TUS Tıbbi Farmakoloji Konu Anlatımı

Genel farmakoloji, ilacı yalnızca tedavi adı olarak değil, vücutta nasıl davrandığı ve hastada hangi sonuçları doğurabileceği üzerinden anlamayı sağlar. Kaynak müfredat, farmakolojiyi akılcı ilaç kullanımı, yan etki ve etkileşme değerlendirmesi, klinik ilaç araştırmaları, farmakogenetik, terapötik ilaç düzeyi izlemi ve toksikolojiyle birlikte ele alır. Bu başlıkta temel ayrım farmakokinetik ile farmakodinamik arasındadır: biri ilacın vücutta maruz kaldığı süreçleri, diğeri ilacın hedefte oluşturduğu etkileri düşündürür. Güvenli yorum, doz ezberinden önce emilim, dağılım, metabolizma, atılım, reseptör ilişkisi, etkileşme, advers etki, bireysel değişkenlik ve hasta güvenliği kavramlarını birlikte kurmayı gerektirir.

Sistem farmakolojisi, genel farmakoloji ilkelerini organ sistemleri ve klinik bağlam içinde kullanır. Bir ilacın etkisi yalnızca moleküler hedefiyle açıklanmaz; hedefin bulunduğu sistem, o sistemin fizyolojisi, hastanın eşlik eden sorunları ve ilaç etkileşmeleri sonucu belirler. Kaynak müfredat, farmakolojinin akılcı farmakoterapi, yan etki ve etkileşme değerlendirmesi, özel hasta gruplarında doz ve etkileşme izlemi, farmakogenetik danışmanlık, toksikoloji ve klinik ilaç araştırmalarıyla ilişkisini vurgular. Bu nedenle sistem farmakolojisinde doğru düşünme, ilaç sınıfını sistem fizyolojisine bağlamak, beklenen etki ile istenmeyen etkiyi aynı mekanizma üzerinden yorumlamak ve hasta güvenliği sınırını korumaktır.

Bu başlık, ilacın canlı hücre üzerindeki hedefini ve bu hedefe bağlı güvenlik sınırını birlikte düşündürür. Antimikrobiyal farmakolojide temel akıl yürütme; hücre duvarı sentezi, ribozomal protein sentezi, nükleik asit metabolizması, folat yolu veya anaerop DNA hasarı gibi hedeflerin mikroorganizmaya özgüllüğünü anlamaktır. Aynı zamanda direnç, yalnızca ilaç başarısızlığı değil, enzimatik inaktivasyon, hedef değişimi, geçirgenlik azalması, efluks, metabolik kaçış ve biyofilm gibi mekanizmalarla açıklanan evrimsel bir sonuçtur. Antineoplastik ilaçlarda ana tema, hızlı çoğalan hücrelerin DNA, RNA, protein sentezi, mikrotübül işlevi veya büyüme sinyallerinin bozulmasıdır; bu yüzden yararlı etki ile miyelosupresyon, mukozit, alopesi, infertilite, enfeksiyon riski ve organ toksisitesi aynı biyolojik mantığın iki yüzü olabilir. Toksikoloji ise maruziyetin oluşturduğu klinik örüntüyü tanımayı ve antidotun hangi basamağı düzelttiğini kavramayı gerektirir.