Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri Soru Çöz — SPL Düzey 1

Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri konusundan SPL Düzey 1 sınavına yönelik açıklamalı örnek sorular. Soruları çözdükten sonra konu anlatımı ve geniş pratik için ilgili sayfalara geçebilirsiniz.

Konu Hakkında

Takas, saklama ve kaydileştirme faaliyetlerine ilişkin SPK tebliğleri, MKK ve Takasbank düzenlemeleri, üyelik koşulları ve operasyonel kuralları kapsar.

Konu soruları

Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri Soru Çöz — Çözümlü Örnekler

Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri konusundan SPL Düzey 1 sınav diline uygun, benzersor tarafından yazılmış özgün sorular. Gerçek sınav soruları veya resmî kitapçık metinleri değildir; cevap kontrolü ve gerekçeli çözüm güvenli uygulama akışında sunulur.

Soru 1Çoktan seçmeli

Rehne konu kaydi sermaye piyasası araçlarının hangi hesap bağlantısıyla MKK kayıtlarında izlenebileceği değerlendirilmektedir. Rehin kaydı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ARehin işlemi için MKK kaydı yerine sadece tarafların yazılı sözleşmesi yeterlidir.
BRehin kayıtları sadece DİBS Depo Hesabı üzerinden yapılabilir; paylar üzerinde rehin alt hesabı açılamaz.
CRehne konu araçlar hakkı tesis edenin mevcut hesabına bağlı bir alt hesapta veya rehin alanın hesabında açılacak bir alt hesapta izlenebilir.
DRehin kayıtları yalnız ihraççı havuz hesabında topluca izlenir ve hak sahibi hesabıyla bağlantı kurulmaz.
ERehne konu araçlar yalnız teminat alanın ana hesabında izlenir; alt hesap açılması mümkün değildir.

Soru 2Çoktan seçmeli

Önceden depo şartı getirilen bir işlemde üye, kontrolü kendisinin değil Takasbank'ın yapması gerektiğini savunmaktadır. Takasbank nezdinde müşteri bazında nakit hesap tutulmaması dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

AÖnceden depo şartının uygulanması emir verilen yatırım kuruluşu tarafından yapılır; üyenin kontrol yapmamasından doğan yükümlülüklerden Takasbank sorumlu tutulamaz.
BÜye kontrol yapmasa da yükümlülükler kendiliğinden Takasbank'a geçer.
CÖnceden depo kontrolü her durumda Takasbank tarafından müşteri bazında nakit hesaplar üzerinden yapılır.
DÖnceden depo kontrolü yalnız müşterinin yazılı talebi üzerine ve takastan sonra yapılır.
EKıymet takas yükümlülükleri müşteri bakiyeleriyle ilişkilendirilemediği için depo şartı uygulanamaz.

Soru 3Çoktan seçmeli

Bir ödeme sisteminde yaşanan sorun nedeniyle takas süresinin geçici olarak değiştirilmesi ihtiyacı doğmuştur. Takas süresi ve değiştirilmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ATakas süresi müşterilerin çoğunluk kararıyla her işlem için ayrı ayrı belirlenir.
BTakas, saklama, ödeme veya piyasa işletim sistemlerinden kaynaklanan sorunlar nedeniyle Takasbank takas süresini geçici olarak değiştirebilir.
CTakas süresi yalnızca takas tamamlandıktan sonra geriye dönük olarak belirlenir.
DTakas süresi ve değişiklik esasları piyasa bazında değil, tüm piyasalarda tek ve değişmez şekilde uygulanır.
ETakas süresi hiçbir durumda geçici olarak değiştirilemez.

Soru 4Çoktan seçmeli

Bir işlem için teminat gereksinimi değerlendirilirken başlangıç teminatı ile değişim teminatının işlevleri karıştırılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ayrımı en doğru açıklar?

ADeğişim teminatı yalnız garanti fonu katkı payının sabit kısmını ifade eder.
BBaşlangıç teminatı olası temerrütte pozisyonların kapatılmasına kadar maruz kalınabilecek riske; değişim teminatı ise mevcut pozisyonların piyasa fiyatlarıyla değerlenmesinden doğan farklara ilişkindir.
CDeğişim teminatı temerrüt tarihinden pozisyonların kapatılmasına kadar doğabilecek riski başlangıçta karşılamak için alınır.
DBaşlangıç ve değişim teminatları aynı kavramdır; yalnız farklı piyasalarda farklı adlandırılır.
EBaşlangıç teminatı yalnız mevcut pozisyonların günlük fiyat farkını, değişim teminatı ise üyelik aidatlarını karşılar.

Soru 5Çoktan seçmeli

Teminata kabul edilen bir varlık borsada işlem görmektedir; ancak son işlem günündeki fiyatın sağlıklı oluşmadığı düşünülmektedir. Değerleme esası bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ABeş iş gününden fazla işlem görmeme halinde teminat otomatik olarak sıfır değerle izlenir.
BSon işlem günündeki fiyat sağlıklı oluşmamışsa Takasbank farklı değerleme esası belirleyemez.
CBorsada işlem gören teminatlar her durumda nominal değer üzerinden değerlenir.
DBorsada işlem gören varlıklarda likidite ve piyasa riski dikkate alınarak katsayı uygulanamaz.
EEsas olan son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyattır; fiyat sağlıklı oluşmamışsa veya varlık beş iş gününden fazla işlem görmemişse Takasbank farklı değerleme esası belirleyebilir.

Soru 6Çoktan seçmeli

Bir kamu alacağı nedeniyle üyenin işlem teminatlarına haciz uygulanabileceği ileri sürülmektedir. İşlem teminatlarının korunmasına ilişkin genel esas bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ATeminatlar idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenir ve iflas masasına dahil edilir.
Bİşlem teminatları kamu alacakları için her durumda haczedilebilir.
Cİşlem teminatları tevdi amaçları dışında kullanılamaz; kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dahil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir uygulanamaz.
DTeminatlar tevdi amaçları dışında kullanılabilir; bunun için üye onayı yeterlidir.
ETeminatlar üyelerin takas işlemleri dışındaki ticari borçlarının tamamı için kullanılabilir.

Soru 7Çoktan seçmeli

MKT temerrüdünde piyasa derinliği ve likiditesi kaybolmuş, karşı pozisyon almaya istekli taraf bulunamamıştır. Ayrıca zararların Takasbank'ın kalan sermayesini belirli bir yasal eşiğin altına indirebilme riski vardır. Bu koşullarda aşağıdakilerden hangisi Takasbank'ın yetkisini doğru açıklar?

AZorunlu devir sadece mütemerrit üyenin onayıyla ve tüm müşterilere iade yapıldıktan sonra mümkündür.
BZorunlu devir yalnız diğer MKT kuruluşlarıyla bağlantılı çalışma kurulmuşsa uygulanabilir.
CTakasbank, pozisyonların temerrüde düşmemiş MKT üyelerine zorunlu devrine veya pozisyonların sonlandırılmasına ya da sonlandırmanın piyasa yöneticisinden talep edilmesine karar verebilir.
DTakasbank bu koşullarda yalnız mütemerrit üyeye temerrüt faizi uygulayabilir; pozisyonlara dokunamaz.
EPiyasa likiditesi kaybolduğunda pozisyonların sonlandırılması yasaktır.

Soru 8Çoktan seçmeli

MKT hizmeti nedeniyle üstlenilen risklerin sigortalanması halinde ödenecek primin MKT üyeleri arasında nasıl paylaşılacağı tartışılmaktadır. Bu esasların belirlenmesi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

APrim paylaşımı yalnız mütemerrit üyenin tek başına üstleneceği sabit bir tutardır.
BPrim paylaşımı, garanti fonu katkı payı iadesi sırasında alacaklı üyelerce belirlenir.
CÖdenecek primin MKT üyeleri tarafından paylaşımına ilişkin esaslar ilgili piyasa prosedürlerinde belirlenebilir.
DPrim paylaşımı için piyasa prosedürlerinde herhangi bir düzenleme yapılamaz.
EPrim paylaşımı hiçbir şekilde MKT üyelerine yansıtılamaz.

Soru 9Çoktan seçmeli

Bir kuruluşun Takasbank nezdinde takas üyesi olması için başvuru dosyası incelenmektedir. Temel üyelik şartları bakımından aşağıdakilerden hangisi eksiksiz ve doğru bir değerlendirmedir?

Aİlgili piyasalarda mevzuata aykırılık nedeniyle işlem yapma yetkisi kaldırılmış olsa bile sözleşme imzalanması üyelik için yeterlidir.
BÜyelik yalnız borsa üyelerine açıktır; TCMB veya SPK uyarınca faaliyet gösteren yatırım kuruluşları ayrıca kabul edilemez.
CÜyelik için yalnız sermaye piyasası aracı bazında özsermaye koşulu aranır; teknik altyapı ve sözleşme ibrazı MKT hizmetlerine özgü değildir.
DTeknik altyapı eksikliği varsa üyelik yine de verilir; eksikliğin giderilmesi ancak temerrüt halinde talep edilir.
Eİlgili piyasalarda işlem yapma yetkisinin kaldırılmamış olması, Takasbank'ın belirlediği sözleşme ve taahhütnamelerin ibrazı, gerekli teknik altyapının kurulması ve piyasa özelliklerine göre ek şartların sağlanması aranır.

Soru 10Çoktan seçmeli

Bir kamu alacağı nedeniyle üyenin işlem teminatı üzerine haciz konulabileceği ve teminatın başka amaçla kullanılabileceği iddia edilmiştir. İşlem teminatlarının kullanım sınırı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ATeminatların haczedilemezliği yalnız nakit dışı varlıklar için geçerlidir; nakit Türk Lirası teminatlar haczedilebilir.
Bİşlem teminatları kamu alacakları için haczedilebilir; yalnız özel hukuk alacakları bakımından koruma vardır.
Cİşlem teminatları yalnız üyenin Takasbank'a olan ücret ve komisyon borçları için kullanılır; diğer üyelere olan yükümlülüklerde kullanılamaz.
Dİşlem teminatları üyelerin takas işlemleri nedeniyle diğer üyelere olan yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde kullanılır; tevdi amaçları dışında kullanılamaz, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve ihtiyati tedbire konu edilemez.
ETeminatlar Takasbank'ın genel işletme giderleri için geçici olarak kullanılabilir; sonradan yerine konulması yeterlidir.

Soru 11Çoktan seçmeli

Bir pozisyon portföyü için temerrüt halinde pozisyon kapanana kadar oluşabilecek riskler ile piyasa fiyatlarıyla değerleme sonucunda doğan farklar ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Teminat türleri bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ABaşlangıç ve değişim teminatı aynı kavramdır; yalnız piyasa yönergelerinde farklı adlarla kullanılabilir.
BDeğişim teminatı yalnız garanti fonu katkı payı olarak yatırılabilir; işlem teminatı kapsamında değerlendirilmez.
CBaşlangıç teminatı mevcut pozisyonların piyasa fiyatlarıyla değerlenmesi sonucu doğan farkları, değişim teminatı ise temerrüt gününden pozisyon kapanışına kadar doğabilecek riskleri ifade eder.
DBaşlangıç teminatı sadece MKT rolü olmayan piyasalarda talep edilebilir; MKT olunan piyasalarda başlangıç teminatı alınmaz.
EBaşlangıç teminatı, gelecekte temerrüt ortaya çıktığında temerrüt tarihinden pozisyonların kapatılmasına kadarki sürede maruz kalınabilecek riskleri karşılamak üzere başlangıçta talep edilen teminattır; değişim teminatı ise mevcut pozisyonların piyasa fiyatlarıyla değerlenmesi sonucu ortaya çıkan farklar nedeniyle ihtiyaç duyulan teminatı ifade eder.

Soru 12Çoktan seçmeli

Üyeler tarafından tesis edilen nakit Türk Lirası işlem teminatlarının nemalandırılması sonucunda brüt nema oluşmuştur. Nemalandırma kapsamı ve kesintiler bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ABrüt nema tutarının tamamı Takasbank geliridir; üyeye aktarılacak bakiye oluşmaz.
BZorunlu karşılık olarak tesis edilecek kısım düşüldükten sonra kalan nakit TL işlem teminatı, yönetim kurulunca belirlenecek esaslar çerçevesinde nemalandırılır; brüt nema tutarından vergi, diğer yasal yükümlülükler ve Takasbank komisyonu düşülür.
CNemalandırma yalnız yabancı para teminatlar için yapılır; Türk Lirası işlem teminatları nemalandırılamaz.
DZorunlu karşılık olarak tesis edilecek kısım dahil bütün nakit TL teminatlar nemalandırılır; brüt nemadan kesinti yapılamaz.
ENakit teminatların nemalandırılmasında yönetim kurulu esasları değil, her üyenin kendi iç prosedürü belirleyicidir.

Soru 13Çoktan seçmeli

Merkezi takas uygulamasında garanti fonu oluşturulmuş ve normal katkı paylarının azalması ile fon yetersizliği ayrı ayrı gündeme gelmiştir. Normal ve ilave katkı payları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

AÜyelerin garanti fonu katkı payları normal katkı payları ile talep edilirse yatırılacak ilave katkı paylarından oluşur. Normal katkı paylarının kullanılması veya başka nedenlerle eksilmesi durumunda tamamlama çağrısı yapılır; fon yetersiz kalırsa ilave katkı payı talep edilebilir ve talep edilecek ilave katkı payı normal katkı payını aşamaz.
BMerkezi takas uygulamasında katkı payları yalnız ilave katkı paylarından oluşur; normal katkı payı kavramı yoktur.
CNormal katkı payları üyelerin risklerinden bağımsız olarak tüm üyeler için her zaman eşit belirlenir.
DNormal katkı payı eksildiğinde tamamlama çağrısı yapılmaz; yalnız yıl sonunda mahsup edilir.
Eİlave katkı payı, normal katkı payının iki katına kadar talep edilebilir.

Soru 14Çoktan seçmeli

Bir üyenin garanti fonu katkı paylarının başka bir kamu alacağı için haczedilip haczedilemeyeceği ve diğer üyelerin katkılarına ne zaman başvurulabileceği sorulmaktadır. Katkı paylarının kullanımı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ARehin ve ihtiyati tedbir koruması sadece işlem teminatları için geçerlidir; garanti fonu katkı payları bu korumadan yararlanmaz.
BKatkı payları üyelerin takas işlemleri nedeniyle diğer üyelere olan yükümlülüklerinde kullanılır; tevdi amaçları dışında kullanılamaz, kamu alacağı için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, tasfiye kararlarından etkilenmez, iflas masasına dahil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir uygulanamaz. Üyenin işlem teminatı ve kendi garanti fonu katkısı yetersiz kalmadıkça diğer üyelerin garanti fonu katkılarına başvurulamaz.
CDiğer üyelerin katkı paylarına, temerrüde düşen üyenin işlem teminatlarına bakılmaksızın önce başvurulur.
DKatkı payları üyenin bütün borçları için kullanılabilir ve kamu alacağı için haczedilebilir.
EKatkı payları iflas masasına dahil edilir; takas işlemleri bu masadaki sıralamaya göre tamamlanır.

Soru 15Çoktan seçmeli

Temerrüt faizi tahakkuk ettirilmiş, alacaklı üyeye ödeme gecikmiş ve temerrüde düşen üye hesaplamada maddi hata olduğunu ileri sürmüştür. Tahsilat, mağduriyet ödemesi ve itiraz bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ATemerrüt faizine itiraz edilirse faiz ödeme yükümlülüğü itiraz sonuçlanana kadar kendiliğinden durur.
BMağduriyet ödemesi yapılabilmesi için alacaklı üyenin ayrıca yazılı talepte bulunması gerekir; talep yoksa ödeme yapılmaz.
CSüresinde yatırılmayan temerrüt faizi ve yasal yükümlülükler takip eden iş günü üyenin serbest hesabından Takasbank tarafından resen tahsil edilir; teslimat veya ödeme yapılamayan üyeye gecikilen günler için, temerrüde düşen üyeden tahsil edilen temerrüt faizinin piyasa bazında belirlenen oranı mağduriyet ödemesi olarak yapılır ve bunun için talep aranmaz. İtiraz temerrüt faizinin ödenmesini durdurmaz; itiraz en geç temerrüt faizi tahakkuk tarihinden itibaren bir hafta içinde yazı ve belgelerle yapılır.
DAynı gün içinde alacaklı üyeye ödeme yapılsa bile mağduriyet ödemesi zorunludur.
EOlumlu itiraz kararı halinde tahsil edilen temerrüt faizi üyeye iade edilmez; yalnız sonraki faizlerden mahsup edilir.

Soru 16Çoktan seçmeli

Takasbank, bir MKT üyesinin yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getiremeyebileceğini öngörmektedir. Bu durumda izlenecek bildirim davranışı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

ATakasbank bildirim yerine üyenin tüm müşteri teminatlarını diğer üyelerin teminat açıklarında kullanır.
BTakasbank, durumu sebepleriyle birlikte tevsik edici bilgi ve belgelerle ivedilikle Kurula ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bildirir.
CTakasbank durumu yalnız ilgili MKT üyesine bildirir; kamu otoritelerine bildirim yapılması temerrüt kesinleştikten sonra mümkündür.
DTakasbank, bildirim için yalnız ilgili borsa yönetim kurulunun kararını beklemek zorundadır.
ETakasbank sadece garanti fonu katkı payı tamamlama çağrısı yapar; ayrıca bildirim yükümlülüğü yoktur.

Soru 17Çoktan seçmeli

Mütemerrit MKT üyesinin pozisyonlarının kapatılması piyasada yeterli karşı taraf bulunamadığı için güçleşmiştir. Takasbank'ın pozisyonların zorunlu devrine veya sonlandırılmasına başvurabileceği koşullar bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

AZorunlu devir yalnız garanti fonu büyüklüğü arttığında mümkündür; piyasa likiditesi dikkate alınmaz.
BTakasbank, kalan sermayesinin bankacılık mevzuatına göre belirlenen sermaye tutarının altına inmesine yol açabilecek zararlar ortaya çıkarsa veya piyasa derinlik ve likiditesi kaybolduğu için karşı pozisyon almaya istekli taraf bulunamazsa zorunlu devir ya da sonlandırma yoluna gidebilir.
CYalnız üyenin müşterilerinden biri yazılı talepte bulunursa zorunlu devir veya sonlandırma gündeme gelebilir.
DPozisyonların sonlandırılması, Takasbank'ın temerrüt yönetimi araçları arasında yer almaz.
EZorunlu devirde yalnız mütemerrit üyenin portföy pozisyonları devredilir; müşteri pozisyonları hiçbir durumda etkilenmez.

Soru 18Çoktan seçmeli

PYŞ mevcut portföy saklayıcısını değiştirmek, portföy saklayıcısı ise sözleşmeyi sona erdirmek istemektedir. Bildirim süresi ve SPK'nın rolü bakımından hangi ifade doğrudur?

ADurum 90 gün önceden karşı tarafa ve SPK'ya gerekçeleriyle bildirilir; SPK gerekli görürse değişiklik talep edebilir.
BSüre sadece bankalar için 90 gündür; aracı kurumlarda bildirim süresi yoktur.
CSPK'nın portföy saklayıcısının değiştirilmesini talep etme yetkisi bulunmaz.
DTaraflar arası anlaşma yeterlidir; SPK'ya gerekçeli bildirim yapılmaz.
EBildirim yalnız sözleşme sona erdikten sonraki altı iş günü içinde yapılır.

Soru 19Çoktan seçmeli

Bir KYK portföyünde piyasa fiyatı düşüşü nedeniyle zarar oluşmuş, ayrıca saklama yükümlülüğünün ihlali iddiası bulunmamaktadır. Portföy saklayıcısının sorumluluğu bakımından hangi ifade doğrudur?

ASaklayıcı, portföy yönetim kararlarının yatırım getirisi sonucundan her durumda sorumludur.
BPortföy saklayıcısı her fiyat düşüşünü tazmin etmekle yükümlüdür.
CPiyasa zararları yalnız yatırım ortaklıklarında saklayıcıya yüklenir.
DPortföy saklayıcısı, portföy yönetiminden veya piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan zararlardan sorumlu değildir.
EFiyat hareketinden doğan zararlar saklayıcının yıllık denetim raporuyla otomatik tazmin edilir.

Soru 20Çoktan seçmeli

Seçenekleri ilgili kuralın kapsamı ve istisnalarıyla birlikte değerlendiriniz. Portföy saklayıcısını değiştirmek isteyen tarafın, bu durumu karşı tarafa ve ilgili otoriteye gerekçeleriyle birlikte ne kadar önce bildirmesi gerekir?

A90 gün önce
B1 iş günü önce
C6 iş günü içinde
D3 ay sonra
E5 yıl içinde

Güvenli uygulama akışında soru çöz

İlgili Sayfalar

Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri konu anlatımı Takas & Saklama konuları SPL Düzey 1 tüm konular SPL Düzey 1 sınav rehberi SPL Düzey 1 soru çöz SPL Düzey 1 çıkmış sorular

Daha Fazla Soru Çöz

Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri konusundan SPL Düzey 1 düzeyinde daha fazla pratik için benzersor uygulamasını kullanın.

Uygulamayı İndir

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 7 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

Premium'u 7 gün ücretsiz dene

App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik

İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et