Antrenörlük Sporda Öğrenme ve Öğretme IV Öğrenme ve Öğretme Kavramları Konu Anlatımı

Sporda öğrenme ve öğretme kavramlarını anlamanın en sağlam yolu, bu kavramların kökeninde duran eğitim, öğretim ve antrenman tanımlarından başlamaktır.

Eğitim kavramı zaman içinde farklı biçimlerde tanımlanmıştır.

Yirminci yüzyılın başlarında eğitim, istendik yönde davranış biçimini değiştirme ve geliştirme süreci olarak görülüyordu; günümüzde ise eğitim, toplumsal hedefler doğrultusunda ve bireyin kendi potansiyeline dayalı olarak davranış örüntülerini değiştirme yoluyla gelişimine katkıda bulunma süreci olarak tanımlanmaktadır.

Öğretim ise eğitim çalışmalarının amaçlı, planlı, sistemli ve programlı olarak yürütülmesi, öz olarak öğrenmenin sistematik biçimde kılavuzlanmasıdır ve genellikle bir eğitim kurumu aracılığıyla gerçekleşir.

Sporda öğretimin karşılığı antrenman ve antrenörlük uygulamalarıdır; bir antrenmanın spor eğitiminin amacına ulaşması için amaçlı, planlı, sistemli ve programlı olarak yürütülmesi ve öğrenmenin sistematik biçimde kılavuzlanması gerekir.

Bu tanımlardan hareketle antrenmanın planlanabilmesi ve istenen hedeflere ulaşabilmesi için önce sporcunun yaşına, gelişim düzeyine ve spora katılım amacına göre genel antrenman amaçlarının ortaya konması, ardından sporcunun kendisi ve yaşam çevresiyle ilgili gereksinimlerin belirlendiği kapsamlı bir ihtiyaç analizi çalışması yapılması gerekir.

Bu noktada sporcu gelişim modelleri antrenöre yol gösterir.

Gelişimsel Spora Katılım Modeline göre sporcunun başarı için spora özgü yetkinlik, öz güven, bağ ve karakter özelliklerini geliştirmesi gereklidir ve bu hedefler sporcunun çocuk, genç ya da yetişkin olmasına, katılım veya performans amacına göre farklılaşır; örneğin çocuklarda temel hareket becerilerinin gelişimi öne çıkarken, gençlerde bu becerilerin spora özgü tekniklere aktarımı, yetişkin sporcularda ise yarışma ortamında bu becerilerin etkili kullanımı önem kazanır.

Uzun Vadeli Sporcu Gelişimi Modeline göre ise sporcunun spor kariyeri boyunca sırasıyla aktif başlangıç, eğlenceli temel beceriler, antrenmanı öğrenme, antrenman için antrenman, yarışmak için antrenman ve kazanmak için antrenman evrelerinden geçmesi ve her evrenin kendi amacına uygun çalışılması gerekir.

Sporcu gelişim modelleri ihtiyaç analizine derinlik katsa da, öğrenme ve öğretmeyi yalnızca sporcunun yaşı ve gelişim düzeyiyle sınırlamak eksik kalır.

Sosyal Ekolojik Model bu bakış açısını genişleterek sporcunun başarısını etkileme potansiyeli taşıyan bütün sosyal ekolojik unsurların incelenmesini önerir.

Bu modelde merkezdeki katman sporcunun kendisi ve özellikleridir; sporcunun hareket becerisi, sağlıkla ilgili fiziksel uygunluğu ve taktik becerisi gibi spora özgü yeterlikleri yanında kronolojik yaşı, cinsiyeti, bilişsel, sosyal ve duygusal gelişim özellikleri, spor bilgisi, tutumu, motivasyonu ve sosyoekonomik durumu gibi unsurlar buraya girer.

Bu merkezi katmanın çevresinde ise sporcunun sporla ilgili sosyal yaşam çevresi yer alır; aile, arkadaş, antrenör, öğretmen, işveren, okul ve yerel kültürel normlar bu katmanda bulunur.

Daha dış katmanlarda sporla ilgili fiziksel yaşam çevresi ve olanaklar ile sporla ilgili politikaların ve mevzuatların oluşturduğu yönetsel çevre yer alır.

Antrenörler bu iç içe katmanları birlikte okuyarak antrenman içeriklerini ve antrenman çevresini sporcu ihtiyaçları doğrultusunda yapılandırabilir.

Bütün bunların ortak noktası şudur: öğrenme ve öğretme, antrenörlükte soyut bir kavram çifti değil, eğitim ve öğretimin tanımından başlayıp ihtiyaç analizine, oradan da sporcu gelişim modelleri ve sosyal ekolojik çevre okumasına uzanan somut bir planlama zinciridir.