Antrenörlük Spor ve Sağlık Bilimleri III Anatomiye Giriş ve Temel Kavramlar Konu Anlatımı

Anatomiye giriş, sporcunun bedenini durağan bir yapı haritası gibi değil, hareket sırasında sürekli etkileşen bir sistem olarak okumakla başlar.

Üçüncü kademe spor ve sağlık bilgisinde bu yaklaşım özellikle kinesiyolojiyle birleşir; çünkü antrenör için önemli olan yalnızca kemiğin veya kasın adını bilmek değil, bu yapının belirli bir spor hareketinde neyi mümkün kıldığını anlamaktır.

Omuz kuşağı, dirsek, el bileği, vertebral kolon, pelvis, kalça, diz ve ayak bileği bu nedenle ayrı ayrı anlatılsa bile uygulamada aynı hareket zincirinin parçalarıdır.

Bir voleybol sıçramasında alt ekstremite itişi, gövde stabilitesi ve üst ekstremite salınımı birbirinden kopuk değildir; kuvvet aktarımı ancak bu halkalar uygun sırayla ve yeterli hareket genişliğiyle çalıştığında verimli olur.

Fonksiyonel anatominin temel kavramlarından biri eklemdir.

Eklemler kemikleri birbirine bağlar, harekete izin verir ve aynı zamanda hareketin sınırlarını belirler.

Omuz kompleksi gibi bazı bölgelerde birden fazla eklem aynı amaca hizmet eder; skapulanın yukarı rotasyonu, glenohumeral eklemin hareketi ve köprücük kemiğinin pozisyonu birlikte değerlendirildiğinde kolun baş üstü kullanımı anlaşılır.

Diz gibi bölgelerde ise hareket yalnızca bükülme ve açılma olarak görülmemelidir; menisküsler, bağlar, patella-femur ilişkisi ve kas kuvvet dengesi eklemin hem hareketliliğini hem de güvenliğini belirler.

Bu bakış antrenöre, aynı egzersizin neden bazı sporcularda verimli, bazılarında riskli olabileceğini açıklar.

Kas kavramı da yalnızca kuvvet üretimiyle sınırlı değildir.

Bir hareket sırasında bazı kaslar ana işi yaparken bazıları yardımcı olur, bazıları da eklemin istenmeyen yönde kaçmasını önleyerek stabilite sağlar.

Dirsek ekstansiyonunda tricepsin, diz ekstansiyonunda quadriceps grubunun, kalça ekstansiyonunda gluteal ve hamstring katkısının anlaşılması egzersiz seçimini doğrudan etkiler.

Buna karşılık antrenör yalnızca primer kası düşünürse hareketin bütünlüğünü kaçırır.

Örneğin squat, diz ekstansörlerini çalıştırırken kalça, gövde ve ayak bileği kontrolünü de ister; bu nedenle fonksiyonel anatomi her egzersizi çok eklemli bir koordinasyon görevi olarak görmeyi öğretir.

Antrenör açısından temel anatomi bilgisi sakatlık önleme ve rehabilitasyona dönüş sürecinde de gereklidir.

Eklem kapsülü, bağlar, tendonlar, kas lifleri ve sinirsel kontrol mekanizmaları yorgunluk, yanlış teknik, yetersiz ısınma veya uygun olmayan zemin gibi etkenlerden farklı biçimlerde etkilenir.

Anatomik kavramları bilen antrenör ağrıyı tıbbi tanı koymak için değil, yüklenme düzenini güvenli biçimde ayarlamak ve sporcuyu sağlık ekibine zamanında yönlendirmek için kullanır.