Sermaye Piyasası Terimleri
Sermaye Piyasası kategorisindeki 25 sermaye piyasası terimi. SPL sınavı için detaylı açıklamalar ve sınav ipuçları.
Tüm Sermaye Piyasası Terimleri
Alfabetik sıraya göre 25 terim.
Adi Pay
Sahibine eşit oy hakkı ve kar payı dağıtımında eşit pay alma hakkı veren standart pay türüdür. İmtiyazlı paylara göre ek bir hak veya kısıtlama içermez.
Bedelli Sermaye Artırımı
Şirketin mevcut ortaklarına veya halka yeni pay satışı yoluyla sermayesini artırmasıdır. Ortaklar rüçhan haklarını kullanarak yeni payları indirimli fiyattan alabilir veya bu haklarını borsada satabilir.
Bedelsiz Sermaye Artırımı
Şirketin iç kaynaklarını (geçmiş yıl karları, yeniden değerleme fonları) sermayeye ekleyerek ortaklara ücretsiz pay dağıtmasıdır. Ortakların pay sayısı artar ancak şirketin toplam değeri değişmez.
Borsa İstanbul (BIST)
Türkiye'nin tek menkul kıymet borsasıdır. Pay piyasası, borçlanma araçları piyasası, vadeli işlem ve opsiyon piyasası ile kıymetli madenler piyasasını bünyesinde barındırır. 2013 yılında İMKB, VOB ve İstanbul Altın Borsası'nın birleşmesiyle kurulmuştur.
Çıkarılmış Sermaye
Kayıtlı sermaye sistemindeki şirketlerin fiilen ihraç etmiş oldukları pay tutarıdır. Kayıtlı sermaye tavanı ile çıkarılmış sermaye arasındaki fark, yönetim kurulunun ek onay almadan artırabileceği miktarı gösterir.
Etik İlkeler
Sermaye piyasası profesyonellerinin mesleki faaliyetlerinde uymaları gereken dürüstlük, tarafsızlık, özen, gizlilik ve profesyonellik ilkeleridir. TSPB tarafından düzenlenir ve ihlali disiplin cezası gerektirir.
Halka Arz
Bir şirketin paylarının veya borçlanma araçlarının genel yatırımcıya satışa sunulması sürecidir. İzahname hazırlanması, SPK onayı ve satış sürecini kapsar. İlk halka arz (IPO) ve ikincil halka arz olarak ikiye ayrılır.
İçeriden Öğrenenlerin Ticareti
Kamuya açıklanmamış, sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek bilgilerin kullanılarak işlem yapılmasıdır. 6362 sayılı Kanun kapsamında suç teşkil eder ve ağır cezai yaptırımları vardır.
İmtiyazlı Pay
Sahibine kar dağıtımı, oy hakkı, tasfiye payı veya yeni pay alma konularında diğer paylara göre üstünlük sağlayan pay türüdür. İmtiyazın türü ve kapsamı şirket esas sözleşmesinde belirtilir.
İzahname
Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmesi veya borsada işlem görmesi için hazırlanan, yatırımcıların karar vermesi için gerekli tüm bilgileri içeren resmi belgedir. SPK tarafından onaylanması zorunludur.
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)
Halka açık şirketlerin, yatırım fonlarının ve diğer sermaye piyasası kurumlarının özel durum açıklamalarını ve finansal tablolarını kamuyla paylaştığı elektronik platformdur. MKK tarafından işletilir.
Kayıtlı Sermaye
Anonim şirketlerin genel kurul kararı almadan yönetim kurulu kararıyla artırabilecekleri maksimum sermaye tavanıdır. SPK'dan izin alınarak belirlenir ve şirketlere hızlı sermaye artırımı esnekliği sağlar.
Manipülasyon
Sermaye piyasası araçlarının fiyatını yapay olarak etkilemek amacıyla yapılan aldatıcı işlemlerdir. Fiyat manipülasyonu ve bilgi manipülasyonu olarak ikiye ayrılır. SPK tarafından ağır idari para cezaları ile cezalandırılır.
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)
Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesi, merkezi saklanması ve bunlara ilişkin hakların izlenmesi amacıyla kurulmuş tüzel kişiliktir. Yatırımcı hesaplarını tutar ve pay sahipliğinin resmi kaydını sağlar.
Meslek Kuralları
TSPB tarafından belirlenen, sermaye piyasası çalışanlarının uyması gereken etik ve mesleki davranış kurallarıdır. Müşteri bilgilerinin gizliliği, çıkar çatışması yönetimi ve dürüstlük ilkelerini kapsar.
Oydan Yoksun Pay
Sahibine oy hakkı vermeyen ancak kar payı ve tasfiye payı önceliği tanıyan pay türüdür. Şirket yönetiminde söz sahibi olmak istemeyen yatırımcılar için tasarlanmıştır.
Özel Durum Açıklaması
Halka açık şirketlerin, sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek önemli olay ve gelişmeleri KAP üzerinden kamuya açıklamasıdır. Zamanında ve doğru açıklama yapılması zorunludur.
Pay Senedi
Anonim şirketlerin sermayesinin belirli bir oranını temsil eden menkul kıymettir. Sahibine oy hakkı, kar payı alma hakkı, yeni pay alma hakkı ve tasfiye bakiyesinden pay alma hakkı verir. Adi ve imtiyazlı pay olmak üzere ikiye ayrılır.
Piyasa Dolandırıcılığı
İçeriden öğrenenlerin ticareti ve manipülasyonun genel adıdır. AB düzenlemelerine paralel olarak Türk hukukunda da suç olarak tanımlanmıştır. SPK bu suçları tespit etmek için piyasa gözetim sistemleri kullanır.
Rüçhan Hakkı
Mevcut ortakların bedelli sermaye artırımında yeni çıkarılacak payları öncelikli olarak satın alma hakkıdır. Bu hak borsada alınıp satılabilir. Kullanılmadığı takdirde ortağın şirketteki payı seyreltilir.
Sermaye Piyasası Kanunu
6362 sayılı Kanun, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf ve istikrarlı bir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla çıkarılmıştır. SPK'nın yetkilerini, sermaye piyasası araçlarını, ihraç ve halka arz esaslarını, bağımsız denetimi ve yaptırımları düzenler.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)
Türkiye'de sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumlu bağımsız idari otoritedir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile yetkilendirilmiş olup yatırımcıların korunması, piyasanın şeffaflığı ve etkinliği için düzenleyici işlemler yapar.
Takasbank
İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. olarak bilinen kuruluş, Borsa İstanbul'da gerçekleşen işlemlerin takasını ve merkezi karşı taraf hizmetini sağlar. Ayrıca teminat yönetimi, para piyasası ve nakit kredi hizmetleri sunar.
Temettü
Şirketlerin dönem karından ortaklarına dağıttığı pay alma hakkıdır. Nakit veya pay olarak dağıtılabilir. Halka açık şirketlerde kar dağıtım politikası KAP üzerinden kamuya açıklanır.
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB)
Yatırım kuruluşlarının üye olduğu meslek örgütüdür. Meslek kurallarını belirler, üyeler arasında düzeni sağlar ve sektörün gelişimi için faaliyetler yürütür. SPL sınavlarında etik kurallar TSPB düzenlemelerinden sorulur.
Sermaye Piyasası Konularında Soru Çöz
Bu kategorideki konulardan hemen soru çözmeye başlayın.
Soru Çözmeye BaşlaSıkça Sorulan Sorular
Sermaye Piyasası kategorisi hakkında merak edilenler.
Sermaye Piyasası kategorisinde kaç terim var?
Sermaye Piyasası terimleri SPL sınavında nasıl sorulur?
Sermaye Piyasası terimleri hangi SPL lisanslarında çıkar?
Bekleme Listesine Katıl
Mobil uygulama ve yeni SPL hazırlık özellikleri yayına çıktığında ilk haberdar olanlardan ol.
Sadece çıkış ve erken erişim haberleri için yazacağız. Spam yok.