5 soru · YKS

TYT Tarih Deneme 5 Cevap Anahtarı ve Çözümleri

TYT Tarih Deneme 5 cevap anahtarı ve 5 sorunun adım adım çözümü: her soruda doğru seçenek, konu, zorluk ve ayrıntılı açıklama.

Cevap anahtarı

Doğru cevaplar

Bir soruya dokunarak çözümüne git.

Adım adım

Soru soru çözümler

Soru 1

  • Orta Çağ'da dünya; ilk Türk devletleri ve İslamiyet öncesi Türk tarihi
  • Orta
  • Öncüllü soru
  1. I.

    Kağanın yetkisi, gök tanrıdan geldiğine inanılan kut anlayışına dayandırılıyordu.

  2. II.

    Devlet, doğu ve batı kanatlarının her birinin başında bir yönetici bulunan bir yapıyla yönetiliyordu.

  3. III.

    Kağan, kurultayda alınan ortak kararı tek başına değiştirebilirdi.

Bir tarih kitabının ilk Türk devletlerine ayrılan bölümünde, VI. yüzyılda Orta Asya'da kurulan bir devletle ilgili şu bilgiler yer almaktadır.

Devletin başındaki kağan, yetkisini gök tanrıdan geldiğine inanılan kut anlayışına dayandırırdı. Yönetim doğu ve batı olmak üzere iki kanada ayrılmış, her kanadın başına unvanlı bir yönetici atanmıştı. Savaş ve önemli yönetim kararları devlet büyüklerinin katıldığı kurultayda görüşülür; kağan, bu görüşmede alınan ortak kararı uygulardı.

Bu devletle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

  1. A

    Yalnız I

  2. B

    I ve III

  3. C

    I ve II

    Doğru cevap
  4. D

    II ve III

  5. E

    I, II ve III

Doğru cevap: C

Çözüm

Parçada anlatılan devlet, VI. yüzyılda Orta Asya'da kurulan ve kut anlayışı, iki kanatlı yönetim ve kurultay ile tanınan bir Göktürk devletidir. Yargılar parçadaki karşılıklarıyla tek tek karşılaştırılır. I. Kağanın yetkisinin gök tanrıdan gelen kut anlayışına dayandırıldığı parçada açıkça yazılıdır; yargı doğrudur. II. Doğu ve batı kanatlarının her birinin başında unvanlı bir yönetici bulunduğu parçada belirtildiği için bu yargı da doğrudur. III. Parçaya göre kağan, kurultayın ortak kararını uygulamaktadır; kararı tek başına değiştirebildiğini gösteren bir bilgi yoktur ve bu yargı parçayla çelişir. Doğru yargılar I ve II olduğundan doğru cevap bu ikisini birlikte içeren seçenektir. Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, II'nin de parçadan çıkarılabildiğini gözden kaçırır. 'I ve III', 'II ve III' ve 'I, II ve III' seçenekleri, kağanın ortak kararı tek başına değiştirebildiğini varsayan III'ü içerdiği için yanlıştır. Kurultayı kağanın mutlak yetkisine bağlı bir organ sanmak, bu yanılgının kaynağıdır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 2

  • İslam medeniyetinin doğuşu, Türklerin İslam'ı kabulü, Türk-İslam devletleri
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

Büyük Selçuklu Devleti'nde bir komutana, belirli bir bölgenin vergi gelirlerini toplama hakkı verilmiştir. Komutan bu gelirle kendi birliğini besler ve bölgede düzeni sağlamakla yükümlü tutulur. Hak, görev sürdükçe geçerlidir; hak sahibi öldüğünde ya da görevinden alındığında gelir, yeni bir atamaya kadar devletin denetiminde kalır.

Bu uygulamanın Türk-İslam devletlerindeki yönetim anlayışına yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Toprağın mülkiyeti komutana geçer ve hak sahibinin çocukları bu toprakları miras alabilir

  2. B

    Bölgenin yönetimi yerel halkın seçtiği meclislere bırakılır ve merkezî denetim ortadan kalkar

  3. C

    Toprağın sahipliğini merkezde tutarak gelir toplama yetkisini geçici ve koşullu olarak dağıtır

    Doğru cevap
  4. D

    Komutanların askerî güç kazanması, bölgelerin gelirinin devlet kontrolüne alınmasının nedenidir

  5. E

    Gelir, bağışlanan bir hayır kurumuna bağlanarak yönetici ailesi tarafından nesilden nesile işletilir

Doğru cevap: C

Çözüm

Birinci adım: Verilen durumda devlet, belirli bir bölgenin gelirini toplama hakkını bir komutana görev karşılığında veriyor. Bu, Türk-İslam devletlerinde görülen ikta uygulamasının tanımıdır. İkinci adım: İktada toprağın sahipliği devlette kalır, verilen hak kişiseldir ve yalnızca görev sürdükçe geçerlidir; hak sahibi öldüğünde ya da görevinden alındığında yeni bir atama yapılır. Üçüncü adım: Bu iki özellik birlikte düşünüldüğünde merkezî otorite toprak üzerindeki egemenliğini korurken gelir yetkisini sınırlı ve geçici olarak dağıtmış olur. Doğru seçenek bu ilkeyi ifade eder. Çeldiriciler: Toprağın mülkiyetinin komutana geçip miras bırakılabildiği seçeneği, iktayı özel mülkiyetle karıştırır; hak sahibi öldüğünde gelir devlete döner, toprak miras kalmaz. Bölgenin yönetiminin yerel meclislere bırakıldığı seçeneği, merkezî denetimin kalktığını varsayar; oysa atama ve geri alma yetkisi devlette kalır. Komutanların askerî güç kazanmasının gelir kontrolünün nedeni olduğu seçeneği nedenle sonucu ters kurar: gelir yetkisi devlet tarafından verildiği için güç, ikta ilişkisinin sonucudur. Gelirin bir hayır kurumuna bağlanıp nesilden nesile işletildiği seçeneği vakıf kurumunu ikta ile karıştırır; vakıfta mal kalıcı olarak bağışlanır, iktada ise gelir geçici ve koşullu verilir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 3

  • Osmanlı'da değişim çağı (1595-1914): duraklama, gerileme, yenileşme, uluslararası ilişkiler
  • Zor
  • Çoktan seçmeli

1789'da tahta çıkan bir padişah, savaşlardaki yenilgilerin ardından ordunun ve maliyenin yeniden düzenlenmesini hedefledi. Eski askerî düzenin ayrıcalıklı birlikleri bu değişime karşı çıktığı için padişah, yeni birlikleri eski ordunun dışında ve Avrupa usulünde eğitmeyi tercih etti. Yeni düzenin giderlerini karşılamak için de devlet hazinesinden ayrı bir mali kaynak ayrıldı.

Bu padişahın döneminde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmemiştir?

  1. A

    Mühendishane-i Berr-i Hümayun'un açılması

  2. B

    Nizam-ı Cedid birliklerinin kurulması

  3. C

    İrad-ı Cedid adıyla ayrı bir gelir fonunun oluşturulması

  4. D

    Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması

    Doğru cevap
  5. E

    Selimiye Kışlası'nın yaptırılması

Doğru cevap: D

Çözüm

Soruda anlatılan padişah, 1789'da tahta çıkan ve 1807'ye kadar hüküm süren III. Selim'dir. Savaş yenilgilerinin ardından ordu ve maliye yeniden düzenlenmek istenmiş, eski ordunun dışında Avrupa usulünde eğitilen Nizam-ı Cedid birlikleri kurulmuş ve bu birliklerin giderleri için İrad-ı Cedid adıyla ayrı bir mali kaynak oluşturulmuştur. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması ise II. Mahmud döneminde, 1826'da gerçekleşmiştir; III. Selim döneminde gerçekleşmediği için aranan cevap budur.

Çeldiriciler: 'Mühendishane-i Berr-i Hümayun'un açılması' III. Selim döneminde askerî eğitim için atılan bir adımdır, bu yüzden gerçekleşmiştir. 'Nizam-ı Cedid birliklerinin kurulması' dönemin ana girişimidir ve gerçekleşmiştir. 'İrad-ı Cedid adıyla ayrı bir gelir fonunun oluşturulması' yeni birliklerin masrafını karşılamak için kurulmuştur, bu yüzden gerçekleşmiştir. 'Selimiye Kışlası'nın yaptırılması' yeni birliklerin barındırılması için Üsküdar'da yapılmış bir kışladır ve gerçekleşmiştir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 4

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Kolay
  • Çoktan seçmeli

Millî Mücadele'nin ilk aylarında iki toplantı yapıldı. Temmuz 1919'da Doğu Anadolu illerinin delegeleri manda ve himaye fikrini reddetti. Eylül 1919'da farklı bölgelerden gelen temsilciler Anadolu ve Rumeli'nin bütünlüğünü savunan kararlar alıp bir temsil heyeti seçti.

Bu iki toplantıya ilişkin hangisi doğrudur?

  1. A

    Sivas toplantısı manda ve himayeyi kabul ederek yabancı destek istemiştir

  2. B

    Her iki toplantı da Doğu Anadolu illerinin temsilcileriyle sınırlı kalmıştır

  3. C

    Her iki toplantı da Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından düzenlenmiştir

  4. D

    Erzurum toplantısı Misak-ı Millî'nin kabulüyle sona ermiştir

  5. E

    Erzurum bölgesel, Sivas Anadolu ve Rumeli'yi kapsayan ulusal nitelikli bir toplantıdır

    Doğru cevap

Doğru cevap: E

Çözüm

Temmuz 1919'daki Erzurum toplantısına Doğu Anadolu illerinin temsilcileri katılmış ve manda ile himaye reddedilmiştir; bu kararlar ağırlıklı olarak bu illeri ilgilendiren bölgesel nitelikli bir toplantıyı gösterir. Eylül 1919'daki Sivas Kongresi ise Anadolu ve Rumeli'nin bütünlüğünü savunmuş ve Heyet-i Temsiliye'yi seçerek ulusal kapsamlı bir karar mercii olmuştur. 'Sivas toplantısı manda ve himayeyi kabul ederek yabancı destek istemiştir' seçeneği, Sivas'ın tam tersi bir tutum aldığını gözden kaçıran bir yanılgıdır. 'Her iki toplantı da Doğu Anadolu illerinin temsilcileriyle sınırlı kalmıştır' seçeneği Sivas'ın kapsamını daraltır; 'Erzurum toplantısı Misak-ı Millî'nin kabulüyle sona ermiştir' seçeneği ise Misak-ı Millî'nin 1920'de Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından kabul edildiğini unutmaktan doğar.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Soru 5

  • XX. yy başı, I. Dünya Savaşı, Millî Mücadele dönemi
  • Orta
  • Çoktan seçmeli

I. Dünya Savaşı'ndan sonra bir dönem gazetesinin başyazısında şu görüşe yer verilmiştir: “Bu ülkenin toprakları ancak sömürge ya da himaye hâline getirilerek yönetilebilir sanılıyor. Oysa bir millet kendi iradesini kullanabildiği sürece ne bir devletin mandası olur ne de bir başkasının korumasına muhtaç kalır.”

Bu görüşün dayandığı ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A

    Manda ve himayenin bağımsızlık ilkesine uygun olduğu

  2. B

    Hilafetin siyasi yetkilerinin korunması

  3. C

    Laiklik ilkesinin din ve devlet işlerini ayırması

  4. D

    Egemenliğin millete ait olduğu ulusal egemenlik ilkesi

    Doğru cevap
  5. E

    Tam bağımsızlığın ancak dış yardımla sağlanabileceği

Doğru cevap: D

Çözüm

Birinci adım, alıntının I. Dünya Savaşı sonrasında manda ve himaye tartışmaları sürerken toprakların sömürge ya da himaye ile yönetilmesini reddettiğini görmektir. İkinci adım, yazarın bir milletin kendi iradesini kullanmasını savunmasının egemenliğin millete ait olduğu anlayışına dayandığını ve bunun manda ile himayeyi dışladığını kavramaktır. Bu nedenle doğru ilke ulusal egemenliktir. 'Manda ve himayenin bağımsızlık ilkesine uygun olduğu' seçeneği, alıntının tam tersi olan bir yanılgıdır; manda ve himayeyi bağımsızlıkla karıştırır. 'Laiklik ilkesinin din ve devlet işlerini ayırması' seçeneği Cumhuriyet döneminin bir ilkesidir ve bu alıntının konusu değildir. 'Tam bağımsızlığın ancak dış yardımla sağlanabileceği' seçeneği, alıntının savunduğu iradeye dayalı bağımsızlık fikriyle çelişir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Bu denemeyi uygulamada çöz

Süreni tut, netini hesapla ve yanlışlarını konu konu tekrar et. Benzersor uygulaması ücretsiz başlar.

Benzersor bağımsız bir eğitim platformudur; ÖSYM, MEB veya diğer sınav kurumlarıyla resmî bir bağlantısı yoktur. Sınav adları yalnızca içeriğin konusunu belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by