Bilgi sistemleri bağımsız denetiminde etik kurallar, denetçinin yalnız teknik doğrulama yapan kişi olmadığını, kamu yararı, bağımsızlık, gizlilik, mesleki özen ve dürüstlük sorumluluğu taşıdığını gösterir. Sermaye piyasasında bilgi sistemleri denetçileri için KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar kıyasen uygulanır; bu kurallar IESBA etik kodunun Türkçe tercümesine dayanır. Beş temel ilke dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranıştır. Kavramsal çerçeve, bu ilkelere yönelik tehditlerin belirlenmesini, değerlendirilmesini ve ortadan kaldırılmasını veya kabul edilebilir seviyeye indirilmesini ister. ISACA etik kuralları ise ISACA üyeleri ve sertifika sahipleri için standartlara uyum, objektif ve özenli çalışma, gizlilik, yetkinlik, uygun taraflara eksiksiz raporlama ve paydaş eğitimini öne çıkarır. Esasta ve şekilde bağımsızlık, tehdit kategorileri ve açıklanmadığında sonucu çarpıtacak önemli gerçekleri bildirme yükümlülüğü birlikte değerlendirilmelidir.
Etik İlke ve Kurallar (Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar ve ISACA'nın Etik Kuralları) Konu Anlatımı
Etik İlke ve Kurallar (Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar ve ISACA'nın Etik Kuralları) konusunun özeti ve anlatımı — SPL Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
SPL konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
SPL ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Bağlayıcı çerçeve ve mesleki çerçeve
Sermaye piyasasında bilgi sistemleri bağımsız denetimi yapan yetkili kuruluşlar ve denetçiler bakımından III-62.2 sayılı Tebliğ'in 17'nci maddesi, KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar'ın kıyasen uygulanmasını öngörür.
Böylece KGK kuralları bu alanda yalnız tavsiye niteliğinde bir iyi uygulama listesi değildir; mevzuatın kurduğu etik çerçevenin parçasıdır.
ISACA'nın Mesleki Etik Kuralları ise ISACA üyeleri ve sertifika sahiplerinin mesleki davranışını yönlendirir.
İki set önemli ölçüde aynı değerleri korusa da hukuki kaynakları aynı değildir.
Sınavda önce “hangi kural kime ve hangi bağla uygulanıyor?” sorusu cevaplanmalıdır.
KGK kuralları, denetçinin sorumluluğunun yalnız müşterinin beklentisini karşılamak olmadığını vurgular.
Denetim kamu yararıyla bağlantılıdır; raporun güvenilirliği yatırımcılar, düzenleyiciler ve diğer paydaşların kararlarını etkileyebilir.
Beş temel etik ilke
- Dürüstlük: Mesleki ve iş ilişkilerinde açık, doğru ve güvenilir davranmaktır.
Bilinen önemli bir bulguyu rapordan çıkarmak dürüstlükle bağdaşmaz.
- Tarafsızlık: Mesleki muhakemeyi önyargı, çıkar çatışması veya kişi ve kuruluşların uygunsuz etkisine teslim etmemektir.
- Mesleki yeterlik ve özen: Güncel teknik bilgi ve standartları korumak, yalnız yeterli olunan işi üstlenmek ve çalışmayı gereken dikkatle yürütmektir.
- Sır saklama: Meslek sırasında elde edilen bilginin gizliliğini korumak; hukuki veya mesleki açıklama hakkı ya da görevi bulunmadıkça bilgiyi yetkisiz kişilere vermemek ve kişisel çıkar için kullanmamaktır.
- Mesleğe uygun davranış: Mevzuata uymak, kamu yararı sorumluluğuyla tutarlı davranmak ve mesleğin itibarını zedeleyecek hareketlerden kaçınmaktır.
İlkeler birbirinden kopuk değildir.
Bir müşteri yöneticisinin baskısına boyun eğmek tarafsızlığı, önemli bulguyu saklamak dürüstlüğü ve mesleğe uygun davranışı, yetkisiz veri paylaşmak sır saklamayı aynı olayda ihlal edebilir.
Kavramsal çerçeve: belirle, değerlendir, ele al
Etik kurallar her olası olaya hazır bir yasak listesi vermez.
Denetçi temel ilkelere yönelik tehdidi belirler, tehdidin kabul edilebilir seviyede olup olmadığını değerlendirir ve gerekiyorsa ele alır.
Kabul edilebilir seviye, makul ve bilgi sahibi üçüncü kişinin tüm belirli durum ve şartları dikkate alarak denetçinin temel ilkelere uyduğu sonucuna varabileceği düzeydir.
Beş tehdit kategorisi olayları sınıflandırmaya yardım eder:
- Kişisel çıkar tehdidi: Finansal veya başka bir çıkarın muhakemeyi uygunsuz etkilemesi.
- Kendi kendini denetleme tehdidi: Denetçinin veya kuruluşunun daha önce yaptığı çalışma ya da verdiği karar hakkında yeniden değerlendirme yapması.
- Taraf tutma tehdidi: Müşterinin görüşünü tarafsızlık zedelenecek ölçüde savunmak.
- Yakınlık tehdidi: Uzun veya yakın ilişki nedeniyle müşterinin çıkarlarına aşırı hoşgörü göstermek.
- Yıldırma tehdidi: Açık veya örtülü baskı nedeniyle objektif davranmaktan caydırılmak.
Tehdit kabul edilebilir düzeyde değilse denetçi tehdidi doğuran durumu ortadan kaldırır, uygun güvenlik önlemi uygular veya mesleki faaliyeti reddeder ya da sona erdirir.
Önlemin adı tek başına yeterli değildir; tehdidi gerçekten kabul edilebilir seviyeye indirmesi gerekir.
Ayrı ekip kullanmak, bağımsız kalite incelemesi, görev rotasyonu veya yönetişimden sorumlu olanlara bildirim somut olaya göre değerlendirilebilir.
Bağımsızlık
Bağımsızlık, güvence denetiminde tarafsızlığın özel ve görünür boyutudur. Esasta bağımsızlık, denetçinin mesleki muhakemesini bozan etkilerden uzak biçimde görüş oluşturabilmesidir. Şekilde bağımsızlık, makul ve bilgi sahibi üçüncü kişinin dürüstlük, tarafsızlık veya mesleki şüphecilikten ödün verildiği sonucuna yol açabilecek ilişki ve görünüşlerden kaçınmaktır.
Denetçi gerçekten tarafsız olduğunu düşünse bile önemli bir finansal bağ, yönetim sorumluluğu veya denetlenen sistemi tasarlama rolü dışarıdan güveni zedeleyebilir.
Bu nedenle “ben etkilenmedim” savunması şekilde bağımsızlığı tek başına sağlamaz.
ISACA'nın yedi mesleki yükümlülüğü
ISACA kuralları üyelerden ve sertifika sahiplerinden şu davranışları bekler:
- Kurumsal bilgi ve teknoloji yönetişimi, denetim, kontrol, güvenlik ve risk yönetiminde uygun standart ve prosedürlerin uygulanmasını desteklemek.
- Görevleri objektiflik, gereken özen ve mesleki dikkatle, standartlara uygun yürütmek.
- Paydaşların çıkarlarına hukuka uygun biçimde hizmet etmek; yüksek davranış standardını korumak ve mesleği itibarsızlaştırmamak.
- Elde edilen bilginin gizliliğini korumak; hukuki zorunluluk yoksa uygunsuz tarafa açıklamamak ve kişisel yarar için kullanmamak.
- Yetkinliği sürdürmek ve yalnız gerekli bilgi ve beceriyle tamamlanabilecek görevleri üstlenmek.
- Çalışma sonuçlarını uygun taraflara bildirmek ve açıklanmadığında sonucu çarpıtabilecek bilinen önemli gerçekleri açıklamak.
- Paydaşların bilgi ve teknoloji yönetişimi, denetim, kontrol, güvenlik ve risk anlayışını geliştiren mesleki eğitimi desteklemek.
Bu yükümlülükler KGK ilkeleriyle birlikte okunduğunda teknik doğruluk ile etik davranışın ayrılmaz olduğu görülür.
Yeterli kanıt toplamak mesleki özen; sonucu çarpıtacak olguyu bildirmek dürüstlük ve uygun raporlama; veriyi yalnız yetkili tarafla paylaşmak sır saklama gereğidir.
Olay çözümleme
Bir denetçi geçen yıl erişim kontrollerini tasarlamış ve bu yıl aynı kontrolleri denetliyorsa kendi kendini denetleme tehdidi vardır.
Farklı ekip ve bağımsız inceleme tehdidi yeterince azaltamıyorsa görev kabul edilmemelidir.
Müşteri yöneticisi önemli bulgunun raporlanması hâlinde sözleşmenin yenilenmeyeceğini söylüyorsa kişisel çıkar ve yıldırma tehditleri birlikte doğar.
Denetçi baskıyı belgelendirir, uygun yönetişim kanalına taşır ve önemli gerçeği saklamaz; tehdit giderilemiyorsa faaliyetten çekilmeyi değerlendirir.
Denetim sırasında hassas müşteri verisi görülmesi sır saklama yükümlülüğünü doğurur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Etik İlke ve Kurallar (Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar ve ISACA'nın Etik Kuralları) anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Etik İlke ve Kurallar (Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar ve ISACA'nın Etik Kuralları) konusu SPL Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim düzeyindeki Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- SertifikaAracı kurumlar tarafından ihraç edilen, dayanak varlığın performansına katılım sağlayan menkul kıymetleştirilmiş türev araçtır. Yatırım kuruluşu sertifikaları ve turbo sertifikalar gibi çeşitleri bulunur.
- SaklamaSermaye piyasası araçlarının yatırımcılar adına güvenli bir şekilde tutulması hizmetidir. Merkezi saklama MKK tarafından, müşteri bazlı saklama aracı kurumlar tarafından yapılır.
- TebliğSPK'nın Sermaye Piyasası Kanunu'na dayanarak çıkardığı ikincil düzenlemelerdir. Sermaye piyasası araçlarının ihracı, halka arz, bağımsız denetim gibi konularda detaylı kuralları belirler.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Bilgi Sistemleri Yönetimi ve Denetimi dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 11 konu içerir.
- Bilgi Sistemleri Stratejisinin Geliştirilmesi
- Bilgi Sistemleri Yönetiminin Unsurları
- Bilgi Sistemleri Denetimi Kavramları
- Bilgi Sistemleri Denetim Faaliyeti
- Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ Seri: X, No: 22
- Bilgi Sistemleri Yönetimine İlişkin Usul ve Esaslar Tebliği VII-128.10
- Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim Tebliği III-62.2
- İlgili Diğer Mevzuat ve Uluslararası Düzenlemeler
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
SPL soru çözme rehberi