Antrenörlük Sporda Psikososyal Alanlar V Sporda Motivasyon Konu Anlatımı

Motivasyon, sporcunun belli bir davranışa yönelmesini ve o davranışı sürdürmesini sağlayan iç içe geçmiş etkenler bütünüdür.

Bu nedenle antrenörlükte motivasyonu yalnızca yarışma öncesi yapılan coşkulu konuşmalarla açıklamak yetersiz kalır.

Kaynak metin, güdüyü insanı belirli bir amaç doğrultusunda sürekli harekete geçiren çabaların bütünü olarak ele alır; güdülenme ise bu çaba, enerji, ortam ve koşulların davranışı mümkün kılan bir süreçte birleşmesidir.

Antrenörün görevi, sporcunun hazır oluşunu yalnızca isteklilik var ya da yok diye değerlendirmek değil, bu istekliliği besleyen ve zayıflatan koşulları birlikte okumaktır.

Bu okumada ilk eksen kişisel faktörlerdir.

Sporcunun kişiliği, hedefleri, ihtiyaçları, ilgi alanları, geçmiş deneyimleri ve alışkanlıkları aynı antrenman koşuluna farklı anlamlar yüklemesine yol açar.

Bir sporcu yeni bir beceriyi denemeyi gelişim fırsatı sayarken, başka bir sporcu bunu hata yapma ihtimali nedeniyle tehdit olarak algılayabilir.

Kişilik merkezli yaklaşım, motive olmuş davranışın öncelikle bu bireysel özelliklerin işlevi olduğunu savunur.

Böyle bir bakış antrenöre, herkes için aynı teşviki tekrarlamak yerine sporcunun hedefini ve o hedefe ilişkin algısını tanıma sorumluluğu yükler.

İkinci eksen durumun kendisidir.

Antrenörün liderlik tarzı, antrenman yapılan tesis, kullanılan ekipman, seyirci, takımın genel havası ve çevredeki değişiklikler sporcunun güdülenmesini etkiler.

Durum merkezli yaklaşım, kişinin içsel isteği güçlü olsa bile dış çevredeki olumlu ya da olumsuz değişimlerin motivasyon düzeyini değiştirebileceğini vurgular.

Bu görüşün pratik sonucu, antrenmanın yalnızca içerik bakımından değil, uygulandığı koşullar bakımından da planlanmasıdır.

Sporcu yarışmada karşılaşabileceği çevresel değişkenlere hazırlıksız kalmasın diye antrenör bazı koşulları kontrollü biçimde antrenman ortamına taşıyabilir.

Amaç, yapay zorluk yaratmak değil, sporcuya değişen koşullarda davranışını düzenleme fırsatı vermektir.

Etkileşimli yaklaşım bu iki açıklamayı bir araya getirir.

Motivasyon ne yalnızca sporcunun kişiliğinden ne de yalnızca dış çevreden doğar; kişi ile durumun birbirini nasıl etkilediği belirleyicidir.

Aynı geri bildirim, aynı sporcu için sezonun farklı dönemlerinde bile farklı sonuç verebilir.

Bu yüzden antrenör, güdülenme düzeyini sabit kabul etmek yerine sporcunun davranışını, takım içindeki ilişkileri ve antrenman çevresindeki değişimleri düzenli olarak gözden geçirir.

Kaynak metnin kişisel ve durumsal faktörleri birlikte ele alması, bu izleme işinin tek seferlik bir değerlendirme değil, antrenörlük ilişkisinin devam eden parçası olduğunu gösterir.

Başarı motivasyonu bu çerçevede sporcunun verilen görevin üstesinden gelme, daha nitelikli performansa ulaşma, rakipleriyle karşılaştırıldığında daha iyi sonuç verme ve kendi performansıyla gurur duyma yönündeki çabasıdır.

Bunun sağlıklı biçimde kurulması, her an sonucu hatırlatmaya bağlı değildir.

Metin, sonuç odaklı hedeflerin azaltılıp sürece daha fazla önem verilmesini; geri bildirimin sürekli olmasını; sporcunun yetkinliğini fark etmesini ve hedef yöneliminin izlenmesini öne çıkarır.

Süreç odaklılık, sporcunun kontrol edebildiği davranışlara yönelmesini sağlar: antrenmana hazırlık, teknik uygulamadaki dikkat, tekrarın niteliği ve toparlanma düzeni bu alanın içindedir.

Sonuç ise çok sayıda değişkene bağlıdır ve tek başına sporcunun günlük davranışını yönetecek kadar somut değildir.

Geri bildirimin biçimi de motivasyonun yönünü belirler.

Başarısızlık yaşandığında yalnızca eksikliği işaret etmek yerine, sporcunun kendi kapasitesi ve hedefiyle bağlantılı daha fazla çaba ve daha uygun uygulama üzerinde durmak gerekir.

Başarı ortaya çıktığında ise bu sonucu şansa ya da görevin kolaylığına bağlamak, sporcunun emeğiyle kurduğu bağı zayıflatabilir.

Kaynak metin, olumlu unsurların geri bildirimini önce vermeyi, ardından geliştirilmesi gereken yönlere geçmeyi önerir.

Bu sıra, gerçekçi değerlendirmeyi yumuşatmak için değil, sporcunun neleri sürdürebileceğini görünür kılmak içindir.

Motivasyon yönetimi aynı zamanda antrenörün kendi davranışını değerlendirmesini gerektirir.