldırma kuvvetinin ağırlıktan küçük olduğu sanısından çıkar; oysa denge bunu gerektirmez. 'Yalnız II' seçeneği batan payı ters çevirmekten çıkar: 1/0,75≈1,331 / 0{,}75 \approx 1{,}33 g/cm³ bulunur ve I yanlış sayılır. 'I, II ve III' seçeneği, yoğun sıvıda kaldırma kuvvetinin arttığı sanısından çıkar. 'Yalnız III' seçeneği taşan hacmi cismin tüm hacmine eşit almaktan çıkar; bu durumda cisim tamamen batmış sayılır, özkütle 1 g/cm³ çıkar ve kaldırma kuvveti ağırlıktan büyük görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • Kuvvet, Newton yasaları, sürtünme, denge
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    A'nın B'ye uyguladığı itme kuvvetinin büyüklüğü, B'nin A'ya uyguladığı itme kuvvetinin büyüklüğüne eşittir.

  2. II.

    A patencisinin ağırlığı ile buzun A'ya uyguladığı tepki kuvveti bir etki-tepki çiftidir.

  3. III.

    A patencisinin ivmesinin büyüklüğü, B patencisinin ivmesinin büyüklüğünden küçüktür.

Kütlesi 60 kg olan A patencisi ile kütlesi 40 kg olan B patencisi, sürtünmesiz yatay bir buz pistinde durgun hâlde iken birbirlerini iterek ayrılıyor. İtme sırasında patencilerin yatay doğrultudaki hareketi, birbirlerine uyguladıkları itme kuvvetleriyle sağlanmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve III

    Doğru cevap
  3. C

    II ve III

  4. D

    Yalnız III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Patencilerin birbirlerine uyguladığı itme kuvvetleri Newton'un üçüncü yasasıyla incelenir.

Birinci adım, A ile B arasındaki itmeyi adlandırmaktır: A, B'ye bir kuvvet uyguladığında B de A'ya bu kuvvete büyüklükçe eşit ve zıt yönlü karşılık verir. Bu iki kuvvet farklı cisimlere etki ettiğinden bir etki-tepki çiftidir; I doğrudur.

İkinci adım, A'ya etki eden düşey kuvvetleri ayırmaktır. Ağırlık, Dünya'nın A'ya uyguladığı çekim kuvvetidir; buzun A'ya uyguladığı tepki kuvveti ise aynı cisme etki eder. Aynı cisme etki eden bu iki kuvvet denge ilişkisi kurar, etki-tepki çifti oluşturmaz; II yanlıştır.

Üçüncü adım, eşit büyüklükteki F kuvvetini F = m·a ile ivmeye çevirmektir. A için aA=F60a_A = \dfrac{F}{60}, B için aB=F40a_B = \dfrac{F}{40} bulunur. Kütlesi büyük olan A'nın ivmesi daha küçük olduğundan III doğrudur.

Doğru yargılar I ve III'tür.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, III'ün yanlış sayılmasından gelir; kütle ile ivme arasındaki ters orantı gözden kaçmıştır. 'II ve III' seçeneği, kuvvetlerin birbirini dengelediği düşüncesiyle I'in yanlış sayılmasından ve II'nin çift sanılmasından oluşur. 'Yalnız III' seçeneği, büyük kütleli cismin daha büyük kuvvet uyguladığı yanılgısından gelir. 'I, II ve III' seçeneği ise ağırlık ile tepki kuvvetini etki-tepki çifti saymanın sonucudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Isı, sıcaklık, hâl değişimi, ısıl denge, iletim, genleşme
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Maddenin katı hâlinin öz ısısı, sıvı hâlinin öz ısısının iki katıdır.

  2. II.

    Maddenin erime ısısı, buharlaşma ısısının yarısından büyüktür.

  3. III.

    Erimeye harcanan ısı, katının 0 °C'ye kadar ısıtılmasına harcanan ısıdan büyüktür.

  4. IV.

    Grafikteki yatay aralıkta madde ısı almaya devam eder, ancak sıcaklığı değişmez.

Kütlesi 0,5 kg olan saf bir madde, ısı kaybının ihmal edildiği bir ısıtıcı ile ısıtılıyor. Isıtıcı bu maddeye her dakika 2 kJ ısı aktarmakta ve ısıtma boyunca basınç sabit tutulmaktadır. Isıtma başlamadan önce madde tamamen katı hâldedir ve ısı alışverişi yalnızca madde ile ısıtıcı arasında gerçekleşmektedir. Maddenin sıcaklığının zamanla değişimi şekildeki grafikte verilmiştir. Maddenin ısınma, erime ve kaynama davranışına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Sıcaklık-zaman grafiği. Madde 0. dakikada −20 °C sıcaklıktadır; 4. dakikada 0 °C'ye ulaşır ve 10. dakikaya kadar bu sıcaklıkta kalır. 20. dakikada 100 °C'ye ulaşır ve 35. dakikaya kadar bu sıcaklıkta kalır; grafik 35. dakikada biter.
  1. A

    I ve IV

  2. B

    I, III ve IV

    Doğru cevap
  3. C

    I, II, III ve IV

  4. D

    III ve IV

  5. E

    I ve III

Doğru cevap: B

Çözüm

Birinci adımda öz ısılar bulunur. Katı, 0. dakikadan 4. dakikaya kadar −20 °C'den 0 °C'ye ısınıyor; bu sürede verilen ısı 2⋅4=8 kJ2 \cdot 4 = 8\ \text{kJ}'dür. Q=mcΔTQ = m c \Delta T bağıntısından ckatı=80000,5⋅20=800 J/(kg⋅°C)c_{\text{katı}} = \dfrac{8000}{0{,}5 \cdot 20} = 800\ \text{J/(kg·°C)} bulunur. Sıvı, 10. dakikadan 20. dakikaya kadar 0 °C'den 100 °C'ye ısınıyor; bu sürede verilen ısı 2⋅10=20 kJ2 \cdot 10 = 20\ \text{kJ}'dür ve csıvı=200000,5⋅100=400 J/(kg⋅°C)c_{\text{sıvı}} = \dfrac{20000}{0{,}5 \cdot 100} = 400\ \text{J/(kg·°C)} olur. Katının öz ısısı sıvınınkinin iki katı olduğundan I doğrudur.

İkinci adımda gizli ısılar bulunur. Sıcaklığın 0 °C'de sabit kaldığı 4. ile 10. dakikalar arasında 2⋅6=12 kJ2 \cdot 6 = 12\ \text{kJ} ısı verilir ve Lerime=120000,5=24 kJ/kgL_{\text{erime}} = \dfrac{12000}{0{,}5} = 24\ \text{kJ/kg} bulunur. Sıcaklığın 100 °C'de sabit kaldığı 20. ile 35. dakikalar arasında 2⋅15=30 kJ2 \cdot 15 = 30\ \text{kJ} verilir ve Lbuharlas¸ma=60 kJ/kgL_{\text{buharlaşma}} = 60\ \text{kJ/kg} çıkar. Erime ısısı 24 kJ/kg olup buharlaşma ısısının yarısı olan 30 kJ/kg'dan küçüktür; II yanlıştır.

Üçüncü adımda öncüller sınanır. Erimeye harcanan 12 kJ, katının ısıtılmasına harcanan 8 kJ'den büyük olduğundan III doğrudur. Yatay aralıkta ısıtma sürse de sıcaklık 0 °C'de değişmediğinden IV doğrudur. Doğru yargılar I, III ve IV'tür.

Çeldiriciler: 'I ve IV' seçeneği, sürelerin oranının ters alınmasından doğar; bu durumda 4 dakika ile 6 dakika karşılaştırılıp III yanlış sanılır. 'I, II, III ve IV' seçeneği, erime ve buharlaşma aralıklarının karıştırılmasından doğar; bu durumda erime ısısı 60 kJ/kg görünür ve II doğru sanılır. 'III ve IV' seçeneği, öz ısının yalnızca kütleye bağlı alınmasından doğar; katı ve sıvı eğimleri eşit sanılır ve I yanlış çıkar. 'I ve III' seçeneği, yatay aralıkta sıcaklığın arttığı sanılmasından doğar; bu durumda IV yanlış görünür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • Elektrik akımı, direnç, devreler; mıknatıs ve manyetik alan
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Emk'sı 12 V olan ideal bir kaynağın uçlarına, her biri 4 Ω değerinde üç özdeş direnç paralel bağlanmıştır. Bağlantı telleri ideal kabul edildiğine ve kaynağın iç direnci önemsiz olduğuna göre, kaynaktan çekilen toplam akım kaç amperdir?

  1. A

    1 A

  2. B

    3 A

  3. C

    4 A

  4. D

    6 A

  5. E

    9 A

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Üç direnç paralel bağlı olduğundan her birinin uçlarındaki gerilim kaynak gerilimi olan 12 V'a eşittir. Birinci adımda her koldan geçen akım Ohm yasasıyla bulunur: 12 V / 4 Ω = 3 A. İkinci adımda kollar ayrı yollar oluşturduğu için kaynaktan çekilen toplam akım kol akımlarının toplamıdır: 3 A + 3 A + 3 A = 9 A.

Çeldiriciler: 1 A değeri dirençlerin seri bağlandığını varsayıp eşdeğer direnci 12 Ω almanın sonucudur. 3 A değeri yalnızca bir kolun akımını alıp kolların toplanmamasıyla çıkar. 4 A değeri kaynak gerilimini kol sayısına bölmenin yanlış işlemidir. 6 A değeri yalnızca iki kolun dikkate alınmasından doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • Elektrostatik
  • Zor
  • Şekilli soru

Yalıtkan ayaklar üzerinde duran, özdeş malzemeden yapılmış ve iletken üç küre K, L ve M tabloda verilen yarıçap ve ilk yük değerlerine sahiptir. Önce K ve L küreleri birbirine dokundurulup ayrılıyor. Ardından L küresinin yeni yükü ile M küresi birbirine dokundurulup ayrılıyor. Dokundurma işlemleri tamamlandığında K, L ve M küreleri üzerindeki yükler (µC cinsinden) sırasıyla hangisi olur? Kürelerin dokundurma sırasında başka cisimlerle temas etmediği varsayılmaktadır.

Tablo: K, L ve M kürelerinin yarıçapı (cm) ve ilk yükü (µC). K küresi 1 cm ve −8 µC; L küresi 3 cm ve −12 µC; M küresi 6 cm ve −12 µC.
  1. A

    −10, −11, −11

  2. B

    5, 9, 18

  3. C

    −2, −6, −24

  4. D

    −5, −9, −18

    Doğru cevap
  5. E

    −5, −8, −16

Doğru cevap: D

Çözüm

Dokundurulup ayrılan iletken kürelerin potansiyeli eşitlenir. Küre yüzeyindeki potansiyel k·q/r olduğundan, eşit potansiyelde paylaşılan yük yarıçapla doğru orantılıdır; toplam yük yarıçaplar oranında bölünür.

Birinci adım: K ile L'nin toplam yükü −8 + (−12) = −20 µC'dir. Yarıçap oranı 1 : 3 olduğundan K'ye −20 · 1/4 = −5 µC, L'ye −20 · 3/4 = −15 µC düşer.

İkinci adım: L'nin yeni yükü −15 µC, M'nin yükü −12 µC'dir; toplam −27 µC'dir. L ile M'nin yarıçap oranı 3 : 6 = 1 : 2 olduğundan L'ye −27 · 3/9 = −9 µC, M'ye −27 · 6/9 = −18 µC düşer.

Son durumda K −5 µC, L −9 µC ve M −18 µC olur. Yük korunduğundan üç kürenin toplamı başlangıçtaki −8 − 12 − 12 = −32 µC'de kalır; −5 − 9 − 18 = −32 µC bu koşulu sağlar ve bu üçlü doğru sonuçtur.

Çeldiriciler: '−10, −11, −11' yükü yarıçapa bakmadan eşit paylaştırmanın sonucudur; oysa paylaşım yarıçapla orantılıdır. '5, 9, 18' zıt işaretli yüklerin işaretini yok sayıp mutlak değerleri toplamanın sonucudur; yük işaretleri toplamda korunmalıdır. '−2, −6, −24' paylaşımı yarıçap yerine yüzey alanına göre yapmanın sonucudur. '−5, −8, −16' ikinci dokunmada L'nin ilk yükü yerine −12 µC'yi yeniden kullanmanın sonucudur; oysa L'nin yükü ilk dokunmadan sonra −15 µC'ye değişmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 6

  • Dalgalar: yay, su, ses, deprem dalgaları
  • Orta
  • Şekilli soru

Dalga leğeninde, dakikada 600 titreşim yapan bir kaynakla su yüzeyinde düzenli doğrusal dalgalar oluşturuluyor. Dalgalar, şekildeki gibi düz bir engele eğik olarak gelerek engelden yansıyor.

Yansıyan dalgaların yayılma hızı kaç cm/s'dir?

Su dalgası tankının üstten görünüşü: eşit aralıklı düz dalga cepheleri engele eğik gelir ve engelden yansır; gelen ve yansıyan ışınlar, engelin normali ve açı yayları gösterilmiştir; dalga boyu λ = 4 cm olarak işaretlenmiştir.
  1. A

    20

  2. B

    40

    Doğru cevap
  3. C

    80

  4. D

    400

  5. E

    2400

Doğru cevap: B

Çözüm

Dalganın hızı v=λ⋅fv = \lambda \cdot f bağıntısıyla bulunur; burada λ\lambda dalga boyu, ff frekanstır.

Birinci adım, dalga boyunu şekilden okumaktır: şekilde dalga boyu 4 cm olarak gösterilmiştir.

İkinci adım, frekansı bulmaktır: kaynak dakikada 600 titreşim yaptığına göre f=60060=10 Hzf = \dfrac{600}{60} = 10\ \text{Hz} olur.

Üçüncü adım, hızı hesaplamaktır: v=4⋅10=40 cm/sv = 4 \cdot 10 = 40\ \text{cm/s} bulunur. Dalgalar engelden yansıdığında aynı su yüzeyinde ilerlemeye devam eder; ortam değişmediği için hız, frekans ve dalga boyu yansımadan sonra da değişmez. Bu nedenle yansıyan dalgaların hızı 40 cm/s'dir.

Çeldiriciler: 20 cm/s değeri yansımada dalga boyunun yarıya indiğini sanmaktan gelir. 80 cm/s değeri yansımada frekansın iki katına çıktığını sanmaktan gelir. 400 cm/s değeri dalga boyunu 40 cm okumaktan çıkar. 2400 cm/s değeri ise dakikanın saniyeye çevrilmeden 600 değerinin frekans alınmasından gelir. Yansımada ortam değişmediği için bu değişikliklerin hiçbiri gerçekleşmez.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 7

  • Optik: aydınlanma, gölge, ayna, kırılma, mercek, renk
  • Zor
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Görüntü, merceğin cismin bulunduğu yanının karşısında oluşur.

  2. II.

    Görüntünün merceğe olan uzaklığı 15 cm'dir.

  3. III.

    Görüntünün boyu, cismin boyunun iki katıdır.

Odak uzaklığı 10 cm olan ince kenarlı yakınsak bir mercek, şekildeki gibi asal eksen üzerine yerleştirilmiştir. Asal eksene dik bir cisim merceğin bir yanında, şekilde gösterilen konumda durmaktadır; cismin merceğe uzaklığı ve boyu şekil üzerinde verilmiştir. Işınlar asal eksene yakın ve merceğe yakın geçmektedir. Cismin mercek tarafından oluşturulan görüntüsü ile ilgili aşağıdaki yargılar veriliyor.

Buna göre, bu yargılardan hangileri doğrudur?

Yakınsak ince mercek, asal ekseni ve iki yanındaki odak noktaları. Merceğin 30 cm önünde asal eksene dik 6 cm boyunda bir cisim; üstte ölçü çizgileri cisim uzaklığını ve cisim boyunu gösterir.
  1. A

    Yalnız I

  2. B

    Yalnız II

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    I, II ve III

  5. E

    Hiçbiri

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adımda mercek denklemi kullanılır: 1/f = 1/u + 1/v. Odak uzaklığı f = 10 cm, cismin merceğe uzaklığı ise şekilden u = 30 cm okunur. Buradan 1/v = 1/10 − 1/30 = 2/30 olur ve v = 15 cm bulunur.

İkinci adımda bu sonuç yargılara uygulanır. v pozitif olduğu için görüntü, cismin bulunduğu yanın karşısında gerçek olarak oluşur; birinci yargı doğrudur. Görüntünün merceğe uzaklığı 15 cm olduğundan ikinci yargı da doğrudur.

Üçüncü adımda görüntünün boyu hesaplanır. Büyütme m = −v/u = −15/30 = −0,5 olur. Görüntü boyu |m| · 6 = 0,5 · 6 = 3 cm'dir ve işaret negatif olduğundan görüntü ters çevrilmiştir. Görüntü cismin boyunun iki katı değil, yarısıdır; üçüncü yargı yanlıştır. Doğru yargılar I ve II'dir.

Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, görüntü uzaklığını cisim uzaklığına eşit, yani 30 cm almanın sonucudur. Bu durumda uzaklık 15 cm çıkmaz ve ikinci yargı yanlış olur; oysa mercek denkleminden uzaklık 15 cm bulunur.

'Yalnız II' seçeneği, görüntünün cisimle aynı yanda sanal oluştuğunu düşünmenin sonucudur. Görüntü aynı yanda olsaydı birinci yargı yanlış olurdu; ancak gerçek görüntü merceğin karşı tarafında oluştuğu için bu seçenek birinci yargıyı yanlış sayar.

'I, II ve III' seçeneği, büyütmeyi uzaklıkların tersi oranıyla, yani 30/15 = 2 alarak görüntünün boyunu cismin iki katı saymanın sonucudur. Büyütme v/u oranıdır; 15/30 = 0,5 olduğundan üçüncü yargı yanlıştır.

'Hiçbiri' seçeneği, merceği ıraksak sanmanın sonucudur. Işıraksak mercekte görüntü cisimle aynı yanda, sanal ve küçük oluşur; bu varsayımla birinci ve ikinci yargılar yanlış çıkar. Oysa verilen yakınsak mercekte bu iki yargı da doğrudur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by