SPL · Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi

Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği VII-128.10 Konu Anlatımı

Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği VII-128.10 konusunun özeti ve anlatımı — SPL Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

VII-128.10 sayılı Tebliğ, bilgi sistemleri yönetimini teknik birim işi değil kurumsal yönetimin parçası sayar. Kapsam; borsalar ve piyasa işleticileri, Takasbank, MKK, portföy saklayıcıları, sermaye piyasası kurumları, halka açık ortaklıklar, ilgili birlikler ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları gibi işletmeleri içerir. Bilgi sistemleri stratejisinin iş hedefleriyle uyumu, yazılı ve yılda en az bir kez gözden geçirilen bilgi güvenliği politikası, yönetim kurulunun nihai sorumluluğu, üst yönetimin gözetimi ve yeterli kaynak tahsisi temel çerçevedir. En az beş yıl ilgili tecrübeye sahip ve uygulama görevinden ayrıştırılmış bilgi güvenliği sorumlusu üst yönetime raporlar. Yıllık risk analizi ve bağımsız sızma testi; varlık, erişim, ağ, veri, dış hizmet, kayıt, olay, süreklilik, geliştirme ve değişiklik kontrolleri birlikte işletilir. Bilgi sistemleri iç denetimi yılda en az bir kez, dışarıdan hizmet alınmadan ve tasarım ya da işletim görevi olmayan lisanslı kişilerce yapılır; bulgular rapor ve aksiyon planına bağlanır. VII-128.10 yönetimin kontrol kurma yükümlülüğünü, III-62.2 ise bağımsız denetçinin bu yapıya ilişkin güvence çalışmasını düzenler.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

SPL ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Amaç ve kapsam

VII-128.10 sayılı Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği, sermaye piyasası alanındaki bilgi sistemlerinin güvenli, etkin, yeterli, uyumlu ve sürekliliği sağlanmış biçimde yönetilmesini düzenler.

Bilgi sistemi yalnız yazılım ve donanımdan oluşmaz; bilginin işlendiği, iletildiği ve saklandığı altyapı ile insan kaynağı, faaliyet ve süreçlerin tümünü kapsar.

Korunması gereken üç temel nitelik gizlilik, bütünlük ve gerektiğinde erişilebilirliktir.

Tebliğ kapsamındaki işletmeler arasında Borsa İstanbul, diğer borsalar ve piyasa işleticileri, teşkilatlanmış pazar yerleri, Takasbank, MKK, portföy saklayıcıları, SPL, sermaye piyasası kurumları, halka açık ortaklıklar, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, emeklilik yatırım fonları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları bulunur.

Banka, sigorta, finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinin kendi özel mevzuatındaki bilgi sistemleri ilkelerine uyması Tebliğ yükümlülüklerinin yerine getirilmesi sayılır.

Tezgâhüstü türev işlemi yapan aracı kurumlar ilgili ek Kurul düzenlemelerine; kripto varlık hizmet sağlayıcıları ise Tebliğe ek olarak TÜBİTAK'ın teknolojik altyapı kriterlerine uyar.

Yönetim kurulu ve üst yönetim sorumluluğu

Bilgi sistemleri yönetimi kurumsal yönetimin bir parçasıdır.

Bilgi sistemleri stratejisi iş hedefleriyle uyumlu olmalı; güvenlik, performans, etkinlik, doğruluk ve süreklilik için gereken finansman ile insan kaynağı ayrılmalıdır.

Kontroller, politika, prosedür ve süreçler yazılı hale getirilir; değişen iş ihtiyaçları ve teknolojiye göre güncellenir, yönetim kurulu veya üst yönetimce onaylanır ve ilgililere duyurulur.

Rol ve sorumluluklar ile görevler ayrılığı da yazılı olarak belirlenir.

Bilgi güvenliği politikası üst yönetimce hazırlanır, yönetim kurulunca onaylanır ve personele ve ilgili taraflara duyurulur.

Politika; hedefleri, görevleri, risk yönetimini, kontrollerin kurulmasını, değerlendirilmesini ve gözetimini kapsar.

En az yılda bir kez ve ayrıca değişen tehdit veya ihtiyaçlar karşısında gözden geçirilir.

Bilgi sistemleri kontrollerinin etkin, yeterli ve uyumlu kurulması, değerlendirilmesi ve gözetilmesi yönetim kurulunun sorumluluğundadır; bağımsız denetim yapılması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Üst yönetim kritik projeleri riskleriyle birlikte onaylar, yeterli kaynağı ayırır, ihlalleri izler ve çalışanlara görevlerine uygun yıllık bilgi güvenliği eğitimi verilmesini sağlar.

Bilgi güvenliği sorumlusu ve risk yönetimi

İşletme, bilgi sistemleri iç kontrolü, denetimi, yönetişimi, kontrol tesisi veya bilgi güvenliği alanlarından en az birinde yeterli teknik bilgiye ve en az beş yıl tecrübeye sahip bir bilgi güvenliği sorumlusu belirler.

Bu kişi kontrollerin gereklerinin yerine getirilmesini izler ve riskleri üst yönetime raporlar.

Bağımsızlığı korumak için bilgi sistemleri yönetimi gerekliliklerini uygulama görevi üstlenmez ve üst yönetime bağlı çalışır.

Kurulun 25 Aralık 2025 tarihli ilke kararı belirli koşullarla bu rolün dış hizmet, grup içi hizmet, ortak istihdam veya yarı zamanlı modelle yürütülmesine izin verse de üst yönetime bağlılık ve işletmenin sorumluluğu devam eder.

Bilgi sistemleri riskleri belirlenir, ölçülür, izlenir, işlenir ve raporlanır.

Risk analizi bütün bilgi varlıklarını kapsayacak şekilde en az yılda bir kez ve önemli değişikliklerde yeniden yapılır.

Risk kabul ölçütleri ve iyileştirme planları üst yönetime onaylatılır; sorumlu, kaynak ve zaman bilgisiyle izlenir.

Ayrıca bilgi güvenliği uygulama görevi olmayan ve sızma testi konusunda ulusal veya uluslararası belgeye sahip kişi veya kuruluşlarca en az yılda bir kez sızma testi yapılır.

Rapor, tamamlanmasını izleyen bir ay içinde ve her durumda takip eden yılın 31 Ocak gününe kadar Kurula gönderilir.

Kontrol alanları

Tebliğ, tek bir güvenlik aracı yerine birbirini tamamlayan kontrol alanları kurar:

  • Bilgi varlığı, hizmet ve süreç envanterleri güncel tutulur; sahiplik, bağımlılık, kritiklik, hassasiyet ve güvenlik sınıfı belirlenir.
  • Hata ve kötüye kullanım riskini azaltmak için görevler ayrılır; tam ayrım mümkün değilse telafi edici kontroller kurulur.
  • Fiziksel ve çevresel güvenlik, ağ güvenliği, işletim güvenliği, zararlı yazılımdan korunma, kimlik doğrulama, yetkilendirme ve en az yetki ilkesi birlikte uygulanır.
  • İşlemlerin, kayıtların ve verilerin iletim, işleme ve saklama boyunca bütünlüğü; hassas ve kişisel verilerin gizliliği sağlanır.

Güvenilir şifreleme ve güvenli silme yöntemleri kullanılır.

  • Etkin bir denetim izi mekanizması kurulur.

Denetim izleri güvenli ve yedekli biçimde en az beş yıl saklanır, merkezi olarak izlenir; olağan dışı durumlar için uyarı ve inceleme süreci işletilir.

Sistem saatleri ortak güvenilir kaynağa göre eşzamanlanır.

  • Yazılım edinimi, geliştirme, test, canlıya geçiş, bakım ve değişiklikler yetki, güvenlik testi, kayıt ve onay süreçlerine bağlanır.

Acil değişiklikler için de özel prosedür bulunur.

Dış hizmet, olay yönetimi ve süreklilik

Dışarıdan hizmet veya bulut kullanımı sorumluluğu hizmet sağlayıcıya devretmez.

Üst yönetim dış hizmet risklerini değerlendirir ve sağlayıcıyı gözetir.

Sözleşmede hizmet seviyesi, gizlilik, süreklilik, veri teslimi ve güvenli imha, alt yüklenici yükümlülükleri, olay bildirimi, işletmenin ve Kurulun bilgi ve kayıtlara erişimi ile sona erme hükümleri yer alır.

Sağlayıcı erişimleri en az yetki ve gerektiğinde süre sınırıyla verilir; hizmet sona erdiğinde kaldırılır.

Bilgi güvenliği ihlalleri ve açıklar gecikmeden kaydedilir, sınıflandırılır ve müdahale planına göre yönetilir.

Kritik operasyonları kesintiye uğratabilecek veya veri sızıntısına yol açabilecek olaylarda Kurul, müşteriler ve ilgili kurumlar derhal bilgilendirilir.

Kök neden, etki, yapılan işlemler, kaynak ve maliyetleri içeren olay raporu hazırlanır; kritik sistem veya hassas veri etkilenmişse rapor Kurula iletilir.

Müdahale planı yılda en az bir kez test edilir.

Bilgi sistemleri süreklilik planı iş sürekliliği planının parçasıdır.

Kritik süreçler, kurtarma hedefleri, alternatif çalışma düzeni, iletişim, yedekleme ve geri dönüş adımları tanımlanır; plan ve kritik sistemlerden yedeğe dönüş en az yılda bir kez test edilir.

Birincil ve ikincil sistemlerin yeri dahil bazı süreklilik hükümlerinde işletme türüne göre muafiyet ve özel kurallar bulunduğu için genel kural, Tebliğin muafiyet maddesiyle birlikte okunmalıdır.

İç denetim ve bağımsız denetim ayrımı

İşletmeler bilgi sistemlerine yönelik iç denetimi en az yılda bir kez yapar.

Bu faaliyet dışarıdan hizmet alımıyla yürütülemez ve bilgi sistemlerinin tasarımı veya işleyişinde görevi olmayan kişilerce gerçekleştirilir.

İç denetçilerin Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim Lisansına sahip olması gerekir; geçiş hükmü, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile diğer işletmelere bu lisans şartı bakımından 31 Aralık 2026'ya kadar süre tanır.

İç denetçiler göreve başladıktan sonra on iş günü içinde SPL'ye bildirilir; Tebliğde bazı işletmeler için bildirim veya iç denetim hükümlerine ilişkin muafiyetler ayrıca düzenlenmiştir.

İç denetim bulguları yönetim kuruluna sunulan rapora dönüşür.

Bilgi güvenliği sorumlusu yapılacak işleri ve hedef tarihleri aksiyon planına bağlar, üst yönetime onaylatır; uyum üst yönetimce izlenir ve sonraki denetimde değerlendirilir.

Dönem sonunda tamamlanan, devam eden, ertelenen veya iptal edilen çalışmalar ile bulguların durumunu gösteren faaliyet raporu da yönetim kuruluna sunulur.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği VII-128.10 anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği VII-128.10 konusu SPL Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim düzeyindeki Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

Kaynaklar

Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği VII-128.10, SPL Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim düzeyindeki Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 11 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
SPL soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by