Takas ve Saklama Terimleri
Takas ve Saklama kategorisindeki 19 sermaye piyasası terimi. SPL sınavı için detaylı açıklamalar ve sınav ipuçları.
Tüm Takas ve Saklama Terimleri
Alfabetik sıraya göre 19 terim.
Başlangıç Teminatı
Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında pozisyon açmak için yatırılması gereken minimum teminat tutarıdır. Sözleşme değerinin belirli bir yüzdesi olarak Takasbank tarafından belirlenir.
Fiziki Teslim
Türev sözleşmenin vadesinde fiyat farkı nakit olarak kapatılmak yerine dayanak varlığın teslim edilmesiyle uzlaştırılmasıdır. Fiziki teslim, nakdi uzlaşmadan farklı olarak operasyonel teslim süreci doğurur.
Garanti Fonu
Merkezi karşı taraf hizmetinde, üyelerin yükümlülüklerini yerine getirememesi halinde riskin karşılanmasına destek olmak üzere oluşturulan fondur. Fon, piyasa güvenliği ve takas sürekliliği için kullanılır.
Kaydileştirme
Sermaye piyasası araçlarının fiziki olarak basılması yerine elektronik ortamda MKK kayıtlarında tutulmasıdır. 2005 yılından itibaren tüm borsa payları kaydileştirilmiştir.
Merkezi Karşı Taraf (CCP)
Borsa işlemlerinde alıcı için satıcı, satıcı için alıcı konumuna geçerek karşı taraf riskini üstlenen kuruluştur. Türkiye'de bu görevi Takasbank üstlenmektedir.
Merkezi Saklama Kuruluşu
Sermaye piyasası araçlarının merkezi olarak kayden saklanmasını ve hak sahipliği kayıtlarının güvenli biçimde izlenmesini sağlayan kuruluştur. Türkiye uygulamasında MKK bu işlevin merkezindedir.
Nakdi Uzlaşma
Vadeli işlem sözleşmesinde vade sonunda dayanak varlığın fiziki teslimi yerine fiyat farkının nakit olarak ödenmesidir. Endeks ve faiz vadeli işlemlerinde yaygın kullanılır.
Netleştirme
Aynı gün içinde aynı menkul kıymette yapılan birden fazla alış ve satış işleminin birbirleriyle mahsup edilmesidir. Takas yükümlülüklerini azaltır ve operasyonel verimliliği artırır.
Pozisyon
Yatırımcının bir sermaye piyasası aracındaki net tutumunu ifade eder. Uzun pozisyon (long) varlığın satın alındığı, kısa pozisyon (short) varlığın açığa satıldığı durumu gösterir.
Risk Teminatı
Açık pozisyonlardan doğabilecek olası zararları karşılamak için hesaplanan ve üyelerden veya yatırımcılardan istenen teminat tutarıdır. Piyasa değişimleri, volatilite ve pozisyon büyüklüğü risk teminatını etkiler.
Saklama
Sermaye piyasası araçlarının yatırımcılar adına güvenli bir şekilde tutulması hizmetidir. Merkezi saklama MKK tarafından, müşteri bazlı saklama aracı kurumlar tarafından yapılır.
Sürdürme Teminatı
Açık pozisyonun sürdürülebilmesi için hesapta bulunması gereken minimum teminat düzeyidir. Teminat bu seviyenin altına düştüğünde teminat tamamlama çağrısı yapılır.
T+2
İşlem gününden iki iş günü sonra takasın tamamlanmasını ifade eden zaman gösterimidir. Pay piyasasında yatırımcının nakit ve menkul kıymet yükümlülükleri bu takas döngüsüne göre yerine getirilir.
Takas
Borsada gerçekleşen alım satım işlemleri sonucunda menkul kıymetlerin ve nakit tutarların karşılıklı olarak el değiştirmesi sürecidir. Borsa İstanbul'da takas süresi T+2'dir.
Temerrüt
Takas yükümlülüklerinin süresi içinde yerine getirilmemesidir. Menkul kıymet temerrüdü veya nakit temerrüdü olabilir. Temerrüde düşen taraf için cezai faiz ve yaptırımlar uygulanır.
Teminat
Teminat, özellikle türev işlemlerde ve kredili işlemlerde tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesini güvence altına almak için yatırılan nakit veya menkul kıymet değeridir. Pozisyon açılırken yatırılan başlangıç teminatı ile pozisyon süresince korunması gereken sürdürme teminatı olarak ölçülür ve Takasbank'ın teminat yönetim sistemi aracılığıyla takip edilir.
Teminat Tamamlama Çağrısı
Teminat hesabı sürdürme teminatının altına düştüğünde, yatırımcıdan başlangıç teminatı seviyesine kadar ek teminat yatırmasının istenmesidir. Margin call olarak da bilinir.
Teminat Yönetimi
Takasbank tarafından yürütülen, teminat türlerinin belirlenmesi, değerlemesi, izlenmesi ve yönetilmesi sürecidir. Risk bazlı teminatlandırma modeli kullanılır.
Teslim Karşılığı Ödeme (DVP)
Takas işleminde menkul kıymet tesliminin ödeme ile eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesi ilkesidir. Delivery versus Payment prensibine göre bir taraf yükümlülüğünü yerine getirmezse diğer tarafın da yükümlülüğü askıya alınır.
Takas ve Saklama Konularında Hazırlan
Bu kategorideki konulardan hemen soru çözmeye başlayın; anında geri bildirim ve detaylı açıklamalarla öğrenin.
Sıkça Sorulan Sorular
Takas ve Saklama kategorisi hakkında merak edilenler.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 7 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.