Sistem Patolojisi Konu Anlatımı

Sistem patolojisi, patolojinin genel hastalık bilgisini organ ve doku bağlamına yerleştirir.

Kaynak müfredat patolojiyi hastalıklara yol açan nedenleri, bu nedenlerin doku ve organları etkileme biçimlerini ve ortaya çıkan morfolojik değişiklikleri inceleyen bilim dalı olarak tanımlar.

Bu tanım sistem patolojisinin çekirdeğini verir: aynı hastalık süreci farklı organda farklı morfolojik karşılıklar üretebilir ve tanısal karar, lezyonun hangi sistemde, hangi materyalle ve hangi klinik bilgiyle değerlendirildiğine bağlıdır.

Tıbbi Patoloji müfredatında sistem patolojisi geniş bir organ yelpazesiyle temsil edilir.

Baş ve boyun patolojisi nazal kavite, paranazal sinüs, oral kavite, orofarenks, nazofarenks, larenks, hipofarenks, dişle ilişkili lezyonlar, çene hastalıkları, kulak-boyun-temporal kemik ve tükürük bezi hastalıklarını içerir.

Endokrin patoloji adrenal, paratiroid ve tiroid hastalıklarını; üriner sistem patolojisi mesane, üreter, üretra, böbrek kitleleri ve retroperitoneal kitleleri; erkek genital sistem patolojisi prostat, testis ve penil lezyonları kapsar.

Bu liste bir ezber katalogu gibi değil, patoloji raporunun hangi klinik soruya cevap verdiğini gösteren bir harita gibi okunmalıdır.

Sistem patolojisinde materyalin izlediği yol tanı kadar önemlidir.

Kaynak müfredat patolojik materyalin alınmasından laboratuvara ulaştırılmasına, materyalin kaydına, bölüm içi yönlendirmeye, makroskopik inceleme ve örneklemeye, gerekli laboratuvar yönteminin seçimine, klinik bilgilere erişime, mikroskobik değerlendirmeye ve patoloji raporu yazmaya kadar uzanan girişimsel yetkinlikleri ayrı ayrı tanımlar.

Bu nedenle bir organ sistemi sorusunda yalnızca mikroskop altında görülen son görünüm düşünülmez.

Materyalin temsil ediciliği, örnekleme biçimi, klinik bilginin yeterliliği ve ek inceleme seçimi de tanının güvenilirliğini belirler.

Mikroskopik değerlendirme sistem patolojisinin merkezinde durur, fakat tek araç değildir.

Tıbbi Patoloji uzmanı makroskopik ve mikroskopik incelemeye ek olarak histokimyasal, immünhistokimyasal, moleküler, sitogenetik, elektron mikroskobik ve dijital patoloji yöntemlerini kullanabilir.

Bu yöntemler, organ sistemine göre tanıyı desteklemek, ayırıcı tanıyı daraltmak, tümörlerde prognostik ya da prediktif bilgi üretmek ve raporu klinik karar için kullanılabilir hâle getirmek amacıyla seçilir.

Buradaki güvenli ilke, ek yöntemin rastgele değil, materyalin türü ve klinik soruya göre belirlenmesidir.

Müfredatın organ alanları sistemi birlikte düşünmeyi zorunlu kılar.

Akciğer, plevra ve timus lezyonları solunum sistemi patolojisinin farklı anatomik ve klinik düzlemlerini temsil ederken; hepatobiliyer ve pankreas patolojisi karaciğer, safra yolları, safra kesesi ve pankreas hastalıklarını bir arada değerlendirir.

Gastrointestinal sistem patolojisi özofagus, mide, ince bağırsak, apendiks, kalın bağırsak ve anorektal bölgeyi kapsar.

Dermatopatoloji gelişimsel, metabolik, dejeneratif, enfeksiyöz, inflamatuar, vezikülobüllöz, kollajen doku, vaskülitik ve tümöral deri lezyonlarını ayırmayı gerektirir.

Bu alanların ortak noktası, organın normal doku düzeni bozulduğunda patoloğun bozulmanın tipini, yayılımını ve klinik anlamını raporlamasıdır.

Bazı sistemler doğrudan ekip çalışması ve ileri değerlendirme gerektirir.

Nefropatoloji, hematopatoloji ve santral sinir sistemi hastalıkları kaynak müfredatta ekip çalışması vurgusuyla yer alır.

Kemik ve yumuşak doku tümörleri, pediatrik ve perinatal hastalıklar, meme hastalıkları, kardiyovasküler sistem hastalıkları, göz ve adneks hastalıkları, transplantasyon patolojisi ve sitopatoloji de sistem patolojisinin farklı örnek türleriyle çalıştığını gösterir.

İnce iğne aspirasyon sitolojileri ve eksfoliyatif sitolojiler, doku parçası yerine hücresel materyal üzerinden yorum yapma mantığını öne çıkarır; transplantasyon patolojisi ise morfolojik bulgunun klinik izlemle birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Sistem patolojisinde rapor yalnızca tanı adının yazıldığı bir belge değildir.

Kaynak müfredat, patoloji uzmanının tanı koyduğunu ve tedaviyi yönlendiren prognostik ve prediktif kriterlerin belirlenmesinde rol aldığını belirtir.

Ayrıca tanısal, prognostik ve prediktif moleküler patolojik parametrelerin belirlenmesi, moleküler testlerin uygulanması ve bu parametrelerin rapora entegrasyonu ayrı girişimsel yetkinlikler olarak tanımlanır.

Bu yüzden sistem patolojisini çalışırken organ, materyal, morfoloji, ek inceleme ve klinik karar arasındaki ilişki birlikte kurulmalıdır.