Antrenörlük Spor Yönetimi IV Spor Hukuku ve Mevzuat Konu Anlatımı

Sporda etik dışı davranışların en ağır iki türü şike ve teşvik primidir.

Şike, bir spor müsabakasında bulunması gereken rekabetin ve sonucun belirsizliğinin, çeşitli menfaatler karşılığında ortadan kaldırılarak seyrin ya da sonucun önceden ayarlanmasıdır.

Teşvik priminde ise üçüncü bir taraf, müsabakanın taraflarından birine performansını artırması karşılığında menfaat sağlar; örneğin bir müsabakayı A takımının kazanması hâlinde şampiyon olacak C takımı, A takımına teşvik primi teklif ederek onun kazanmasını isteyebilir.

Teşvik primi şikeye göre daha masumane görünse de Türk hukukunda ikisi de suç olarak kabul edilir.

6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca, bir müsabakanın sonucunu etkilemek amacıyla menfaat temin eden ve bu menfaati kabul eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; suçun kamu görevinin kötüye kullanılması, federasyon ya da kulüp yöneticileri tarafından ya da bir suç örgütü çerçevesinde işlenmesi hâlinde ceza artırılırken, millî takımlara başarı sağlamak amacıyla verilen primlerde bu madde uygulanmaz ve fail hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez.

Şike ve teşvik primiyle yakından ilişkili bir diğer alan spor bahisleridir.

Türk hukukunda bu konudaki ilk düzenleme 1959 tarihli 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'dur; bu kanunun 5. maddesine göre yetkisiz bahis oynatanlar üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla, yurt dışındaki bahislere internet üzerinden erişim sağlayanlar dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

2008 tarihli 5738 sayılı Kanun ile at yarışları dışındaki sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını düzenleme yetkisi, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı Spor Toto Teşkilat Başkanlığına verilmiştir; Başkanlık bu yetkiyi ihale yoluyla seçtiği özel hukuk tüzel kişisine (başbayiye) devrederek İddaa olarak bilinen bahis sistemini işletir, elektronik ortamda hizmet verecek kuruluşlar da ayrıca lisans almak zorundadır.

Bu iki kanunun belirlediği çerçevenin dışında kalan her türlü bahis faaliyeti, oynayan ve oynatan taraflar için yasa dışı kabul edilir ve aynı ağır ceza hükümlerine tabi tutulur.

Spor hukukunun antrenörleri en doğrudan ilgilendiren düzenlemesi Antrenör Eğitimi Yönetmeliğidir; bu yönetmelik özerk yapıdaki Türkiye Futbol Federasyonu dışında kalan bağlı ve bağımsız federasyonlarda görev alacak antrenörlerin eğitim usul ve esaslarını belirler.

Eğitim programına katılacak adaylarda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, en az lise mezunu olmak, ilgili federasyonun belirlediği sağlık ve yaş şartlarını taşımak, şike ve teşvik primi dahil belirli suçlardan mahkûm olmamak ve son üç yıl içinde ağır bir disiplin cezası almamış olmak gibi şartlar aranır.

Eğitim, beş kademeden oluşan temel eğitim ile bunu izleyen uygulama eğitiminden oluşur; temel eğitim sınavında modül başına en az altmış puan alınması, uygulama eğitiminde ise en az yetmiş puan alınması gerekir ve sınav sonuçlarının geçerlilik süresi dört yıldır.

Antrenörlük kademeleri yardımcı antrenörden başlayıp temel antrenör, kıdemli antrenör ve baş antrenör aşamalarından geçerek teknik direktörlüğe uzanır; her kademenin görev tanımı, yardımcı olmaktan antrenman planlamaya, sporcunun kariyer planlamasına yardımcı olmaktan uzun vadeli strateji geliştirmeye kadar giderek genişleyen bir sorumluluk alanı tarif eder.