Dış Ticarette Temel Kavramlar ve Teslim Şekilleri (Incoterms) Konu Anlatımı

Dış ticarette temel kavramlar, sınır ötesi satışın ticari ve kamusal yönlerini birbirine bağlayan bir çerçeve kurar.

Bir satış sözleşmesi alıcı ile satıcı arasında mal bedelini, taşıma sorumluluğunu, sigortayı ve teslim yerini belirlerken, gümrük mevzuatı aynı hareketi eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişi, beyanı, rejime tabi tutulması ve vergilendirilmesi bakımından okur.

Bu yüzden teslim şekilleri sadece özel hukuk bakımından kimin hangi masrafa katlanacağını göstermez; gümrük kıymetinin hangi unsurlarla oluşacağına ve ithalat veya ihracat işleminin hangi belge düzeniyle ilerleyeceğine de temas eder.

Kaynak dosyalarda teslim mantığı özellikle CIF ve FOB kavramları üzerinden görünür.

İthal eşyası için gümrüklenmiş değer anlatılırken CIF kıymeti, yani eşya bedeli ile sigorta ve navlunun birlikte dikkate alınması öne çıkar.

İhraç eşyasında ise FOB kıymeti gümrüklenmiş değerin hareket noktasıdır.

Bu ayrım, teslim şekillerinin pratik önemini açıklar: Eşya Türkiye'deki giriş limanına gelene kadar yapılan taşıma, sigorta, yükleme ve elleçleme giderleri çoğu durumda ithal eşyasının kıymetiyle ilişkilidir; girişten sonra yapılan iç taşıma, antrepo veya benzeri giderler ise ayrı gösterilmek şartıyla aynı etkiyi doğurmayabilir.

Böylece teslim yeri ve masrafın kime ait olduğu, beyan edilen kıymetin doğruluğunu etkileyen somut bir unsur haline gelir.

Temel dış ticaret okumasında ikinci eksen rejimdir.

Serbest dolaşıma giriş, ithalat vergilerine tabi eşyanın Türkiye'de serbestçe kullanılabilir hale gelmesini sağlar.

Transit rejimi, serbest dolaşımda olmayan eşyanın gümrük gözetimi altında bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını konu alır.

Antrepo rejimi, eşyanın gümrük gözetimi altında depolanmasına izin verir.

Geçici ithalat, dahilde işleme, hariçte işleme ve gümrük kontrolü altında işleme ise eşyanın kullanım amacına göre vergi ve gözetim sonuçlarını farklılaştırır.

Teslim şekli bu rejimlerin yerine geçmez; fakat teslimden doğan belge, taşıma ve masraf akışı rejimin doğru uygulanabilmesi için veri sağlar.

Üçüncü eksen menşe ve tarifedir.

Eşyanın hangi ülke menşeli olduğu, hangi tarife pozisyonunda sınıflandırıldığı ve ticaret politikası önlemlerine tabi olup olmadığı, dış ticaret işleminin mali sonucunu belirler.

Tercihli tarife, ATA Karnesi, menşe şahadetnamesi, bağlayıcı tarife bilgisi ve bağlayıcı menşe bilgisi gibi kavramlar bu nedenle temel düzeyde bilinmelidir.