Soru 1
- Orta Çağ'da dünya; ilk Türk devletleri ve İslamiyet öncesi Türk tarihi
- Orta
- Öncüllü soru
- I.
Kağanın yetkisi, gök tanrıdan geldiğine inanılan kut anlayışına dayandırılıyordu.
- II.
Devlet, doğu ve batı kanatlarının her birinin başında bir yönetici bulunan bir yapıyla yönetiliyordu.
- III.
Kağan, kurultayda alınan ortak kararı tek başına değiştirebilirdi.
Bir tarih kitabının ilk Türk devletlerine ayrılan bölümünde, VI. yüzyılda Orta Asya'da kurulan bir devletle ilgili şu bilgiler yer almaktadır.
Devletin başındaki kağan, yetkisini gök tanrıdan geldiğine inanılan kut anlayışına dayandırırdı. Yönetim doğu ve batı olmak üzere iki kanada ayrılmış, her kanadın başına unvanlı bir yönetici atanmıştı. Savaş ve önemli yönetim kararları devlet büyüklerinin katıldığı kurultayda görüşülür; kağan, bu görüşmede alınan ortak kararı uygulardı.
Bu devletle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
- A
Yalnız I
- B
I ve III
- CDoğru cevap
I ve II
- D
II ve III
- E
I, II ve III
Doğru cevap: C
Çözüm
Parçada anlatılan devlet, VI. yüzyılda Orta Asya'da kurulan ve kut anlayışı, iki kanatlı yönetim ve kurultay ile tanınan bir Göktürk devletidir. Yargılar parçadaki karşılıklarıyla tek tek karşılaştırılır. I. Kağanın yetkisinin gök tanrıdan gelen kut anlayışına dayandırıldığı parçada açıkça yazılıdır; yargı doğrudur. II. Doğu ve batı kanatlarının her birinin başında unvanlı bir yönetici bulunduğu parçada belirtildiği için bu yargı da doğrudur. III. Parçaya göre kağan, kurultayın ortak kararını uygulamaktadır; kararı tek başına değiştirebildiğini gösteren bir bilgi yoktur ve bu yargı parçayla çelişir. Doğru yargılar I ve II olduğundan doğru cevap bu ikisini birlikte içeren seçenektir. Çeldiriciler: 'Yalnız I' seçeneği, II'nin de parçadan çıkarılabildiğini gözden kaçırır. 'I ve III', 'II ve III' ve 'I, II ve III' seçenekleri, kağanın ortak kararı tek başına değiştirebildiğini varsayan III'ü içerdiği için yanlıştır. Kurultayı kağanın mutlak yetkisine bağlı bir organ sanmak, bu yanılgının kaynağıdır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.