Hücre zarı fosfolipit çift tabaka ve seçici proteinlerle madde geçişini düzenler. Basit ve kolaylaştırılmış difüzyon elektrokimyasal gradyan yönünde enerji harcamaz; aktif taşıma gradyana karşı doğrudan ya da dolaylı enerji kullanır. Dinlenim potansiyeli seçici geçirgenlik, özellikle potasyum kaçak akımı ve Na⁺/K⁺-ATPazın oluşturduğu iyon gradyanlarına dayanır. Eşik aşılınca voltaj kapılı sodyum ve potasyum kanalları aksiyon potansiyelini üretir; miyelinli aksonda iletim Ranvier düğümleri arasında sıçrayıcıdır. Sinapsta kalsiyumla nörotransmitter salınır. İskelet kasında asetilkolin uyarısı T-tübül ve sarkoplazmik retikulum üzerinden kalsiyum salınımına, troponin-tropomiyozin değişimine ve aktin-miyozin çapraz köprülerine dönüşür. ATP hem kasılma döngüsü hem gevşeme için gereklidir.
DUS Hücre, Sinir ve Kas Fizyolojisi Konu Anlatımı
Hücre, Sinir ve Kas Fizyolojisi konusunun özeti ve anlatımı — DUS Fizyoloji dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
DUS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
DUS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Hücre, sinir ve kas fizyolojisi tek bir uyarı zinciri olarak öğrenilebilir: zar iyon gradyanlarını kurar, sinir hücresi elektriksel sinyali iletir, sinaps sinyali başka hücreye aktarır ve kas hücresi bu uyarıyı kuvvete dönüştürür.
Hücre zarı ve taşıma
Hücre zarı fosfolipit çift tabaka, kolesterol, zar proteinleri ve yüzey karbonhidratlarından oluşan seçici bir sınırdır.
Küçük lipitte çözünen maddeler basit difüzyonla; iyonlar ve birçok polar madde kanal veya taşıyıcı aracılı kolaylaştırılmış difüzyonla elektrokimyasal gradyan yönünde geçer.
Kolaylaştırılmış difüzyon ATP kullanmaz fakat taşıyıcı sayısı nedeniyle doyuma ulaşabilir.
Birincil aktif taşımada enerji doğrudan ATP'den sağlanır.
Na⁺/K⁺-ATPaz hücre dışına üç sodyum, hücre içine iki potasyum taşıyarak iyon gradyanlarını sürdürür.
İkincil aktif taşıma, bu gradyanlardan birinde depolanmış enerjiyi başka maddenin taşınmasına bağlar.
Endositoz ve ekzositoz büyük molekül veya vezikül taşınmasında kullanılır.
Dinlenim ve aksiyon potansiyeli
Dinlenim zar potansiyeli, iyonların eşit dağılmaması ve zarın özellikle potasyuma seçici geçirgenliği nedeniyle hücre içinin dışa göre negatif olmasıdır.
Pompa potansiyeli tek başına “üretmekten” çok gerekli sodyum ve potasyum gradyanlarını korur.
Uyarı eşik değere ulaştığında voltaj kapılı sodyum kanalları açılır ve depolarizasyon gelişir.
Ardından sodyum kanalları inaktive olur, potasyum kanalları açılır ve repolarizasyon oluşur.
Mutlak refrakter dönemde yeni aksiyon potansiyeli üretilemez; göreli refrakter dönemde daha güçlü uyarı gerekir.
Aksiyon potansiyeli hep-ya-da-hiç ilkesine uyar; uyarı şiddeti tek potansiyelin büyüklüğünden çok ateşleme sıklığıyla kodlanır.
Miyelin, akımı yalıtır ve iletimi Ranvier düğümleri arasında sıçrayıcı hâle getirir.
Sinaptik iletim
Aksiyon potansiyeli presinaptik uca ulaştığında voltaj kapılı kalsiyum kanalları açılır.
Kalsiyum, veziküllerin zarla birleşmesini ve nörotransmitter salınmasını tetikler.
Nörotransmitter postsinaptik reseptöre bağlanarak uyarıcı veya baskılayıcı potansiyel oluşturur.
Sinyal geri alım, enzimatik yıkım veya difüzyonla sonlandırılır.
Sinir-kas kavşağında motor nörondan salınan asetilkolin nikotinik reseptörleri etkinleştirir ve kas lifinde aksiyon potansiyelini başlatır.
Uyarılma-kasılma eşleşmesi
Kas aksiyon potansiyeli sarkolemma ve T-tübüller boyunca ilerler.
Voltaj algılayan proteinlerle riyanodin reseptörlerinin eşleşmesi sarkoplazmik retikulumdan sitozole kalsiyum salınmasını sağlar.
Kalsiyum troponin C'ye bağlanır; tropomiyozin aktin üzerindeki bağlanma bölgelerinden çekilir ve miyozin başları çapraz-köprü döngüsüne girer.
ATP miyozinin aktinden ayrılması, başın yeniden kurulması ve kalsiyumun SERCA pompalarıyla depoya alınması için gereklidir.
Kalsiyum azalınca tropomiyozin yeniden engelleyici konuma gelir ve lif gevşer.
İskelet kası istemli, çizgili ve çok çekirdeklidir.
Kalp kası çizgilidir, hücreler arası bağlantılarla eşgüdümlü çalışır ve uzun refrakter dönemi tetaniyi önler.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Hücre, Sinir ve Kas Fizyolojisi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Fizyoloji dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Hücre, Sinir ve Kas Fizyolojisi konusu DUS Tüm Konular düzeyindeki Fizyoloji dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %7. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Fizyoloji dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 6 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
DUS soru çözme rehberi