Mali Müşavirlik İleri Düzeyde Finansal Muhasebe Konu Anlatımı

Genel amaçlı finansal raporlama, işletmeden özel bilgi isteme gücü bulunmayan mevcut ve potansiyel yatırımcılar, borç verenler ve kredi sağlayan diğer taraflar için hazırlanır. Amaç, işletmeye kaynak sağlama, kaynağı elde tutma, geri isteme veya yönetimin kaynakları kullanma biçimini etkileme kararlarında yararlı finansal bilgi vermektir. Bu bilgi işletmenin değerini doğrudan söylemez; kullanıcıların kendi değerleme ve risk değerlendirmelerine girdi sağlar. Raporların ana ekseni ekonomik kaynaklar, bu kaynaklar üzerindeki talep hakları, bunlardaki değişimler ve yönetimin kaynakları kullanma sorumluluğudur. Faydalı bilgi iki temel niteliği birlikte taşır: karar üzerinde fark yaratacak ihtiyaca uygunluk ve sunulan ekonomik olayı tam, tarafsız, hatasız biçimde yansıtan gerçeğe uygun sunum. Önemlilik, ihtiyaca uygunluğun işletme özelindeki eşiğidir. Karşılaştırılabilirlik, doğrulanabilirlik, zamanında sunum ve anlaşılabilirlik faydayı artırır; fakat temel nitelikler yoksa bilgiyi tek başına kurtaramaz. Hepsinin üstünde, bilginin beklenen faydasının hazırlanma ve kullanılma maliyetini haklı göstermesi gerekir.

Finansal tablolar beş unsur üzerine kurulur: varlık, yükümlülük, özkaynak, gelir ve gider. Varlık, geçmiş olaylar sonucunda işletmenin kontrol ettiği, ekonomik fayda üretme potansiyeli taşıyan mevcut bir haktır. Yükümlülük, geçmiş olaylardan doğan ve işletmeyi ekonomik kaynak devrine götürebilecek mevcut bir mükellefiyettir. Özkaynak, yükümlülükler düşüldükten sonra varlıklar üzerindeki kalan haktır. Gelir ve gider ise özkaynak sahiplerinin katkı ve dağıtımları dışarıda bırakılarak, varlık ve yükümlülük değişimleri üzerinden tanımlanır. Bir kalem tanımı karşılıyorsa bile otomatik olarak tabloya alınmaz; alınması, ihtiyaca uygun bilgi ve gerçeğe uygun sunum sağlamalı, maliyeti faydayı aşmamalıdır. Tahakkuk esası, nakit hareketinden bağımsız olarak ekonomik etkinin doğduğu dönemde gelir, gider, varlık veya yükümlülük etkisini gösterir. Ölçümde tarihi maliyet işlem fiyatına dayanır; gerçeğe uygun değer, kullanım veya ifa değeri ve cari maliyet ise ölçüm tarihindeki koşulları yansıtan cari değer ailesidir. Esas seçiminde kalemin niteliği, nakit akışlarına katkısı, ölçüm belirsizliği ve maliyet birlikte tartılır.

Finansal tabloların sunuluşu, işletmenin finansal durumunu ve performansını kullanıcıya dağınık kayıtlar halinde değil, anlaşılabilir ve karşılaştırılabilir temel tablolar ile dipnotlar halinde vermesini sağlar. Tam set; finansal durum tablosu, finansal performans tablosu, özkaynak değişim tablosu, nakit akış tablosu, dipnotlar ve gerekli karşılaştırmalı bilgilerden oluşur. İşletme temel tabloları eşit önemle sunar ve başlıkları özü bozmayacak biçimde adlandırabilir. Sunumun ana ilkesi önemliliktir: önemli olmayan zorunlu bir kalem ayrı sunulmayabilir; standartların asgari bilgisi kullanıcıyı aydınlatmaya yetmiyorsa ek açıklama gerekir. Temel tablolar faydalı biçimlendirilmiş özet, dipnotlar ise bu özetin anlaşılması için tamamlayıcı bilgi sağlar. Kalemler ortak özelliklerine göre birleştirilir, farklı özellikler önemliyse ayrıştırılır. Varlık ve yükümlülükler ile gelir ve giderler, bir standart izin vermedikçe netleştirilmez; değer düşüklüğü sonrası net defter değeri ise netleştirme değildir. Sunum dönemler arasında tutarlı olmalı, değişiklikler ve yeniden sınıflandırmalar açıklanmalı, dönen-duran ayrımı veya likidite esaslı sıralama uygun biçimde uygulanmalıdır.

Nakit akış tablosu, işletmenin nakit ve nakit benzerlerinde dönem içinde meydana gelen değişimi esas, yatırım ve finansman faaliyetleri itibarıyla gösterir. Amaç, kullanıcıların işletmenin nakit yaratma kabiliyetini, nakdi kullanma ihtiyacını, likiditesini ve borç ödeme gücünü değerlendirmesidir. Nakit, işletmedeki para ve vadesiz mevduattır; nakit benzerleri kısa vadeli nakit taahhütleri için elde tutulan, belirli tutarda nakde kolay çevrilebilen ve değer değişim riski önemsiz yatırımlardır. Üç ay veya daha kısa vade genel göstergedir. Esas faaliyetler hasılat yaratan ana faaliyetlerden, yatırım faaliyetleri uzun vadeli varlıklar ve nakit benzeri olmayan yatırımların edinim ve elden çıkarılmasından, finansman faaliyetleri sermaye sağlayanların haklarını değiştiren işlemlerden doğar. Esas faaliyet nakit akışları doğrudan veya dolaylı yöntemle raporlanabilir; doğrudan yöntem teşvik edilir. Yatırım ve finansman nakit akışları kural olarak brüt sunulur, sınırlı durumlarda netleştirilir. Faiz, temettü, vergiler, yabancı para etkileri, nakit dışı işlemler, finansman yükümlülükleri ve kullanımı kısıtlı nakit ayrı dikkat ister.

TMS 8, finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan muhasebe politikalarının seçimini, bu politikalardaki değişiklikleri, muhasebe tahminlerindeki değişiklikleri ve geçmiş dönem hatalarının düzeltilmesini birlikte ele alır. Standartta muhasebe politikası, finansal tablo hazırlama ve sunmada izlenen ilke, esas, kural ve uygulamalar bütünü olarak; muhasebe tahmini ise ölçüm belirsizliği taşıyan parasal tutar olarak düşünülür. Bir işleme özel TFRS hükmü varsa politika oradan seçilir; yoksa yönetim ihtiyaca uygun ve güvenilir bilgi üretecek bir politika geliştirirken benzer standartlara ve kavramsal çerçeveye bakar. Politika değişikliği ancak bir standart gerektirdiğinde veya daha güvenilir, daha ihtiyaca uygun bilgi sağladığında yapılır ve genel kural geriye dönük uygulamadır. Tahmin değişikliği yeni bilgi, yeni koşul veya daha fazla tecrübeye dayanır; hata düzeltmesi sayılmaz ve ileriye yönelik etkiler. Geçmiş dönem hatası ise o dönemde kullanılabilecek güvenilir bilginin kullanılmaması veya yanlış kullanılmasıdır; mümkünse geçmiş tablolar hata hiç olmamış gibi yeniden düzenlenir.

TMS 10, raporlama dönemi sonu ile finansal tabloların yayımlanması için onaylandığı tarih arasında ortaya çıkan olayların finansal tablolara etkisini düzenler. Temel ayrım, olayın raporlama dönemi sonunda zaten var olan bir durumu mu teyit ettiği, yoksa dönem sonundan sonra doğan yeni bir durumu mu gösterdiğidir. İlk grup düzeltme gerektiren olaydır; işletme finansal tablolara alınmış tutarları bu yeni kanıta göre değiştirir. İkinci grup düzeltme gerektirmeyen olaydır; tutarlar değiştirilmez, fakat olay önemliyse niteliği ve tahmini finansal etkisi açıklanır. Finansal tabloların yayımlanması için onaylandığı tarih, hissedarların sonradan onayladığı tarih olmayabilir; yönetimin yayımlamaya izin verdiği tarih belirleyicidir ve açıklanır. Raporlama döneminden sonra ilan edilen temettüler dönem sonu yükümlülüğü yapılmaz. Yönetim tasfiye veya faaliyeti durdurma kararına varırsa ya da gerçekçi başka seçenek kalmadığını görürse, tablolar işletmenin sürekliliği esasına göre hazırlanmaz.

TMS 2, stokların finansal tablolarda hangi maliyetle taşınacağını, bu maliyetin ne zaman giderleşeceğini ve değer düşüklüğü niteliğindeki indirimlerin nasıl ele alınacağını açıklar. Stok; olağan iş akışı içinde satılmak üzere elde tutulan, satış için üretimde olan veya üretim ya da hizmet sunumunda kullanılacak hammadde ve malzeme niteliğindeki varlıktır. Stok maliyeti satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokun mevcut konumuna ve durumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir. Normalin üstündeki fireler, gereksiz depolama, genel yönetim giderleri ve satış giderleri stok maliyetine değil dönem giderine gider. Stoklar maliyet ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanıyla ölçülür. Net gerçekleşebilir değer, tahmini satış fiyatından tamamlanma ve satış maliyetleri düşülerek bulunur ve işletmeye özgüdür. Stok satıldığında defter değeri ilgili hasılatın kaydedildiği dönemde giderleşir; indirgeme ve iptaller de gerçekleştiği dönemde sonuçlara yansıtılır.

TMS 16, işletmenin maddi duran varlıklara yaptığı yatırımı ve bu yatırımın dönemler içindeki değişimini finansal tablo kullanıcılarına göstermek için varlıkların muhasebeleştirilmesini, defter değerinin belirlenmesini, amortismanı ve değer düşüklüğü ilişkisini düzenler. Maddi duran varlık; mal veya hizmet üretiminde, kiraya vermede ya da idari amaçlarla kullanılmak üzere elde tutulan ve bir dönemden fazla kullanılması beklenen fiziki kalemdir. Bir kalemin maliyeti ancak gelecekte ekonomik yarar sağlaması muhtemelse ve maliyeti güvenilir ölçülebiliyorsa varlık olarak alınır. Günlük bakım giderleri aktifleştirilmez; fakat yenileme veya büyük kontrol maliyetleri kriterleri sağlıyorsa varlığın defter değerine eklenebilir. İlk ölçüm maliyetle yapılır. Sonrasında işletme ilgili varlık sınıfına maliyet modelini veya güvenilir gerçeğe uygun değer ölçümü varsa yeniden değerleme modelini uygular. Amortisman, amortismana tabi tutarın yararlı ömür boyunca sistematik dağıtılmasıdır ve önemli parçalar ayrı amortismana tabi tutulabilir.

TMS 38, başka bir standartta özel hüküm bulunmayan maddi olmayan duran varlıkların ne zaman varlık olarak finansal tablolara alınacağını ve nasıl ölçüleceğini düzenler. Maddi olmayan duran varlık, fiziksel niteliği olmayan tanımlanabilir parasal olmayan varlıktır. Tanımlanabilirlik, varlığın ayrılabilir olmasına veya sözleşmeye ya da diğer yasal haklara dayanmasına bağlı olabilir. Ayrıca işletmenin gelecekteki ekonomik yararları kontrol edebilmesi gerekir; yalnız çalışan becerisi veya müşteri sadakati çoğu durumda yeterli kontrol sağlamaz. Muhasebeleştirme için varlığın tanımı karşılaması, gelecekte ekonomik yarar sağlamasının muhtemel olması ve maliyetinin güvenilir ölçülmesi gerekir. Ayrı edinilen varlıklar başlangıçta maliyetle ölçülür. İşletme içinde yaratılan projelerde araştırma safhası harcamaları gider yazılır; geliştirme safhası ise yalnız teknik yapılabilirlik, kullanım veya satış niyeti, kaynaklar, fayda ve maliyet ölçümü gibi koşulların tamamı kanıtlanırsa aktifleştirilebilir. Yararlı ömür sınırlıysa itfa edilir, sınırsızsa itfa edilmez fakat değer düşüklüğü açısından izlenir.

TMS 40, işletmenin kira geliri, sermaye kazancı veya ikisini birlikte elde etmek için tuttuğu arsa ve binaların nasıl muhasebeleştirileceğini açıklar. Temel ayrım, gayrimenkulün işletmenin ana üretim veya idari faaliyetine hizmet edip etmediğidir. Kendi kullanımındaki bina TMS 16 veya kiracı açısından TFRS 16 alanına girerken, bağımsız kira akışı yaratan bina yatırım amaçlı gayrimenkul olur. Olağan iş akışında satılmak üzere tutulan gayrimenkul ise stok niteliğindedir. Varlık kaydı için gelecekte ekonomik yarar beklenmesi ve maliyetin güvenilir ölçülmesi gerekir. Başlangıç ölçümü işlem maliyetlerini de içeren maliyettir. Sonraki ölçümde işletme gerçeğe uygun değer veya maliyet yönteminden birini seçer ve kural olarak tutarlı uygular. Transferler yalnızca kullanım değiştiğinde yapılır; yönetimin niyeti tek başına yeterli değildir. Elden çıkarma veya kalıcı kullanım dışı kalma halinde varlık finansal tablo dışına alınır.

TMS 36'nın amacı, varlıkların finansal tablolarda geri kazanılabilir tutarlarını aşan değerlerle taşınmasını önlemektir. Bir varlığın defter değeri, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değeri ile kullanım değerinden yüksek olan tutarı aşarsa değer düşüklüğü zararı doğar. İşletme her raporlama sonunda iç ve dış göstergeleri değerlendirir; piyasa değerindeki belirgin düşüş, olumsuz teknolojik veya hukuki değişiklikler, faiz artışı, fiziksel hasar ve kötü performans beklentisi bu göstergelere örnektir. Şerefiye ile sınırsız ömürlü veya henüz kullanıma hazır olmayan maddi olmayan duran varlıklar için belirti aranmadan yıllık test yapılır. Varlık tek başına bağımsız nakit girişi yaratmıyorsa değerlendirme nakit yaratan birim düzeyine taşınır. Değer düşüklüğü zararı genellikle kar veya zararda muhasebeleştirilir. Önceki zararların iptali mümkündür; ancak şerefiyede muhasebeleştirilen değer düşüklüğü sonraki dönemlerde geri çevrilmez.

TMS 23, borçlanma maliyetlerinin hangi durumda dönem gideri olmaktan çıkıp bir varlığın maliyetine gireceğini düzenler. Ayırıcı ölçüt özellikli varlıktır: amaçlanan kullanıma veya satışa hazır hâle gelmesi zorunlu olarak uzun süre gerektiren bir varlık için doğrudan katlanılan borçlanma maliyetleri aktifleştirilir; diğerleri oluştukları dönemde giderleştirilir. Borçlanma maliyeti, etkin faiz yöntemiyle hesaplanan faizin yanında kira yükümlülüğü faizini ve faiz düzeltmesi sayılabildiği ölçüde kur farkını da kapsayabilir. Varlığa özel bir borçta aktifleştirilecek tutar, katlanılan maliyetten kullanılmayan fonların geçici değerlendirme gelirinin çıkarılmasıyla bulunur. Genel borçlarda ise özellikli varlık harcamalarına ağırlıklı ortalama borçlanma maliyetinden türetilen aktifleştirme oranı uygulanır ve sonuç, dönemde katlanılan toplam borçlanma maliyetini aşamaz. Aktifleştirme; varlık harcaması, borçlanma maliyeti ve hazırlama faaliyeti birlikte başladığında başlar. Gereksiz uzun kesintilerde durur, kaçınılmaz gecikmelerde sürer ve varlık esas itibarıyla hazır olduğunda sona erer. Böylece TMS 23 yalnızca maliyetin nereye kaydedileceğini değil, hangi tutarın hangi zaman aralığında varlığa yüklenebileceğini de belirler.

TMS 37, zamanlaması veya tutarı kesin olmayan yükümlülüklerin hangi durumda karşılık olarak finansal tablolara alınacağını, hangi durumda yalnızca koşullu borç açıklaması yapılacağını ve koşullu varlıkların nasıl ele alınacağını düzenler. Karşılık, geçmiş bir olaydan doğan mevcut bir yükümlülük varsa, yükümlülüğün yerine getirilmesi için ekonomik kaynak çıkışı muhtemelse ve tutar güvenilir biçimde tahmin edilebiliyorsa kaydedilir. Koşullu borç ise ya geçmiş olaylardan kaynaklanan fakat işletmenin tam kontrolünde olmayan gelecekteki olaylarla kesinleşecek olası yükümlülüktür ya da mevcut olmakla birlikte kaynak çıkışı muhtemel olmayan veya güvenilir ölçülemeyen yükümlülüktür. Koşullu varlık finansal tablolara alınmaz; ekonomik yarar girişi muhtemelse açıklanır. Ölçüm en gerçekçi tahmine dayanır, önemli zaman değeri varsa bugünkü değere indirgenir. Dezavantajlı sözleşmeler ve yeniden yapılandırma karşılıkları da bu ölçütlerle değerlendirilir.

TMS 19, çalışanların hizmetleri karşılığında işletmenin üstlendiği faydaların ne zaman borç ve gider olarak muhasebeleştirileceğini düzenler. Standart, hisse bazlı ödemeler dışında işveren tarafından sağlanan faydaları kapsar; çalışan fayda planlarının kendi raporlaması ise ayrı standart alanındadır. Çalışanlara sağlanan faydalar ücret, maaş, sosyal güvenlik katkısı, ücretli izin, prim, parasal olmayan menfaat, emeklilik ödemeleri, iş ilişkisi sonrası sağlık yardımı, uzun vadeli izin, kıdemle bağlantılı fayda, uzun süreli iş göremezlik ve işten çıkarma faydası gibi geniş bir alanı kapsar. Temel ayrım kısa vadeli faydalar, iş ilişkisi sonrası faydalar, diğer uzun vadeli faydalar ve iş ilişkisinin sona erdirilmesinden doğan faydalardır. Kısa vadeli faydalar genellikle iskonto edilmeden ölçülür. İş ilişkisi sonrası planlarda tanımlanmış katkı ile tanımlanmış fayda ayrımı, riskin kimde kaldığını ve ölçümün karmaşıklığını belirler.

TFRS 16, kiralamaların finansal tablolara alınması, ölçülmesi, sunulması ve açıklanması için ortak ilkeler getirir. Bir sözleşme, bedel karşılığında tanımlanan bir varlığın kullanımını kontrol etme hakkını belirli bir süre için devrediyorsa kiralama içerir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca sözleşmenin adına değil, varlığın belirli olup olmadığına ve müşterinin kullanım döneminde ekonomik faydaları elde edip kullanımı yönlendirebilmesine bakar. Kiracı, kısa vadeli kiralamalar ve düşük değerli dayanak varlıklar için tanınan istisnaları seçmezse, başlangıç tarihinde kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü kaydeder. Kullanım hakkı varlığı başlangıçta maliyetle, kira yükümlülüğü ise gelecekteki kira ödemelerinin bugünkü değeriyle ölçülür. Sonraki dönemlerde amortisman, faiz ve yeniden ölçüm kuralları çalışır. Kiraya veren taraf ise kiralamayı finansal kiralama veya faaliyet kiralaması olarak sınıflandırmaya devam eder.

TFRS 15, müşteriyle yapılan sözleşmelerden doğan hasılatı, işletmenin müşteriye devretmeyi taahhüt ettiği mal veya hizmetler karşılığında hak etmeyi beklediği bedel üzerinden açıklar. Yaklaşım, önce sözleşmenin ve sözleşmedeki ayrı edim yükümlülüklerinin belirlenmesine dayanır. Daha sonra işlem bedeli tespit edilir, bu bedel edim yükümlülüklerine dağıtılır ve kontrol müşteriye geçtiğinde hasılat kaydedilir. Kontrol bazen belirli bir anda, bazen de hizmetin müşteri tarafından aynı anda tüketilmesi, varlığın müşteri kontrolünde oluşması veya işletmenin alternatif kullanım hakkı bulunmaması gibi nedenlerle zamana yayılı olarak devredilir. Değişken bedel, önemli finansman unsuru, iade, garanti ve müşteriye ödenebilir bedel gibi unsurlar işlem bedelinin ölçümünü etkiler. Sözleşme varlığı, alacak ve sözleşme yükümlülüğü ayrımı, hasılatın yalnız fatura kesme zamanına göre değil, edimin ekonomik içeriğine göre raporlanmasını sağlar.

TMS 12, gelir vergilerinin muhasebeleştirilmesini dönem vergisi ve ertelenmiş vergi ilişkisi üzerinden kurar. Dönem vergisi, cari dönemin vergiye tabi kârı veya mali zararı üzerinden ödenecek ya da geri kazanılacak tutardır. Ertelenmiş vergi ise finansal tablolardaki defter değerleri ile vergiye esas değerler arasındaki geçici farkların gelecekte doğuracağı vergi etkisini gösterir. Vergiye tabi geçici farklar genellikle ertelenmiş vergi borcu, indirilebilir geçici farklar ise gelecekte yeterli vergiye tabi kâr bulunması bekleniyorsa ertelenmiş vergi varlığı doğurur. Kullanılmamış mali zararlar ve vergi avantajları da aynı gerçekleşebilirlik mantığıyla değerlendirilir. Standardın temel ilkesi, işlemin muhasebeleştirildiği yer ile vergi etkisinin muhasebeleştirildiği yer arasında tutarlılık sağlamaktır. Böylece vergi gideri yalnız cari vergi borcunu değil, bugünkü işlemlerin gelecek vergi sonuçlarını da yansıtır.

TMS 20, devlet teşviklerinin doğru ve dönemsel muhasebeleştirilmesi ile devlet yardımlarının açıklanmasını düzenler. Devlet yardımı, belirli koşulları yerine getiren işletmelere ekonomik fayda sağlamak için kamu tarafından yapılan işlemleri ifade eder; devlet teşviki ise bu yardımın, işletmenin faaliyet koşullarına bağlı biçimde kaynak transferi yaratmasıdır. Teşvik, makul güvence bulunmadan kayda alınmaz: işletmenin koşulları yerine getireceği ve teşvikin elde edileceği beklenmelidir. Temel muhasebe ilkesi, teşvikin karşılamayı amaçladığı ilgili maliyetlerle sistematik biçimde aynı dönemlere dağıtılmasıdır. Gelire ilişkin teşvikler kâr veya zararda uygun dönemlerde gösterilir. Varlığa ilişkin teşvikler ise ertelenmiş gelir olarak ya da varlığın defter değerinden indirilerek sunulabilir. Geri ödeme yükümlülüğü doğarsa, önce ertelenmiş kredi veya varlık değeri etkilenir; kalan etki kâr veya zarara yansır.

TFRS 9, finansal varlık ve finansal yükümlülüklerin finansal tablolara alınması, sınıflandırılması, ölçümü, değer düşüklüğü ve riskten korunma muhasebesi için ilkeler belirler. Finansal varlık sınıflandırmasında iki ana unsur birlikte değerlendirilir: varlığın yönetildiği iş modeli ve sözleşmeye bağlı nakit akışlarının yalnız anapara ve faiz ödemelerinden oluşup oluşmadığı. Bu değerlendirme sonucunda varlıklar itfa edilmiş maliyet, gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan veya gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan ölçüm kategorilerine girer. Finansal yükümlülükler genellikle itfa edilmiş maliyetle izlenir; bazı yükümlülükler gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılır. Değer düşüklüğü modeli gerçekleşmiş zararı beklemek yerine beklenen kredi zararlarını dikkate alır. Riskten korunma hükümleri ise muhasebe sonucunu işletmenin risk yönetimiyle daha uyumlu göstermeyi amaçlar.

TMS 32, finansal araçların ihraç eden açısından finansal varlık, finansal borç veya özkaynağa dayalı finansal araç olarak nasıl sunulacağını belirler. Finansal araç, bir işletmede finansal varlık yaratırken başka bir işletmede finansal borç veya özkaynak aracı doğuran sözleşmedir. Sınıflandırmada aracın hukuki adı değil, sözleşmeden doğan nakit veya başka finansal varlık verme yükümlülüğü esas alınır. İşletmenin nakit ödeme veya değişken sayıda kendi payını teslim etme zorunluluğu varsa borç niteliği ağır basar; kalan pay hakkı sağlayan ve zorunlu nakit çıkışı yaratmayan araçlar özkaynak niteliği gösterebilir. Bileşik araçlarda borç ve özkaynak unsurları ayrı sunulur. Faiz, temettü, kazanç ve kayıpların kâr veya zarar ya da özkaynakta gösterimi de bu sınıflandırmaya bağlıdır. Finansal varlık ve borçlar yalnız yasal mahsup hakkı ve net ödeme niyeti birlikte varsa netleştirilir.

TMS 21, yabancı para işlemlerinin, yurtdışındaki işletmelerin ve finansal tabloların farklı bir sunum para birimine çevrilmesinin nasıl raporlanacağını düzenler. Standardın merkezindeki kavram geçerli para birimidir; bu para birimi işletmenin nakit yarattığı ve harcadığı temel ekonomik çevreyi yansıtır. Yabancı para ise geçerli para biriminden farklı para birimidir. İşlem ilk kayda alınırken işlem tarihindeki geçerli kur kullanılır; raporlama sonunda parasal kalemler kapanış kurundan, tarihi maliyetli parasal olmayan kalemler işlem tarihindeki kurdan, gerçeğe uygun değerli parasal olmayan kalemler değerleme tarihindeki kurdan çevrilir. Kur farkları çoğu durumda kâr veya zarara alınır; yurtdışındaki işletmeye net yatırım niteliğindeki bazı parasal kalemlerde diğer kapsamlı gelir kullanılır. Geçerli para birimi yüksek enflasyonlu ekonomiye aitse TMS 29 düzeltmesi atlanamaz.

TFRS 3, işletme birleşmesinin finansal tablolara ihtiyaca uygun, güvenilir ve karşılaştırılabilir biçimde yansıtılmasını amaçlar. Standart, edinilen varlık ve üstlenilen borçların bir işletme oluşturduğu işlemlere uygulanır; işletme tanımını karşılamayan varlık grubu alımları şerefiyeye yol açmadan ayrı varlık ve borç edinimi olarak muhasebeleştirilir. Tüm işletme birleşmelerinde satın alma yöntemi kullanılır. Bu yöntem edinen işletmenin belirlenmesini, birleşme tarihinin saptanmasını, edinilen tanımlanabilir varlıkların, üstlenilen borçların ve kontrol gücü olmayan payların kayda alınmasını, ardından şerefiye veya pazarlıklı satın alma kazancının hesaplanmasını gerektirir. Genel ölçüm esası birleşme tarihindeki gerçeğe uygun değerdir. Bununla birlikte ertelenmiş vergiler, çalışan faydaları, tazminat varlıkları, kiralamalar, yeniden edinilen haklar ve koşullu yükümlülükler gibi alanlarda özel hükümler bulunur. Edinim tarihi analizi bütün tutarları etkiler.

TFRS 10, bir işletme bir veya daha fazla işletmeyi kontrol ettiğinde konsolide finansal tabloların hazırlanmasına ilişkin ilkeleri belirler. Konsolidasyonun dayanağı hukuki sahiplik değil kontroldür. Kontrol için üç unsur birlikte bulunmalıdır: yatırım yapılan işletme üzerinde güç, değişken getirilere maruz kalma veya bu getirilerde hak sahibi olma ve gücü getirileri etkilemek için kullanabilme imkânı. Güç, ilgili faaliyetleri hâlihazırda yönetme imkânı veren mevcut haklardan doğar; yalnız koruyucu haklar kontrol sağlamaz. Ana ortaklık benzer işlemler için yeknesak muhasebe politikaları kullanarak kontrolün elde edildiği tarihten kaybedildiği tarihe kadar konsolidasyon yapar. Kontrol gücü olmayan paylar özkaynak içinde ayrı gösterilir. Yatırım işletmeleri ise belirli bağlı ortaklıklar dışında bağlı ortaklıklarını konsolide etmez, yatırımlarını gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtarak ölçer.

TMS 28, iştiraklerdeki yatırımların muhasebeleştirilmesini ve iştirakler ile iş ortaklıklarında özkaynak yönteminin uygulanmasını düzenler. İştirak, yatırımcı işletmenin önemli etkiye sahip olduğu işletmedir; önemli etki finansal ve faaliyet politikalarına katılma gücüdür, ancak kontrol veya müşterek kontrol değildir. Oy haklarının yüzde 20 veya fazlasına sahip olmak aksi kanıtlanmadıkça önemli etki varsayımı doğurur; daha düşük paylarda ise önemli etki açık kanıt gerektirir. İş ortaklığı, müşterek kontrole sahip tarafların girişimin net varlıkları üzerinde hak sahibi olduğu müşterek anlaşmadır. Özkaynak yönteminde yatırım ilk olarak maliyetle kayda alınır; sonrasında yatırımın defter değeri, yatırım yapılan işletmenin kâr, zarar ve diğer kapsamlı kârındaki yatırımcı payına göre düzeltilir. Dağıtımlar yatırım gelirinden çok yatırımın defter değerini azaltan dönüşlerdir. Zarar sınırı ayrıca önemlidir.

TFRS 12, diğer işletmelerdeki payların niteliği, riskleri ve finansal etkileri hakkında finansal tablo kullanıcılarına yeterli açıklama sağlanmasını amaçlar. Standart bağlı ortaklıklar, müşterek anlaşmalar, iştirakler ve konsolide edilmeyen yapılandırılmış işletmelerde payı bulunan işletmelere uygulanır. Açıklama yaklaşımı yalnız zorunlu kalemleri doldurmak değildir; işletme, kullanıcıların kontrol, müşterek kontrol, önemli etki ve yatırım işletmesi değerlendirmelerini anlamasını sağlayacak önemli yargı ve varsayımları açıklar. Bağlı ortaklıklarda grup yapısı, kontrol gücü olmayan paylar, varlıklara erişim kısıtları ve yapılandırılmış işletme riskleri önemlidir. Müşterek anlaşma ve iştiraklerde ilişkinin niteliği, ölçüm temeli, özet finansal bilgi, kısıtlamalar, taahhütler ve koşullu borçlar açıklanır. Yapılandırılmış işletmelerde ise payın kapsamı ve maksimum zarar riski öne çıkar. Toplulaştırma faydalı bilgiyi gizlememelidir ve ayrıştırma kararını yönlendirir.

TFRS 8, bölüm bilgisini işletmenin iç yönetim raporlamasına bağlayan bir açıklama standardıdır. Amaç, finansal tablo kullanıcılarının işletmenin faaliyetlerini, ekonomik ortamını ve bu unsurların finansal etkilerini değerlendirebilmesini sağlamaktır. Faaliyet bölümü; hasılat elde edebilen ve harcama yapabilen, sonuçları kaynak tahsisi ve performans değerlendirmesi için yetkili karar merciince düzenli incelenen ve hakkında ayrı finansal bilgi bulunan işletme kısmıdır. Her faaliyet bölümü ayrıca raporlanmaz; raporlanabilir bölüm belirlenirken benzer ekonomik özellikler, ürün ve hizmetler, üretim süreçleri, müşteri türleri, dağıtım yöntemleri, düzenleyici çevre ve sayısal eşikler dikkate alınır. TFRS 8'in öğretici özü, dış raporu işletmenin karar alma yapısıyla ilişkilendirmesidir. Bölüm karı, varlığı, borcu ve diğer tutarlar, karar merciine sunulan ölçümlere göre açıklanır ve finansal tablolarla mutabakat kurularak kullanıcıya yönetim bakışının finansal tablo toplamlarına nasıl bağlandığı gösterilir.

TMS 24, finansal durum ve kar veya zararın ilişkili taraf ilişkilerinden, işlemlerinden, taahhütlerden ve mevcut bakiyelerden etkilenebileceği gerçeğini görünür kılar. İlişkili taraf yalnız işlem yapılan kişi veya işletme demek değildir; kontrol, müşterek kontrol, önemli etki, kilit yönetici personel ilişkisi ve yakın aile bağları da kapsamı belirler. Bu nedenle bazı ilişkiler, işlem olmasa bile açıklama gerektirebilir. Standart, ana ortaklık ve nihai kontrol gücüne sahip taraf bilgisinin açıklanmasını, kilit yönetici personele sağlanan faydaların toplam ve kategori bazında gösterilmesini, ilişkili taraf işlemlerinin niteliği ile tutar, bakiye, taahhüt, karşılık ve gider etkilerinin sunulmasını ister. Emsal şart iddiası ancak doğrulanabiliyorsa yapılabilir. Devletle ilişkili işletmeler için belirli muafiyetler bulunsa da ilişkinin niteliği ve kullanıcı açısından gerekli ayrıntılar açıklanır. Temel amaç, görünmeyen etkinin finansal tablo okumasını bozmasını önlemektir.

TMS 33, hisse başına kazancın hesaplanması ve sunulması için ortak bir payda disiplini kurar. Standart, adi hisse senetleri veya potansiyel adi hisse senetleri piyasada işlem gören ya da ihraç sürecinde finansal tablo hazırlayan işletmeler için önem taşır. Adi hisse başına kazanç, ana ortaklığın adi hisse sahiplerine düşen kar veya zararın, dönem boyunca mevcut adi hisse senetlerinin ağırlıklı ortalamasına bölünmesiyle hesaplanır. Pay, imtiyazlı temettüler gibi adi hisse sahiplerine düşmeyen unsurlardan arındırılır; payda ise ihraç, geri alım, dönüşüm, bedelsiz pay ve hisse bölünmesi gibi değişiklikleri zaman ağırlığıyla yansıtır. Sulandırılmış hisse başına kazanç, dönüştürülebilir araçlar, opsiyonlar ve benzeri potansiyel adi hisselerin sulandırıcı etkisini varsayımsal olarak hesaba katar. Böylece kullanıcı, mevcut performans payını ve olası sermaye genişlemesinin etkisini birlikte görür.

TMS 34, bir yıldan kısa finansal raporlama dönemleri için asgari içerik, açıklama, muhasebeleştirme ve ölçme ilkelerini belirler. Standart hangi işletmenin ara dönem rapor yayımlayacağını düzenlemez; ancak TFRS'ye uygun ara dönem raporlama yapılması zorunlu olduğunda veya işletme bunu seçtiğinde uygulanır. Ara dönem finansal raporu tam finansal tablo seti veya özet finansal tablolar ve seçilmiş dipnotlardan oluşabilir. Özet rapor, son yıllık finansal tabloları günceller; bu yüzden tüm yıllık dipnotları tekrarlamak yerine önemli olay ve değişiklikleri açıklar. Muhasebe politikaları, ara dönemlerde yıllık finansal tablolardaki politikalarla tutarlı uygulanır; ölçüm, hesap yılı başından ara dönem sonuna kadar olan döneme dayanır. Önemlilik ara dönem verileriyle değerlendirilir. Mevsimsel gelirler, stok değer düşüklüğü, vergi gideri ve tahmin değişiklikleri gibi konular, ara dönemin yanıltıcı olmaması için özel dikkat gerektirir.

BOBİ FRS ve KÜMİ FRS, KGK’nın Türkiye Muhasebe Standartları alanında ayrı adlarla yer alan yerel finansal raporlama çerçeveleridir. BOBİ FRS’nin açılımı Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı, KÜMİ FRS’nin açılımı Küçük ve Mikro İşletmeler için Finansal Raporlama Standardıdır. Bu adlandırma, iki çerçevenin işletme ölçeğine göre ayrıştığını gösterir: BOBİ FRS büyük ve orta boy işletme grubuyla, KÜMİ FRS küçük ve mikro işletme grubuyla ilişkilidir. TMS/TFRS aynı alanda ayrı bir standart ailesi olarak yer alır; BOBİ FRS ve KÜMİ FRS onun dipnotu ya da gayriresmi özeti değildir. Buna karşılık yalnız bu başlıklardan aktif toplamı, hasılat, çalışan sayısı, zorunlu uygulama şartı, geçiş tarihi veya ölçüm farkı çıkarılamaz. Sınavda güvenli bilgi, resmi adları, KGK içindeki konumları ve ölçek odaklı ayrımdır.