Sermaye Piyasası Kanunu — Amaç, Kapsam ve Temel Kavramlar Konu Anlatımı

Sermaye piyasası, finansal tasarruf fazlası olan kişilerle yatırım, üretim veya ticari faaliyet için kaynağa ihtiyaç duyan kişiler arasında doğrudan finansman bağlantısı kuran alandır.

Kaynak metin bu piyasayı para piyasasının yanında finans piyasasının bir alt türü olarak ele alır ve özellikle orta ve uzun vadeli fonların sermaye piyasası araçlarıyla aktarılmasına dikkat çeker.

Bu bakış, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun neden yalnızca teknik bir ihraç kanunu olmadığını gösterir.

Kanun, tasarrufların yatırımlara yönelmesini, riskin dağıtılmasını, likiditenin sağlanmasını, sermaye birikiminin oluşmasını ve mülkiyetin daha geniş bir tabana yayılmasını hedefleyen bir düzenleme çerçevesi kurar.

Bu çerçevenin ilk unsuru fon talep eden ihraççıdır.

İhraççı, sermaye piyasası aracını çıkaran, çıkarmak üzere Kurula başvuran veya aracı halka arz edilen tüzel kişiyi ifade eder; yatırım fonları ise bu tanım içinde özel olarak yer alır.

İkinci unsur fon arz eden yatırımcıdır.

Yatırımcı, tasarrufunu getiri beklentisiyle sermaye piyasası araçlarına yönelten kişidir ve bireysel, kurumsal veya nitelikli yatırımcı gibi farklı koruma düzeyleriyle ele alınabilir.

Üçüncü unsur sermaye piyasası aracıdır.

Bu araç, taraflar arasında ortaklık ya da alacaklılık gibi doğrudan bir hukuki ilişki doğurur ve piyasanın asıl taşıyıcısıdır.

Kanunun düzenleme mantığı, piyasanın bu unsurlarının kendi başına yeterli olmayacağı kabulüne dayanır.

İhraç, satış, takas, saklama, yatırım hizmeti, portföy yönetimi, bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme gibi hizmetler uzmanlaşmış kurumlar olmadan güvenli işlemez.

Bu nedenle Kanun sermaye piyasası kurumlarını sayar ve Kurula ikincil düzenleme yapma, başvuruları sonuçlandırma, aykırılıklara tedbir uygulama ve gerektiğinde yaptırım tesis etme yetkisi verir.

Borsalar ve teşkilatlanmış diğer piyasalar da ikincil piyasa işlemlerini düzenli, şeffaf ve fiyat oluşturan bir zemine taşır.