1005 Yatırım Kuruluşları Ders Notları

Yatırım Kuruluşları dersinin temelini, 6362 sayılı Kanun’da sayılan yatırım hizmet ve faaliyetleri oluşturur. Bu faaliyetler yetki belgesine tabidir ve yalnızca aracı kurumlar ile yetkili bankalar tarafından yürütülebilir. Yan hizmetler ise asıl faaliyetleri tamamlayan, tek başına yetki belgesi gerektirmeyen hizmetlerdir.

Aracı kurumlar geniş yetkili, kısmi yetkili ve dar yetkili olarak sınıflandırılır. Bankalar paya dayalı türev dışındaki belirli faaliyetleri yürütebilir; pay alım satımına aracılık edemezler. Bu yetki ayrımı sınavda sık sorulan bir konudur.

Yatırım kuruluşları müşteriyi sınıflandırmak ve sundukları hizmetin müşteriye uygunluğunu ölçmekle yükümlüdür. Müşteriler genel müşteri, profesyonel müşteri ve nitelikli yatırımcı olarak ayrılır; korunma düzeyi en yüksek olan gruptan en düşüğe doğru sıralanır.

Uygunluk testi, alım-satıma aracılık ve halka arza aracılık hizmetlerinde müşterinin ürünü anlama bilgisini ölçer. Yerindelik testi ise portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığında müşterinin mali durumu, risk tercihi ve hedeflerini değerlendirir. İki test arasındaki kapsam farkı kritik bir sınav konusudur.

Kredili menkul kıymet alımında yatırımcı, teminat karşılığında kredi kullanarak menkul kıymet satın alır; özkaynak oranı, başlangıç ve sürdürme teminatı kuralları uygulanır. Açığa satış, sahip olunmayan menkul kıymetin ödünç alınarak satılmasıdır ve yukarı adım (uptick) kuralı gibi sınırlamalara tabidir.

Kitle fonlaması, paya ve borçlanmaya dayalı olarak kitle fonlama platformları üzerinden gerçekleşir. Kampanya başına ve yatırımcı başına toplama/yatırım sınırları, nitelikli yatırımcı ayrımı ve eşik tutarlar sınavda sayısal olarak sorulabilir. Uzaktan kimlik tespiti ise dijital müşteri kabul sürecinin mevzuat çerçevesini belirler.