Antrenörlük Sporda Psikososyal Alanlar IV Sporda Motivasyon Konu Anlatımı

Bu modülde güdülenme, kendi başına bir kuram ya da teori seti olarak değil, sporcunun psikolojik becerilerini geliştirmeye yönelik somut tekniklerin ortak paydası olarak ele alınmaktadır.

Nitekim psikolojik beceri antrenmanlarının kapsadığı alanlar sıralanırken gevşeme çalışmaları, uyarılmışlığın düzenlenmesi, kendine güvenin geliştirilmesi ile birlikte güdülenme de bu listenin doğal bir parçası olarak yer alır.

Bu, motivasyonun sporcunun antrenman ve müsabaka sürecinin her aşamasına yayılmış olduğunu, ayrı bir bölüm gibi değil, diğer tekniklerin işleyişine sinmiş bir unsur gibi ele alınması gerektiğini gösterir.

Hedef belirleme, bu yayılmanın en açık göründüğü tekniktir.

Bir sezon uzun bir maraton gibidir ve bu maratonda antrenör ile sporcu; baskı, sakatlık, beklenti ve antrenmanların getirdiği monotonluk gibi pek çok olumsuz durumla karşılaşır.

Onları motive edip çabalarını artıran en önemli itici güç, kendi belirledikleri doğru hedeflerdir; bu hedefler sayesinde sporcular antrenmanlarına odaklanabilir.

Hedefler nesnel (belirli bir yeterlik seviyesine ulaşmak, örneğin bir müsabaka derecesini iyileştirmek) ya da öznel (iyi bir sporcu olmak, eğlenmek gibi ölçülemeyen amaçlar) olarak ikiye ayrılabilir; sonuç, performans ve süreç hedefleri de kısa, orta ve uzun vadeli olarak birlikte kurgulanmalıdır.

Hedeflerin özel, ölçülebilir, ulaşılabilir, uygun ve zamanlı olması gerektiğini anlatan ilke seti, zamanla sporcunun kişiliğinin ve güdülenmesinin de göz önünde bulundurulması, hedefe bağlılığın artırılması ve düzenli geri bildirim verilmesi gibi ek unsurlarla genişletilmiştir.

Antrenman hedeflerine ulaşıldıkça sporcunun müsabaka hedefine yönelik hem güdülenme düzeyinin hem de çabasının arttığı özellikle vurgulanmaktadır; bu da hedef belirlemenin motivasyon üzerindeki etkisinin tek seferlik değil, kümülatif olduğunu gösterir.

Performans profili tekniği, güdülenmeyi görünür kılan bir başka araçtır.

Sporcunun kendi becerilerini bir ila on arasında puanlayarak değerlendirdiği bu teknik; gerçekçi hedef belirlemek, öz güveni, konsantrasyonu ve güdülenmeyi artırmak amacıyla kullanılır.

Sporcu kendi zayıf ve güçlü yönlerini bu profil üzerinden gördüğünde, hangi alanda daha fazla çalışması gerektiğini fark eder ve bu farkındalık, kişisel gelişim için sporcuyu güdüleyen bir zemin oluşturur.

İçsel konuşma da güdülenmeyle doğrudan bağlantılı bir tekniktir ve iki türe ayrılır.

Güdüsel içsel konuşma, sporcunun kendine güvenini oluşturmayı (örneğin “yapabilirim” demek) ve olumlu duygu durumları yaratmayı (örneğin “kendimi iyi hissediyorum” demek) hedefler; öğretimsel içsel konuşma ise dikkati bir noktaya yönlendirmeyi ve tekniği doğru uygulamayı amaçlar.

Sporcuların kötü performans gösterdiklerinde kendilerine yönelttikleri olumsuz ifadeler, benlik algılarını ve güvenlerini zedeleyebildiği için, antrenörün sporcuyu olumlu içsel konuşmaya yönlendirmesi önemli bir görevdir.

Bu üç tekniğin ortak noktası, güdülenmeyi soyut bir istek hâli olarak değil, antrenman programının içine yerleştirilebilecek somut bir çalışma alanı olarak ele almasıdır.