Antrenörlük Sporda Psikososyal Alanlar III Çocuk ve Genç Sporcularda Antrenörlük Konu Anlatımı

Çocuk ve genç sporcularla çalışmak, yetişkin sporcularla çalışmaktan farklı, daha sıkı kurallara bağlı bir antrenörlük pratiği gerektirir; çünkü istismar ve taciz vakaları büyük oranda mağdurların güven veya güç ilişkisi içinde bulunduğu kişiler tarafından gerçekleştirilir ve spor ortamında bu kişilerin başında antrenörler gelir.

Celia Brackenridgein 1992 ve 2006 yılları arasında incelediği 372 sporda cinsel taciz ve istismar vakasına ilişkin araştırması, tacizci veya istismarcıların yüzde doksan sekizinin antrenörler, öğretmenler ve eğitmenlerden oluştuğunu ortaya koymuştur; bu rakamların tüm antrenörlerin kötü niyetli olduğu anlamına gelmediği, ancak doğru kişilerin doğru şekilde istihdam edilmesinin önemini gösterdiği vurgulanır.

Bu nedenle çocukla çalışacak personelin işe alımı titiz bir sürece bağlanır: başvuran personelin adli sicil kaydı istenmeli, özellikle çocuklarla doğrudan temas edecek antrenörler için geçmiş iş yerlerinden en az iki referans alınarak çocuklarla çalışmaya uygunluğu sorgulanmalı, personel belirli periyotlarla güncellenen sporda çocuk koruma eğitimi almış olmalıdır.

Mülakat ve deneme süresi boyunca kişinin spor ortamına ve kulübün davranış standartlarına uygunluğu gözlemlenmeli, her başvuru sahibi için bilgiler bir başvuru formunda toplanıp saklanmalı, iş ve görev tanımları yazılı olarak imzalatılmalıdır.

Türkiye'de bu konuda somut bir düzenleme örneği Türkiye Futbol Federasyonunun Okul Futbolu Etik Tüzüğüdür; bu tüzük, çocuklarla iletişimi güçlü, çocukların gelişimini önde tutan ve çocuğun sosyalleşmesini, kendini tanımasını ve güvenmesini bir fırsat olarak gören kişilerin okul futbolu antrenörü olarak seçilmesini, bu seçimin sorumluluğunu ise okul müdürü ve beden eğitimi öğretmenine yükler.

Çocuk sporcuların katıldığı seyahat ve konaklamalar, aileden ve diğer yetişkinlerin denetiminden uzakta geçtiği için ayrı bir risk alanıdır.

Kaynak metne göre on iki yaş ve altındaki çocukların iki veya üç kişilik odayı, aynı cinsiyetten sporcularla paylaşması, tüm yatakların tek kişilik olması ve görevlilerle oyuncuların aynı odayı paylaşmaması esastır; her çocuğun kendi oda anahtarı olmalı, konaklama yerinde pencere ve kapı güvenliği önceden kontrol edilmelidir.

Cinsiyeti ne olursa olsun hiçbir yetişkinin ebeveyni veya kardeşi olmadığı sürece bir çocuk sporcuyla oda ya da uyku düzeni paylaşmaması, hiçbir yetişkinin bir sporcuyla ulaşım aracında yalnız kalmaması, taşıtlarda toplamda en az iki yetişkin bulunması gerekir.

Çocukların bulunduğu hiçbir ortamda görevlilerin alkol, sigara veya diğer zararlı maddeleri kullanmaması da seyahat politikasının bir parçasıdır; bu kurallara uymak hem istismar riskini hem antrenör ve yöneticilerin haksız suçlamalara maruz kalma riskini azaltır.

Sosyal medya ve görsel kullanımı, günümüzün iletişim çağında ayrı bir dikkat gerektirir.

Çocukların fotoğraf ve videolarının sosyal medyada paylaşımı doğru yönetilmediğinde, istismarcıların çocuğa ulaşmasını kolaylaştıran bir araca dönüşebilir; bu nedenle görsel paylaşımlarında çocuğun tam ismi, telefon numarası, okul ve ev adresi gibi tanımlayıcı bilgilere yer verilmemesi temel kuraldır.

Görsel toplama sürecinde ailelerden ya da yetişkin sporculardan izin alınması, çekimi yapacak resmi görevlilerin belirlenmesi, çocukların tuvalet ve soyunma odası gibi mahremiyet alanlarında görüntülenmemesi gerekir.

Kişisel sosyal medya hesaplarının da benzer risklere açık olduğu, siber zorbalık ve grooming riskine karşı ebeveyn gözetiminin şart olduğu belirtilir.

Alkol ve sigara politikaları da çocuk ve genç sporcularla çalışan antrenörlük pratiğinin bir parçasıdır; çocuklar spor ortamında rol model olarak gördükleri antrenörlerin alışkanlıklarını benimseme eğilimindedir ve alkollü ortamların taciz ve istismara zemin hazırladığı özellikle UNICEF tarafından vurgulanmıştır.

Bu nedenle on sekiz yaş altı sporcularla çalışan antrenörlere alkol ve sigara konusunda bağlayıcı yasaklar getirilmiştir.