SPL · Gayrimenkul Değerleme Esasları

SPL Gayrimenkul Değerleme Esasları Değerleme Matematiği ve Uygulamaları Konu Anlatımı

Değerleme Matematiği ve Uygulamaları konusunun özeti ve anlatımı — SPL Gayrimenkul Değerleme Esasları dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Paranın zaman değeri, farklı tarihlerdeki nakit akımlarını aynı tarihe taşıyarak karşılaştırır. Basit faizde FV=PV(1+in)FV=PV(1+in); bileşik faizde FV=PV(1+i)nFV=PV(1+i)^n ve PV=FV/(1+i)nPV=FV/(1+i)^n kullanılır. Yılda mm kez bileşikleşen nominal oran jj için efektif yıllık oran ieff=(1+j/m)m−1i_{eff}=(1+j/m)^m-1'dir. Dönem sonu eşit ödemeli anüitenin bugünkü değeri PV=A[1−(1+i)−n]/iPV=A[1-(1+i)^{-n}]/i, gelecek değeri FV=A[(1+i)n−1]/iFV=A[(1+i)^n-1]/i; dönem başı ödemede sonuç (1+i)(1+i) ile çarpılır. i=0i=0 ise bölüm formülleri yerine toplam AnAn alınır. Sabit sonsuz ödeme için PV=A/iPV=A/i koşulu i>0i>0; sabit büyüyen sonsuz ödeme için PV=C1/(i−g)PV=C_1/(i-g) koşulu i>gi>g'dir. Oran ve dönem birimleri aynı olmalı; nominal, efektif, reel oran ve iskonto/kapitalizasyon yönleri karıştırılmamalıdır.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

SPL ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Aynı tarihe taşımadan karşılaştırma yapılmaz

Bugünkü 1 TL ile bir yıl sonraki 1 TL eşdeğer değildir.

Bugünkü para yatırım getirisi sağlayabilir; gelecek nakit akımı ise zaman, enflasyon, risk ve likidite etkileri taşır.

Değerleme matematiğinde ilk adım bütün nakit akımlarını seçilen tek bir tarihe taşımaktır.

  • Geleceğe taşıma bileşiklendirme veya kapitalizasyon,
  • bugüne getirme iskonto

işlemidir.

Kullanılan faiz oranının dönemi, nakit akımının dönemiyle aynı olmalıdır.

Aylık ödemede yıllık oran doğrudan kullanılmaz; oran önce uygun aylık orana dönüştürülür.

Bu bölümde PVPV bugünkü değer, FVFV gelecek değer, ii dönemsel faiz/iskonto oranı, nn dönem sayısı ve AA eşit dönemsel ödeme tutarıdır.

Basit faiz

Basit faizde her dönemin faizi yalnız başlangıç anaparası üzerinden hesaplanır.

Bir dönemde:

FV=PV(1+i)FV=PV(1+i)

nn dönemde ise:

FVn=PV(1+in)FV_n=PV(1+in)

Bugünkü değer ters işlemle bulunur:

PV=FVn1+inPV=\frac{FV_n}{1+in}

Örneğin 10.000 TL, yıllık yüzde 15 basit faizle iki yıl tutulursa FV=10.000(1+2×0,15)=13.000FV=10.000(1+2\times0{,}15)=13.000 TL olur.

Basit faiz, dönem faizini anaparaya ekleyip yeniden faizlendirmez.

Bileşik faiz ve iskonto

Bileşik faizde her dönem kazanılan faiz sonraki dönemin matrahına eklenir:

FVn=PV(1+i)nFV_n=PV(1+i)^n

Gelecekteki tek bir tutarın bugünkü değeri:

PV=FVn(1+i)n=FVn(1+i)−nPV=\frac{FV_n}{(1+i)^n}=FV_n(1+i)^{-n}

Örneğin 1.000 TL yıllık yüzde 20 ile beş yıl bileşikleşirse FV=1.000(1,20)5=2.488,32FV=1.000(1{,}20)^5=2.488{,}32 TL'dir.

Aynı işlem basit faizle 2.000 TL verir.

Fark, faizin de faiz kazanmasıdır.

İskonto faktörü (1+i)−n(1+i)^{-n}, gelecek bir birimin bugün kaç birim ettiğini gösterir. i>−1i>-1 finansal olarak tanımlı bileşik çarpanı korur; olağan pozitif iskonto uygulamalarında i≥0i\geq0 kullanılır.

Oran risk, vade ve nakit akımının niteliğiyle tutarlı seçilmelidir.

Nominal, efektif ve reel oran

Yıllık nominal oran jj, yılda mm kez eşit aralıklarla bileşikleşiyorsa dönemsel oran j/mj/m olur.

Efektif yıllık oran:

ieff=(1+jm)m−1i_{eff}=\left(1+\frac{j}{m}\right)^m-1

Örneğin nominal yüzde 12 aylık bileşikleşirse ieff=(1+0,12/12)12−1≈0,1268i_{eff}=(1+0{,}12/12)^{12}-1\approx0{,}1268, yani yaklaşık yüzde 12,68'dir.

Nominal oran ile efektif getiriyi aynı şey gibi karşılaştırmak hatalıdır.

Nominal getiri iNi_N, reel getiri iRi_R ve enflasyon π\pi arasındaki kesin Fisher ilişkisi:

1+iN=(1+iR)(1+π)1+i_N=(1+i_R)(1+\pi)

Buradan reel oran:

iR=1+iN1+π−1i_R=\frac{1+i_N}{1+\pi}-1

olur. iN≈iR+πi_N\approx i_R+\pi yaklaşımı küçük oranlarda kullanılabilir; yüksek enflasyonda çarpım terimini ihmal etmek önemli hata yaratabilir.

Dönem sonu ödemeli anüite

Eşit zaman aralıklarında yapılan eşit ödemeler serisi anüitedir.

İlk ödeme birinci dönemin sonunda yapılıyorsa adi anüite söz konusudur.

Bugünkü değer, her ödemenin ayrı iskonto edilmesinin geometrik toplamıdır:

PV=A∑t=1n(1+i)−t=A1−(1+i)−niPV=A\sum_{t=1}^{n}(1+i)^{-t} =A\frac{1-(1+i)^{-n}}{i}

Bu bölüm formülü i≠0i\neq0 için yazılmıştır. i=0i=0 olduğunda iskonto yoktur ve doğrudan PV=AnPV=An alınır.

Adi anüitenin nn'inci dönem sonundaki gelecek değeri:

FV=A∑t=1n(1+i)n−t=A(1+i)n−1iFV=A\sum_{t=1}^{n}(1+i)^{n-t} =A\frac{(1+i)^n-1}{i}

olur.

Yine i=0i=0 sınırında FV=AnFV=An'dir.

Örneğin aylık oran yüzde 2 ve üç ay sonunda her ay 200 TL ödeme varsa:

PV=2001−(1,02)−30,02≈576,77 TLPV=200\frac{1-(1{,}02)^{-3}}{0{,}02}\approx576{,}77\ \text{TL} FV=200(1,02)3−10,02≈612,08 TLFV=200\frac{(1{,}02)^3-1}{0{,}02}\approx612{,}08\ \text{TL}

Bugünkü ve gelecek değer farklı tarihlerde ölçüldüğü için birbirine eşit olmak zorunda değildir.

Dönem başı ve ertelenmiş anüite

Ödeme her dönemin başında yapılıyorsa anüite peşindir.

Her ödeme adi anüiteye göre bir dönem daha fazla değer kazanır veya bir dönem daha az iskonto edilir:

PVdue=PVordinary(1+i)PV_{due}=PV_{ordinary}(1+i) FVdue=FVordinary(1+i)FV_{due}=FV_{ordinary}(1+i)

İlk ödeme, değerleme tarihinden g+1g+1 dönem sonra başlayacak ve toplam nn ödeme yapılacaksa önce ilk ödemenin bir dönem öncesindeki adi anüite değeri bulunur, sonra gg dönem daha iskonto edilir:

PV0=A1−(1+i)−ni(1+i)−gPV_0=A\frac{1-(1+i)^{-n}}{i}(1+i)^{-g}

“Üç yıl ödemesiz” ifadesinde zaman çizgisi çizmeden gg değerini seçmek risklidir; ilk ödemenin tam hangi tarihte olduğu belirlenmelidir.

Kredi taksiti ve kalan borç

Başlangıç kredi tutarı PVPV ve eşit dönem sonu taksit sayısı nn ise taksit:

A=PVi1−(1+i)−nA=PV\frac{i}{1-(1+i)^{-n}}

şeklindedir.

Her taksit önce o dönemin faizini, kalanı anaparayı kapatır.

Dönem başı borç Bt−1B_{t-1} ise:

Faizt=iBt−1\text{Faiz}_t=iB_{t-1} Anaparat=A−iBt−1\text{Anapara}_t=A-iB_{t-1} Bt=Bt−1(1+i)−AB_t=B_{t-1}(1+i)-A

Bu eşitlikler geri ödeme tablosunu kurar.

Erken kapama tarihinde kalan borç, gelecekteki kalan taksitlerin o tarihe iskonto edilmiş değeridir; ödenmiş taksitlerin basit toplamı değildir.

Süresiz anüite ve büyüme koşulu

İlk sabit ödeme bir dönem sonra başlayacak ve sonsuza kadar sürecekse:

PV=AiPV=\frac{A}{i}

formülü yalnız i>0i>0 koşulunda yakınsar. i=0i=0 iken sonsuz pozitif ödemelerin sonlu bugünkü değeri yoktur.

Ödemeler birinci dönemde C1C_1 ile başlayıp her dönem sabit gg oranında büyüyorsa Gordon büyüme modeli:

PV=C1i−gPV=\frac{C_1}{i-g}

şeklindedir ve sonlu değer için i>gi>g gerekir. i=gi=g paydası sıfırlar; i<gi<g olduğunda geometrik seri yakınsamaz.

Bu nedenle “iskonto oranından büyümeyi çıkar” ezberi, yakınsama koşulu belirtilmeden eksiktir.

Son ödenen tutar C0C_0 verilmişse C1=C0(1+g)C_1=C_0(1+g) kullanılmalıdır.

Kapitalizasyon oranı ve değerleme

Sabit ve sürdürülebilir tek dönem net gelir II doğrudan kapitalizasyonla değere çevriliyorsa:

V=IRV=\frac{I}{R}

Burada R>0R>0 kapitalizasyon oranıdır.

Bu eşitlik, sabit sonsuz gelir modelinin özel biçimidir.

Gelir düzensiz, büyüyen veya belirli süreliyse tek oranlı doğrudan kapitalizasyon yerine dönemsel indirgenmiş nakit akımı gerekir:

V0=∑t=1nCFt(1+i)t+TVn(1+i)nV_0=\sum_{t=1}^{n}\frac{CF_t}{(1+i)^t}+\frac{TV_n}{(1+i)^n}

TVnTV_n tahmin dönemi sonundaki terminal değerdir.

Terminal değeri de aynı tarihte hesaplamak ve sonra bugüne iskonto etmek gerekir; farklı tarihlerdeki değerleri doğrudan toplamak yanlış olur.

Hata önleme sırası

  1. Değerleme tarihini ve nakit akımı zamanlarını çizgi üzerinde gösterin.
  1. Oranın nominal mi efektif mi, yıllık mı dönemsel mi olduğunu belirleyin.
  1. Basit veya bileşik faiz varsayımını seçin.
  1. Ödemelerin dönem başında mı sonunda mı olduğunu saptayın.
  1. Erteleme varsa ilk ödemenin tarihini açıkça yazın.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Değerleme Matematiği ve Uygulamaları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Gayrimenkul Değerleme Esasları dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Değerleme Matematiği ve Uygulamaları konusu SPL Gayrimenkul Değerleme düzeyindeki Gayrimenkul Değerleme Esasları dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

İlgili Kavramlar

Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.

Kaynaklar

Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Değerleme Matematiği ve Uygulamaları, SPL Gayrimenkul Değerleme düzeyindeki Gayrimenkul Değerleme Esasları dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Gayrimenkul Değerleme Esasları dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Gayrimenkul Değerleme Esasları dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 6 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
SPL soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by