DUS Tıbbi Farmakoloji Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Konu Anlatımı

Otonom sinir sistemi farmakolojisi, istemsiz organ işlevlerinin ilaçlarla nasıl değiştirildiğini anlamaya yarar.

Sempatik sistem çoğu zaman adrenerjik reseptörler ve noradrenalin ya da adrenalin etkileriyle; parasempatik sistem ise asetilkolin ve muskarinik ya da nikotinik reseptörlerle düşünülür.

İlaç etkisini doğru yorumlamak için önce hangi nörotransmitter sisteminin hedeflendiği, sonra reseptörün agonist mi antagonist mi etkilendiği, ardından hedef dokunun ne yanıt vereceği değerlendirilir.

Aynı ilaç sınıfı farklı organlarda farklı sonuçlar doğurabilir, çünkü reseptör alt tipi ve doku yanıtı aynı değildir.

Adrenerjik farmakoloji, alfa ve beta reseptörlerin ayrımını merkeze alır.

Alfa bir reseptör uyarısı düz kas kasılması ve damar tonusu gibi etkilerle ilişkilendirilebilir.

Alfa iki reseptörler presinaptik düzenleme ve bazı düz kas etkileriyle düşünülür.

Beta bir reseptörler kalp hızı ve kasılma gücüyle, beta iki reseptörler bronş ve bazı damar düz kaslarında gevşeme eğilimiyle, beta üç reseptörler ise metabolik ve yağ dokusu etkileriyle bağlantılıdır.

Adrenerjik agonist, antagonist ve dolaylı sempatomimetik ayrımı kurulmadan klinik etkiyi yalnız ilaç adına bakarak tahmin etmek güvenilir değildir.

Kolinerjik farmakoloji, asetilkolinin reseptör etkisi ve sinaptik yıkımı üzerinden okunur.

Doğrudan etkili kolinerjik ilaçlar muskarinik reseptörleri uyarabilir; dolaylı etkili kolinerjik ilaçlar asetilkolinesterazı inhibe ederek asetilkolinin etkisini artırabilir.

Bu etki parasempatik organlarda sekresyon, düz kas, kalp hızı ve göz bulguları gibi geniş bir yanıt alanı oluşturur.

Aynı mekanizmanın terapötik ve toksik sonuçlara açılabilmesi, kolinerjik ilaçların reseptör ve doz bağlamından bağımsız ezberlenmemesi gerektiğini gösterir.

Antikolinerjik ilaçlar asetilkolinin muskarinik etkilerini bloke ederek parasempatik yanıtı azaltır.

Bu nedenle ağız kuruluğu, sekresyon azalması, taşikardi eğilimi, midriyazis, idrar retansiyonu veya santral etkiler gibi sonuçlar aynı farmakolojik eksenin farklı organ yansımaları olarak anlaşılabilir.

Muskarinik antagonistlerin organofosfat zehirlenmesindeki muskarinik bulguları ters yönde etkilemesi, reseptör düzeyindeki karşıtlığın klinik belirtilerle nasıl ilişkilendirileceğine örnektir.

Burada amaç acil uygulama protokolü vermek değil, muskarinik uyarı ve blokajın karşıt yönlerini kavramaktır.

Diş hekimliği bağlamında otonom farmakoloji, lokal anestezi ve vazokonstriktör kullanımıyla sık kesişir.

Lokal anestetikler temel olarak voltaj kapılı sodyum kanallarını iç yüzeyden bloke ederek sinir depolarizasyonunu engeller; bu mekanizma otonom reseptör etkisinden farklıdır.

Buna karşılık adrenalin gibi vazokonstriktörlerin lokal anestetiklerle birlikte kullanılması, adrenerjik reseptör etkileri nedeniyle farmakoloji bilgisini otonom sisteme bağlar.

Vazokonstriksiyon lokal emilimi azaltabilir ve etki süresini uzatabilir; ancak sistemik adrenerjik etkiler, hasta özellikleri ve eşlik eden ilaçlar nedeniyle uzman değerlendirmesi gerektiren bir güvenlik alanı oluşturur.

Otonom farmakolojide ayırt ettirici düşünme, reseptör alt tipini ve organ yanıtını aynı anda tutmaktır.