Borsa İşlemleri Terimleri
Borsa İşlemleri kategorisindeki 20 sermaye piyasası terimi. SPL sınavı için detaylı açıklamalar ve sınav ipuçları.
Tüm Borsa İşlemleri Terimleri
Alfabetik sıraya göre 20 terim.
Açığa Satış
Yatırımcının sahip olmadığı menkul kıymetleri ödünç alarak satması ve fiyat düştüğünde geri alarak iade etmesi işlemidir. Düşen piyasalarda kar elde etmeyi amaçlar. SPK düzenlemelerine tabidir.
Baz Fiyat
Baz fiyat, bir pay senedinin işlem gününde uygulanacak fiyat marjlarının (tavan ve taban fiyatların) hesaplanmasında esas alınan referans fiyattır. Borsa İstanbul pay piyasasında genellikle bir önceki seansın ağırlıklı ortalama fiyatından hesaplanır ve gün boyunca sabit kalır.
BIST 100
Borsa İstanbul'un ana gösterge endeksidir. Piyasa değeri ve işlem hacmi en yüksek 100 şirketin paylarından oluşur. Türk sermaye piyasasının genel performansını yansıtır.
Borsa Endeksi
Borsa endeksi, borsada işlem gören belirli bir menkul kıymet grubunun fiyat hareketlerini tek bir sayısal gösterge ile toplu olarak izlemeye yarayan ölçüttür. Seçilen kıymet sepetinin değerindeki değişimi yansıtarak piyasanın ya da belirli bir bölümünün genel performansını özetler. BIST 100, BIST 30 ve sektörel endeksler (BIST Banka gibi) Borsa İstanbul'un başlıca endeksleridir.
Devre Kesici
Borsa endekslerinde veya bireysel menkul kıymetlerde aşırı fiyat hareketleri olduğunda işlemlerin geçici olarak durdurulması mekanizmasıdır. Piyasa paniklerini önlemek amacıyla uygulanır.
Emir
Yatırımcının bir sermaye piyasası aracını almak veya satmak için aracı kuruma verdiği talimattır. Fiyat, miktar, geçerlilik süresi ve emir türü bilgilerini içerir.
Fiyat Adımı
Borsada bir menkul kıymetin fiyatının değişebileceği minimum tutardır. Fiyat seviyesine göre farklı adım büyüklükleri uygulanır.
Kotasyon
Bir menkul kıymetin borsada işlem görmeye başlaması için resmi olarak borsa listesine (kota) alınmasıdır. "Borsaya kote olmak" bu sürecin tamamlanması anlamına gelir; kotasyon için şirketlerin belirli finansal ve idari koşulları sağlaması gerekir.
Kredili Alım
Yatırımcının aracı kurumdan kredi kullanarak menkul kıymet satın alması işlemidir. Yatırımcı teminat yatırmak zorundadır. Kaldıraç etkisi yaratır ve hem karı hem zararı büyütür.
Küsurat
1 lotun altındaki pay miktarlarıdır. Bedelsiz sermaye artırımı veya bölünme sonucu oluşabilir. Küsurat piyasasında veya lot tamamlama ile işlem görebilir.
Likidite
Bir varlığın fiyatında önemli bir değişiklik olmadan hızlıca nakde dönüştürülebilme kolaylığıdır. İşlem hacmi yüksek menkul kıymetler daha likit kabul edilir.
Limit Emir
Limit emir, yatırımcının işlemin gerçekleşeceği fiyat için bir sınır belirlediği emir türüdür. Alış limit emrinde belirlenen fiyat veya daha düşük bir fiyattan, satış limit emrinde belirlenen fiyat veya daha yüksek bir fiyattan işlem yapılır. Belirlenen fiyat seviyesi piyasada oluşmazsa emir gerçekleşmeyip emir defterinde beklemede kalır.
Lot
Borsada işlem görebilecek minimum pay adedini ifade eden birimdir. Borsa İstanbul'da 1 lot = 1 adet pay senedine eşittir. Lot altı işlemler küsurat piyasasında gerçekleştirilir.
Ödünç Menkul Kıymet
Açığa satış veya takas temerrüdü çözümü için menkul kıymetlerin geçici olarak ödünç verilmesi işlemidir. Ödünç veren taraf faiz geliri elde eder, alan taraf teminat yatırır.
Pay Piyasası
Borsa İstanbul bünyesinde şirket paylarının alınıp satıldığı piyasadır. Yıldız Pazar, Ana Pazar, Alt Pazar ve Yakın İzleme Pazarı olmak üzere farklı pazarlardan oluşur.
Piyasa Emri
Mevcut en iyi fiyattan anında gerçekleştirilmesi istenen emir türüdür. Hız önceliklidir; fiyat garantisi yoktur. Likit piyasalarda küçük miktarlarda tercih edilir.
Piyasa Yapıcılığı
Belirli menkul kıymetlerde sürekli alış ve satış kotasyonu vererek piyasanın likiditesini sağlayan aracılık faaliyetidir. Piyasa yapıcıları spread (fark) geliri elde eder.
Taban Fiyat
Bir menkul kıymetin gün içinde düşebileceği en düşük fiyattır. Baz fiyatın belirli bir yüzdesi kadar aşağı hareket edebilir.
Tavan Fiyat
Bir menkul kıymetin gün içinde ulaşabileceği en yüksek fiyattır. Borsa İstanbul'da baz fiyatın belirli bir yüzdesi (genellikle %10) kadar yukarı hareket edebilir.
Volatilite
Volatilite, bir menkul kıymetin getirisindeki dalgalanmanın (oynaklığın) derecesini ölçen istatistiksel göstergedir. Genellikle getirilerin standart sapması ile ifade edilir ve yüksek volatilite, fiyatın geniş bir aralıkta hareket ettiğini, dolayısıyla riskin yüksek olduğunu gösterir. Geçmiş fiyatlardan hesaplanan tarihsel volatilite ile opsiyon fiyatlarından türetilen zımni (implied) volatilite olarak ayrılır.
Borsa İşlemleri Konularında Hazırlan
Bu kategorideki konulardan hemen soru çözmeye başlayın; anında geri bildirim ve detaylı açıklamalarla öğrenin.
Sıkça Sorulan Sorular
Borsa İşlemleri kategorisi hakkında merak edilenler.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 7 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.