Oral mukoza lezyonları renk, yüzey, silinebilirlik, ülserasyon, yerleşim, simetri ve süre birlikte değerlendirilerek tanımlanır; görünüm tek başına kesin tanı koydurmaz. Lökoplaki ve eritroplaki, başka tanımlanabilir hastalıklarla açıklanamayan beyaz veya kırmızı plaklar için kullanılan klinik dışlama tanılarıdır ve oral potansiyel malign bozukluklar arasında yer alır. Kalıcı kırmızı, beyaz ya da karışık alanlar ile iyileşmeyen ülserler klinik-patolojik değerlendirme gerektirir; epitel displazisinin varlığı ve derecesi biyopsiyle belirlenir. Güncel adlandırma “polianjiitli granülomatoz”dur (GPA; tarihsel adı Wegener granülomatozu). GPA, çoğunlukla üst-alt solunum yolu ve böbrekleri ilgilendiren, küçük-orta damarları tutan nekrotizan granülomatöz vaskülittir. Oral tutulum seyrektir; kırmızı-mor peteşili, granüler “çilek diş eti” görünümü veya ülserasyon sistemik hastalık için uyarıcı olabilir, ancak tek başına tanı değildir.
Oral Patoloji ve Granülomatöz Hastalıklar Konu Anlatımı
Oral Patoloji ve Granülomatöz Hastalıklar konusunun özeti ve anlatımı — DUS Tıbbi Patoloji dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
DUS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
DUS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Önce lezyonu tarif etmek
Oral mukoza değerlendirmesinde ilk adım hastalık adını tahmin etmek değil, görülen deseni eksiksiz tarif etmektir.
Renk, yüzey, sınır, silinebilirlik, ülserasyon, kabarcık öyküsü, yerleşim, iki taraflılık, ağrı ve süre birlikte kaydedilir.
Aynı beyaz görünüm kalıtsal bir keratinizasyon bozukluğunda, yüzeysel bir birikimde, sürtünmeye bağlı değişiklikte veya potansiyel malign bir bozuklukta ortaya çıkabilir.
Bu nedenle tek bir renk ya da fotoğraf kesin tanı yerine geçmez.
Yüzeyden uzaklaştırılabilen beyaz birikim ile epitel içinde oluşan, kazımakla kalkmayan beyaz plak aynı grupta değerlendirilmez.
Benzer biçimde eritem, erozyon ve ülser farklı yüzey kaybı düzeyleridir.
Vezikül ya da bül çoğu zaman muayeneden önce açıldığı için, hastanın kabarcık öyküsü ve yaygın erozyon dağılımı önem taşır.
Beyaz lezyonlarda desen
Lökodem çoğunlukla iki taraflı, gri-beyaz ve yaygın bir görünüm oluşturur; mukoza gerildiğinde görünümünün azalması ayırıcı bir ipucudur.
Beyaz süngerimsi nevüs ise genellikle çocukluk veya ergenlikte belirginleşen, çoğu kez iki taraflı, kalın, kıvrımlı ve süngerimsi beyaz plaklarla seyreden kalıtsal bir keratin bozukluğudur.
Aile öyküsü destekleyebilir, fakat bulunmaması olasılığı tek başına dışlamaz.
“Lökoplaki” yalnız “beyaz lezyon” demek değildir.
IARC/WHO çerçevesinde, başka tanımlanabilir bir hastalıkla açıklanamayan beyaz plak için kullanılan klinik dışlama tanısıdır ve oral potansiyel malign bozukluklar arasında sınıflandırılır.
Akut psödomembranöz kandidiyazis, sürtünme keratozu, beyaz süngerimsi nevüs, lökodem ve oral liken planus gibi açıklanabilir tablolar dışlanmadan bu ad kullanılmamalıdır.
Kırmızı, karışık ve ülseratif lezyonlar
Eritroplaki, başka tanımlanabilir bir hastalıkla klinik veya patolojik olarak açıklanamayan, baskın biçimde parlak kırmızı bir plak için kullanılan dışlama tanısıdır.
Kırmızı-beyaz karışık alanlar eritrolökoplaki biçiminde tanımlanabilir.
Lökoplaki, eritroplaki ve eritrolökoplaki aynı histolojik sonucu garanti etmez; epitel displazisinin bulunup bulunmadığı ve derecesi doku incelemesiyle belirlenir.
IARC, oral potansiyel malign bozukluğu oral kanser gelişme riski istatistiksel olarak artmış oral mukoza anormalliği olarak tanımlar.
Bu grup tek çizgide zorunlu olarak kansere ilerlemez: lezyon sabit kalabilir, gerileyebilir veya ilerleyebilir.
Bu yüzden “premalign görünüm” ile kesin kanser tanısı eşitlenmemeli; kalıcı kırmızı, beyaz ya da karışık alanlar ve iyileşmeyen ülserler klinik-patolojik değerlendirmeye yönlendirilmelidir.
Oral skuamöz hücreli karsinom erken dönemde kırmızı, beyaz veya karışık bir alan; ilerleyen dönemde ülserasyon ya da nodüler kitle biçiminde görülebilir.
Klinik görünüm histolojik dereceyi tek başına göstermez.
Eski nottaki “karsinoma in situ yalnız bazal tabakanın üstünde küçük kanserdir” türü ifade güncel ve yeterli bir tanım değildir; bu bölümde böyle bir yüzey görünümünden histolojik evre çıkarılmaz.
Güncel GPA adlandırması ve sistemik bağ
Güncel ad “polianjiitli granülomatoz”dur (granulomatosis with polyangiitis, GPA). “Wegener granülomatozu” tarihsel addır ve güncel hastalık adı yerine kullanılmamalıdır.
2012 Chapel Hill uzlaşı tanımı GPA’yı, genellikle üst ve alt solunum yollarını ilgilendiren nekrotizan granülomatöz inflamasyon ile çoğunlukla küçük-orta damarları etkileyen nekrotizan vaskülit olarak tanımlar; nekrotizan glomerülonefrit sık görülen sistemik bileşendir.
Oral tutulum hastalığın bütün olgularında bulunmaz ve tek başına GPA tanısı koydurmaz.
Sistematik derlemelerde en karakteristik oral görünüm, interdental papillalardan başlayabilen kırmızı-mor, peteşili ve granüler hiperplastik “çilek diş eti” görünümüdür.
Oral ülserasyon, kanama, ağrı veya diş hareketliliği de bildirilebilir.
Bu görünüm reaktif, enfeksiyöz, granülomatöz ve neoplastik süreçlerle karışabileceği için sistemik öykü, muayene, laboratuvar, görüntüleme ve histopatoloji birlikte değerlendirilir.
Sınav için güvenli ayırma
- Önce görünümü tarif edin; tek bulgudan tanı üretmeyin.
- Silinebilen beyaz birikimi epitel içindeki kalıcı beyaz plaktan ayırın.
- Lökoplaki ve eritroplakinin klinik dışlama tanıları olduğunu hatırlayın.
- Potansiyel malign bozukluk ile kanser tanısını eşitlemeyin; histopatolojik değerlendirmeyi ayrı tutun.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Oral Patoloji ve Granülomatöz Hastalıklar anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Tıbbi Patoloji dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Oral Patoloji ve Granülomatöz Hastalıklar konusu DUS Tüm Konular düzeyindeki Tıbbi Patoloji dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %6. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
Sık Sorulan Sorular
Tıbbi Patoloji dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 4 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
DUS soru çözme rehberi