Antrenörlük Sporda Psikososyal Alanlar III Toplumsal Cinsiyet ve Sporda Eşitlik Konu Anlatımı

Sporda toplumsal cinsiyet eşitliği, kaynak metinde bağımsız bir başlık olarak değil, antrenörlük etik ilkelerinin ve uluslararası çocuk koruma düzenlemelerinin ortak bir gerekliliği olarak karşımıza çıkar.

Amerika Birleşik Devletleri Olimpiyat Komitesinin belirlediği antrenör etik ilkelerine göre antrenör, cinsiyet, yaş, din, dil, ırk ve benzeri ayrım gözetmeksizin ayrımcılık yapmamalıdır.

İngiltere Antrenör Stratejisi Birliği de aynı ilkeyi antrenörün insan haklarına saygılı olması, din, dil, cinsiyet ve yaş ayrımı yapmaması biçiminde tekrar eder; İngiltere Spor Antrenörleri Enstitüsü de insan haklarına saygıyı ve ayrımcılık yapmamayı antrenör etiğinin ilk maddesi olarak sayar.

Bu tekrar, cinsiyet ayrımı gözetmemenin tek bir kurumun tercihi değil, antrenörlük mesleğinin uluslararası düzeyde paylaşılan bir gerekliliği olduğunu gösterir.

Etik ilkelerin uygulanmasına ilişkin bölümde de sporculara yönelik tüm hizmetlerin, müsabaka süresi ve ödüllendirme dahil, eşit ve adil sunulmasının önemi ayrıca vurgulanır.

Bu ilke çocuk koruma politikalarında da yerini bulur.

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin 31. maddesinin ikinci fıkrası, çocuğun kültürel ve sanatsal yaşama tam olarak katılma hakkına saygı duyulmasını ve çocuklar için dinlenme, sanata ve kültüre ilişkin etkinlikler konusunda uygun ve eşit fırsatların sağlanmasının teşvik edilmesini taraf devletlere yükler.

Bu madde doğrudan cinsiyeti anmasa da, sporda çocuk koruma felsefesinin fırsat eşitliğini kurucu bir ilke olarak gördüğünü ortaya koyar; bir kulübün ya da federasyonun eşit fırsat uygulaması, cinsiyetinden bağımsız olarak her çocuğun aynı gelişim imkânına erişebilmesi anlamına gelir.

Kaynak metin, toplumsal cinsiyetin yalnızca bir ilke meselesi değil, sporcu sağlığını doğrudan etkileyen somut bir etken olduğunu da gösterir.

Sporcularda tükenmişlik ve sağlıksız davranışlar ele alınırken, toplumsal cinsiyet çerçevesinde kadın ve erkek sporculara atfedilen fiziksel özelliklerin, branşın gerekliliklerinin ve performans kaygısının bir araya gelerek sporcular üzerinde baskı oluşturabildiği belirtilir; bu baskı beslenme düzeninde bozulmalara yol açabilir.

Aynı bölümde, kas kitlesinin azlığına dair bir algı bozukluğu olan kas yoksunluğunun kadın sporcularda daha fazla görüldüğü, estetik ya da kiloya bağlı sporlarda bu görülme sıklığının arttığı da ayrıca belirtilir.

Bu bulgular, toplumun fiziksel görünüşe dair beklentilerinin sporcunun cinsiyetine göre farklılaşarak bedenle kurduğu ilişkiyi şekillendirebildiğini gösterir.

Bir antrenör için bu iki katmanlı gerçeklik, hem söylem hem uygulama düzeyinde sorumluluk doğurur.

Söylem düzeyinde antrenör, sporculara yaklaşımında cinsiyet ayrımı yapmayan, herkese aynı ilke ve standartla davranan bir tutum sergilemelidir.

Uygulama düzeyinde ise antrenör, kadın ve erkek sporculara yönelik toplumsal beklentilerin performans kaygısı ve beden algısı üzerinden yarattığı farklı baskıların farkında olmalı, bu baskının beslenme ve antrenman davranışlarına sızıp sızmadığını gözlemlemelidir.